Nghiên cứu sinh ở học viện kịch nghệ học tập thế nào ư? Xem kịch chứ sao. Xem vô số các thể loại phim ảnh, hí khúc, rồi theo chân giảng viên nghiên cứu đề tài.
Thế nên thời gian này, Vạn Trường Sinh túc trực trong phòng họp biên đạo, xem không biết bao nhiêu tiết mục biểu diễn, đúng là "buồn ngủ gặp chiếu manh".
Các hình thức biểu diễn hội tụ từ khắp cả nước, những màn trình diễn trình độ cao của các đoàn chuyên nghiệp lớn, thậm chí là những buổi đối thoại trực tiếp với các đoàn kịch, đoàn ca múa, học viện biểu diễn cấp quốc gia. Tất cả đều thỏa mãn nội dung học tập của một nghiên cứu sinh như cậu.
Chỉ là sự chênh lệch từ độ phong phú của nội dung cho đến trình độ chuyên môn, quả thực là chưa từng có tiền lệ. Cảm giác như kiểu "hoàng đế đọc sách, cả nước bồi học" vậy. Đây cũng coi như thu hoạch ngoài ý muốn khi Vạn Trường Sinh có được thân phận đạo diễn Xuân Vãn.
Ngoài ra, Lão Lôi còn đặt ra chỉ tiêu cho Vạn Trường Sinh mỗi tháng phải đọc ít nhất ba mươi cuốn sách được chỉ định. Những nghiên cứu sinh khác thì một năm học đọc khoảng hai trăm cuốn. Đó đều là những cuốn sách chuyên ngành hóc búa, khó nhằn, thế nên Vạn Trường Sinh lúc nào cũng kè kè cuốn sách bên người ngay cả khi ở ban tổ chức, đến đi tàu điện ngầm cũng tranh thủ đọc.
Cũng may cậu đã đọc kinh thư, sử sách bao nhiêu năm nay nên hiệu suất khá tốt. Một ngày đọc xong một cuốn chuyên khảo mười mấy hai mươi vạn chữ, đọc xong còn có thể ghi chép lại đôi chút cảm tưởng.
Điều vô lý nhất là trong phòng họp của Vạn Trường Sinh lúc nào cũng ngồi mười mấy nhân tài bước ra từ các học viện điện ảnh, kịch nghệ chuyên nghiệp, hầu như ai cũng là nghiên cứu sinh trở lên. Trong lúc đọc sách nếu có nghi vấn, cậu cứ tiện miệng hỏi là có người trả lời ngay, hơn nữa còn là những quan điểm khác nhau từ các góc độ khác nhau, ai nấy đều có thể dẫn kinh dẫn điển, đưa ra luận cứ và góc nhìn riêng!
Cứ như thể Vạn Trường Sinh vốn đến La Hán Đường để tự học, kết quả mười tám vị La Hán ngày nào cũng "mở tiệc nhỏ" dạy riêng cho cậu, còn tranh nhau nhồi nhét kiến thức. Bảo sao cậu không suốt ngày cắm chốt trong phòng họp cơ chứ.
Yêu đương gì, mập mờ gì cơ chứ? Chẳng lẽ lý thuyết trong "Biểu hiện mỹ học" không đủ đẹp, hay màn trình diễn trong "Nhịp điệu kịch nghệ" không đủ hay? Đó đều là những tinh túy được người đi trước đúc kết suốt mấy trăm năm. Vạn Trường Sinh đắm chìm trong đó, bên cạnh còn có những người sẵn sàng giải đáp, sợ cậu không hiểu tường tận. Cậu học mà thấy đã vô cùng.
So với cậu, Giang Trúc Thanh lại chật vật hơn nhiều. Dẫu sao lượng kiến thức này không phải kiểu đọc lướt "mười hàng một lúc", mà cần phải thấu hiểu và hấp thụ, hơn nữa còn phải xây dựng hệ thống tư duy của riêng mình trên nền tảng đó. Điều cuối cùng này mới là khó nhất.
Vừa hay, đây lại là thế mạnh của Vạn Trường Sinh. Cho dù bước ra từ Quan Âm Thôn, tầm mắt kiến văn của cậu kém xa Đỗ Vân, nhưng cậu đã sớm xây dựng được hệ thống tri thức, thế giới quan, giá trị quan và khung tư duy của riêng mình. Tất cả những gì cậu hấp thụ sau này, đều giống như những cuốn sách được phân loại rồi đặt lên kệ, đâu ra đấy, ngăn nắp trật tự.
Năm tháng dài đằng đẵng sống ở Bia Lâm đã sớm giúp cậu tích lũy được một khung hệ thống hoàn chỉnh. Còn người như Giang Trúc Thanh rõ ràng là ngay cả cánh cửa để xây dựng hệ thống đó cũng chưa chạm tới, mà Vạn Trường Sinh lại không tiện cầm tay chỉ việc. Cô ấy ví như người đánh La Hán Quyền ra dáng ra hình, nhưng bảo cô ấy phân tích lý thuyết sáng tạo ra môn quyền pháp này, hay chỉ ra chỗ nào cần cải tiến thì đúng là làm khó cô ấy rồi.
Lâm Sở Ny còn khá hơn. Kể từ lần làm bản kế hoạch sau chuyến đi Kinh Đô đó, một năm rưỡi này, cộng thêm nửa năm trước đó lăn lộn trong các đoàn làm phim ở Giang Châu, bản thân cô ấy có lẽ cũng không nhận ra sự thay đổi đang ngấm ngầm diễn ra trong mình.
Cô thực sự rời khỏi giảng đường, không phải để lăn lộn tán gẫu qua ngày ở những nơi phù hoa như đoàn làm phim, mà là ở đường phố Cương Hoa, ở cộng đồng nghệ thuật, ở trung tâm đào tạo, nơi cô tiếp xúc với vô vàn hiện thực cuộc sống. Đúng như những gì Lão Lôi yêu cầu trong lớp nghiên cứu sinh: hãy lắng đọng chính mình.
Nghiên cứu sinh ở học viện kịch nghệ rất ít, một năm chỉ tầm bốn năm mươi người, tiến sĩ còn ít hơn, chỉ mười mấy người thôi. Thế nên về cơ bản, nghiên cứu sinh đều theo mô hình một thầy một trò. Lâm Sở Ny và Vạn Trường Sinh là trường hợp khá hiếm khi cùng theo Lão Lôi, chỉ là Vạn Trường Sinh được Đạo diễn Tịch hướng dẫn chương trình thạc sĩ - tiến sĩ liên thông, giai đoạn nghiên cứu sinh được giao cho Lão Lôi dẫn dắt, nên thời gian cả hai cùng lên lớp không nhiều. Trọng tâm học tập của mỗi người cũng khác nhau.
Mà nói chứ, một người theo học chuyên ngành mỹ thuật sân khấu, hóa trang bậc nghiên cứu sinh mà không phải vì mục đích ở lại trường giảng dạy như Lâm Sở Ny, đã có thể coi là rất hiếm thấy. Trước đây cô tự nhận là nhờ hưởng ánh hào quang của Vạn Trường Sinh. Nhưng đến khi thực sự bắt tay vào học, hình như cô mới phát hiện ra mọi chuyện không đơn giản như thế.
Hôm nay hiếm lắm mới được ngồi cùng nhau, giảng viên chuyên ngành biểu diễn của Giang Trúc Thanh đã xuống đoàn làm phim rồi, cô cũng nhân tiện qua đây "ké" lớp, lý thuyết nghệ thuật thì chuyên ngành nào cũng cần đến.
Lão Lôi vẫn phong cách ông chú lịch lãm thường thấy, ông ngồi trên góc bàn, giọng điệu như đang tán gẫu: "Tiểu Giang này, chuyên ngành biểu diễn của các em yêu cầu thường xuyên phải xuống cơ sở đi thực tế, em đã đi chưa? Đã làm được chưa? Lâm Sở Ny thì làm được rồi. Tại sao sau khi phỏng vấn ta lại nhận em làm nghiên cứu sinh? Chính vì trong những ngày ở Giang Châu, em đã thực sự đắm mình vào đó. Chỉ cần nghe em kể về cách đi chiêu mộ học sinh cho trường nghề, ta đã biết em hiểu thế nào là xuống cơ sở rồi."
Vạn Trường Sinh vội vàng nép vào một bên, vừa quan sát màn đối thoại giữa ông chú lịch lãm và hai mỹ nữ, tay vừa hí hoáy vẽ phác thảo!
Lâm Sở Ny hiếm hoi lắm mới nghiêm túc ngồi thẳng lưng. Vốn dĩ cô chỉ định ghé qua điểm danh cho có lệ, chủ yếu là đợi Vạn Trường Sinh xem xong bản kế hoạch của mình rồi trưa cùng đi họp, ai dè lại bị Lão Lôi bắt tại trận, hỏi han chi tiết về công việc và việc học gần đây, kết quả là chẳng thể thoát thân. Cô đành ngoan ngoãn ngồi nghe, trông thật ngoan hiền. Đặc biệt là khi đặt trong sự tương phản với phong cách ăn mặc có chút bụi bặm, phá cách thường ngày của cô, trông thật là thuận mắt.
Giang Trúc Thanh thì làm gì có tâm trí mà ngắm nghía, cô vội vàng chuyên tâm lắng nghe.
Lão Lôi đã là bậc thầy mỹ thuật sân khấu trong giới diễn nghệ mấy chục năm nay, dù không theo nghiệp diễn xuất nhưng khí chất của ông vẫn rất cuốn hút: "Tại sao ta luôn yêu cầu học sinh của mình phải xuống nông thôn? Bởi vì chỉ có ở những nơi khắc nghiệt như nông thôn, mới có thể cảm nhận được chân lý của mỹ thuật sân khấu..."
Vạn Trường Sinh bắt đầu vẽ phác họa Lão Lôi, ông đã hơn năm mươi tuổi mà vẫn đội cái mũ nồi, trông vẫn phong độ chán. Ông lão lịch lãm phân tích: "Nông thôn rất nghèo, vật chất thiếu thốn, nên mỗi đồ vật được tạo ra đều phải phục vụ cho đời sống. Người nông thôn sẽ không lãng phí công sức làm ra những thứ không liên quan đến cuộc sống hằng ngày của họ. Thậm chí một lối mòn nhỏ dẫn ra ngoài làng cũng là sản phẩm tất yếu của đời sống. Một cái chum nước, một cái cối xay, tất cả đều có nguồn gốc và mục đích của nó. Học sinh cần phải xuống nông thôn trải nghiệm, tìm hiểu công năng thực tế của từng đồ vật, thì mới không làm bậy trên sân khấu sau này..."
Vạn Trường Sinh giơ tay. Lão Lôi thiên vị cậu: "Chắc cậu đến từ nông thôn nhỉ, nên mới cảm nhận sâu sắc đến vậy." Kết quả, gã đồ đệ này lại là "nghịch đồ": "Thời đại đang thay đổi ạ. Cái thầy nói là lúc còn nghèo khó, bây giờ cuộc sống dần khấm khá, người dân nông thôn cũng bắt đầu theo đuổi những lối sống khác biệt, đang thử nghiệm đủ thứ lối sống mới mẻ, thế nên kinh nghiệm cũ của thầy cũng cần phải điều chỉnh rồi ạ."
Lão Lôi tức đến mức ngón tay chỉ vào mặt cậu run bần bật: "Cậu!" Vạn Trường Sinh thực sự nghĩ cho thầy mình: "Thật đấy thầy ạ, thầy xem này..." Vừa nói, cậu vừa tùy tay vẽ bối cảnh lên bảng đen trong phòng học. Đây thực sự không phải là màn thể hiện trước mặt mỹ nữ, muốn thuyết phục được Lão Lôi thì phải có lý có cứ. Quan trọng hơn, điều này rất quan trọng với Lão Lôi, mà ông cũng là mẫu người thông tuệ, biết lắng nghe.
Vạn Trường Sinh vừa vẽ xong, cả ba người có mặt tại đó đều lập tức thấy quen thuộc: "Đây là... bối cảnh trong 《Nhân Gian Bất Xả》!"
Đúng vậy, chính là căn phòng mà Vạn Trường Sinh đã vẽ khi còn ở đoàn làm phim, nói chính xác hơn là lúc quay tại quê nhà của Chung Minh Hà. Giờ đây, cậu gần như sao chép lại toàn bộ bối cảnh khi đó: ngôi nhà nghèo xơ xác, những khung ảnh treo trên tường, những tấm kệ gỗ, vân vân. Thực ra khi vẽ, Vạn Trường Sinh chính là đang sao chép lại khung cảnh cậu từng thấy khi đến nhà Chung Minh Hà.
Chính vì thế nó mới đặc biệt chân thực. Điều này đã chứng minh cho lý thuyết của Lão Lôi: chỉ có thực sự xuống cơ sở trải nghiệm cuộc sống, mới có thể phản ánh cuộc sống một cách chân thực nhất. Đó mới chính là con đường đúng đắn của một người nghệ sĩ.
Tuy nhiên, Vạn Trường Sinh vừa vẽ vừa nói: "Thầy ơi, lý thuyết của thầy là công tác mỹ thuật sân khấu phải gắn kết chặt chẽ với diễn viên và cốt truyện. Câu mà thầy thường treo bên miệng là: Trên sân khấu không được có vật vô dụng! Câu này đúng là kim ngọc lương ngôn..."
Lão Lôi khoanh tay, làm vẻ khinh bỉ như muốn xem cậu sẽ ngụy biện thế nào, nhưng khóe miệng đã nở nụ cười. Tư biện, tư biện, phải suy nghĩ thì mới dám biện giải. Trong mắt một người thầy sáng suốt, chỉ những học trò dám chất vấn, dám tranh luận như thế này mới là quý giá nhất. Tất nhiên, đó phải là sự tranh luận có mục đích rõ ràng, chứ không phải ngụy biện.
Vạn Trường Sinh nhanh chóng vẽ xong toàn bộ khung cảnh. Nếu tìm lại bức phác thảo kịch bản năm ngoái, chắc cũng chỉ có chút khác biệt nhỏ mà thôi: "Bối cảnh nghệ thuật, thiết kế sân khấu, những khung tranh, hay thậm chí từng con chữ trong sáng tác văn học, nếu muốn tinh xảo đến mức trở thành tác phẩm kinh điển, thì không được phép có bất kỳ chi tiết dư thừa nào. Những gì xuất hiện trong khung hình, trong câu chữ đều phải có công dụng. Theo lý thuyết của thầy, chúng ta hãy xem thử, từng đồ vật trong bối cảnh này đều có công dụng của nó..."
Cho đến khi cậu chỉ tay vào con búp bê bằng giấy được xếp trên kệ, Lão Lôi đã không thể nhịn được cười, mặt mày rạng rỡ, đúng là... tự hào chết mất!
Giang Trúc Thanh ngạc nhiên: "Đúng rồi! Lúc quay là có thật, vẫn là do Chung Minh Hà đi tìm về." Lâm Sở Ny cũng từng ở hiện trường, cô trầm tư: "Đây là do cô ấy tự gấp sao?"
Vạn Trường Sinh gật đầu: "Thầy từng nói, mỗi đồ vật đều có công dụng riêng. Tầng ý nghĩa thứ nhất là liên quan mật thiết đến đời sống sinh hoạt, còn tầng ý nghĩa thứ hai chính là hàm ý biểu tượng sâu sắc. Nếu chúng ta soi kỹ vào chi tiết, thì người như thế nào mới gấp búp bê giấy? Đó là người nghèo, là những cô bé nhà không đủ điều kiện mua búp bê. Nhưng cô bé này lại đặc biệt khao khát cái đẹp, thay vì khóc lóc đòi bố mẹ mua, cô ấy lại chọn cách tự tay làm một con. Điều này càng làm nổi bật đặc điểm tính cách của nhân vật Tiểu Ưu. Vì vậy, đạo cụ này xuất hiện ở đây, chính là thể hiện cho khao khát tinh thần..."
Lão Lôi không thể hài lòng hơn, ông đung đưa chân đắc ý: "Có một lần, chúng tôi quay một bộ phim, trong căn nhà xa hoa của một người giàu nọ có treo một khẩu súng săn trên tường. Tôi liền chỉ vào khẩu súng trên lò sưởi đó và hỏi: Xin hỏi khẩu súng này dùng để đẩy mạnh cốt truyện, hay dùng để khắc họa nhân vật? Hahaha, mồ hôi của gã đạo cụ sư đó toát ra như tắm, vì nó chẳng có tác dụng gì cả! Cậu ta chỉ thấy nó đẹp, thấy bức tường trống trải, rồi nghĩ rằng nhà người giàu nước ngoài thì phải treo súng săn để khoe khoang. Đó chính là phá hoại quá trình nhập tâm của khán giả đấy! Biết không?"
Hai cô gái đều gật đầu, dường như đã ngộ ra được điều gì đó. Lâm Sở Ny lén nhìn Vạn Trường Sinh một cái, phải rồi, trách không được Vạn Trường Sinh lại có thể lọt vào "mắt xanh" của Đạo diễn Tịch và Lão Lôi. Vào thời điểm này năm ngoái, Vạn Trường Sinh thậm chí còn chẳng biết chút gì về lý thuyết kịch nghệ hay chuyên ngành mỹ thuật sân khấu. Vậy mà chỉ dựa vào tư duy thẩm mỹ cùng thiên phú sáng tạo nghệ thuật, cậu đã có thể đạt tới độ cao này. Nghĩ lại, bộ phim 《Nhân Gian Bất Xả》 có thể trở nên nổi tiếng, đúng là không phải nhờ may mắn."
