[Những suy ngẫm sau đây được trích từ hai ấn bản đầu tiên của La Rochefoucauld, vốn đã bị tác giả lược bỏ trong các lần xuất bản tiếp theo.]

I.—Lòng ái kỷ chính là tình yêu bản thân, và yêu mọi sự vật vì lợi ích của chính mình. Nó biến con người thành kẻ tôn sùng chính mình, và nếu vận mệnh cho phép, khiến họ tha hồ áp bức kẻ khác; nó không bao giờ yên ổn khi rời khỏi chính nó, và chỉ bấu víu vào những đối tượng khác tựa như loài ong đậu trên hoa để rút lấy thứ mật nuôi sống chính mình. Không gì bướng bỉnh bằng những ham muốn của nó, không gì được che giấu kỹ lưỡng bằng những mưu đồ của nó, không gì khéo léo bằng cách điều hành của nó; sự uyển chuyển của nó vượt quá mọi lời miêu tả; những đổi thay của nó vượt qua cả sự biến hóa, những tinh vi của nó vượt xa hóa học. Ta không tài nào dò thấu đáy sâu hay xuyên thấu bóng tối nơi những ngóc ngách của nó. Tại đó, nó ẩn mình khỏi những đôi mắt tinh tường nhất, tại đó nó gấp nếp lại ngàn lần không thể nhận ra. Tại đó, có lúc nó tự vô hình đối với chính mình; tại đó, nó mang thai, nuôi dưỡng và nuôi nấng, mà chẳng hề hay biết, vô số mối ái tình và hận thù, có những thứ quái đản đến mức khi được đưa ra ánh sáng thì nó chối bỏ, và không sao đành lòng thừa nhận. Trong màn đêm bao phủ lấy nó, sinh ra những ảo tưởng lố bịch mà nó dành cho chính mình, từ đó phát sinh ra những lầm lạc, sự dốt nát và những sai lầm ngốc nghếch của nó; từ đó nó bị dẫn dắt để tin rằng những đam mê đang ngủ yên của nó đã chết, và nghĩ rằng nó đã mất đi mọi ham muốn đối với thứ mà nó đã chán ngấy. Nhưng thứ bóng tối dày đặc che giấu nó khỏi chính nó ấy lại không ngăn cản được việc nó nhìn thấu hoàn toàn những gì ở bên ngoài nó; và ở điểm này, nó giống như đôi mắt của chúng ta, vốn nhìn thấy vạn vật, nhưng lại chẳng thể tự ngắm lấy hình hài của chính mình. Thật vậy, trong những bận tâm lớn lao và sự vụ trọng đại khi sự mãnh liệt của những ham muốn huy động toàn bộ sự chú ý của nó, nó nhìn, cảm nhận, lắng nghe, tưởng tượng, nghi ngờ, thấu suốt, tiên tri tất cả: đến mức ta có thể nghĩ rằng mỗi đam mê của nó đều mang một quyền năng ma thuật đặc trưng. Không gì gắn bó chặt chẽ và bền chặt bằng những sự vương vấn của nó, dẫu cho trước viễn cảnh những tai họa cùng cực đang đe dọa, nó cố công phá bỏ nhưng vô ích. Thế nhưng, có đôi khi nó thực hiện được điều đó một cách nhanh chóng và không chút khó khăn, điều mà nó từng thất bại dẫu dùng toàn lực trong suốt nhiều năm trời, từ đó ta có thể kết luận một cách công bằng rằng chính tự bên trong, những ham muốn của nó mới bị thổi bùng lên, chứ không phải do vẻ đẹp và công trạng của các đối tượng bên ngoài, rằng chính vị giác của nó làm tôn lên và tô điểm cho chúng; rằng chính nó là trò chơi mà nó săn đuổi, và rằng nó nhiệt tình bám theo khi chạy theo thứ mà chính bản thân nó đang khao khát. Nó được cấu thành từ những điều mâu thuẫn. Nó vừa hách dịch vừa vâng lời, chân thật và giả dối, đầy thương cảm và tàn nhẫn, rụt rè và táo bạo. Nó có những ham muốn khác nhau tùy theo sự đa dạng của khí chất, những thứ xoay chuyển và trói buộc nó đôi khi vào sự giàu sang, đôi khi vào những cuộc vui. Nó thay đổi theo độ tuổi, vận mệnh và niềm hy vọng của chúng ta; nó hoàn toàn thờ ơ với việc có nhiều hay chỉ một, bởi vì nó có thể tự chia chẻ thành nhiều phần, và hợp nhất lại làm một tùy theo ý thích. Nó vô thường, và bên cạnh những đổi thay xuất phát từ những nguyên nhân kỳ lạ, nó mang vô hạn những đổi thay sinh ra từ chính nó và từ bản chất của chính nó. Nó vô thường vì sự bất định, vì sự nhẹ dạ, tình yêu, sự mới lạ, sự chán chường và ghê tởm. Nó thất thường, và người ta đôi khi thấy nó lao động với sự khao khát mãnh liệt cùng một công sức đáng kinh ngạc để đạt được những thứ ít có ích lợi cho bản thân, thậm chí còn có hại, nhưng nó vẫn theo đuổi chỉ vì nó muốn có chúng. Nó ngớ ngẩn, và thường dồn toàn bộ tâm trí vào những điều phù phiếm vô biên. Nó tìm thấy mọi niềm vui trong những vấn đề tẻ nhạt nhất, và đặt niềm kiêu hãnh vào những thứ đáng khinh bỉ nhất. Người ta nhìn thấy nó ở mọi trạng thái của đời người, và ở mọi điều kiện; nó sống ở khắp nơi và bằng mọi thứ; nó tồn tại nhờ hư vô; nó thích ứng với cả hoàn cảnh có hoặc không có sự vật; nó ngả theo những kẻ đang chiến đấu chống lại nó, bước vào mưu đồ của chúng, và điều này thật kỳ diệu, cùng với chúng, nó căm ghét cả chính mình; nó cấu kết cho sự diệt vong của chính mình, nó hành động hướng tới sự sụp đổ của chính mình—thực ra, chỉ bận tâm đến sự tồn tại, và miễn là được hiện hữu, nó sẵn sàng làm kẻ thù của chính mình! Do đó, ta không nên ngạc nhiên nếu đôi khi nó kết hợp với sự khắc khổ ngặt nghèo nhất, và nếu nó bước vào sự liên minh một cách táo bạo để tiêu diệt chính nó, bởi vì khi bị nhổ tận gốc ở nơi này, nó lại tự tái thiết lập ở nơi khác. Khi nó tưởng tượng rằng mình đang từ bỏ niềm vui, nó chỉ đơn thuần thay đổi hoặc hoãn lại sự thụ hưởng ấy. Thậm chí ngay cả khi nó bị khuất phục trong lúc đang cao trào, ta vẫn thấy nó ca khúc khải hoàn trong chính thất bại của mình. Kìa là bức chân dung của lòng ái kỷ, thứ mà toàn bộ cuộc đời chúng ta chỉ là một chuỗi ngày dài náo động. Biển cả là hình ảnh sống động của nó; và trong sự thủy triều lên xuống của những con sóng liên tục ấy là một sự biểu đạt trung thực về chuỗi suy nghĩ đầy giông bão cùng chuyển động vĩnh cửu của nó. (Ấn bản năm 1665, Số 1.)

II.—Đam mê chỉ là những cấp độ khác nhau của sự nóng hay lạnh của dòng máu. (1665, Số 13.)

III.—Sự ôn hòa trong vận may chỉ là nỗi sợ hãi trước sự xấu hổ đi liền với thói kiêu ngạo, hay nỗi sợ mất đi những gì ta đang có. (1665, Số 18.)

IV.—Sự ôn hòa cũng giống như sự tiết độ trong ăn uống; ta có thể ăn nhiều hơn nhưng lại sợ làm bản thân ngã bệnh. (1665, Số 21.)

V.—Ai nấy đều tìm thấy ở người khác thói hư tật xấu mà chính họ thấy là đáng trách ở bản thân mình. (1665, Số 33.)

VI.—Sơ tâm kiêu ngạo, tựa như đã mệt mỏi với những thủ đoạn và những phép biến hóa khác nhau của mình, sau khi đơn độc lấp đầy các vai diễn khác nhau trong vở kịch cuộc đời, liền lộ diện với khuôn mặt thật và bị phơi bày qua thói ngạo mạn; đến mức ta có thể thực sự nói rằng sự ngạo mạn chẳng qua chỉ là tia chớp và lời tuyên bố công khai của lòng kiêu ngạo. (1665, Số 37.)

VII.—Một thứ hạnh phúc là biết chính xác đâu là điểm dừng để trở nên khốn khổ. (1665, Số 53.)

VIII.—Khi ta không tìm thấy sự bình yên trong tâm hồn (REPOS) nơi chính mình thì thật vô ích khi tìm kiếm nó ở nơi khác. (1665, Số 53.)

IX.—Ta phải có khả năng chịu trách nhiệm về vận mệnh của chính mình, thì mới có thể chịu trách nhiệm về những gì mình sẽ làm. (1665, Số 70.)

X.—Tình yêu đối với tâm hồn của kẻ đang yêu cũng giống như tâm hồn đối với thể xác mà nó thổi sự sống vào. (1665, Số 77.)

XI.—Vì người ta chẳng bao giờ được tự do yêu hay ngừng yêu, nên người tình không thể lấy làm công bằng mà phàn nàn về sự bội bạc của người tình nữ, và cô ấy cũng không thể trách cứ sự lăng nhăng của anh ta. (1665, Số 81.)

XII.—Công lý ở những vị quan tòa ôn hòa thực chất chỉ là tình yêu dành cho chiếc ghế cai quản của họ. (1665, Số 89.)

XIII.—Khi chúng ta đã mệt mỏi với việc yêu đương, chúng ta hoàn toàn bằng lòng nếu người tình của mình trở nên bội bạc, để giải thoát chúng ta khỏi lời thề chung thủy. (1665, Số 85.)

XIV.—Bộc phát niềm vui đầu tiên mà ta cảm nhận trước hạnh phúc của bạn bè không xuất phát từ bản tính lương thiện hay từ tình bạn; đó là kết quả của lòng ái kỷ, thứ vốn ve vuốt chúng ta rằng rồi đến lượt mình cũng sẽ may mắn, hoặc gặt hái được điều gì đó từ vận may của bạn bè. (1665, Số 97.)

XV.—Trong nghịch cảnh của những người bạn thân nhất, chúng ta luôn tìm thấy điều gì đó không hoàn toàn khiến ta khó chịu. (1665, Số 99.)

XVI.—Làm sao ta có thể hy vọng rằng người khác sẽ giữ kín bí mật của ta nếu ngay cả bản thân ta cũng không giữ lấy nó. (1665, Số 100.)

XVII.—Như thể vẫn chưa đủ khi lòng ái kỷ có quyền năng tự biến đổi chính mình, nó còn thêm vào khả năng thay đổi các đối tượng khác, và nó làm điều này một cách vô cùng ngạc nhiên; bởi vì không những nó ngụy trang chúng khéo léo đến mức chính nó cũng bị lừa gạt, mà nó còn thay đổi cả trạng thái và bản chất của sự vật. Thế rồi, khi một ả phụ nữ tỏ ra đối nghịch với chúng ta, và hướng sự căm ghét cùng sự bức hại vào chúng ta, lòng ái kỷ liền phán xét hành động của ả bằng tất cả sự nghiêm khắc của công lý; nó phóng đại những lỗi lầm cho đến khi chúng trở nên trầm trọng, và nhìn nhận những phẩm chất tốt đẹp của ả dưới một góc độ bất lợi đến mức chúng trở nên chướng tai gai mắt hơn cả lỗi lầm. Tuy nhiên, nếu chính người phụ nữ ấy trở nên niềm nở với chúng ta, hoặc một vài lợi ích nào đó khiến ả hòa giải với chúng ta, thì cái tôi vị kỷ của chúng ta liền trả lại cho ả thứ ánh hào quang mà lòng căm thù đã tước đoạt. Những phẩm chất xấu xa bị xóa nhòa, những đức tính tốt xuất hiện với lợi thế nhân đôi; chúng ta thậm chí còn huy động mọi sự khoan dung để biện minh cho cuộc chiến mà ả từng gây ra với chúng ta. Giờ đây, mặc dù mọi đam mê đều chứng minh chân lý này, thì đam mê tình yêu lại thể hiện nó một cách rõ ràng nhất; bởi vì ta có thể thấy một kẻ si tình bị cơn thịnh nộ khuấy động bởi sự lạnh nhạt hoặc bội phản của người hắn yêu, và đang mưu tính sự trả thù tột cùng mà đam mê có thể truyền cảm hứng. Thế nhưng, ngay khi bóng hình của người ái ân làm dịu đi sự cuồng nộ trong tâm trí hắn, đam mê liền phán quyết rằng người đẹp ấy vô tội; hắn chỉ tự buộc tội chính mình, lên án những lời kết án của mình, và bằng quyền năng kỳ diệu của lòng ái kỷ, hắn tẩy trắng những hành động đen tối nhất của người tình, đồng thời gạt bỏ mọi tội lỗi của nàng để trút lên đầu chính mình.

XVIII.—Không có kẻ nào đè nặng lên người khác như những kẻ lười biếng, khi chúng đã thỏa mãn sự nhác nhác của mình, và muốn ra vẻ siêng năng. (1666, No. 91.)

XIX.—Sự mù quáng của con người là hệ quả nguy hiểm nhất từ lòng kiêu ngạo của họ; nó dường như nuôi dưỡng và làm gia tăng điều đó, nó tước đi sự hiểu biết về những phương thuốc có thể xoa dịu nỗi đau và chữa lành những lầm lỗi của ta. (1665, Số 102.)

XX.—Người ta chẳng bao giờ ít có lý trí hơn là khi tuyệt vọng không tìm thấy nó ở kẻ khác. (1665, Số 103.)

XXI.—Các triết gia, và trên hết là Seneca, đã không làm giảm bớt tội ác bằng những lời răn dạy của họ; họ chỉ dùng chúng để xây dựng nên lòng kiêu ngạo. (1665, Số 105.)

XXII.—Đó là minh chứng của tình bạn nhạt nhòa khi không nhận ra sự phai nhạt dần trong tình cảm của bạn bè. (1666, Số 97.)

XXIII.—Những bậc hiền triết có thể vô cùng khôn ngoan trong những vấn đề bình thường và dửng dưng, nhưng họ hiếm khi giữ được điều đó trong những sự vụ nghiêm trọng nhất của mình. (1665, Số 132.)

XXIV.—Sự ngu ngốc tinh vi nhất nảy sinh từ sự khôn ngoan tinh vi nhất. (1665, Số 134.)

XXV.—Sự tiết chế chẳng qua là tình yêu dành cho sức khỏe, hoặc sự bất lực không thể ăn nhiều. (1665, Số 135.)

XXVI.—Chúng ta chẳng bao giờ quên mọi chuyện trọn vẹn bằng khi ta đã mệt mỏi vì phải nhắc đến chúng. (1665, Số 144.)

XXVII.—Những lời tán dương dành cho chúng ta ít nhất cũng hữu ích trong việc củng cố chúng ta thực hành đức hạnh. (1665, Số 155.)

XXVIII.—Lòng ái kỷ luôn cẩn thận để ngăn chặn kẻ mà ta nịnh hót không phải là kẻ nịnh hót ta nhiều nhất. (1665, Số 157.)

XXIX.—Con người chỉ khiển trách thói hư và ca ngợi đức hạnh vì tư lợi. (1665, Số 151.)

XXX.—Chúng ta không phân biệt các loại giận dữ, mặc dù có loại nhẹ nhàng và hầu như vô hại, xuất phát từ sự nồng nhiệt của huyết thống và khí chất, và một loại khác vô cùng tội lỗi, nói cho đúng là cơn cuồng nộ của lòng kiêu ngạo. (1665, Số 159.)

XXXI.—Những tâm hồn vĩ đại không phải là những kẻ có ít đam mê và nhiều đức hạnh hơn người thường, mà chỉ là những kẻ có những hoài bão lớn lao hơn. (1665, Số 161.)

XXXII.—Các vị vua đối xử với con người cũng giống như với những đồng tiền xu; họ bắt chúng phải mang giá trị tùy ý, và người ta buộc phải tiếp nhận chúng theo giá trị lưu hành chứ không phải theo giá trị thực thực sự. (1665, Số 165.)

XXXIII.—Bản tính hung ác khiến ít người tàn nhẫn hơn là lòng ái kỷ. (1665, Số 174.)

XXXIV.—Người ta có thể nói về mọi đức hạnh của chúng ta giống như một nhà thơ Ý đã nói về sự đoan trang của phụ nữ, rằng nó thường chỉ là nghệ thuật làm ra vẻ trinh bạch. (1665, Số 176.)

XXXV.—Có những tội ác trở nên vô tội, thậm chí hiển hách nhờ vào sự rực rỡ, số lượng, hoặc mức độ trầm trọng của chúng; thế nên mới có chuyện cướp bóc công quỹ thì được gọi là tài năng tài chính, và việc chiếm đoạt các tỉnh thành một cách phi nghĩa thì được gọi là cuộc chinh phạt. (1665, Số 192.)

XXXVI.—Người ta chẳng bao giờ tìm thấy ở con người sự thiện hay ác ở mức độ cực đoan. (1665, Số 201.)

XXXVII.—Những kẻ không có khả năng phạm những tội ác lớn thì không dễ nghi ngờ người khác. (1665, Số 208.)

XXXVIII.—Sự xa hoa trong tang lễ liên quan đến sự vanity của người sống nhiều hơn là danh dự của người chết. (1665, Số 213.)

XXXIX.—Bất kể sự đa dạng và đổi thay nào xuất hiện trên thế gian, chúng ta vẫn có thể nhận ra một sợi dây vô hình, và một trật tự được sắp đặt của muôn thuở bởi Đấng Quan Phòng, thứ khiến mọi thứ diễn ra theo đúng thứ bậc và rơi vào quỹ đạo đã định của nó. (1665, Số 225.)

XL.—Sự bất khuất nên duy trì lòng dũng cảm trong các âm mưu thay cho lòng can đảm vốn chỉ cung cấp sự kiên định cần thiết cho những hiểm nguy nơi chiến trận. (1665, Số 231.)

XLI.—Những ai muốn định nghĩa chiến thắng từ lúc nó mới chào đời sẽ bị cám dỗ bắt chước các nhà thơ, gọi nó là Đứa con của Thiên đàng, vì họ không thể tìm thấy nguồn gốc của nó trên trái đất. Thật vậy, nó được sinh ra từ vô số hành động, thay vì muốn sinh ra nó, lại chỉ nhắm đến lợi ích riêng tư của những người chủ, bởi vì tất cả những ai hợp thành một quân đội, khi hướng tới sự thăng tiến và vinh quang của chính mình, lại tạo ra một thành quả quá đỗi lớn lao và chung cục. (1665, Số 232.)

XLII.—Kẻ chưa từng rơi vào hiểm nguy thì không thể đảm bảo cho lòng can đảm của mình. (1665, Số 236.)

XLIII.—Chúng ta thường đặt ra giới hạn cho lòng biết ơn của mình nhiều hơn là cho những ham muốn và niềm hy vọng. (1665, Số 241.)

XLIV.—Sự bắt chước luôn mang lại kết quả tồi tệ, bởi vì tất cả những gì giả tạo đều gây khó chịu chính bởi những điều vốn làm chúng ta mê hoặc khi chúng còn nguyên bản (Naturelles). (1665, Số 245.)

XLV.—Chúng ta không tiếc thương sự mất mát của bạn bè dựa theo công trạng của họ, mà dựa theo NHU CẦU của chúng ta, và dựa vào cái nhìn mà chúng ta tin rằng mình đã tạo được ấn tượng với họ về giá trị bản thân. (1665, Số 248.)

XLVI.—Thật khó để tách bạch lòng tốt chung được lan tỏa khắp thế gian khỏi sự khôn ngoan lớn lao. (1665, Số 252.)

XLVII.—Để chúng ta luôn được đối xử tốt, những kẻ khác phải tin rằng họ không thể cư xử tồi tệ với chúng ta mà vẫn nhởn nhơ vô sự. (1665, Số 254.)

XLVIII.—Niềm tin rằng mình có thể làm hài lòng thường là một phương thức chắc chắn để chuốc lấy sự khó chịu. (1665, Số 256.)

XLIX.—Niềm tin mà chúng ta có vào bản thân phần lớn nảy sinh từ niềm tin mà chúng ta đặt vào người khác. (1665, Số 258.)

L.—Có một cuộc cách mạng chung làm thay đổi thị giác của tâm trí cũng như vận mệnh của thế giới. (1665, Số 250.)

LI.—Chân lý là nền tảng và là lý do cho sự hoàn mỹ của cái đẹp, bởi vì bất kể tầm vóc của một sự vật ra sao, nó không thể đẹp và hoàn hảo trừ phi nó thực sự là những gì nó phải thế, và thực sự sở hữu tất cả những gì nó phải có. (1665, Số 260.)

LII.—Có những điều tuyệt diệu lại rực rỡ hơn khi chưa hoàn thiện so với lúc được trau chuốt quá mức. (1665, Số 262.)

LIII.—Sự cao thượng là một nỗ lực cao quý của lòng kiêu ngạo, biến con người thành chúa tể của chính mình, để từ đó làm chủ vạn vật. (1665, Số 271.)

LIV.—Sự xa hoa và một chính sách quá tinh vi ở các quốc gia là điềm báo chắc chắn cho sự sụp đổ của chúng, bởi vì mọi phe phái đều mải mี đuổi theo lợi ích riêng mà quay lưng lại với lợi ích chung. (1665, Số 282.)

LV.—Trong tất cả các đam mê, thứ ít được chúng ta thấu hiểu nhất chính là sự lười biếng; mụ ta là kẻ nồng nhiệt và hiểm độc nhất trong tất cả, dẫu cho sự dữ dội của mụ có thể vô hình, và những tai họa mụ gây ra đều được che giấu; nếu ta quan sát kỹ lưỡng quyền năng của mụ, ta sẽ thấy rằng trong mọi hoàn cảnh, mụ đều chiếm đoạt quyền làm chủ những tình cảm, lợi ích và niềm vui của chúng ta; giống như loài cá ép (trong truyền thuyết), mụ có thể chặn đứng những con tàu lớn nhất, mụ là một ngầm đá ẩn giấu, nguy hiểm hơn trong những vấn đề trọng đại so với những cơn cuồng phong bất chợt và những trận bão táp dữ dội nhất. Sự tĩnh mịch của lười biếng là một bùa chú ma thuật đột ngột làm ngưng trệ những theo đuổi thiết tha nhất cùng những quyết tâm ngoan cố nhất. Thật vậy, để đưa ra một khái niệm chân thực về đam mê này, chúng ta phải nói thêm rằng sự lười biếng, tựa như một phúc lạc của tâm hồn, an ủi chúng ta trước mọi mất mát và lấp đầy khoảng trống của mọi thiếu thốn. (1665, Số 290.)

LVI.—Chúng ta rất thích đọc vị tính cách của người khác, nhưng lại chẳng thích bị người khác đọc thấu chính mình. (1665, Số 296.)

LVII.—Thật là một căn bệnh phiền toái làm sao khi nó buộc người ta phải duy trì sức khỏe bằng một chế độ kiêm khem ngặt nghèo. (Đd, Số 298.)

LVIII.—Dễ dàng vướng vào lưới tình khi một mình tự do hơn là rứt bỏ nó sau khi đã sa chân vào. (1665, Số 300.)

LIX.—Phụ nữ phần lớn tự hiến thân vì sự yếu đuối nhiều hơn là vì đam mê. Đó là lý do tại sao những kẻ bạo dạn và sỗ sàng lại thành công hơn những kẻ khác, dẫu cho họ không hề đáng yêu đến thế. (1665, Số 301.)

LX.—Không yêu chính là phương kế chắc chắn nhất trong tình yêu để được đối phương yêu lại. (1665, Số 302.)

LXI.—Sự thành thật mà những người tình nam và nữ đòi hỏi ở nhau để cùng biết khi nào họ ngừng yêu, xuất phát từ mong muốn được báo trước về sự chấm dứt tình cảm ít hơn là từ khao khát được đoan chắc rằng mình vẫn được yêu dẫu chẳng ai chối bỏ điều đó. (1665, Số 303.)

LXII.—Phép so sánh chính xác nhất về tình yêu chính là cơn sốt, và chúng ta chẳng có chút quyền năng nào đối với cả hai xét về mặt cường độ hay thời gian kéo dài. (1665, Số 305.)

LXIII.—Sự khéo léo lớn nhất của kẻ kém khéo léo nhất là biết cách phục tùng sự chỉ đạo của người khác. (1665, Số 309.)

LXIV.—Chúng ta luôn sợ phải đối mặt với những người mình yêu sau khi đã ve vả những kẻ khác. (1674, Số 372.)

LXV.—Chúng ta nên tự an ủi vì những lầm lỗi của mình khi đã đủ mạnh mẽ để thừa nhận chúng. (1674, Số 375.)