LIÊN LẠC TRIẾT LÝ

TỪ MỘT ĐÔI GIÀY

ĐẾN SỢI DÂY THỪNG

Mặc dầu Ba Hùy đã cố gắng lắm, nhưng vì mấy hôm hoạt động liền liền, lại không biết để thời giờ nghỉ ngơi một cách hoàn hảo, nên lượt trở về vội vàng này, Ba Hùy tỏ vẻ mệt nhọc lắm! Có lẽ cũng biết thời gian rất là cấp tốc, Ba Hùy luôn luôn nói để Kỳ Phát khỏi phải e ngại về mình:

- Tôi cũng chỉ hơi mệt thôi, đi gắng một quãng nữa rồi hãy nghỉ cũng không sao, ông ạ!

Kỳ Phát thấy thế cũng không nỡ trách Ba Hùy đã chẳng nghe lời mình, không chịu giữ sức từ trước. Chàng chỉ bảo:

- Không sao, ông hãy cứ gắng từng quãng một, ta nghỉ chốc lát rồi lại đi, như vậy vừa đỡ mệt mà lại có thế đi lâu được. Vả lại, từ bây giờ đến tối, chúng ta cũng còn mấy tiếng đồng hồ nữa. Ta về được đến Hồng Phú khi chưa đến bảy giờ thì có thể yên chí lắm rồi. Hung phạm sẽ chưa thể hành động gì được.

Ba Hùy nghe nói, giật bắn người, vùng đứng dậy:

- Ông biết rằng đêm nay "nó" lại hành động ư? Nếu vậy thì ta chạy nhanh lên thôi, chứ nhỡ không kịp thì khốn!

Kỳ Phát kéo tay Ba Hùy ngồi xuống, rồi bảo:

- Không, ông hãy nghỉ thêm năm phút nữa! Nếu bây giờ ông lại vội vàng một cách vô ích, chạy gằn từng quãng cố cho nhanh thì không khéo chỉ độ non nửa cây số ông lại đến nằm vật xuống đường mà thở dốc ra thôi, chứ còn đi đâu được nữa! Tôi đã tính kỹ càng là còn kịp thì ông hãy cứ tin ở tôi, sẽ không xảy ra điều gì đáng tiếc đâu!

*

Kỳ Phát tính không sai, khoảng sáu giờ rưỡi thì hai người tới Hồng Phú. Kỳ Phát vào một hàng giải khát để Ba Hùy được nghỉ ngơi hẳn hoi cho lại sức, và dặn rằng:

- Nếu có thể được thì ông cứ chợp mắt đi chốc lát. Chúng ta có thể nghỉ lại đây cho đến bảy giờ, rồi cơm nước xong xuôi mới tới nơi hẹn.

Ba Hùy ngạc nhiên hỏi:

- Ông hẹn ai, ở đâu?

Kỳ Phát cười:

- Tôi hẹn "nó", hay nói cho đúng hơn thì chính là "nó" đã hẹn tôi. Tôi biết đêm nay thế nào cũng xảy ra hai vụ án mạng, nếu chúng ta không y hẹn của "nó" mà đến ngăn cản kịp.

Thấy Ba Hùy vẫn ngạc nhiên chưa hiểu, Kỳ Phát cắt nghĩa:

- Tôi nói "nó" hẹn là bởi lý do này: tôi đã biết chắc chắn rằng, thế nào cũng chỉ nội nhật trong đêm nay, "nó" sẽ phải giết hai người, nếu không thì "nó" cũng chết, vì tôi biết cái kỳ hạn "nó" phải hành động một cách bất đắc dĩ như vậy, nên phải về vội cho kịp.

Ngừng lại một lát, Kỳ Phát mới tiếp:

- Bây giờ chúng ta đã có đầy đủ tài liệu rồi, nếu không ngăn cản được, để vụ án mạng nữa xảy ra thì chúng ta không tránh được trách nhiệm, không như mấy lần trước đây, khi mọi việc chúng ta mới biết được một cách mơ hồ.

Nghe lời Kỳ Phát nói, Ba Hùy cảm thấy mọi sự quan trọng xảy ra đêm nay. Vốn không phải là người điềm tĩnh, Ba Hùy bồn chồn nôn nao, ăn uống từ đó trở đi không thấy ngon miệng nữa.

Đúng bảy giờ rưỡi, Kỳ Phát mới giục Ba Hùy sửa soạn ra đi. Chàng mỉm cười bảo:

- Ông đừng lo mang theo khí giới làm gì, với hạng hung phạm như "nó" thì lúc biết đường cùng cũng xử sự một cách đàng hoàng, chẳng đến nỗi làm liều như hạng khác!

Từ Hồng Phú, hai người đi về phía Mao Chử, rồi sau khi rẽ qua mấy làng, Kỳ Phát tới một quãng đường dốc, dừng bước, chỉ tay vào mà bảo Ba Hùy rằng:

- Ông có thấy khu vườn cam kia không? Đó là trại ông Tú Hiệt. Ông Tú có một người em hiện làm hương sư, người ta vẫn quen gọi là ông Giáo Tá. Hai anh em sống yên tĩnh trong khu vườn này, sự sinh hoạt thảy đều trông vào hoa lợi, mặc dầu trong thời tao loạn vẫn giữ nguyên vẹn được đạo đức quân tử của nhà nho. Ông Tú và ông Giáo chính là mục tiêu của "nó" trong đêm nay.

Suy tính chốc lát, Kỳ Phát mới lại tiếp:

- Chúng ta phải chờ cho trúng lúc "nó" vừa hành động thì ập vào, vừa kịp cứu người, vừa đúng lúc bắt quả tang để "nó" không còn chối cãi gì được nữa. Vậy bây giờ, chúng ta chia việc như thế này: ông sẽ canh khu cửa vườn đằng trước, tôi trông cửa sau. Ông nên nhớ điều này: ta chỉ được ập vào khi nào "nó" đã hành động. Nếu vội vàng hấp tấp để đến nỗi đánh động "nó" biết, trốn mất thì bao nhiêu vụ án trước đây, ông phải chịu hoàn toàn trách nhiệm đó!

Ba Hùy quả quyết gật đầu, rồi theo đường lối Kỳ Phát chỉ cho, tiến thẳng tới khu vườn cam nhà ông Tú Hiệt, nhưng dừng bước tại chỗ có mấy bụi cây um tùm, tiện nấp.

Trông qua kẽ lá, Ba Hùy thấy rõ ràng ngoài hiên, ông Tú và ông Giáo đương ngồi đánh cờ, dưới ánh một ngọn đèn cầy khá sáng. Lúc ấy có lẽ dễ hơn chín giờ rồi, nhưng trong nhà đều yên lặng, thỉnh thoảng chỉ có tiếng "chát" của quân cờ đập mạnh xuống bàn mỗi khi người chơi hứng chí.

Nhưng bỗng "choang" một tiếng, không biết tảng gạch hay đất từ đâu ném vào trúng chiếc đèn tọa đăng, làm cho hàng hiên thành chìm vào trong bóng tối. Ba Hùy thoáng nghe như có tiếng người gắt mắng:

- Không biết đứa nào tinh nghịch dám ném vỡ đèn của nhà người ta!

Nhưng tiếp đó là tiếng kêu "Ối!", không biết của ông Tú Hiệt hay ông Giáo Tá!

Theo đúng lời Kỳ Phát dặn, Ba Hùy từ bụi rậm nhảy xổ ra. Trong chốc lát, ông đã tiến vào trong cổng, và ngay lúc đó, có tiếng Kỳ Phát quát:

- "Nó" chạy ra cổng sau đấy!

Cùng một lúc, một ánh đèn điện bấm chiếu rọi theo, và Ba Hùy chỉ kịp ôm choàng một người vụt chạy ra lối vườn sau. Nhưng một cú đấm của người này đã làm cho Ba Hùy tối tăm mặt mũi, Ba Hùy đau quá, tường chừng phải buông tay ra thì kẻ kia đã bị Kỳ Phát chạy vượt đến kịp, và một cú đấm vào quai hàm đã làm cho hắn choáng váng ngã chúi, không còn biết đường nào mà chạy nữa.

Kỳ Phát vội bảo:

- Ông Ba, hãy vào tháo sợi dây cho ông Tú đi đã!

Lúc này, người nhà nghe tiếng quát tháo từ dãy nhà ngang đã châm được đèn chạy lên, và Ba Hùy thấy rõ ràng ông Giáo Tá, trước sự lạ lùng xảy ra bất thần, hoảng hốt thẫn thờ như người mất hồn, vẫn đứng cạnh ông Tú nằm sõng sượt trên mặt đất, ngang cuống họng có sợi dây thừng siết chặt. Ba Hùy tuy đã tháo được sợi dây ra, nhưng ông Tú bị nghẹn thở còn chết ngất, nên Kỳ Phát phải vội chạy đến và theo phép hô hấp nhân tạo cứu chữa.

Lúc này, Ba Hùy mới có thời giờ đến nhìn mặt “nó”, tên hung phạm ghê gớm đã giết ngon lành êm thấm năm ông già mà “nó” cho là đã “tới số”.

Ba Hùy ngạc nhiên khi thấy “nó” chẳng phải ai xa lạ, mà chính là ông Bá Hoan, em ông Xứ Trực, người trước đây đã giễu cợt khuyên ông Ba Hùy - nhà thám tử nhút nhát, hãy uống rượu nhiều cho hết buồn và hết sợ!

Trông thấy có dòng máu chảy ra dưới người Bá Hoan, Ba Hùy ngạc nhiên hỏi:

- Kỳ Phát, ông đã đâm chết “nó” rồi ư?

Kỳ Phát sửng sốt chạy lại, đáp:

- Không. Thôi, hẳn là hắn đã tự tử để tránh tù tội. Tôi đoán hắn cũng thừa biết sẽ có ngày này, nên đã chuẩn bị sẵn sàng...

Kỳ Phát vừa nói vừa cúi xuống, đỡ ông Bá Hoan ngồi dậy. Trước khi chết, con người ghê gớm ấy như bùng lên trong giây phút chút sinh lực cuối cùng. Hắn mỉm cười, vẫy tay mà bảo Ba Hùy rằng:

- Ông Ba ạ, đời có nhiều sự bất ngờ như ông đã thấy, và có thế, đời mới đỡ buồn, ông nhỉ?

Ngoảnh lại phía Kỳ Phát, Bá Hoan tiếp:

- Ông Kỳ Phát ạ, tôi rất tiếc là gặp ông khí muộn, nếu không thì trong khi nhàn rỗi, chúng ta bàn luận văn chương kim cổ cũng là một thú giải sầu. Tôi gặp ông, và chỉ để ý mấy hôm là biết ngay rằng tôi khó lòng giữ mãi được sự bí mật. Song ném lao thì phải theo lao, việc đã chót làm thì đành làm cho chót...

Rồi như một kẻ phạm tội ăn năn trước đấng cao cả thiêng liêng, Bá Hoan, trước khi nhắm mắt, kể lại dần một nghịch cảnh khủng khiếp trong gia đình...

*

Thấy anh mình, ông Xứ Trực, ngày một thêm trái tính và hung dữ, ông Bá Hoan lo lắng và e ngại khi nhớ lại, trong gia phả nhà họ Lê có chép, mỗi đời, khi thì ngành trưởng, khi thì ngành thứ, đều có một kẻ điên rồ. Riêng ông Xứ Trực lại mang thêm bệnh bán thân bất toại, càng làm cho ông Bá Hoan thương anh một cách khốn cùng.

Nhưng rồi một việc bất ngờ xảy ra đã làm cho tấm lòng hiếu đễ một phút thành không, và ông Bá Hoan nghĩ lại việc mình đã làm, tưởng chừng như có lẽ chính mình lại còn điên rồ hơn ông Xứ Trực.

Buổi tối hôm ấy, ông Bá Hoan vào trong buồng ông Xứ, tay cầm một sợi dây thừng nhỏ, định để buộc lại cái dây màn mới đứt. Trong bóng tối lờ mờ của căn phòng kín đáo, ông Bá Hoan chợt rùng mình khi thấy ông Xứ, người xưa nay không hề động cựa được nửa người, bỗng nhiên đứng dậy, từ từ tiến về phía ông như một người máy. Mái tóc xõa xượi, cặp mắt tròn xoe như nảy lửa, hai hàm răng nhe ra, ông Xứ hệt như một con quỷ nhập tràng, vung cánh tay áo dạ rộng thùng thình ôm ghì lấy ông Bá Hoan và ghé răng định cắn. Ông Bá định đẩy mạnh anh ra nhưng không được, nhất là vì bị vướng chiếc áo ba-đờ-xuy dày cộm của ông Xứ, ông Bá Hoan không làm cách nào để có thể khóa được cánh tay sát nhân kia. Cuối cùng, ông Bá chỉ còn một cách là dùng sợi dây thừng kia, quàng vào cổ anh và siết chặt!

Thế là ông Xứ Trực giãy giụa trong chốc lát, rồi chết chính trong tay người em vốn vô cùng hiếu đễ!

Sau khi qua những phút bàng hoàng, ông Bá Hoan chẳng những lo pháp luật trừng trị, lại còn sợ vì mình mà thanh danh một nhà gia thế bị nhuốc nhơ. Ông Bá suy tính, rồi việc thứ nhất là ông kiếm cách đương đêm đào một khoảng vườn, chôn ông Xứ cho được mồ yên mả đẹp.

Việc thứ hai là ông Bá Hoan vin cớ người vợ không biết hầu hạ anh cho chu đáo, nên viết giấy cho về nhà lấy chồng khác. Cho vợ ly hôn, ông Bá không còn sợ người thứ hai nào tò mò vào trong phòng ông Xứ Trực, khi ông Xứ đã bị vùi nông trong khu vườn của tổ tiên để lại.

Nhưng còn những tiếng chuông gọi mỗi khi ông Xứ cần sai bảo điều gì? Ông Bá Hoan lợi dụng điều này, khôn khéo đặt mấy dây chuông kín đáo để có thể ngồi ở bất cứ chỗ nào ngoài phòng cũng có thể tự mình kéo cho chuông kêu, rồi vờ làm như có ông Xứ gọi, chạy vào…

*

Kỳ Phát vỗ vai Ba Hùy mà bảo:

- Chính cái hôm ông ngồi nấp trên chạc đa, nửa đêm nghe rõ tiếng chuông ông Xứ gọi, chính là do ông Bá Hoan vờ làm như kẻ gian phi lảng vảng ở ngoài ngõ, tự tay mình kéo chuông, để cho chúng ta không thể ngờ rằng ông Xứ Trực đã thành người thiên cổ từ lâu!

Ba Hùy gật gù bảo:

- Tôi không có tài suy luận như ông, nhưng không hiểu có phải vì linh tính báo cho biết mà tôi vẫn cứ ngờ vực ông Bá Hoan với “nó” thế nào cũng phải có liên quan. Cái đêm tôi nấp rình một mình trên đường máng nước, chính cũng là nhờ ở cái linh tính nửa nghi nửa ngờ đó vậy.

*

Kỳ Phát vỗ vai Ba Hùy mà bảo:

- Cái linh tính ấy, trong nghề trinh sát, người Âu Mỹ gọi là cái tài “đánh hơi”, vì cuộc điều tra sự thực cũng chỉ là một cuộc săn người. Chính tôi cũng có cảm giác như ông, nhưng tôi vẫn tìm hết cách để trả lời bao câu hỏi, nhiều câu lại như mâu thuẫn với nhau: tại sao ông Bá Hoan giết người? Tại sao lại chỉ giết những ông già và giết một cách vô cớ?

Ngùng lại một lát, Kỳ Phát tiếp:

- Thoạt kỳ thủy, tôi đã ngờ giữa ông Xứ Trực và ông Bá Hoan thế nào cũng phải có một điều gì bí mật. Tôi cần biết ngay ông Xứ có còn ở đó nữa không, nên nhân dịp ông Bá sang định dò la ý tứ, tôi ngỏ lời xin chữ. Thường tình, tâm lý hung phạm bao giờ cũng cố gắng hết cách để tìm đủ những bằng chứng cụ thể gỡ tội cho mình. Ông Bá cũng vậy, ông ấy nhất định dùng một nước cờ cao với tôi, bảo sẽ xin chữ của ông Xứ, và tôi cũng nhân dịp ấy thử luôn xem lời ông ấy nói có thực không. Khoa học dấu vết của nghề thám tử Tây phương cho chúng ta biết một cách không khó khăn gì. Những tờ giấy, đĩa mực, bút lông tôi đem sang nhà ông Bá đều đã cẩn thận giữ chỉ có mấy vết tay của tôi, và sau khi ông Bá vào buồng ông Xứ rồi xin chữ trở ra, trao trả cho tôi, tôi đem về xem lại thì tất cả mọi thứ ấy, ngoài vết tay của tôi và của ông Bá Hoan, không hề còn vết tay của một người thứ ba nào nữa! Như vậy, tôi đã có thể chắc chắn một điều: ông Xứ Trực không còn sống! Nhưng còn năm vụ án mạng kia có liên can gì với nhau và liên can tới vụ ông Xứ Trực bị mất tích như thế nào, tôi cũng vẫn chưa tìm ra manh mối...

Ba Hùy ngắt lời, bảo:

- Trong buổi đánh đồng thiếp tại nhà ông Cửu Lan cũng có mặt ông Bá Hoan, nên tôi lại càng ngờ con người ghê gớm này không phải tầm thường.

Kỳ Phát gật đầu, trả lời:

- Trong các cuộc điều tra, nghi ngờ và đoán phỏng không được! Cần phải có chứng cớ rành rọt! Một điều tôi để ý là mấy vụ án mạng đều là những ông già bị giết, và bị giết không phải vì tiền bạc, vì tình hay vì thù. Nhưng tôi lại thấy các ông già ấy đều là những nhà Nho học, hơn nữa, họ đều là những bạn học cũ với nhau cả! Trong vụ án mạng sư cụ Uy Đức, sau khi biết rõ hung phạm dùng dây thừng giết người, không hề lấy vàng, tôi được xem những giấy tờ của sư cụ và biết rằng bằng ấy người bị giết đều là học trò của cụ Bảng Đông Khê. Ngoài ra, còn có hai anh em ông Tú Hiệt, ông Giáo Tá là những người mà tôi biết không chừng cũng bị đe dọa.

Ba Hùy hỏi:

- Nhưng tại sao ông biết đích chỉ nội trong đêm hôm đó thì hai anh em ông Tú sẽ bị Bá Hoan mưu hại?

Kỳ Phát trả lời:

- Sau cuộc điều tra vụ án mạng sư cụ Uy Đức, tôi biết rõ rằng chỉ còn một ngày nữa là đến ngày giỗ thầy học của bọn ông Tú. Theo lệ học Nho xưa, các học trò đều phải giỗ thầy, họp lại thành đồng môn rồi chia nhau mà “đăng cai”, mỗi năm một người học trò đảm nhiệm việc làm giỗ. Năm nay, chính ông Xứ Trực phải đăng cai, nên ông Bá Hoan lo lắng, phải làm thế nào mà giết hết những người học trò kia, tức là bọn ông Khóa Hợp, ông Cửu Lan... để cho họ không lại ăn giỗ cụ Bảng nữa. Nếu họ lại, tất nhiên việc ông Xứ Trực bị giết sẽ phải bại lộ!

Ba Hùy gật gù nói:

- Như vậy, ông Bá Hoan thành sát nhân trong sáu vụ án mạng kia, chẳng qua cũng chỉ là việc bất đắc dĩ mà thôi.

Kỳ Phát thở dài:

- Ở đời, thường có nhiều việc bất đắc dĩ như vậy. Cũng có những việc hay và những việc dở. Một điều nữa làm cho chúng ta suy nghĩ, là cái nguy của sự “ném lao phải theo lao”. Ông hẳn nhớ chuyện xưa kể lại: một ngày mưa, trời lầm lội, đức Khổng Tử cùng các học trò thấy một người đi đường một cách hết sức rón rén, giữ gìn, cố làm sao cho bùn khỏi bắn lên lấm giày. Nhưng cũng vô ích, vì tới lúc người ấy bị thụt chân xuống một hố nhỏ, bùn bắn lên làm bẩn cả đôi giày. Và cũng từ lúc ấy, người đó đi một cách mạnh bạo, bừa bãi, không giữ gìn gì nữa, có lẽ cho rằng, “Đằng nào thì giày mình cũng đã bị lấm rồi.” Đức Khổng Tử có thở dài mà bảo các học trò rằng, “Khó vậy thay! Khó vậy thay! Con người đạo đức một khi đã trót bước sâu vào con đường bất chính, rất dễ bị dấn thân vào chỗ bùn nhơ không ngần ngại. Các trò hãy cứ coi chừng!”

Mấy phút nặng nề yên lặng qua, sau câu chuyện kết luận bằng triết lý. Nhưng rồi bỗng Ba Hùy bật lên cười phá. Kỳ Phát hỏi:

- Ông nghĩ gì mà thích chí thế?

Ba Hùy gật gù:

- Tôi cũng đương nghĩ đến câu chuyện triết lý của ông, và tôi lại cũng kết luận rằng: vạn sự khởi đầu nan, một khi ông đã nếm miếng thịt chó đầu tiên trong đời rồi, tất nhiên từ giờ trở đi sẽ luôn luôn đánh chén thịt chó tì tì, cho đầy đủ tính cách một người Việt Nam thuần túy.

Kỳ Phát cũng cười, đáp lại:

- Và còn ông nữa... Khởi thủy, nếm luôn tới sáu vụ án mạng, vậy chắc rồi ông còn sẽ phải khốn khổ nhiều vì các cuộc điều tra sau này!

Ba Hùy cương quyết đáp:

- Xin ông đừng ngại, tôi đã nói nhiều lần, sẽ xin quyết theo ông cho tới cùng trời cuối đất kia mà!