Tên tù nhân của chúng tôi ngồi trong khoang thuyền, ngay đối diện chiếc hộp sắt mà hắn đã nhọc công tìm kiếm và mòn mỏi chờ đợi bấy lâu. Hắn là một kẻ có làn da rám nắng, ánh mắt liều lĩnh, với chằng chịt nếp nhăn hằn trên khuôn mặt sạm như gỗ gụ, minh chứng cho một đời người bươn chải giữa trời yên biển lặng. Chiếc cằm có chòm râu nhô ra một cách kỳ lạ phác họa nên tính cách của một con người không dễ gì từ bỏ mục tiêu đã định. Hắn có lẽ trạc ngũ tuần, bởi mái tóc xoăn đen đã điểm xuyết rất nhiều sợi bạc. Khi tĩnh lặng, gương mặt hắn không phải là khó ưa, dù đôi lông mày rậm và chiếc cằm bướng bỉnh từng phô bày một vẻ mặt vô cùng đáng sợ mỗi khi nổi giận, như tôi vừa mới mục kích. Giờ đây, hắn ngồi đó với đôi tay bị còng đặt trên đùi, đầu cúi gằm ngực, chăm chú nhìn bằng ánh mắt sắc bén, lấp lánh vào chiếc hộp từng là nguyên nhân gây ra bao tội lỗi của hắn. Tôi có cảm giác như ẩn chứa đằng sau vẻ mặt cứng cỏi, điềm tĩnh ấy là nỗi buồn nhiều hơn là sự tức giận. Thỉnh thoảng, hắn ngước nhìn tôi với một tia sáng tựa như vẻ hài hước trong ánh mắt.
– Này Jonathan Small, – Holmes lên tiếng trong lúc châm một điếu xì gà, – tôi lấy làm tiếc vì sự việc lại kết thúc thế này.
– Tôi cũng vậy thôi, thưa ngài, – hắn thẳng thắn đáp. – Tôi không nghĩ là mình phải đền tội trên giá treo cổ vì vụ này đâu. Tôi xin lấy danh dự mà thề trước cuốn kinh thánh rằng tôi chưa từng ra tay với ông Sholto. Chính cái tên quỷ lùn địa ngục Tonga đã bắn mũi tên chết tiệt đó vào ông ấy. Tôi hoàn toàn vô can, thưa ngài. Tôi đau đớn chẳng khác nào vừa mất đi người ruột thịt. Tôi đã dùng phần dây thừng chùng quật cho tên quỷ con đó một trận nên thân vì chuyện ấy, ngặt nỗi sự đã rồi, tôi nào có thể vãn hồi.
– Hút điếu xì gà đi, – Holmes nói; – và anh cũng nên làm một ngụm từ bình rượu của tôi, người anh ướt sũng thế kia. Sao anh lại có thể trông chờ một kẻ da đen vừa thấp vừa yếu như vậy có thể khống chế ông Sholto và giữ chặt ông ấy trong lúc anh đang leo dây?
– Xem chừng ngài nắm rõ mọi chuyện cứ như thể ngài cũng có mặt ở đó vậy. Sự thật là tôi đã hy vọng căn phòng không có ai. Tôi khá rành thói quen sinh hoạt trong ngôi nhà ấy, và đó là khung giờ ông Sholto thường xuống ăn tối. Tôi chẳng có gì phải giấu giếm vụ này cả. Lời bào chữa tốt nhất tôi có thể đưa ra chính là sự thật phũ phàng. Giờ ngẫm lại, nếu đó là lão đại tá thì tôi đã sẵn sàng đón nhận cái giá treo cổ mà lòng nhẹ tênh. Tôi sẽ chẳng mảy may suy nghĩ khi cắm dao vào ngã ba cuộc đời lão ấy chẳng khác gì châm điếu xì gà này cả. Nhưng thật là oan nghiệt khốn cùng khi tôi lại bị bắt vì chuyện liên quan đến cậu Sholto trẻ tuổi này, kẻ mà tôi chẳng có chút ân oán nào.
– Anh đang nằm dưới sự áp tải của ông Athelney Jones thuộc sở Scotland Yard. Ông ấy sẽ đưa anh về phòng tôi, và tôi sẽ yêu cầu anh khai báo thành khẩn mọi chuyện. Anh phải thú nhận hết mọi nhẽ, bởi nếu làm vậy, tôi hy vọng mình có thể giúp ích được cho anh. Tôi nghĩ tôi có thể chứng minh chất độc phát tác nhanh đến mức nạn nhân đã tử vong trước cả khi anh kịp đặt chân vào phòng.
– Đúng là như vậy rồi, thưa ngài. Chưa bao giờ trong đời tôi lại hoảng hốt đến thế khi trèo qua cửa sổ và thấy lão ta đang nhe răng cười với cái đầu lệch sang một vai. Cảnh tượng đó thực sự làm tôi khiếp đảm, thưa ngài. Tôi đã suýt cho Tonga nhừ đòn vì chuyện đó nếu như nó không nhanh chân chuồn mất. Đó cũng là lý do nó bỏ lại chiếc gậy cùng vài mũi tên, theo lời nó kể với tôi, và tôi dám cá chính những thứ đó đã giúp các ngài bắt được dấu vết chúng tôi; dẫu rằng bằng cách nào mà các ngài đeo bám được thì quả là ngoài sức tưởng tượng của tôi. Tôi chẳng hề giữ mối thù hằn nào với ngài vì chuyện này. Nhưng ngẫm lại thật trớ trêu làm sao, – hắn nói thêm với một nụ cười cay đắng, – rằng tôi, một kẻ có quyền thừa pháp hợp pháp gần nửa triệu bảng tiền mặt, lại phải dành nửa đầu đời để xây đê chắn sóng ở quần đảo Andaman, và giờ đây có lẽ sẽ phải dành nốt nửa quãng đời còn lại để nạo vét cống rãnh ở Dartmoor. Đó thực sự là một ngày tăm tối trong đời khi tôi lần đầu chạm trán gã thương gia Achmet và nhúng tay vào kho báu Agra, thứ chưa từng mang lại điều gì ngoài lời nguyền rủa cho bất cứ kẻ nào sở hữu nó. Với hắn, nó mang lại cái chết; với đại tá Sholto, nó mang lại sự sợ hãi và tội lỗi; còn với tôi, nó đồng nghĩa với cảnh nô lệ suốt đời.
Đúng lúc đó, Athelney Jones thò khuôn mặt tròn trịa cùng đôi bờ vai lực lưỡng vào khoang thuyền chật chội. – Trông chẳng khác nào một buổi tụ họp gia đình, – ông ta nhận xét. – Tôi nghĩ mình cũng phải làm một ngụm từ bình rượu đó thôi, Holmes. Chà, tôi nghĩ tất cả chúng ta đều có thể chúc mừng lẫn nhau. Tiếc là chúng ta đã không tóm được tên kia khi còn sống; nhưng chẳng còn lựa chọn nào khác. Này Holmes, thú nhận đi, cậu đã tính toán sát nút quá đấy. Suýt chút nữa thì chúng ta đã hụt mất thuyền của ả.
– Đầu xuôi đuôi lọt là được rồi, – Holmes nói. – Nhưng quả thật tôi không ngờ chiếc Aurora lại là một con tàu lướt sóng nhanh đến vậy.
– Smith khai rằng đó là một trong những chiếc xuồng máy nhanh nhất trên sông này, và nếu hắn có thêm một người phụ giúp vận hành máy móc thì chúng ta đời nào bắt kịp. Hắn thề thố rằng mình hoàn toàn mù tịt về vụ Norwood này.
– Hắn ta nói thật đấy, – tù nhân của chúng tôi kêu lên, – chẳng hề hay biết gì sất. Tôi chọn chiếc xuồng của hắn vì nghe đồn nó chạy nhanh như bay. Chúng tôi chẳng hé lộ gì, bù lại trả công rất hậu, và hắn sẽ được một khoản kếch xù nếu đưa chúng tôi đến được con tàu Esmeralda neo ở Gravesend để chuẩn bị khởi hành đi Brazil.
– Chà, nếu hắn không phạm tội thì chúng ta sẽ đảm bảo hắn không bị oan ức gì. Bắt tội phạm thì nhanh đấy, nhưng khép tội thì chúng ta không vội vàng đâu. Thật buồn cười khi thấy một kẻ hay ra oai như Jones lúc này đã bắt đầu lên mặt ta đây dựa vào chiến tích bắt bớp. Nhờ nụ cười thoáng qua trên môi Sherlock Holmes, tôi nhận ra lời tuyên bố đó đã không lọt ngoài tai anh.
– Chẳng mấy chốc nữa là chúng ta tới cầu Vauxhall, – Jones nói, – và tôi sẽ để anh cùng chiếc hộp báu rời thuyền, thưa bác sĩ Watson. Tôi khỏi phải nói thì anh cũng hiểu tôi đang phải gánh vác một trách nhiệm vô cùng nặng nề khi làm việc này. Thật là hoàn toàn sai quy tắc; nhưng dĩ nhiên đã là thỏa thuận thì phải tuân thủ. Tuy nhiên, theo lẽ công vụ, tôi bắt buộc phải cử một thanh tra đi cùng anh, bởi tài sản anh mang theo quá đắt giá. Chắc anh sẽ đi xe ngựa chứ?
– Vâng, tôi sẽ đi xe ngựa.
– Tiếc thật vì không có chìa khóa để chúng ta kiểm kê trước. Anh sẽ phải phá nó ra đấy. Chìa khóa đâu rồi hả anh bạn?
– Dưới đáy sông rồi, – Small cộc lỏn đáp.
– Hừm! Thật phiền phức không cần thiết. Chúng tôi đã đủ việc đau đầu vì anh rồi đấy. Dù sao thì, thưa bác sĩ, tôi cũng không cần phải nhắc nhở anh cẩn thận đâu nhỉ. Mang chiếc hộp trở lại gặp chúng tôi ở căn phòng trên phố Baker nhé. Anh sẽ gặp chúng tôi ở đó trên đường ra ga.
Họ thả tôi lên bờ ở Vauxhall cùng chiếc hộp sắt nặng trịch và một viên thanh tra bệ vệ, hào phóng làm bạn đồng hành. Chuyến xe ngựa mười lăm phút đưa chúng tôi tới nhà bà Cecil Forrester. Người đầy tớ tỏ ra ngạc nhiên trước vị khách đến muộn màng. Cô giải thích rằng bà Cecil Forrester đã đi vắng từ chầu tối và có lẽ sẽ về rất muộn. Tuy nhiên, cô Morstan đang có mặt ở phòng khách; thế là tôi tiến thẳng vào phòng khách, tay xách chiếc hộp và để viên thanh tra niềm nở chờ trên xe.
Cô đang ngồi bên khung cửa sổ mở rộng, mặc một thứ trang phục bằng vải voan trắng mỏng manh, điểm xuyết chút sắc đỏ ở cổ và eo. Ánh sáng dịu nhẹ từ chiếc đèn chụp hắt lên người cô khi cô tựa lưng vào chiếc ghế mây, mơn man trên gương mặt ngọt ngào nhưng trang nghiêm, đồng thời nhuộm một thứ ánh kim mờ ảo lên những lọn tóc dày xoã bồng bềnh. Một bên tay trắng ngần buông thõng bên thành ghế, và toàn bộ tư thế lẫn vóc dáng của cô đều phảng phất một nỗi buồn u uất bao trùm. Thế nhưng, nghe tiếng bước chân tôi, cô liền vùng đứng dậy, và một vệt hồng rạng rỡ vì ngạc nhiên lẫn vui sướng chợt bừng sáng trên đôi má tái nhợt.
– Tôi nghe tiếng xe ngựa đến, – cô nói. – Tôi cứ ngưng là bà Forrester đã về rất sớm, nhưng chưa bao giờ dám mơ đó lại là anh. Anh mang tin tức gì đến cho tôi vậy?
– Tôi mang đến thứ còn tuyệt vời hơn cả tin tức, – tôi nói, đặt chiếc hộp xuống bàn với giọng điệu vui vẻ, hào hứng dẫu lòng dạ đang nặng trĩu. – Tôi mang đến cho cô một thứ đáng giá hơn tất cả mọi tin tức trên thế giới này. Tôi mang lại cho cô cả một gia tài.
Cô liếc nhìn chiếc hộp sắt. – Vậy đó chính là kho báu ư? – cô hỏi, tỏ ra khá bình tĩnh.
– Vâng, đây chính là kho báu Agra vĩ đại. Một nửa là của cô và một nửa thuộc về Thaddeus Sholto. Mỗi người sẽ có tới hai trăm ngàn bảng. Hãy nghĩ mà xem! Một khoản niên kim mười ngàn bảng một năm. Sẽ có rất ít thiếu nữ ở nước Anh giàu có hơn cô đấy. Thật tuyệt vời phải không nào?
Tôi nghĩ lúc đó mình đã tỏ ra quá lố khi cố gắng bày tỏ sự phấn khích, và cô đã nhận ra âm hưởng giả tạo trong lời chúc mừng của tôi, bởi tôi thấy đôi mày cô hơi nhướng lên và cô nhìn tôi đầy vẻ tò mò.
– Nếu tôi có được nó, – cô nói, – thì đó là nhờ anh.
– Không, không, – tôi đáp, – không phải nhờ tôi, mà là nhờ bạn tôi, Sherlock Holmes. Dù có muốn đến đâu đi chăng nữa, tôi cũng chẳng bao giờ có thể lần theo được một manh mối đã làm khó cả thiên tài phân tích của anh ấy. Thực ra, chúng tôi suýt nữa đã đánh mất nó vào phút chót.
– Xin anh hãy ngồi xuống và kể hết mọi chuyện cho tôi nghe đi, thưa bác sĩ Watson, – cô nói.
Tôi tóm tắt lại những gì đã xảy ra kể từ lần gặp cô trước – phương pháp tìm kiếm mới của Holmes, việc phát hiện ra chiếc Aurora, sự xuất hiện của Athelney Jones, cuộc thám hiểm trong đêm và cuộc rượt đuổi điên cuồng trên dòng Thames. Cô lắng nghe câu chuyện phiêu lưu của chúng tôi với đôi môi hé mở và đôi mắt ngời sáng. Khi tôi nhắc đến mũi tên suýt chút nữa đã lấy mạng chúng tôi, mặt cô tái mét đi khiến tôi sợ rằng cô sắp ngất xỉu.
– Không có gì đâu, – cô nói khi tôi vội vã rót nước cho cô. – Tôi ổn rồi. Chỉ là tôi thấy chấn động khi biết mình đã đẩy những người bạn thân thiết vào hiểm cảnh kinh hoàng như vậy.
– Chuyện đó qua lâu rồi, – tôi đáp. – Đã bảo là không sao mà. Tôi sẽ không kể thêm bất kỳ chi tiết u ám nào nữa. Hãy chuyển sang điều gì tươi sáng hơn đi. Kìa kho báu đó. Còn gì rực rỡ hơn thế nữa chứ? Tôi đã xin phép mang nó theo vì nghĩ rằng cô sẽ rất hứng thú khi là người đầu tiên tận mắt chứng kiến.
– Nó sẽ đem lại cho tôi sự hứng thú tột cùng, – cô nói. Tuy nhiên, chẳng có chút háo hức nào trong giọng điệu ấy. Chắc hẳn cô đang nghĩ rằng sẽ là bất lịch sự nếu tỏ ra thờ ơ trước một phần thưởng đã phải đánh đổi quá nhiều xương máu mới giành được.
– Chiếc hộp đẹp thật! – cô nói, cúi người ngắm nghía. – Chắc đây là đồ thủ công Ấn Độ phải không anh?
– Vâng; đây là sản phẩm chạm trổ kim loại Benares.
– Lại nặng nữa chứ! – cô thốt lên khi cố gắng nhấc nó lên. – Riêng cái hộp không thôi chắc cũng có giá trị khối phết. Chìa khóa đâu rồi anh?
– Small đã ném nó xuống sông Thames rồi, – tôi đáp. – Tôi phải mượn cái thanh củi sưởi của bà Forrester thôi. Phía trước hộp có một cái khuy khóa dày và bản rộng, được chạm trổ hình một vị Phật đang ngồi. Tôi luồn đầu thanh sắt vào dưới chiếc khuy đó và bẩy mạnh ra ngoài. Chiếc khóa bật mở với một tiếng ‘cắc’ đanh gọn. Với những ngón tay run rẩy, tôi hất tung nắp hộp lên. Cả hai chúng tôi sững sờ đứng chết trân. Chiếc hộp hoàn toàn trống rỗng!
Bảo sao nó lại nặng thế. Thành hộp bằng sắt dày tới hai phần ba inch xung quanh. Nó vô cùng chắc chắn, được chế tác tinh xảo và vững chãi, hệt như một chiếc rương sinh ra để chuyên chở những vật báu giá trị liên thành, nhưng bên trong lại chẳng hề có lấy dù chỉ một mảnh kim loại hay trang sức vụn vặt nào. Nó tuyệt đối và hoàn toàn trống không.
– Khobáu mất rồi, – cô Morstan điềm tĩnh nói.
Khi nghe những lời đó và nhận thức được ý nghĩa của chúng, một bóng đen khổng lồ dường như vừa buông bỏ khỏi tâm can tôi. Tôi vốn chẳng hề hay biết kho báu Agra này đã đè nặng lên tâm hồn mình nhường nào, cho đến tận khoảnh khắc này, khi nó cuối cùng cũng biến mất hoàn toàn. Quả là ích kỷ, bất nghĩa và sai trái biết bao, thế nhưng tôi chẳng thể bận tâm đến điều gì khác ngoài việc bức tường vàng ngăn cách giữa chúng tôi nay đã không còn nữa. – Tạ ơn Chúa! – Từ tận đáy lòng, tôi thốt lên một tiếng kêu.
Cô nhìn tôi với một nụ cười thoáng chút tò mò và gặng hỏi. – Sao anh lại nói vậy? – cô hỏi.
– Bởi vì em lại nằm trong tầm với của anh rồi, – tôi nói, nắm lấy bàn tay cô. Cô không hề rụt tay lại. – Bởi vì anh yêu em, Mary, bằng một tình yêu chân thành nhất mà một người đàn ông dành cho người phụ nữ của đời mình. Chính vì khối khobáu này, chính vì sự giàu sang ấy đã niêm phong đôi môi anh. Giờ đây khi chúng đã bay biến, anh mới có thể giãi bày nỗi lòng mình với em. Đó là lý do vì sao anh thốt lên ‘Tạ ơn Chúa’.
– Thế thì em cũng xin ‘Tạ ơn Chúa’, – cô thì thầm khi tôi kéo cô vào lòng. Bất kể ai đã mất đi kho báu, thì đêm hôm ấy, tôi biết rằng chính mình vừa vớ được một bảo vật cuộc đời.
