“Bàn làm việc, sàn nhà bừa bộn; giấy ghi chú dán khắp mọi nơi; tấm bảng trắng nguệch ngoạc đủ thứ: tất cả là biểu hiện của sự lộn xộn trong tư duy.”
— Ellen Ullman
Đây không phải thời điểm thích hợp để nhặt nhạnh những thứ không cần thiết. Thông điệp phản đối lộn xộn và nghiện dọn dẹp đã được “khuấy động” bởi các chương trình truyền hình như Hoarders và Storage Wars cùng vô số trang blog tôn sùng những xưởng vẽ ngăn nắp cũng như không gian làm việc hoàn hảo “được sắp xếp gọn gàng”, như Marie Kondo kết luận trong cuốn sách bán chạy The Life-Changing Magic of Tidying Up (tạm dịch: Phép màu kỳ diệu tới từ việc dọn dẹp). Dù các mẹo sắp xếp của Kondo có thể vô cùng hiệu nghiệm với tủ quần áo hoặc tủ bếp, tôi khá hoài nghi tính hữu ích của nó đối với các nghệ sĩ.
Phòng làm việc của tôi, cũng giống như tâm trí, luôn có chút lộn xộn. Sách báo chất đống khắp mọi nơi, những bức ảnh bị xé vụn và dính trên tường, các mảnh giấy vương vãi khắp sàn nhà. Nhưng phòng làm việc lộn xộn không phải do vô ý. Tôi yêu sự lộn xộn đó. Tôi cố ý vun trồng sự hỗn độn.
Sáng tạo liên quan đến sự kết nối, nhưng sự kết nối không thể được tạo ra khi để nguyên mọi thứ ở đúng vị trí của nó. Ý tưởng mới hình thành từ những mối giao thoa thú vị và sự thú vị này chỉ xảy ra khi mọi thứ không đặt đúng chỗ.
Bạn những tưởng với một phòng làm việc gọn gàng, bạn sẽ làm việc hiệu quả hơn, và do đó, tạo ra nhiều tác phẩm hơn. Điều này có lẽ sẽ hữu ích nếu bạn đang làm những việc không cần suy nghĩ, giả sử như nghệ nhân khắc tranh đang in thành phẩm lên giấy, nhưng nó sẽ chẳng giúp bạn sáng tạo hơn trong lần in tiếp theo. Đánh đồng năng suất và sự sáng tạo luôn là một điều sai lầm. Chúng không hề giống nhau. Trên thực tế, chúng mâu thuẫn với nhau: Bạn sáng tạo nhất khi năng suất làm việc ở mức thấp nhất.
Tất nhiên, cũng không nên để mọi thứ quá lộn xộn. Bạn khó có thể làm việc nếu không thể tìm thấy thứ mình muốn khi cần dùng đến. Các đầu bếp người Pháp tuân thủ một kỹ thuật có tên mise en place, có nghĩa là “đặt đúng chỗ”. Kỹ thuật này tập trung vào việc lên kế hoạch và chuẩn bị: đảm bảo tất cả nguyên liệu và công cụ cần thiết được chuẩn bị sẵn sàng trước khi bắt đầu làm việc. “Mise en place là tôn chỉ của tất cả đầu bếp giỏi,” Anthony Bourdain đã viết như vậy trong cuốn Kitchen Confidential (tạm dịch: Bí mật của căn bếp). “Nơi làm việc, cơ sở vật chất và sự chuẩn bị đầy đủ là hệ thần kinh mở rộng của bạn.”
Đó là từ khóa mà chúng ta có thể học được từ các đầu bếp: sẵn sàng. Phần lớn chúng ta không phải lo lắng về những thực khách đói bụng hoặc thanh tra y tế. Chúng ta không cần phải giữ không gian làm việc lúc nào cũng sạch sẽ và gọn gàng. Chúng ta chỉ cần mọi dụng cụ luôn duy trì trạng thái sẵn sàng mỗi khi muốn làm việc. Họa sĩ tranh biếm họa Kevin Huizenga cho rằng, việc sắp xếp phòng làm việc không có nghĩa là trông nó phải thật ngăn nắp. “Nếu đống giấy tờ vương vãi khắp sàn giúp bạn dễ dàng làm việc vì bạn liên tục cần tham khảo chúng, thì cứ để mặc chúng ở đó.”
Luôn có một sự cân bằng giữa hỗn loạn và ngăn nắp tại nơi làm việc. Anh bạn John T. Unger của tôi có một quy tắc tuyệt đỉnh: xếp gọn dụng cụ và để mặc đống vật liệu lộn xộn. “Dụng cụ ngăn nắp thì dễ tìm kiếm khi cậu cần chúng,” anh ấy nói. “Còn vật liệu thì cứ để mặc chúng lẫn lộn. Tớ từng tạo nên một số tác phẩm theo cách hoàn toàn ngẫu nhiên, kết hợp đôi ba nguyên liệu, và tác phẩm gần như hoàn thành trong nháy mắt. Nhưng nếu không tìm thấy dụng cụ ngay khi cần, cậu có thể tốn cả ngày để tìm kiếm nó (cũng như nguồn cảm hứng).”