Nói một cách ngắn gọn, nền quân chủ được duy trì bằng những phương thức hoàn toàn trái ngược với những nguyên nhân dẫn đến sự diệt vong của chúng mà tôi đã đề cập trước đó. Xét cụ thể từng chế độ, sự vững bền của một vương quốc phụ thuộc vào việc quyền lực của nhà vua phải được giữ ở mức độ ôn hòa; quyền lực càng ít mở rộng, triều đại càng kéo dài. Bởi lẽ, khi ấy nhà vua sẽ bớt phần chuyên chế và có địa vị ngang hàng hơn với thần dân của mình, khiến họ ít sinh lòng đố kỵ.
Chính vì điều này mà vương quốc Molossi đã trường tồn suốt bao lâu nay; và người Lacedaemon cũng giữ được cơ đồ nhờ chính quyền của họ từ khởi thủy đã được chia làm hai nhánh, lại thêm sự ôn hòa do Theopompus thổi vào các lĩnh vực khác cùng việc ông thiết lập nên hội đồng ephori. Bằng cách bớt đi một phần quyền lực, ông lại gia tăng tuổi thọ cho vương quốc, qua đó, có thể nói, ông không làm cho nó suy giảm mà ngược lại, lớn mạnh hơn. Người ta kể rằng ông đã đáp lời người vợ khi bà hỏi có hổ thẹn không khi trao lại cho các con một vương quốc đã bị thu hẹp so với lúc ông nhận từ tổ tiên: "Không," ông đáp, "ta trao cho nó sự bền vững hơn." Chế độ bạo chúa được duy trì bằng hai phương thức hoàn toàn đối lập nhau; một trong số đó là quyền lực được ủy quyền từ người này sang người khác, và theo cách này, nhiều tên bạo chúa cai trị các quốc gia của chúng. Tương truyền Periander chính là người đặt nền móng cho rất nhiều chế độ như vậy. Ta cũng có thể bắt gặp không ít hình thức tương tự ở người Ba Tư.
Những điều đã được đề cập từ trước cũng mang lại hiệu quả tối đa trong việc gìn giữ một chế độ bạo chúa; cụ thể là: kìm hãm những kẻ có tư tưởng lớn, thủ tiêu những kẻ không chịu quy phục, cấm tiệt các bữa ăn cộng đồng, các câu lạc bộ, nền giáo dục, và mọi thứ có thể khơi nguồn cho tinh thần cao ngạo hay sự tin tưởng lẫn nhau. Không được dung thứ cho các cuộc hội họp mang tính hàn lâm của những kẻ nhàn rỗi để đàm đạo; phải dùng mọi biện pháp có thể để giữ cho toàn thể người dân xa cách nhau, bởi tri thức vốn làm gia tăng sự gắn kết và lòng tin. Phải ép mọi người lạ phải lộ diện nơi công cộng và sinh sống gần cổng thành, để mọi hành động của họ đều lọt vào tầm mắt; những kẻ bị đối xử như nô lệ hiếm khi nào nuôi dưỡng những tư tưởng cao thượng. Nói tóm lại, phải bắt chước mọi hành vi của người Ba Tư và các dân tộc dã man, bởi tất cả những điều ấy đều góp phần củng cố ách nô lệ. Cần phải dò xét từng lời ăn tiếng nói và việc làm của những kẻ nằm dưới quyền, và để phục vụ mục đích này, hãy sử dụng các mật thám — chẳng hạn như những người phụ nữ mà dân Syracuse gọi là potagogides. Hiero cũng thường phái những kẻ ngheén đến bất kỳ chốn hội họp hay cuộc trò chuyện nào; bởi người dân không dám tự do ngôn luận vì sợ hãi những kẻ đó, và nếu có ai cả gan lên tiếng, cơ hội để giữ bí mật là rất mong manh. Nhà cai trị cũng phải tìm cách khơi gợi sự nghi kỵ lẫn nhau trong toàn thể cộng đồng, biến bạn bè thành thù địch, bình dân chống lại quý tộc, và người giàu kình chống lẫn nhau.
Một chế độ bạo chúa cũng có lợi khi bắt toàn bộ thần dân chìm đắm trong cảnh nghèo túng, để họ không đủ khả năng lập đội hộ vệ, và mải lo kiếm miếng cơm manh áo từng ngày mà chẳng còn chút thời gian hay tâm trí đâu để mưu phản các bạo chúa. Kim tự tháp Ai Cập là một minh chứng cho điều này, cùng với các công trình dâng cúng của dòng họ Cypselidae, đền thờ thần Jupiter Olympus do gia tộc Pisistratidae xây dựng, và những công trình của Polycrates tại Samos; tất cả những việc làm đó đều nhằm chung một mục đích: giữ cho nhân dân mãi nghèo hèn. Việc gia tăng thuế khóa cũng là điều cần thiết, như ở Syracuse thời Dionysius, người đã gom sạch tài sản tư nhân của thần dân vào kho của mình chỉ trong vòng năm năm. Một tên bạo chúa cũng nên tìm cách lôi kéo thần dân vào các cuộc chiến tranh, để họ bận rộn và luôn phải lệ thuộc vào vị tướng của mình.
Một vị vua được bảo vệ bởi những người bạn, nhưng bạo chúa lại là kẻ hoàn toàn không thể đặt niềm tin vào bất kỳ ai trong số những người bạn của mình, bởi bất cứ ai cũng có khát vọng, và quan trọng hơn là có đủ khả năng để lật đổ hắn. Tất cả những biện pháp được áp dụng trong một nền dân chủ cực đoan cũng cần phải được áp dụng trong chế độ bạo chúa: chẳng hạn như cho phép phụ nữ tự do quá đà trong gia đình để họ tiết lộ bí mật của chồng, và tỏ ra vô cùng khoan dung với tầng lớp nô lệ cũng vì lý do tương tự. Bởi lẽ, cả nô lệ lẫn phụ nữ đều không mưu phản bạo chúa; trái lại, khi được đối xử tử tế, họ đều trở thành tay sai đắc lực cho cả bạo chúa lẫn các nền dân chủ cực đoan, và bản thân quần chúng trong một nhà nước như vậy cũng khao khát được hành động như những kẻ chuyên chế.
Chính vì lẽ đó mà kẻ nịnh hót rất được coi trọng ở cả hai chế độ này: kẻ mị dân trong nền dân chủ, vì hắn chính là kẻ nịnh bợ thuần túy của quần chúng; còn dưới triều đại bạo chúa là kẻ biết khép mình phục dịch theo mọi tâm tư sở thích của hắn — vì đó chính là bản chất của lũ nịnh thần. Cũng vì lý do này mà bạo chúa luôn ưa chuộng những kẻ hạ tiện nhất, bởi chúng thấy hoan hỉ khi được ca tụng, điều mà không một người có khí phách tự do nào chịu làm; những người chính trực chỉ yêu mến kẻ đức hạnh chứ chẳng bao giờ nịnh hót ai. Kẻ xấu lại rất thích hợp cho những mục đích xấu xa; đúng như câu tục ngữ: "Ngưu tầm ngưu, mã tầm mã."
Một tên bạo chúa cũng không nên tỏ chút ân huệ nào với một người có phẩm giá hay một người tự do; bởi hắn phải đinh ninh rằng không ai xứng đáng mang những phẩm chất ấy ngoài chính bản thân mình. Kẻ nào duy trì được phẩm giá và là bầu bạn với tự do, kẻ ấy đang xâm phạm đến sự vượt trội và quyền chuyên chế của bạo chúa; do đó, chúng căm ghét những con người như vậy một cách tự nhiên như thể họ là mối họa cho ngai vàng của chúng. Bạo chúa cũng thà đón nhận người lạ vào bàn tiệc và sự thân mật còn hơn là công dân nước mình, bởi người bản xứ vốn là kẻ thù, trong khi những kẻ tha hương kia chẳng có mưu đồ gì hại hắn. Những điều này và các phương sách tương tự chính là trụ cột của chế độ bạo chúa, bởi nó bao hàm mọi thứ tồi tệ nhất.
Tuy nhiên, tất cả những thủ đoạn đó có thể quy về ba mục tiêu chính mà một chế độ bạo chúa luôn hướng tới: Một là, khiến cho các công dân trở nên hèn mộng, khốn cùng; bởi những kẻ như thế chẳng bao giờ dám tơ tưởng đến chuyện mưu phản bất cứ ai. Hai là, đoạn tuyệt hoàn toàn sự tin tưởng lẫn nhau giữa họ; chừng nào điều này chưa đạt được, nhà bạo chúa vẫn còn an toàn không sợ bị lật đổ. Cũng vì lý do đó mà chúng luôn thù địch với những người có tài năng, coi họ là hiểm họa cho nền cai trị của mình, không chỉ vì những con người ấy khinh bỉ lối cai trị chuyên chế, mà còn bởi họ có thể tin cậy lẫn nhau, người khác cũng tin cậy họ, và họ tuyệt đối không chịu bán đứng đồng chí hay bất kỳ ai khác. Ba là, tước đoạt hoàn toàn phương tiện hành động của thần dân, bởi chẳng ai đâm đầu làm những việc nằm ngoài tầm với; và cứ thế, khi không còn chút sức mạnh nào trong tay, chế độ bạo chúa sẽ chẳng bao giờ bị lật đổ.
Đó chính là ba mục tiêu mà bản chất bạo chúa khao khát đạt cho bằng được; mọi toan tính bạo ngược của chúng đều nhằm thúc đẩy một trong ba cái đích ấy: khiến nhân dân không có lòng tin vào nhau, không có thực lực, và chẳng còn chút khí phách nào. Đó là phương thức thứ nhất để duy trì chế độ bạo chúa.
Phương thức thứ hai lại đi theo con đường hoàn toàn trái ngược với những gì vừa mô tả, và ta có thể nhận thức được nó khi xem xét nguyên nhân dẫn đến sự sụp đổ của một vương quốc. Cũng giống như việc đẩy chính quyền tiệm cận với chế độ bạo chúa là một nguyên nhân diệt vong, sự an toàn của bạo chúa lại nằm ở việc biến chính quyền của mình trở nên gần gũi với phong cách quân vương; chỉ duy trì lại một điều duy nhất, đó là quyền lực — sao cho cả kẻ tự nguyện lẫn kẻ chống đối đều buộc phải khuất phục. Một khi điều này bị đánh mất, chế độ bạo chúa cũng chấm dứt. Do đó, nền tảng này phải được gìn giữ bằng mọi giá; còn ở các phương diện khác, hãy cẩn trọng hành động và giả vờ ra dáng một vị vua. Trước hết, hãy tỏ ra hết sức quan tâm đến các lợi ích chung; chớ nên ban phát những món quà quá hào phóng khiến dân chúng bất mãn, trong khi tiền bạc thì phải vắt kiệt từ mồ hôi nước mắt của chính họ để rồi phung phí vào tay những ả tình nhân, kẻ tha hương và phường ca vũ. Hãy ghi chép rạch ròi mọi khoản thu khoản chi — một việc làm mà một số bạo chúa trên thực tế vẫn đang thực hiện, qua đó họ hiện lên như những người gia trưởng thay vì những bạo chúa. Bạn cũng chẳng bao giờ phải lo thiếu thốn tiền bạc một khi nắm trong tay quyền lực tối cao của đất nước.
Đối với những bạo chúa phải rời bỏ ngai vàng, việc hành động như thế này còn tốt hơn nhiều so với việc để lại đằng sau những khoản tiền tích trữ, bởi các vị nhiếp chính ở lại sẽ ít có lòng dạ mưu phản hơn, và những viên nhiếp chính ấy mới là kẻ đáng sợ đối với các bạo chúa vắng mặt hơn là chính thần dân; những ai bị hắn nghi ngờ đều đã được mang theo bên mình, nhưng những kẻ nhiếp chính đó thì bắt buộc phải để lại phía sau. Nhà cai trị cũng nên tỏ ra thu thuế và bắt trưng dịch đúng theo những nhu cầu cấp thiết của đất nước, để khi chiến tranh bùng nổ, nguồn lực luôn sẵn sàng đúng lúc; và đặc biệt phải cẩn trọng để chứng tỏ rằng mình thu và giữ những khoản đó không phải cho riêng mình, mà là cho công quỹ. Tác phong của hắn cũng không nên quá khắc nghiệt mà phải đường hoàng, sao cho những ai tiếp cận đều cảm thấy kính cẩn chứ không phải sợ hãi; nhưng điều này sẽ chẳng dễ dàng gì nếu hắn bị khinh miệt. Do đó, nếu không chịu nhọc công trau dồi các phẩm chất khác, ít nhất hắn cũng phải cố gắng trở thành một người có năng lực chính trị, và khắc sâu ấn tượng đó vào tâm trí thần dân.
Hắn cũng phải cẩn thận để không vướng vào bất kỳ lỗi lầm nào dù là nhỏ nhất phạm đến sự đứng đắn, không dung túng những kẻ dưới quyền làm điều tương tự, và không cho phép phụ nữ trong gia đình tỏ thái độ kiêu ngạo với người khác; bởi sự kiêu ngạo của đàn bà đã từng là nấm mồ chôn vùi nhiều kẻ bạo chúa. Về phần các lạc thú giác quan, hắn nên hành xử trái ngược hoàn toàn với thói quen của một số bạo chúa đương thời — những kẻ không chỉ chìm đắm trong tửu sắc suốt nhiều ngày liền mà dường như còn muốn có thêm nhiều nhân chứng để họ trầm trồ trước hạnh phúc của mình. Ngược lại, hắn phải thật tiết độ trong những chuyện này, hoặc chí ít cũng phải tỏ ra trước mặt người khác là mình đang né tránh chúng. Không phải kẻ tỉnh táo là người dễ đối mặt với mưu phản hay sự khinh miệt, mà chính là kẻ say sưa; không phải người dậy sớm, mà là kẻ lười biếng.
Nhìn chung, hạnh kiểm của hắn phải đi ngược lại những gì người ta từng đồn đại về các bạo chúa thời trước; hắn phải tôn tạo và phát triển thành phố của mình sao cho trông giống một người bảo hộ chứ không phải kẻ bạo hành. Hơn thế nữa, hắn phải luôn tỏ ra đặc biệt thành kính đối với việc thờ cúng các vị thần; bởi dưới một triều đại như thế, người ta sẽ ít sợ bị đối xử bất công hơn khi tin rằng kẻ cai trị mình là người có đạo đức và kính sợ thần linh. Họ cũng sẽ ít có xu hướng phao tin đồn nhảm chống lại một con người như vậy, bởi đinh ninh rằng hắn đang được các vị thần che chở đặc biệt; nhưng việc này phải được thực hiện sao cho không dấy lên bất kỳ nghi ngờ nào về sự đạo đức giả.
Hắn cũng phải cẩn trọng bày tỏ sự tôn trọng đối với những người tài đức ở mọi phương diện, khiến họ cảm thấy mình không thể được đối đãi với sự trọng vọng lớn hơn ở các đồng bào trong một nhà nước tự do. Hắn nên để mọi vinh tước xuất phát trực tiếp từ bản thân mình, nhưng mọi lời quở trách hay phán quyết kỷ luật hãy để cho các thuộc cấp và thẩm phán bên dưới gánh lấy. Đó cũng là một nguyên tắc bảo vệ chung cho mọi nền quân chủ: không trao quyền lực quá lớn cho bất kỳ cá nhân nào, hoặc chí ít là không để nhiều kẻ nắm quyền lớn, bởi chúng sẽ liên kết với nhau; nhưng nếu buộc phải giao phó trọng trách lớn cho một ai đó, hãy chắc chắn rằng kẻ đó không mang bản tính sục sôi, vì kiểu người này luôn sẵn sàng chớp lấy mọi cơ hội để làm cách mạng. Và nếu thấy cần phải tước bỏ quyền lực của ai, hãy làm điều đó từng bước một chứ đừng tước đoạt tất cả ngay lập tức.
Hắn cũng cần phải kiêng dè mọi hành vi lăng mạ, đặc biệt là nhục hình thể — điều mà hắn phải hết sức cẩn trọng không bao giờ áp dụng lên những người có lòng tự trọng cao. Cũng giống như những kẻ tham tiền sẽ đau đớn đến tận xương tủy khi tài sản bị xâm phạm, những người có danh dự và nguyên tắc cũng sẽ quằn quại như thế khi phải chịu đựng nỗi nhục nhã. Do đó, hoặc là tuyệt đối không dùng đến hình phạt thể xác, hoặc nếu có, hãy thi hành nó theo cách mà một người cha dạy dỗ con cái, chứ không phải bằng sự khinh miệt; và nhìn chung, hãy xoa dịu bất kỳ sự bẽ bàng ngoài mặt nào bằng cách ban tặng những vinh dự lớn lao hơn.
Tuy nhiên, trong số tất cả những kẻ có ý đồ mưu hại thân thể bạo chúa, đáng sợ nhất và cần phải đề phòng nhất chính là những kẻ coi cái chết nhẹ tựa lông hồng miễn là đạt được mục đích. Vì vậy, hãy hết sức cảnh giác với những ai cảm thấy mình bị lăng mạ, hoặc những người thân yêu của họ bị xúc phạm; bởi những kẻ bị cơn giận thúc đẩy để trả thù sẽ chẳng màng đến tính mạng bản thân. Đúng như Heraclitus đã nói: thật nguy hiểm khi giao tranh với một kẻ giận dữ, kẻ sẵn sàng đánh đổi cả sinh mạng để đạt được thứ mình nhắm tới.
Vì mọi thành phố đều cấu thành từ hai tầng lớp — người giàu và người nghèo, nhà cai trị cần đảm bảo rằng cả hai bên đều nhận được sự bảo vệ công bằng như nhau, và không bên nào có đủ sức mạnh để chà đạp bên kia. Thay vào đó, bạo chúa hãy gắn kết với phe nào có thế lực mạnh hơn; nếu làm được điều này, hắn sẽ chẳng cần phải giải phóng nô lệ hay tước vũ khí của người dân làm gì, bởi sức mạnh của một trong hai phe cộng với lực lượng riêng của hắn sẽ thừa sức đánh bại mọi âm mưu nổi dậy.
Sẽ là thừa thãi nếu cứ phải đi sâu vào từng chi tiết cụ thể, bởi quy tắc ứng xử mà một bạo chúa cần theo đuổi đã quá rõ ràng: đó là phải ra vẻ không phải một bạo chúa mà là một vị vua; là người bảo vệ của thần dân chứ không phải kẻ cướp bóc, là người che chở chứ không phải kẻ áp bức; đồng thời phải giữ vị thế ở tầng lớp trung lưu chứ không đứng cao vượt trội trên tất cả mọi người. Do đó, hắn nên kết giao với giới quý tộc và vỗ về quần chúng; nhờ đó, triều đại của hắn không chỉ chắc chắn trở nên cao quý hơn, đáng noi theo hơn vì cai trị những người tài đức thay vì đám hèn mọn luôn ôm hận thù và sợ hãi hắn, mà nó còn vững bền hơn nữa. Hãy định hình cuộc sống sao cho hạnh kiểm hòa hợp với đức hạnh, hoặc ít ra cũng phải được một nửa, để bản thân không hoàn toàn là kẻ tồi tệ mà chỉ mang một phần nhơ nhuốc mà thôi.
