1843 – E. A. Poe
Đúng vậy!
Maya, có lẽ con không biết, ta từng học đến tiến sĩ rồi trở thành tay bán sách và có một người vợ trước Amelia. Cô ấy tên Nicole Evans. Ta rất yêu cô ấy. Nic mất trong một tai nạn xe hơi và dường như cả thế giới chỉ còn một màu xám xịt, cho đến ngày ta gặp được con.
Nic và ta gặp nhau ở trường đại học, kết hôn vào mùa hè rồi cùng trở thành nghiên cứu sinh ngay sau đó. Nic muốn trở thành nhà thơ nhưng lại chẳng thích thú gì với đề tài tiến sĩ về những nữ thi sĩ của thế kỷ XX (Adrienne Rich, Marianne Moore, Elizabeth Bishop, đặc biệt là Sylvia Plath). Ta chọn văn học Mỹ và thấy tạm ổn. Luận văn của ta viết về nghệ thuật miêu tả bệnh tật trong các tác phẩm của E. A. Poe, một đề tài mà ban đầu ta chẳng mấy quan tâm và cuối cùng trở thành căm ghét thực sự. Nic nói, chúng ta có thể có cuộc sống tốt đẹp hơn, nên thơ, hạnh phúc hơn. Ta nói, “Ví dụ như?”
Và Nic đáp, “Chủ tiệm sách chẳng hạn.”
“Cụ thể hơn đi,” ta nói.
“Anh biết thị trấn quê em không có tiệm sách nào chưa nhỉ?”
“Thật à? Alice có vẻ là nơi tuyệt vời để mở tiệm sách mà.”
“Em biết. Một nơi tử tế sao có thể thiếu tiệm sách chứ.”
Và thế là cả hai chúng ta từ bỏ việc làm nghiên cứu sinh, rút hết tiền từ quỹ ủy thác đầu tư của Nic, chuyển tới Alice và mở tiệm sách Hải Đảo.
Chẳng cần phải nói cũng biết, chúng ta đã không lường trước được điều gì đang đón đợi mình.
Nhiều năm sau tai nạn của Nic, ta vẫn thường tưởng tượng, cuộc đời mình sẽ ra sao nếu như cố gắng kiếm tấm bằng tiến sĩ đó.
Nhưng hình như ta lạc đề rồi.
Nói chung, truyện này được đánh giá là tác phẩm nổi bật nhất của E. A. Poe. Nếu con có hứng thú muốn biết ngày trước ba con làm gì thì trong chiếc thùng ghi “Hàng nháp”, con sẽ tìm thấy xấp ghi chú và hai mươi lăm trang luận văn của ta (phần lớn đều dính dáng đến “Trái tim thú tội”).
AJF.
“Chẳng có gì đáng buồn hơn việc đọc một cuốn sách có kết thúc tệ hại,” Phó cảnh sát trưởng Doug Lippman nói và nhón luôn bốn chiếc bánh trứng nướng từ món điểm tâm Lambiase mang đến. Sau chừng đó năm duy trì câu lạc bộ Sách tuyển chọn của Cảnh sát trưởng, Lambiase nhận ra rằng, điều quan trọng nhất trong các buổi gặp mặt, thậm chí còn hơn cả sách giới thiệu, chính là đồ ăn và thức uống.
“Này anh,” Lambiase nói, “tối đa ba cái thôi, nếu không thì không đủ cho tất cả mọi người.”
Doug Lippman đặt một chiếc bánh lại khay, “Giống như, được rồi, chuyện quái gì xảy ra với cây vĩ cầm đó? Hay tôi đã đọc sót đoạn nào? Một cây đàn hiệu Stradivarius vô giá đâu thể tự tan vào không khí.”
“Ý hay lắm,” Lambiase nói. “Còn ai muốn nói gì không?”
“Anh biết tôi cực ghét điều gì không?” Kathy bên tổ Trọng án nói. “Tôi ghét cay ghét đắng mấy tay cảnh sát làm việc tắc trách. Kiểu như, chẳng ai thèm đeo găng tay cả. Tôi chỉ muốn gào lên, Dừng lại, tụi bay đang làm xáo trộn hiện trường đấy.”
“Trong truyện của Deaver thì không thế đâu,” Slyvio bên Văn thư nhận xét.
“Nếu ai cũng được như Deaver thì hay biết bao,” Lambiase gật gù.
“Nhưng có điều này tôi còn ghét hơn thế: Mọi thứ được giải quyết quá nhanh gọn,” Kathy tiếp tục. “Cả Deaver cũng bị như vậy. Mọi thứ cần có thời gian để điều tra chứ. Đôi khi phải vài năm, ăn cùng nó, ngủ cùng nó.”
“Ý hay lắm, Kathy.”
“Mà mấy cái bánh trứng ngon ghê.”
“Mua ở Costco đấy,” Lambiase đáp.
“Tôi ghét mấy nhân vật nữ,” cô nàng lính cứu hỏa Rosie nói. “Toàn là cựu người mẫu kiêm con nhà nòi làm cảnh sát. Kiểu gì cũng có khuyết điểm nào đó.”
“Cắn móng tay,” Kathy tiếp lời, “tóc tai rối bù, hoặc lắm lời.”
Rosie phá lên cười, “Hình ảnh phụ nữ trong lực lượng vũ trang bao giờ cũng được giả tưởng như thế.”
“Nhưng này,” anh chàng Dave chen ngang, “tôi thích truyện giả tưởng lắm.”
“Hay ý tác giả là chiếc vĩ cầm đó không phải mấu chốt vấn đề?” Lambiase nói.
“Đương nhiên đó là mấu chốt vấn đề rồi,” Dave đáp.
“Có thể cách nó ảnh hưởng tới cuộc đời các nhân vật mới là chuyện đáng bàn chăng?” Lambiase tiếp tục.
“Ố,” Rosie giơ ngón cái hướng xuống. “Ố ồ.”
AJ. lắng nghe cuộc tranh luận từ quầy thanh toán. Trong hàng tá câu lạc bộ sách ở tiệm Hải Đảo, gã thích Sách tuyển chọn của Cảnh sát trưởng nhất. Lambiase gọi với qua, “Giúp tôi với, AJ.! Anh chẳng cần phải biết ai đã chôm cây vĩ cầm đó, đúng không nào?”
“Theo kinh nghiệm của tôi, độc giả sẽ thỏa mãn hơn nếu biết ai chôm nó,” AJ. nói. “Nhưng tôi cũng chẳng lấy làm phiền với điểm mơ hồ này.”
Cả nhóm hoan hô ầm ĩ, át cả tiếng gã ngay sau chữ cũng.
“Đồ phản bội,” Lambiase hét lớn.
AJ. nhún vai. Đúng lúc đó, Ismay bước vào tiệm. Mọi người đã quay lại thảo luận tiếp nhưng Lambiase chẳng thể ngừng nhìn theo chị. Chị mặc bộ váy hè màu trắng tôn vòng eo thon thả, mái tóc dài đỏ rực khiến góc cạnh khuôn mặt mềm mại hẳn đi. Anh chợt nhớ đến hình ảnh những giò phong lan mà người vợ cũ thường treo trước cửa sổ.
Ismay bước tới chỗ AJ. và đặt một mẩu giấy lên quầy, “Chị chọn được vở kịch rồi. Chị muốn đặt năm mươi bản Thị trấn của chúng ta[1].”
“Thể loại cổ điển đây mà.”
Nhiều năm sau cái chết của Daniel Parish và nửa tiếng sau cuộc thảo luận Sách tuyển chọn của Cảnh sát trưởng, Lambiase quyết định, đã đến lúc phải tiến hành một cuộc thẩm vấn cá nhân với AJ. “Nói ra thì hơi ngại, nhưng anh có thể hỏi bà chị vợ xem cô ấy có hứng thú hẹn hò với một tay sĩ quan không xấu trai lắm không?”
“Anh nói đến ai cơ?”
“Tôi chứ ai. Phần không xấu trai là đùa đấy. Tôi biết mình chẳng phải loại thượng hạng gì.”
“Không, ý tôi là anh muốn tôi hỏi ai cơ. Amelia là con một mà.”
“Không phải Amelia. Chị của người vợ trước của anh, cô Ismay ấy.”
“À, ờ, chị Ismay.” AJ. khựng lại, “Ismay hả? Thật hả? Chị ấy hả?”
“Ờm, tôi để ý cô ấy lâu rồi, từ hồi trung học cơ. Nhưng cô ấy không thèm để ý tới tôi. Giờ cả hai cũng chẳng trẻ trung gì nữa nên tôi phải tranh thủ cơ hội.”
Và thế là AJ. gọi điện cho chị Ismay.
“Lambiase á?” Chị hỏi. “Tay đó hả?”
“Anh chàng đó cũng tử tế lắm,” gã nói.
“Chỉ là... ờ thì, chị chưa từng hẹn hò với cảnh sát bao giờ.”
“Chị để ý đến công việc của người ta làm gì?”
“Chị không có ý đó, nhưng đàn ông kiểu thô thô không phải gu của chị.”
Xem xem kết cục giữa chị và Daniel ra sao kìa, gã nghĩ nhưng không nói ra.
“Tất nhiên, cuộc hôn nhân trước của chị là một thảm họa,” Ismay kết luận.
Một vài tối sau đó, chị và Lambiase có mặt ở El Corazon. Chị gọi Surf & Turf[2], một ly rượu gin và nước tonic. Chị đoán sẽ chẳng có cuộc hẹn thứ hai nên không cần phải giả bộ làm gì.
“Có vẻ ngon đấy,” Lambiase nhận xét. “Tôi cũng gọi món đó nhé.”
“Vậy thì,” Ismay hỏi, “anh làm gì những lúc không làm nhiệm vụ?”
“Ờm, nói ra thì hơi khó tin,” anh lí nhí đáp, “tôi đọc nhiều sách lắm. Nhưng chắc cô nghĩ thế cũng chẳng nhiều vì cô là giáo viên tiếng Anh mà.”
“Anh đọc gì?”
“Thể loại gì cũng đọc một ít. Đầu tiên là trinh thám, cũng dễ hiểu nhỉ. Rồi AJ. giới thiệu mấy cuốn khác cho tôi nữa. Tiểu thuyết văn học, hình như vậy. Vài cuốn không đủ gay cấn với tôi. Hơi xấu hổ, nhưng tôi thích truyện dành cho độc giả trẻ. Chắc học sinh của cô cũng đọc mấy cuốn đó. Nhiều cảnh hành động và tình cảm. Tôi cũng đọc sách AJ. đọc. Anh ta cuồng truyện ngắn...”
“Tôi biết.”
“Và cả những gì Maya đọc nữa. Tôi thích nói chuyện về sách vở với hai người đó lắm. Cô biết đấy, họ là mọt sách chính hiệu. Tôi cũng tổ chức câu lạc bộ sách cùng mấy tay cảnh sát khác. Cô biết Sách tuyển chọn của Cảnh sát trưởng chứ?”
Ismay lắc đầu.
“Xin lỗi nếu tôi nói nhiều quá nhé. Chắc tại tôi hơi run.”
“Không sao đâu,” Ismay nhấp một ngụm rượu. “Anh đọc sách của Daniel bao giờ chưa?”
“À có. Quyển đầu tiên ấy.”
“Anh thích không?”
“Không phải gu của tôi, dù văn vẻ cũng được.”
Ismay gật đầu.
“Cô có hay nhớ chồng không?” Lambiase hỏi.
Sau một thoáng, chị đáp, “Không nhớ lắm. Thi thoảng anh ta khá hài hước, nhưng những điều tốt đẹp nhất thì Daniel đã trút cả vào sách vở rồi. Nếu nhớ quá, tôi có thể lôi chúng ra đọc. Tuy vậy, tôi chưa từng muốn đọc cuốn nào.” Ismay mỉm cười.
“Vậy cô thích đọc gì?”
“Các vở kịch, vài bài thơ lẻ tẻ. Rồi mấy cuốn năm nào tôi cũng dạy: Người tình đầu tiên, người yêu cuối cùng; Johnny lấy được súng; Giã từ vũ khí; Lời cầu nguyện cho Owen Meany, có năm thì Đồi gió hú, Silas Marner, Dõi theo Thượng đế hoặc Tôi giành được lâu đài[3]. Chúng như những người bạn lâu năm của tôi vậy. Nhưng nếu chọn thứ gì đó mới mẻ một chút, để đọc vì mình thôi ấy, tôi thích truyện có nhân vật chính là một người phụ nữ lạc ở nơi xa xôi nào đó như Ấn Độ hay Bangkok chẳng hạn. Đôi khi, nữ chính bỏ chồng, đôi khi lại chọn cuộc sống độc thân vì cô nàng đủ thông minh để hiểu hôn nhân không dành cho mình. Tôi thích nhất nếu nữ chính có cả tá người tình. Tôi cũng thích cô ấy đội mũ để tránh nắng hay thích phiêu lưu trải nghiệm những điều mới mẻ. Tôi thích mấy đoạn tả khách sạn và những chiếc va li dính đầy hình dán ngộ nghĩnh, hoặc về món ăn, quần áo, đồ trang sức. Một chút lãng mạn cũng hay nhưng đừng nhiều quá. Bối cảnh có thể là thời kỳ chưa phát minh ra điện thoại di động, mạng xã hội hoặc internet. Lý tưởng nhất là những năm 1920 hoặc 1940. Giai đoạn chiến tranh cũng được nhưng chỉ lấy làm phông nền thôi, không máu me gì cả. Một chút 18+, có điều đừng sống sượng quá. Không trẻ con, vì lũ trẻ luôn làm hỏng cả câu chuyện.”
“Tôi chẳng có đứa nào,” Lambiase nói.
“Ý tôi không phải đời thực. Tôi chỉ không thích đọc sách về chúng thôi. Kết thúc có thể là hạnh phúc hoặc bi kịch, sao cũng được, miễn phải hay. Nữ chính có cuộc sống ổn định, mở một cửa hàng nhỏ chẳng hạn hoặc tự gieo mình xuống biển. Cuối cùng, bìa phải đẹp. Dẫu nội dung có hay đến mấy, tôi cũng không thừa thời gian dành cho mấy thứ xấu xí. Tôi đúng là kiểu hời hợt, nông cạn nhỉ.”
“Cô là một người phụ nữ xinh đẹp đầy cá tính,” Lambiase nói.
“Tôi bình thường thôi.”
“Không đâu.”
“Đẹp không phải lý do đúng đắn để thích một người. Lúc nào tôi cũng căn dặn đám học sinh như thế.”
“Người phụ nữ không buồn đọc tiểu thuyết nếu bìa xấu đã nói vậy sao?”
“Ờm, tôi chỉ muốn cảnh báo anh thôi. Tôi có thể là một cuốn sách tồi với cái bìa đẹp mã.”
“Tôi đọc vài quyển như vậy rồi,” anh than vãn.
“Ví dụ như?”
“Cuộc hôn nhân đầu tiên của tôi. Vợ tôi đẹp lắm nhưng tính cách thì thật khủng khiếp.”
“Anh có nghĩ mình đang đi vào vết xe đổ đó không?”
“Không đâu, tôi đã để ý cô trên kệ sách cả vài năm trời. Tôi còn đọc tóm tắt và trích dẫn ở bìa sau nữa. Một giáo viên ân cần. Mẹ đỡ đầu tốt bụng. Một thành viên tích cực của cộng đồng. Người luôn quan tâm đến chồng của cô em gái đã mất và con gái anh ta. Hôn nhân tồi tệ, có lẽ do cưới lúc còn quá trẻ, nhưng luôn cố gắng làm cho nó tốt hơn.”
“Vắn tắt nhỉ,” chị nói.
“Nhưng cũng đủ hấp dẫn để tôi đọc tiếp,” anh chàng cười với chị. “Mình gọi món tráng miệng nhé?”
“Lâu lắm rồi tôi chưa lên giường với ai cả,” Ismay nói trên đường về nhà chị.
“Không sao.”
“Tôi nghĩ chúng ta nên ngủ với nhau. Ý tôi là nếu anh muốn.”
“Tôi muốn chứ,” Lambiase đáp. “Nhưng tôi sẽ từ chối nếu không có buổi hẹn thứ hai. Tôi không muốn là bước khởi động để một gã khác có được cô.”
Chị cười và dẫn anh vào phòng ngủ. Chị cởi áo mà không tắt đèn. Chị muốn cho anh thấy cơ thể không còn hoàn hảo của một người phụ nữ đã 51 tuổi.
Lambiase huýt sáo khe khẽ.
“Anh thật ngọt ngào, nhưng anh phải thấy tôi trước đây cơ. Giờ thì đầy sẹo rồi.”
Lambiase vuốt ve dọc vết sẹo dài từ hông tới đầu gối. Trông nó như một đường may của búp bê vậy. “Vâng, tôi biết, nhưng cũng chẳng khiến cô kém đẹp đi chút nào đâu.”
Chân chị bị gãy mười lăm chỗ và phải thay khớp háng, nhưng chị vẫn sống sót. Lần đầu tiên trong đời, Daniel đã dang tay che chở cho chị.
“Chỗ này còn đau không? Có cần tôi nhẹ nhàng không?” Lambiase hỏi.
Chị lắc đầu, khẽ bảo anh cởi đồ.
Sáng hôm sau, Ismay thức dậy trước. “Em sẽ làm bữa sáng cho anh,” chị nói và nhận được cái gật đầu mơ màng. Chị hôn lên cái đầu nhẵn bóng của anh.
“Anh cạo đầu vì hói hay vì phong cách đấy?”
“Vì cả hai,” Lambiase đáp.
Chị đặt khăn tắm lên giường rồi rời phòng. Lambiase ung dung chuẩn bị rời giường. Anh kéo mấy ngăn tủ đầu giường và nghịch đống đồ của chị. Những lọ nước hoa nom có vẻ đắt tiền mang mùi hương hệt như chị vậy. Anh chàng xịt một chút ra tay rồi lại mở tủ quần áo. Quần áo của chị bé xíu, váy lụa, áo cánh, váy bút chì và áo khoác mỏng. Tất cả đều màu be hoặc xám, thẳng thớm và gọn gàng. Anh ngó lên ngăn trên cùng, nơi để những đôi giày được đặt trong hộp. Phía trên đống hộp là một chiếc ba lô nhỏ cho trẻ con màu hồng điệu đàng.
Là cảnh sát, Lambiase nhận ra ngay chiếc ba lô ấy có gì đó thật lạc lõng. Anh biết mình không nên tò mò nhưng không thể kiềm chế nổi, bèn lấy nó xuống và mở khóa ra. Bên trong là một túi khóa kéo chứa chì màu và vài quyển tập tô. Anh cầm một cuốn lên, thấy chữ MAYA viết ngay trên bìa. Phía dưới cùng còn một cuốn sách khác, nhìn giống như tệp giấy mỏng hơn. Trên bìa ghi:
TAMERLANE
VÀ
NHỮNG BÀI THƠ KHÁC
Viết bởi một người Boston
Ở đó còn có những vệt chì màu.
Lambiase điếng người.
Bộ não của anh cảnh sát lập tức hiện ra hàng loạt câu hỏi: (1) Đây có phải cuốn Tamerlane AJ. bị mất không? (2) Sao cuốn Tamerlane lại ở trong nhà Ismay? (3) Sao bìa cuốn Tamerlane lại đầy màu vẽ? Ai đã tô lên? Maya à? (4) Sao cuốn Tamerlane lại ở trong chiếc ba lô có ghi tên Maya?
Lambiase định chạy xuống tầng và yêu cầu Ismay giải thích nhưng rồi lại đổi ý.
Anh trầm ngâm nhìn tập thơ cũ.
Mùi bánh kếp bay lên ngào ngạt. Anh tưởng tượng ra dáng hình Ismay trong lúc làm bánh. Chắc chị đeo tạp dề trắng bên ngoài chiếc váy ngủ, hoặc chỉ đeo mỗi tạp dề thôi và chẳng mặc gì. Thế thì thật hấp dẫn. Có thể hai người sẽ làm chuyện đó lần nữa. Không phải trên bàn ăn. Như vậy chẳng thoải mái chút nào dù trên phim thì lãng mạn thật đấy. Trên đi văng hoặc trên lầu thì sao? Nệm phòng ngủ thật êm và khăn trải giường mềm mại.
Lambiase luôn tự hào là một cảnh sát tốt, anh biết mình nên xuống tầng và kiếm cớ ra về.
Nhưng đó có phải tiếng vắt nước cam không nhỉ? Ismay có hâm lại xi rô luôn không?
Cuốn sách đã cũ nát.
Nó bị trộm từ lâu lắm rồi. Mười năm trôi qua và AJ. đang hạnh phúc với cuộc hôn nhân mới. Maya đã lớn khôn, Ismay cũng phải chịu bất hạnh rồi.
Hơn nữa, anh thích người phụ nữ này. Đây cũng không phải chuyện của anh. Anh đặt cuốn sách lại, kéo khóa, nhét vào ba lô và để về vị trí cũ.
Lambiase tin rằng những tay cảnh sát già thường có hai xu hướng, hoặc quá xét nét mọi thứ, hoặc chẳng quan tâm nhiều nữa. Giờ anh không còn nghiêm khắc như hồi trẻ. Anh nhận ra, dẫu làm gì thì mọi người cũng đều có lý do riêng.
Anh xuống tầng, ngồi xuống ghế cạnh chiếc bàn ăn tròn được phủ vải trắng muốt, “Thơm quá.”
“Có người để nấu ăn cho thích nhỉ? Anh làm gì trên đó mà lâu thế?” Chị nói và rót nước cam cho anh. Chị mặc bộ thể thao màu đen và đeo chiếc tạp dề lam.
“Này, em đã đọc truyện ngắn Maya mang đi dự thi chưa? Anh nghĩ con bé nên được giải Nhất mới phải.”
“Em chưa kịp đọc,” Ismay đáp.
“Là tưởng tượng của Maya về ngày cuối cùng của mẹ nó.”
“Con bé này lúc nào cũng già trước tuổi.”
“Anh luôn tự hỏi sao mẹ Maya lại chọn đảo Alice này.”
Ismay lật một miếng bánh kếp lên rồi lại lật cái nữa, “Ai mà biết được lý do người khác làm những điều mà họ làm chứ?”
❀ ❀ ❀
[1] Tên gốc: Our Town của Thornton Wilder.
[2] Thực đơn cao cấp gồm bò và hải sản.
[3] Các tác phẩm văn học kinh điển. Tên gốc lần lượt là: Tess of the d’Urbervilles, Johnny Got His Gun, A Farewell to Arms, A Prayer for Owen Meany, Wuthering Heights, Silas Marner, Their Eyes Were Watching God, I Capture the Castle.
