Nhiều năm trước, vào một ngày nọ, Diệp Tang cùng mẹ đi đến Quan Sơn. Đi ngang qua một ngôi miếu nhỏ tàn tạ chẳng khác gì phế tích, mẹ nói với một giọng điệu đắc thắng đầy thư thả rằng dì của con bây giờ đang sống ở đó. Khoảnh khắc bước qua cánh cổng của nhà tang lễ Trác Đao Tuyền, Diệp Tang chợt nhớ lại nụ cười đắc thắng của mẹ. Ngôi miếu nhỏ như chực sụp đổ trong gió ấy đồng thời hiện lên trong tâm trí cô. Vì thế, cô vô cùng kinh ngạc trước nhà tang lễ có vẻ bề ngoài ra trò này. Cô không ngờ nhà tang lễ lại có thể là một ngôi nhà lớn như vậy, thậm chí trông giống như một hội trường.
Diệp Tang đi theo sau bố. Cô đã nhận ra rằng ngay khi bước vào cánh cổng lớn đó, sắc mặt bố liền trở nên âm trầm. Bố bước đến trước hộp đựng tro cốt của dì, thậm chí không nói cho Diệp Tang biết đây chính là di cốt của dì, mà cứ thế tiến lên đưa tay ra. Bố đặt tay lên bức ảnh của dì được khắc trên hộp tro cốt. Ông lặng thấu một hồi lâu, dùng sự thâm tình của một người tình để mơn trớn di ảnh nhỏ bé ấy. Dần dần, hai hàng nước mắt già nua từ từ tuôn rơi trên má ông. Trên những giá đựng tro cốt dày đặc, dì chỉ chiếm một ô nhỏ xíu trong số đó. Hộp tro cốt của dì có màu đen. Lớp sơn mài trải qua hai mươi năm vẫn sáng bóng, không vướng chút bụi bẩn. Diệp Tang thản nhiên nhìn bố và nghĩ: Chắc chắn là do bố thường xuyên đến vuốt ve nên mới vậy. Nếu người chết là mẹ, ông ấy cũng sẽ làm như vậy sao? Lại nói, nếu người tên Đinh Hương đó chết, Hình Chí Vĩ cũng sẽ thường xuyên rơi nước mắt và đau buồn trước một chiếc hộp tro cốt như vậy sao? Nghĩ đến đây, trên khóe môi Diệp Tang hiện lên vài nụ cười đầy vẻ cay độc. Tro cốt của dì đã được đặt trong nhà tang lễ Trác Đao Tuyền hai mươi năm rồi. Dì vẫn luôn không được chôn cất mồ yên mả đẹp. Là dì vẫn đang chờ đợi điều gì, hay là bố đang chờ đợi?
Cuối cùng bố cũng khóc xong. Sẵn đó, ông nhớ tới mấy nén hương trầm mang theo. Ông bảo đây là loại hương mà dì thích nhất. Ông cẩn thận cắm những nén hương trước mặt dì, rồi châm lửa. Bố làm những việc này với động tác nhẹ nhàng và tinh tế. Nhẹ nhàng và tinh tế đến mức khiến Diệp Tang sinh ra đôi chút buồn nôn. Thế là cô bước ra bên ngoài. Hương thơm của trầm hương đuổi theo cô đến tận đó, và với một sức hút không thể chối từ ngấm vào người Diệp Tang. Diệp Tang cảm thấy chúng đang thấm qua từng lỗ chân lông vào trong cơ thể cô, rồi lan tỏa bên trong người cô. Thế là lòng bàn tay từng bị lãng quên từ lâu lại mang theo sự ấm áp gợi cho người ta dư vị khó quên, chạy dọc theo sống lưng dâng lên đến tận sau gáy. Diệp Tang cảm nhận những điều này, trong lòng thầm nghĩ hình như vẫn còn có một bài hát. Bài hát đó hát như thế nào nhỉ? Ánh mặt trời vàng rực rỡ, gà trống gáy ba tiếng, hoa cỏ thức giấc, chim chóc cất tiếng ca. Nơi dì ở, là một nơi tươi sáng nhường ấy sao? Trong phút chốc, Diệp Tang như nhìn thấy dì đang đứng ở đó. Dì tựa như tiên nữ, rạng rỡ ngời ngời, hơi thở thơm tho. Môi dì mấp máy, như đang nói: Diệp Tang, con có khỏe không? Diệp Tang ngạc nhiên vì đã cách xa hai mươi năm mà dì vẫn trẻ trung xinh đẹp, thần thái phơi phới đến thế. Dì lại như đọc được suy nghĩ trong lòng Diệp Tang, hình như lại nói: Niềm vui đã khiến ta được như thế này. Còn con thì sao? Diệp Tang hé miệng, muốn nói con không vui, lại muốn nói vẫn bình thường, nhưng chẳng vì thế mà không thốt ra được lời nào.
Diệp Tang chợt cảm thấy tâm trí mình có cảm giác bồng bềnh như đang bay lượn trên mây. Khi vai bị ai đó vỗ nhẹ một cái, cô không kìm được mà thốt lên kinh ngạc: "Dì ơi!"
Người vỗ vai cô lại chính là bố. Diệp Tang nhận ra bố đang nhìn cô bằng ánh mắt đầy kinh ngạc. Diệp Tang định thần lại rồi nghĩ hóa ra chỉ là ảo giác. Bố nói: "Diệp Tang, con sao thế?"
Diệp Tang nói: "Không có gì ạ. Chỉ là con chợt nhớ lại dáng vẻ trước kia của dì."
Bố liền đỏm dáng đôi mắt, ông dùng một giọng nói đầy sức hút nam tính mà nói: "Bố rất xúc động vì con có thể nhớ đến dì. Trên thế giới này hầu như tất cả mọi người đều đã quên mất dì ấy rồi."
Diệp Tang mang theo chút mỉa mai nói: "Sao lại thế được? Chẳng phải vẫn còn có bố đó sao? Con nghĩ bố sẽ chẳng quên dì lấy một ngày đâu."
Bố trầm mặc không nói gì.
Diệp Tang đi cùng bố rất lâu, có xe buýt chạy qua nhưng họ không lên xe. Bố dùng giọng điệu đượm đầy tang thương trầm giọng nói: "Diệp Tang, con thấy mối quan hệ giữa bố và dì rất kỳ lạ phải không?"
Diệp Tang nói: "Con không thấy ạ. Bởi vì ai mà chẳng có bí mật của riêng mình."
Bố nói: "Nhưng bố muốn kể cho con nghe tất cả những chuyện này."
Diệp Tang nói: "Thế thì còn cần thiết gì nữa chứ?"
Bố nói: "Bố kể cho con nghe không phải muốn con hiểu hay tha thứ cho bố điều gì, mà là muốn nhờ con giúp bố gánh vác nỗi đau đớn bao năm qua của bố. Bố đã cảm thấy bản thân không thể gánh nổi nữa rồi. Bố chọn thời điểm này là bởi vì bố biết, chỉ có một người đang đau khổ mới có khả năng giúp người khác gánh vác nỗi đau."
Diệp Tang nói: "Bố tưởng là con đang đau khổ sao? Nếu bố nghĩ vậy thì bố nhầm rồi."
Bố nói: "Diệp Tang, bố biết con từ nhỏ đã nhạy cảm tự tôn, nhưng trước mặt bố con không cần phải che đậy bản thân đâu. Dù sao thì bố cũng là bố của con cơ mà."
Diệp Tang liền cười lạnh lùng, nói: "Con việc gì phải làm cái trò che đậy ngu ngốc này chứ? Con chỉ muốn một mình tĩnh tâm lại thôi."
Bố nói: "Tĩnh tâm?"
Diệp Tang nói: "Vâng, chẳng qua chỉ là thanh lọc trược khí trên người mình mà thôi."
Bố liền thở dài một tiếng thật dài, nói: "Con bé này, bảo bố phải nói con thế nào đây? Thôi con cứ nghe bố kể đi."
Bố không bận tâm việc Diệp Tang có nghe hay không, mà cứ tự mình kể lể về bản thân. Có lẽ cảm giác muốn tâm sự của bố quá mãnh liệt, hoặc có lẽ ông chỉ muốn có người cùng chia sẻ chuyện xưa. Mặc dù bên tai chốc chốc lại có tiếng ô tô phóng vèo qua như gió và tiếng ồn ào không ngớt, nhưng Diệp Tang vẫn nghe lọt hết. Câu chuyện của bố cứ thế hòa quyện vào với tiếng ồn.
Bố kể rằng khi còn trẻ, người phụ nữ đầu tiên ông yêu cũng là người phụ nữ duy nhất ông yêu suốt cuộc đời chính là dì. Tình cảm của hai người rất tốt, tốt đến mức chuẩn bị lấy giấy đăng ký kết hôn ngay khi vừa tốt nghiệp đại học. Thậm chí họ còn lén trái cấm, sự vui sướng và hạnh phúc đó khiến bố đến nay vẫn khó lòng quên được. Vào thời điểm đó, đây quả thực là chuyện đại nghịch bất đạo. Nhà dì nằm ở một ngôi nhà ngói đỏ kiểu cũ không xa bờ sông. Đó là nhà tổ tiên của dì. Căn nhà đã rất cũ kỹ, nhưng có tới sáu gian. Dì, bố mẹ dì cùng một người chị hai người em trai cùng sống ở đó. Chị của dì đang học đại học ở Tứ Xuyên, thế nên căn phòng mà dì và chị gái dùng chung thường chỉ có một mình dì ở. Cũng chính vì thế, nơi đây đã trở thành một địa điểm hẹn hò tuyệt vời mà dì và bố dành cho nhau. Để đề phòng ánh mắt của bố mẹ dì, bố thường trèo cửa sổ vào nửa đêm để đến trải qua những giây phút mặn nồng cùng dì, rồi đến trước lúc bình minh lại vượt cửa sổ trèo về. Vì chuyện này mà ông đã chịu đựng rất nhiều cay đắng, nhưng lại vô cùng hứng thú không biết chán. Thế nhưng, có một hôm là ngày hẹn hò giữa bố và dì, vì chuyện thất tình mà tinh thần của chị gái dì bị kích thích nên đã bỏ học ở Tứ Xuyên trở về nhà. Trớ trêu thay, ngày hôm đó dì lại bận tổng duyệt tiết mục cho lễ tốt nghiệp ở khoa nên không về nhà. Dì vì sự việc đưa đẩy mà không thể thông báo cho ông. Đến tận đêm muộn, ông vẫn như mọi khi bước vào căn phòng khiến ông thấy phấn khích tột độ ấy. Ông thậm chí còn chẳng kịp nói lời nào với người tình của mình. Ông chỉ cảm thấy dì hôm nay toàn thân run rẩy, cảm xúc dạt dào, ông chỉ nghĩ rằng họ yêu nhau quá sâu đậm, xa nhau ba ngày tựa ba năm, tính ra thì họ đã xa nhau quá lâu rồi. Nghĩ vậy, trong lòng bố cũng trào dâng cảm xúc ngút ngàn. Cho đến khi mọi thứ trở lại bình tĩnh, bố nghe thấy một câu hỏi thản nhiên "Anh là ai" thì mới hoảng sợ đến mức suýt đâm đầu vào tường. Tổn thương mà dì phải chịu đựng là điều có thể tưởng tượng được. Bố dùng giọng điệu cay đắng khôn tả nói: "Cô ấy suýt khóc ngất đi."
Mà điều không thể dung tha nhất chính là bố mẹ của dì. Họ suýt chút nữa muốn áp giải bố đến đồn công an. Chính vì dì tha thiết cầu xin, lại nghĩ đến thanh danh của con gái mình, bố mẹ dì mới nén giận. Trải qua bao nhiêu lời tẻ nhạt thuyết phục, cuối cùng dì cũng bày tỏ sự tha thứ cho bố, và chị của dì cũng bày tỏ việc từ bỏ bố. Bởi vì trải qua đêm mặn nồng đó, căn bệnh tâm thần của cô ấy suýt chút nữa vì thất tình mà sụp đổ lại bất ngờ được kiềm chế lại. Thế nhưng, ngay vào lúc bố tưởng rằng cơn bão đã qua đi, thì chị của dì lại được phát hiện đã mang thai. Thế là bố chỉ còn lại duy nhất một sự lựa chọn: kết hôn với chị của dì. Bố nói: "Đó chính là mẹ của con."
Khi bố sắc mặt tái nhợt kể lại những chuyện cũ này, Diệp Tang mấy lần không nhịn được muốn cười. Cô nghĩ bố đúng là ngốc thật đấy. Đi ăn vụng mà lại nhầm người. Câu chuyện nực cười như thế này trên đời quả thực rất hiếm gặp. Bố vậy mà vẫn còn dũng khí để kể lại cho cô nghe một lần nữa. Cũng vào lúc này, Diệp Tang nhớ ra một vấn đề vô cùng quan trọng. Tiếng ồn trên đường phố bỗng chốc biến mất. Diệp Tang chợt cảm thấy đỉnh đầu như bị giáng cho một gậy, hoa mắt chóng mặt như bụi bặm rơi xuống. Cô chợt nhớ lại cảnh tượng vài ngày trước bên cạnh máy giặt, bụi bặm từ hai mắt rơi xuống. Bất hạnh sẽ theo đó mà kéo đến. Sắc mặt cô lập tức xám ngoét đi. Diệp Tang nói: "Đứa bé trong bụng đó là con sao?" Cô đầy căng thẳng, cô nghĩ nếu là vậy, thì khi bản thân chưa chào đời, cô đã là một sát thủ rồi.
Diệp Tang bồn chồn lo lắng chờ đợi câu trả lời của bố. Bố nói: "Không phải."
Bố nói rất dứt khoát, trông không giống đang nói dối. Nhưng Diệp Tang vẫn không tin. Diệp Tang nói: "Sao lại không phải?"
Bố cười khổ một tiếng, nói: "Con hỏi hay thật đấy. Bởi vì đứa trẻ mang thai đó vốn dĩ không phải là con."
Diệp Tang nói: "Vậy còn nó thì sao?"
Bố nói: "Sảy thai rồi."
Diệp Tang nói: "Tại sao?"
Bố nói: "Đây là điều kiện duy nhất mà bố đồng ý kết hôn. Bố không muốn nhìn thấy đứa trẻ đó trong tương lai. Bởi vì nó là nỗi đau chôn giấu trong lòng bố."
Diệp Tang câm nín. Cô thả lỏng cơ thể đang căng cứng của mình, trong cơn mơ hồ lại có chút thất vọng.
Bố nói con sinh ra vào năm thứ ba sau khi họ kết hôn. Bởi vì năm đó dì vì hờn dỗi mà được phân công đến Tân Cương đã viết thư nói rằng mình đã kết hôn. Lúc đó bố mới chính thức bắt đầu cuộc sống như một cặp vợ chồng bình thường với mẹ. Cứ thế từng năm trôi qua. Năm thứ hai sau khi em út ra đời, dì mắc bệnh tim nên được điều chuyển từ Tân Cương về. Lúc đó bố mới biết dì chưa từng kết hôn. Thế là tình cũ của bố bùng cháy trở lại. Bố bắt đầu theo đuổi dì giống như những năm tháng ấy. Bố muốn ly hôn, muốn bù đắp cho dì. Dì cô độc trở về trong quạnh hiu cuối cùng cũng đáp lại tiếng gọi đầy dịu dàng của bố, lại một lần nữa rơi vào cái bẫy đã trốn thoát. Vẫn là trong ngôi nhà ngói đỏ kiểu cũ đó, bố và dì ôn lại giấc mộng cũ. Dì từng ngày lấy lại vẻ đẹp của mình còn bố từng ngày lấy lại sự tự tin. Cuối cùng sẽ có một ngày, mẹ xuất hiện. Mẹ trợn trừng nhìn hai người đang nằm trên giường suốt mấy phút đồng hồ, sau đó lảo đảo bước đi. Dì hốt hoảng nói với bố: "Anh mau về đi, cô ấy sẽ suy sụp mất." Bố nói đó là âm thanh cuối cùng ông nghe thấy từ dì. Khi ông về nhà để bàn chuyện ly hôn với mẹ, thì dì đã tự cắt cổ tay tự vẫn. Bố nói: "Khi bố chạy đến, máu của cô ấy đã chảy cạn rồi. Sắc mặt cô ấy trắng bệch như bức tường, trên mặt dường như vẫn vương một nụ cười nhạt, cô ấy bình thản đến mức khiến người ta đau nhói tim gan." Bố lại nói: "Kể từ sau khi dì con qua đời, tất cả những triệu chứng tâm thần trước kia của mẹ con đều biến mất. Còn toàn bộ hạnh phúc của bố thì đều tan biến hết."
Diệp Tang vã mồ hôi đầm đìa khắp người. Cô biết đôi chân mình đang run rẩy. Gương mặt mang nụ cười của dì trong vũng máu cứ lan rộng ra từng vòng từng vòng trong tâm trí cô. Cô ấy mỉm cười để chấm dứt một đoạn tình cảm hay chết vì đánh mất một đoạn tình cảm? Mà bố đối mặt với kết cục bi thảm tột cùng như vậy sao có thể tiếp tục bình thản ở lại trên thế gian này chứ? Diệp Tang không khỏi nghiêng người nhìn bố. Cô nhìn thấy những nếp nhăn tiều tụy trên khuôn mặt ông lan rộng ra từ giữa chân mày. Ông có vẻ già nua yếu ớt đến mức gió thổi cũng ngã.
Bố nói: "Diệp Tang, con sao thế?"
Diệp Tang nói: "Câu này phải để con hỏi bố mới đúng. Bố thế nào rồi?"
Bố nói: "Mặc dù bố đau đớn khôn cùng, nhưng bố vẫn có thể cười."
Diệp Tang nói: "Thật sao ạ?"
Bố nói: "Đây chính là điều mà ngày hôm nay bố muốn nói với con. Khả năng chịu đựng sinh mệnh của một con người là rất lớn, có đôi khi lớn đến mức chính bản thân cũng không hiểu nổi. Đã có lúc, bố tưởng rằng mình sẽ chết, hoặc sẽ phát điên, nhưng sau khi lo liệu xong tang ma cho dì con, bố phát hiện ra mình đã kiên cường vượt qua rồi. Bố không hề phát điên, cũng chẳng muốn chết nữa, mặc dù chưa từng có một khắc nào bố quên đi cô ấy. Con chỉ cần ghi nhớ, đừng đánh giá quá cao sinh mệnh của chính mình. Kỳ thực chất liệu của sinh mệnh con người vừa thấp kém lại vừa dai sức vô cùng. Bản chất của nó là có thể chịu đựng được tất cả mọi thứ. Dù cho đó là gánh nặng, áp lực hay thậm chí là sự nhục nhã cỡ nào đi chăng nữa. Sống, đó là bản năng duy nhất của nó. Bởi vì sợi dây chuyền sinh mệnh này cần phải được tiếp nối. Con đã có thể đến được thế gian này, thì con chính là một mắt xích trên chuỗi sinh mệnh của nhân loại. Cũng có thể nói là sinh mệnh đã tìm thấy con và phó thác cho con trở thành vật mang của nó. Con vốn đã có sẵn năng lực chịu đựng vạn vật, chỉ cần con không ra vẻ, không cố ý bóp méo, trên đời này không có chuyện gì mà con không thể chịu đựng được cả. Tiếng khóc oa oa chào đời đầu tiên của con, chính là gợi ý đầu tiên mà sinh mệnh dành cho con, cũng là gợi ý lớn nhất trong suốt cuộc đời, đó chính là con phải khiến cho sinh mệnh này mãi mãi tươi mới và tràn đầy sức sống giống như tiếng khóc chào đời đầu tiên của con. Con không có quyền vứt bỏ sinh mệnh, con chỉ có thể âm thầm tiếp nối và làm phong phú thêm mắt xích sinh mệnh này của mình, cho đến tận khi cuối cùng nó tự động rụng xuống. Hoặc có thể nói như thế này, cho đến cuối cùng để sinh mệnh vứt bỏ con."
Diệp Tang có thể nhìn thấy những suy nghĩ tản mác từng chút một của mình đang dần thu lại từng chút một khi bố trần thuật, rồi xoắn chặt vào nhau. Mỗi một sợi xoắn vào, cô đều có thể cảm nhận được bản thân bị những lời nói của bố đánh thức một cái. Đến khi bố kể xong, cô đã vô cùng chấn động. Chỉ trong khoảnh khắc, mọi ảo ảnh đều tiêu tan sạch sành sanh.
Diệp Tang nghe thấy tiếng còi xe ô tô rõ mồn một và tiếng cười đùa của trẻ nhỏ. Dòng suối nhỏ của cuộc sống cứ thế hiện lên một vẻ bình yên chảy trôi trước mắt cô. Dòng sông bình yên này cuốn theo vô số sinh mệnh tươi sống. Tiếng cười và tiếng khóc, đau khổ và vui sướng, nhiệt tình và lạnh lùng, tươi sáng và âm trầm đều là ánh sáng của sinh mệnh.