Chiến tranh đã nổ ra đúng như chúng tôi đã dự đoán trước. Tôi vừa chợp mắt được một lát thì giật mình bởi những tiếng nổ dữ dội. Bầu trời sáng rực lên bởi những luồng lửa của đạn pháo từ bên kia biên giới bắn sang. Những tiếng nổ đinh tai, chói óc. Trong bản Nà Liền mà chúng tôi đóng quân tiếng người gọi nhau thảm thiết, tiếng kêu khóc hoảng loạn, tiếng chó sủa, bò rống, tiếng tre nứa nổ lốp bốp từ những ngôi nhà trúng đạn đang bốc cháy rần rật. Khói lửa, cát bụi mù mịt. Và tất cả chìm đi trong tiếng trọng pháo, tiếng đạn hoả tiễn của bọn giặc ầm ầm dội xuống trận địa, làng bản của ta. Đất dưới chân tôi liên tục chao đảo. Ánh chớp nhoáng nhoàng tựa như một cơn dông bão lớn nhưng dữ dội hơn rất nhiều. Đó chính là những âm thanh, hình ảnh đầu tiên mở màn của một cuộc chiến tranh mà tôi lần đầu được chứng kiến.

Tảng sáng thì bộ binh địch bắt đầu xung phong sau khi pháo binh tầm xa, hỏa lực tầm gần của chúng cày xới tơi bời nát bét điểm chốt tiền tiêu của tiểu đoàn chúng tôi. Đại đội 1 mặc dù bị thương vong một số do hoả lực của địch nhưng ngày đầu tiên đánh thắng, đẩy lui tất cả các đợt xung phong của bọn giặc giữ vững được trận địa. Ngày thứ hai cũng vậy. Lúc tình hình tạm ắng, đi củng cố đường dây tôi mò lên tận vị trí chốt cây đa thứ nhất của đại đội 1. Phó đại đội trưởng Hoàn chỉ cho tôi thấy xác bọn xâm lược chồng chất bên cạnh những chiếc xe tăng địch bị bắn cháy dưới chân điểm tựa. Đứng cạnh người phó đại đội trưởng vốn là lính chiến dày dạn ở mặt trận Tây Nam tôi cảm thấy yên tâm.

Nhưng đến ngày thứ ba thì tình hình thay đổi hẳn. Pháo địch bắn ngày một dữ dội hơn. Trận địa gốc đa của đại đội 1 không còn một cành cây ngọn cỏ nào tồn tại được. Hầu như tất cả đều bị thiêu rụi hoặc nhồi xuống tầng đất sâu hoặc trộn lẫn với đất đá. Các tuyến dây điện thoại đều bị băm nát, đứt vụn, không thể nối được nữa. Việc bảo đảm thông tin liên lạc giữa sở chỉ huy tiểu đoàn và các bộ phận chỉ còn trông chờ vào mấy cái máy vô tuyến sóng cực ngắn và chạy chân của tiểu đội truyền đạt.

Anh Bùi được liên lạc gọi lên gặp cán bộ tiểu đoàn. Về đến vị trí tập kết của tiểu đội, anh gọi chúng tôi tập trung lại chỗ hõm núi bảo:

- Tiểu đội ta sẽ chuyển thành một bộ phận trực tiếp chiến đấu. Tiểu đoàn trưởng giao cho chúng ta lập một điểm chốt chặn địch ở mỏm núi Đầu Bò phía dưới trường cấp 1. Ngay bây giờ, đồng chí Tự tiểu đội phó cùng ba đồng chí sang hang quân khí nhận thêm vũ khí, đạn dược và gửi luôn mấy cái máy điện thoại lại kho. Tôi và đồng chí Hà, đồng chí Lâm, đồng chí Châu lên chiếm lĩnh mỏm núi Đầu Bò trước.

- Rõ! - Tôi đáp.

Chúng tôi lợi dụng khi pháo địch chuyển làn băng qua một đám ruộng khô tiếp cận mỏm núi Đầu Bò. Đó là một mô núi thấp sát đường quốc lộ phía dưới trường cấp 1. Không thể đào hầm hào vì núi đá vôi. Chúng tôi chỉ có thể lợi dụng những khe đá, các hõm núi để làm công sự tránh mảnh đạn pháo và đánh địch. Từ đỉnh mỏm Đầu Bò tôi nhìn rõ con đường từ cửa khẩu vòng qua dưới chân chốt của đại đội 1 là đến trường cấp 1 rồi chạy thẳng xuống thị trấn. Khu trường cấp 1 nham nhở những dấu vết của chiến tranh. Ngôi nhà ban giám hiệu không còn một viên ngói nào trên mái. Các dãy lớp học cháy nham nhở. Sân trường tung toé, trắng xoá những giấy và sách vở của học sinh. Một hố đạn pháo cày sát chân cột cờ ở sân trường. Nhưng kỳ lạ thay chiếc cột cờ bằng gỗ vẫn đứng vững. Trên đỉnh cột một lá cờ đỏ sao vàng tuy bị rách bươm nhưng vẫn phần phật tung bay trong gió bắc thổi mạnh.

Tiểu đội trưởng Bùi đến đằng sau tôi từ lúc nào. Anh nói:

- Bọn địch muốn xuống đến đây phải vượt qua được trận địa của đại đội 1. Điều đó không dễ. Nhưng nếu qua được thì chỉ sau mươi phút là nòng pháo xe tăng bọn chúng sẽ chọc thẳng vào tận cằm ta đấy!

Tôi hỏi anh giọng hơi run run:

- Thế... liệu mình có giữ nổi trận địa không anh?

- Giữ thế quái nào được với vài người, vài khẩu súng bộ binh và mấy quả lựu đạn thế này!

- Vậy thì... phải làm thế nào hả anh?

- Nhiệm vụ của chúng ta không phải là đánh địch để chặn cả một đội quân đông đảo có hàng chục xe tăng địch dẫn đầu. Nhiệm vụ của tiểu đội ta là nổ súng bắn vỗ thẳng vào mặt quân địch. Khi chúng ta nổ súng lập tức xe tăng và bộ binh địch sẽ tràn vào sân trường cấp 1. Mà dưới sân trường có cái gì thì cậu biết rồi đó. Lúc đó ban chỉ huy tiểu đoàn và các đơn vị sẽ có đủ thời gian rút lui về phía sau...

Anh Bùi tránh không nói ra nhưng tôi hiểu. Chúng tôi chính là những chiến sĩ "cảm tử quân". Khi số anh em đi nhận vũ khí về, chúng tôi tranh thủ bê đá làm công sự, tìm vị trí đặt súng trung liên và bố trí mấy quả mìn định hướng. Trời tối dần. Pháo giặc vẫn bắn không ngớt vào các trận địa của ta cũng như các điểm cao gần biên giới. Riêng mỏm Đầu Bò thì không bị một quả đạn pháo nào cả. Có lẽ bọn địch không nghĩ là trên một mỏm đá thấp sát ngay bên đường quốc lộ lại có lực lượng của ta chốt giữ. Chúng tôi tranh thủ trải tăng võng ra khe đá nằm ngủ. Trời lạnh, đắp cái vỏ chăn mỏng manh tôi mãi không ngủ nổi.

Gần sáng, vừa chợp mắt thì thì tôi thấy có người lay lay vai gọi:

- Hà ơi! Dậy... dậy... ngay!

Tôi choàng tỉnh và nhận ngay ra tiểu đội trưởng Bùi đang ngồi trong hốc đá chỗ tôi nằm. Tôi hỏi:

- Bọn địch bắt đầu tấn công hả anh?

- Không... không... dậy đi làm nhiệm vụ khẩn cấp ngay!

Tôi vớ khẩu AK đang để cạnh người chui ra khỏi chăn. Anh Bùi đi trước, tôi tụt theo anh xuống con đường mòn chân mỏm núi. Vẫn chưa hiểu là làm nhiệm vụ gì tôi thấy hơi run run. Cũng có lẽ là sương đêm lạnh quá. Anh Bùi cùng tôi nấp sau một mô đá cạnh con đường mòn. Thêm một người nữa lò dò đi đến. Tôi nhận ra là Lâm. Anh Bùi thì thào:

- Theo chỉ thị của tiểu đoàn chúng ta chặn ở đoạn đường này để bắt giữ và tước vũ khí của mấy đứa đào ngũ bỏ trận địa chạy về tuyến sau. Hai thằng nằm im để tao ra chặn họ lại. Khi thật cần thiết, có lệnh của tao chúng mày mới được can thiệp nhé!

- Vâng... vâng...

Tôi chợt thấy lo lo. Trời đã tang tảng sáng. Sương mù dày đặc khiến cảnh vật cây cối lờ mờ. Phía chỗ ngoặt xuất hiện mấy bóng người đang lùi lũi tiến lại gần. Anh Bùi quát:

- Ai! Đứng lại!

- Tôi... tôi... quân ta... quân ta đây...

- Các đồng chí ở bộ phận nào?

- Chúng tôi ở... ở... bộ phận vận chuyển thương binh...

Tôi nhận ra tiếng anh Tính bí thư chi đoàn tiểu đoàn bộ. Anh Tính cũng nhận ra tiếng người đang quát nên hỏi lại:

- Bùi ở trung đội thông tin hả? Mình là Tính, y sĩ tiểu đoàn bộ đây!

- Còn những ai nữa?

- Là... mấy... mấy... đồng chí ở đại... đại đội 1.

Anh Bùi xách súng nhảy ra chặn trước mặt mấy bóng người hỏi tiếp:

- Tại sao các ông lại đi xuống tận đây! Bỏ vị trí chiến đấu hả?

Không có tiếng trả lời. Anh Bùi gằn giọng:

- Tất cả theo tôi về ban chỉ huy gặp cán bộ tiểu đoàn ngay!

Lúc này anh Tính và mấy người kia mới lên tiếng van vỉ:

- Để... để... cho chúng tôi đi...

- Đi đâu! Các ông lợi dụng việc chuyển thương định bỏ chạy về phía sau chứ gì. Các ông có biết nếu hôm nay nếu không gặp chúng tôi thì chỉ cần đi thêm một đoạn nữa là sẽ lọt luôn vào ổ phục kích của bọn giặc đấy, hiểu không?

- Sao lại thế?

Tiếng anh Tính lập cập. Tiểu đội trưởng Bùi nói tiếp, giọng anh rin rít:

- Bọn địch đã chọc thủng tuyến phòng ngự của các đơn vị bạn ở phía Thông Nông rồi. Chúng nó đã đánh chiếm các vị trí phía sau lưng ta rồi hiểu không?

Ngừng một lát, anh Bùi nói tiếp:

- Bây giờ tất cả theo tôi về vị trí... tập trung. Nghỉ ngơi một lát, chờ có cơm đem lên ăn sau đó trở lại đơn vị chiến đấu hoặc theo sự phân công nhiệm vụ mới của chỉ huy tiểu đoàn.

Anh Tính và mấy chiến sĩ đại đội 1 đành nghe theo lệnh của anh Bùi. Lúc này anh Bùi mới gọi tôi và Lâm ra. Chúng tôi tạm thu giữ vũ khí của anh Tính và mấy người định bỏ chạy về tuyến sau và dẫn họ về vị trí thu dung. Sau khi giao người và vũ khí của họ cho chỉ huy tiểu đoàn xử lý, anh Bùi và hai chúng tôi ngược trở lên mỏm Đầu Bò. Anh Bùi im lặng suốt dọc đường đi. Lúc về đến vị trí chiến đấu anh đưa cho tôi và Lâm mỗi thằng một bánh lương khô vừa xin được lúc ở tiểu đoàn bộ rồi nói giọng bùi ngùi:

- Tao thương anh Tính và mấy thằng ấy quá. Đã mấy ngày nay rồi họ chịu đựng biết bao nhiêu đợt tấn công ác liệt của quân thù, chứng kiến bao nhiêu người chết, thịt xương lẫn lộn cùng đất đá. Cái chết ai chả sợ. Chiến tranh khiến sắt thép còn phải tan chảy ra thành nước nữa là con người chỉ bằng xương, bằng thịt...

Nghe anh Bùi nói tôi lặng im suy nghĩ. Từ sau hôm ấy, những suy nghĩ ác cảm với anh Tính kể từ sau buổi sinh hoạt chi đoàn đêm trước chiến tranh trong tôi dần tan biến hết.