Ngày xửa ngày xưa, có một người đàn ông sở hữu những ngôi nhà sang trọng cả ở thành thị lẫn miền quê, vô vàn các vật dụng bằng vàng bạc, đồ đạc thêu thùa tinh xảo, và những cỗ xe mạ vàng lộng lẫy. Thế nhưng, hắn ta lại mang một nỗi bất hạnh là có một bộ râu màu xanh dương, khiến cho vẻ bề ngoài trở nên đáng sợ đến mức tất cả phụ nữ và các thiếu nữ đều chạy trốn khỏi hắn.

Một người láng giều của hắn, một phu nhân quý tộc, có hai cô con gái đẹp tuyệt trần. Hắn ngỏ ý muốn hỏi cưới một trong hai người, tùy phu nhân lựa chọn người nào sẽ trao cho hắn. Cả hai nàng đều chẳng muốn lấy hắn và cứ đùn đẩy nhau cho người kia, bởi chẳng tài nào chịu nổi ý nghĩ phải kết hôn với một kẻ râu xanh. Điều khiến họ càng thêm ghê tởm và xa lánh là hắn từng cưới vài đời vợ rồi mà chẳng ai biết số phận những người đó ra sao.

Để chinh phục lòng họ, Râu Xanh bèn mời hai nàng, cùng người mẹ và ba bốn vị phu nhân quen biết, cùng một số thanh niên trai tráng trong vùng đến một trong những điền trang của hắn ở miền quê, nơi họ đã ở lại suốt một tuần lễ. Chẳng có gì diễn ra ngoài những buổi tiệc tùng vui vẻ, săn bắn, câu cá, khiêu vũ, tiệc yến linh đình. Chẳng ai đi ngủ, tất cả đều thức suốt đêm để trêu chọc nhau. Tóm lại, mọi chuyện suôn sẻ đến mức cô con gái út bắt đầu thấy gã chủ nhà không có bộ râu xanh đến thế, và hắn quả là một quý ông vô cùng lịch thiệp. Ngay khi họ trở về nhà, lễ cưới đã được cử hành.

"NGƯỜI ĐÀN ÔNG NÀY LẠI MANG MỘT NỖI BẤT HẠNH LÀ CÓ MỘT BỘ RÂU MÀU XANH DƯƠNG"

Khoảng một tháng sau, Râu Xanh bảo vợ rằng hắn phải đi chuyến công tác miền quê ít nhất sáu tuần vì những việc trọng đại, dặn nàng hãy cứ vui vẻ trong lúc hắn vắng nhà, mời bạn bè và người quen đến chơi, đưa họ về miền quê nếu muốn, và cứ ăn chơi thoải mái ở bất cứ đâu.

"Đây," hắn nói, "là chìa khóa của hai tủ áo lớn, nơi ta cất những vật dụng đẹp nhất; đây là chìa khóa tủ vàng bạc không thường dùng; những chiếc này mở tủ sắt đựng tiền của ta, cả vàng lẫn tráp đựng ngọc ngà châu báu; còn đây là chìa khóa vạn năng mở tất cả các phòng. Nhưng riêng chiếc nhỏ này là chìa khóa của căn phòng ở cuối dãy hành lang lớn tầng trệt. Hãy mở tất cả, đi vào bất cứ phòng nào; ngoại trừ căn phòng nhỏ đó mà ta cấm ngặt, và cấm ngặt đến mức nếu nàng cả gan mở nó ra, thì cơn giận dữ và phẫn nộ chính đáng của ta sẽ không còn giới hạn."

Nàng hứa sẽ tuân thủ thật nghiêm ngặt mọi điều hắn dặn. Đoạn, sau khi ôm hôn vợ, hắn bước lên xe và bắt đầu chuyến đi.

Những người láng giềng và bạn thân của nàng chẳng cần phải đợi phu nhân mới sai người sang mời, bởi họ đã quá sốt ruột muốn ngắm nhìn toàn bộ nội thất sang trọng trong nhà nàng—vốn chẳng dám tới khi chồng nàng còn ở đó vì sợ bộ râu xanh khiến họ hoảng sợ. Họ chạy xôn xao qua tất cả các phòng, phòng nhỏ và tủ áo, căn nào cũng lộng lẫy và tinh xảo đến mức dường như lấn át lẫn nhau.

Sau đó, họ lên hai căn phòng lớn chứa những đồ đạc đẹp và đắt giá nhất; họ trầm trồ không tiếc lời trước số lượng cũng như vẻ đẹp của thảm thêu, giường, ghế băng, tủ đựng đồ, giá đỡ, bàn và những chiếc gương soi toàn thân; có cái viền bằng kính, cái viền bằng bạc, trơn hoặc mạ vàng, đẹp và nguy nga nhất từng thấy. Họ không ngớt ca ngợi và ghen tị với hạnh phúc của người bạn, trong khi nàng chẳng hề màng thú vui ngắm nhìn những món đồ quý giá ấy, bởi sự tò mò đang nung nấu giục giã nàng hãy đi mở căn phòng ở tầng trệt. Nỗi tò mò thúc bách mạnh mẽ đến mức, chẳng thèm nghĩ đến việc bỏ mặc khách khứa là bất lịch sự, nàng lao xuống một chiếc cầu thang phụ nhỏ với tốc độ nhanh đến nỗi suýt ngã gãy cổ hai ba bận.

Khi đến trước cửa phòng, nàng khựng lại giây lát, nghĩ đến những lời dặn của chồng và hình dung tai họa có thể giáng xuống nếu mình trái lệnh; nhưng sự cám dỗ quá lớn khiến nàng không sao cưỡng lại nổi. Nàng bèn lấy chiếc chìa khóa nhỏ, run lẩy bẩy mở cửa; nhưng ban đầu chẳng nhìn rõ thứ gì vì các cửa sổ đều đóng kín. Sau vài khoảnh khắc, nàng bắt đầu nhận ra sàn nhà ngập tràn những vũng máu đông đặc, phản chiếu thân thể của mấy người phụ nữ đã chết được xếp dọc theo các bức tường: đó chính là những người vợ mà Râu Xanh đã cưới và sát hại lần lượt từng người một. Nàng sợ đến chết khiếp, chiếc chìa khóa vừa rút khỏi ổ liền tuột khỏi tay.

Sau khi định thần lại đôi chút, nàng nhặt chìa khóa, khóa cửa lại và đi lên phòng mình để trấn tĩnh; nhưng nào được, nỗi sợ hãi quá lớn. Nhận ra chiếc chìa khóa phòng đã dính máu, nàng thử lau đi hai ba lần nhưng vết máu vẫn không sạch; nàng vô công rỗi sức khi rửa, thậm chí chà xát bằng xà phòng và cát, vết máu vẫn trơ ra đó, bởi chiếc chìa khóa là vật thần phép và nàng không bao giờ có thể làm nó sạch hoàn toàn; cứ hễ vết máu biến mất ở mặt này thì nó lại hiện lên ở mặt kia.

Râu Xanh trở về từ chuyến đi ngay buổi tối hôm đó và nói rằng hắn đã nhận được thư trên đường, thông báo rằng công việc hắn đi giải quyết đã thành công tốt đẹp. Vợ hắn làm mọi cách để chứng tỏ nàng vô cùng vui mừng vì sự trở về nhanh chóng của chồng. Sáng hôm sau, hắn đòi lại chìa khóa, nàng bèn đưa cho hắn, nhưng bàn tay run lẩy bẩy đến nỗi hắn dễ dàng đoán được chuyện gì đã xảy ra.

"Sao thế," hắn nói, "chìa khóa phòng của ta không nằm trong số này à?"

"Chắc là em để quên ở trên bàn trên lầu rồi," nàng đáp.

"Đừng quên mang xuống cho ta ngay nhé," Râu Xanh bảo.

Sau khi khất lần khất lữa vài lần, nàng buộc phải mang chìa khóa đến cho hắn. Râu Xanh săm soi rất kỹ rồi bảo vợ:

"Sao trên chìa khóa lại dính máu thế này?"

"Em không biết," người phụ nữ tội nghiệp kêu lên, mặt cắt không còn giọt máu.

"Không biết ư?" Râu Xanh đáp; "Ta thừa biết chứ, nàng nhất định đòi vào căn phòng đó phải không? Hay lắm, thưa Bà; nàng sẽ được bước vào và nhận lấy chỗ của mình giữa những người phụ nữ mà nàng đã thấy ở đó."

Nghe vậy, nàng sụp xuống dưới chân chồng, khóc lóc cầu xin tha thứ với tất cả dấu hiệu của sự ăn năn thành khẩn vì đã dám trái lệnh. Trái tim dẫu là đá cũng phải mềm lòng trước một người vừa xinh đẹp lại vừa đau khổ nhường ấy, thế nhưng Râu Xanh lại sở hữu một trái tim còn cứng hơn đá.

"Nàng phải chết, thưa Bà," hắn nói, "và ngay lập tức."

"Đã đành phải chết," nàng đáp, ngước nhìn hắn với đôi mắt đẫm lệ, "xin hãy cho em chút ít thời gian để cầu nguyện."

"Ta cho nàng," Râu Xanh đáp, "nửa khoảng một phần tư giờ, nhưng không hơn một phút nào nữa."

Khi chỉ còn lại một mình, nàng gọi lớn chị mình và bảo:

"Chị Anne ơi" (vì đó là tên chị nàng), "xin chị hãy lên đỉnh tháp xem mấy anh đã tới chưa; họ hứa hôm nay sẽ đến, nếu thấy họ, hãy ra hiệu giục họ mau lên."

Chị Anne liền leo lên đỉnh tháp, còn người vợ tội nghiệp đang đau khổ gọi lớn từng hồi: "Anne, chị Anne, có thấy ai đến không?"

Và chị Anne đáp:

"Chị chẳng thấy gì ngoài ánh nắng làm bay chút bụi và bãi cỏ đang xanh tươi."

Trong khi đó, Râu Xanh tay cầm một thanh mã tấu lớn, gào lên hết cỡ cốt để vợ nghe thấy:

"Xuống đây ngay, bằng không ta sẽ lên tận nơi đấy."

"Cho em xin thêm một lát," vợ hắn đáp, rồi nhỏ giọng kêu lên:

"Anne, chị Anne, em có thấy ai đang đến không?"

Và chị Anne đáp:

"Chị chẳng thấy gì ngoài ánh nắng làm bay chút bụi và bãi cỏ đang xanh tươi."

"Xuống mau lên," Râu Xanh thét, "nếu không ta sẽ lên chỗ cô đấy."

"Em xuống đây," vợ hắn đáp; rồi lại gọi:

"Anne, chị Anne, chị có thấy ai đang đến không?"

"Chị thấy," chị Anne đáp, "một đám bụi mù đang hướng về phía này."

"Có phải các anh tôi không?"

"Ôi! Không đâu em gái ơi, chị thấy một đàn cừu."

"Cô có chịu xuống không hả?" Râu Xanh gầm lên.

"Thêm một lát nữa thôi," vợ hắn nói, rồi lại cất tiếng gọi:

"Anne, chị Anne, chị chẳng thấy ai đang đến sao?"

"Chị thấy," nàng đáp, "hai kỵ mã đang đến, nhưng họ hãy còn ở xa lắm."

"Tạ ơn Chúa," nàng thốt lên ngay lúc đó, "họ là các anh tôi đây rồi; tôi đang ra hiệu hết sức có thể để họ mau chân lên."

Bấy giờ Râu Xanh gào thét to đến mức làm rung chuyển cả ngôi nhà. Người vợ tuyệt vọng bước xuống, sụp lạy dưới chân chồng, nước mắt đầm đìa, tóc tai rũ rượi.

"Mọi van xin đều vô ích, cô phải chết," Râu Xanh nói; đoạn, một tay nắm lấy tóc vợ, tay kia giơ cao thanh mã tấu, hắn toan chém đầu nàng.

Người phụ nữ tội nghiệp quay lại nhìn hắn bằng ánh mắt hấp hối, van xin hắn rủ lòng thương cho nàng chút thời gian ngắn ngủi để hồi tâm.

"Không, không," hắn nói, "hãy phó thác cho Chúa đi," và chuẩn bị vung dao giáng xuống.

Đúng khoảnh khắc ấy, có tiếng gõ cửa mạnh đến nỗi Râu Xanh giật mình khựng lại. Cánh cửa bật mở, lập tức hai kỵ mã xông vào, tay lăm lăm kiếm chạy thẳng tới chỗ Râu Xanh. Hắn nhận ra đó là các anh của vợ, một người là lính long kỵ, người kia là lính ngự lâm; thế là hắn liền cắm cổ chạy trốn để giữ mạng, nhưng hai người anh đuổi theo sát nút, tóm kịp trước khi hắn kịp bước lên bậc thềm hiên nhà, rồi đâm xuyên qua người hắn và bỏ mặc hắn chết gục tại chỗ. Người vợ tội nghiệp ngất lịm đi gần như chồng, chẳng còn chút sức lực nào để đứng dậy chào đón các anh.

Râu Xanh không có người thừa kế, vì thế vợ hắn nghiễm nhiên trở thành nữ chủ nhân của toàn bộ cơ ngơi. Nàng dùng một phần gia tài để gả chị Anne cho một chàng thanh niên đã đem lòng yêu mến chị từ lâu; một phần để mua chức đại úy cho các anh; và phần còn lại để kết hôn với một người đàn ông vô cùng đức hạnh, giúp nàng quên đi quãng thời gian cay đắng khi sống bên Râu Xanh.