Đỗ Nguyệt Sanh là một trong những nhân vật mang tính truyền kỳ nhất trong lịch sử cận đại Trung Quốc. Điều này không chỉ nằm ở việc ông vốn là một đứa trẻ mồ côi 15 tuổi đến từ vùng quê, một thân một mình xông vào bến Thượng Hải, từ một kẻ lưu manh vô lại bữa đói bữa no, một bước hóa thân thành ông trùm, đại gia uy trấn bến Thượng Hải; mà còn ở chỗ những việc ông làm sau khi phát tài, dường như đã "lột xác" từ một tay anh chị giang hồ, trở thành nhà tư sản hiện đại, danh nhân xã hội và lãnh đạo địa phương.

Kết quen với Hoàng Kim Vinh, chính là điểm khởi đầu cho việc Đỗ Nguyệt Sanh phát tài từ nha phiến. Hoàng Kim Vinh có rất nhiều môn sinh đệ tử, Đỗ Nguyệt Sanh từ một kẻ tiểu đồng theo hầu đã vượt lên trước, có thể xưng huynh đệ với đại gia Hoàng Kim Vinh hơn mình 20 tuổi, và một bước vươn lên thành ông trùm Thanh băng chỉ xếp sau Hoàng Kim Vinh, Trương Tiếu Lâm, điều này không chỉ dựa vào sự cơ trí lanh lợi và mưu trí hơn người của ông.

Sau khi phát tài, Đỗ Nguyệt Sanh nhanh chóng vượt qua bậc thầy, xông ra khỏi Tô giới Pháp, chiếm lĩnh Tô giới Anh, phóng tầm mắt ra đại Thượng Hải. Khiến cho Hoàng Kim Vinh cả đời sống ẩn dật trong Tô giới Pháp phải há hốc mồm kinh ngạc...

Sau đó, Đỗ Nguyệt Sanh tùy cơ ứng biến, bước chân vào giới công thương tài chính, trở thành "nhà tư sản hiện đại" mang những chức danh như chủ tịch hội đồng quản trị, chủ tịch hiệp hội, giám đốc thường trực, ủy viên thường trực của hàng chục xí nghiệp và công hội ngành nghề... Mà việc vươn lên thành hội trưởng Hội hiệp địa phương thành phố Thượng Hải "có sức ảnh hưởng nhất", càng khiến Đỗ Nguyệt Sanh danh chính ngôn thuận trở thành lãnh đạo địa phương của Thượng Hải, trở thành nhân vật phong vân chính trị vô cùng năng nổ.

Cùng lúc đó, Đỗ Nguyệt Sanh khéo léo đưa đẩy, quan hệ rộng khắp cả trên lẫn dưới. Đối với các vị tiền thanh di lão (di lão nhà Thanh), quân phiệt chính khách, cao tầng đảng quốc, danh nhân xã hội, cho đến những cự phách tài chính công thương, không ai là không cung kính chấp lễ, dốc sức kết giao, thậm chí kết nghĩa huynh đệ, hoặc thu nhận làm môn sinh đệ tử. Đối với các chính khách thất thời, văn nhân túc nho, nhân giới báo chí và điện ảnh kịch nghệ, ông càng rộng tay viện trợ kinh tế, hoặc cấp bổng lộc hàng tháng, nuôi dưỡng làm thực khách. Còn các nhân vật cao tầng phái họ Tưởng như Khổng Tường Hi, Tống Tử Văn, Đới Lập, không ai là không kết giao thành bạn tri kỷ của hào môn họ Đỗ...

Có một mạng lưới quan hệ đủ sức thao túng giới chính trị, công thương tài chính như vậy, có Tô giới Pháp làm hậu thuẫn, có thế lực đen tối của bang hội làm nền tảng, Đỗ Nguyệt Sanh ở bến Thượng Hải có thể nói là thuận buồm xuôi gió, tung hoành ngang dọc, trăm trận trăm thắng.

—— Trong quá trình phát tài và thăng tiến, Đỗ Nguyệt Sanh vô cùng đắc ý, ngoài khả năng luồn lúC đầu cơ cùng sự xảo quyệt khi thao túng quyền thuật, bùa hộ mệnh và át chủ bài thực sự mà ông dựa vào, chính là "lấy từ đất (nha phiến), dùng như bùn (phân đất)"!

Cách tiêu tiền của Đỗ Nguyệt Sanh có thể xem là thủ phác lớn nhất thời Dân Quốc. Cho dù về sau đoạn tuyệt với nha phiến, bước chân vào giới công thương tài chính, thu nhập kém xa trước kia, nhưng cái sự hào sảng, phóng khoáng "tiêu tiền như rác", vung tay vạn lượng vàng vẫn không thay đổi so với trước.

Năm xưa khi làm việc trong phủ họ Hoàng, thứ mà Hoàng Kim Vinh coi trọng chính là sự hào sảng, trọng nghĩa khí của ông, thà bản thân chịu đói cũng phải mua đồ ăn cho các anh em tiểu đệ. Mặc dù Hoàng Kim Vinh cả đời keo kiệt bn xỉn, nhưng ông ta hiểu sâu sắc rằng, chỉ có nỡ tiêu tiền, biết tiêu tiền, mới có thể mở rộng các mối quan hệ, làm nên đại sự.

Ánh mắt của Hoàng Kim Vinh không sai, chính vì Đỗ Nguyệt Sanh nỡ tiêu tiền, biết tiêu tiền, mới khiến cho một ông trùm lưu manh xuất thân từ kẻ giang hồ như ông có thể thuận lợi thăng tiến, có được thân phận và tư cách xưng huynh đệ với các cự phách tài chính, cự phách công thương, danh nhân xã hội, cao tầng chính giới, giao hoan "giữa thầy và bạn".

Do sự biến động của thời cục, ba đại ông trùm bị trói buộc chung bởi cờ bạc và nha phiến đã đi trên những con đường khác nhau khi việc kinh doanh nha phiến và cờ bạc lụi tàn. Hoàng Kim Vinh tự biết mình không còn hợp thời, nên đã chọn cách lui về ở ẩn dưỡng lão. Trương Tiếu Lâm thì tự phụ bảo thủ, tâm tính nóng nảy, ai cho sữa là mẹ, cuối cùng lên con thuyền của người Nhật, bị ám sát trong chiến dịch trừ gian đẫm máu ở Thượng Hải. Đỗ Nguyệt Sanh tuy giao du với mọi tầng lớp quý nhân, nhưng trong quá trình tiếp xúc thân mật và lợi dụng lẫn nhau với cao tầng Quốc Dân Đảng, ông đã tự nhiên lựa chọn Quốc Dân Đảng làm hậu thuẫn. Điều đáng buồn là, khi Đỗ Nguyệt Sanh không còn giá trị lợi dụng đối với những kẻ thống trị Quốc Dân Đảng, Tưởng Giới Thạch liền vắt chanh bỏ vỏ, qua cầu rút ván, khiến Đỗ Nguyệt Sanh đau đớn đến tận tâm can.

Đỗ Nguyệt Sanh cũng từng làm một số việc có lợi cho nhân dân, như cứu trợ nạn dân, nhiệt tình làm từ thiện, đặc biệt là ông tích cực ủng hộ kháng chiến, tổ chức Hội cứu quốc kháng chiến Thượng Hải, Hội hậu viện kháng địch Thượng Hải, tích cực tổ chức quyên góp, chi viện tiền tuyến kháng chiến. Ông không bị lợi ích kim tiền sai khiến, quyết không làm hán gian đầu hàng địch, điều này vô cùng đáng quý. Trong tám năm kháng chiến, ông thậm chí còn điều khiển công tác ngầm ở Thượng Hải từ xa, trừ gian đẫm máu, phần lớn cũng là do các môn hạ đệ tử của họ Đỗ thực hiện. Đặc biệt, Đỗ Nguyệt Sanh cũng từng trù phú vật tư kháng chiến cho Bát Lộ Quân. Nhưng dẫu sao ông cũng có lịch sử phản cộng nhiều năm, tự biết tội nghiệt sâu nặng, không có dũng khí quay về với nhân dân. Trước khi Quốc Dân Đảng rút lui về Đài Loan, Tưởng Giới Thạch từng trực tiếp ra mặt lệnh cho Đỗ Nguyệt Sanh rời khỏi Thượng Hải, ông đã khéo léo từ chối đi theo Tưởng Giới Thạch, và cuối cùng lựa chọn trốn sang Hồng Kông sinh sống.

Điều khiến người ta bất ngờ nhất là, người tiêu tiền hào phóng nhất thời Dân Quốc, kẻ từng khuynh đảo phong vân, vung vạn lượng vàng ở bến Thượng Hải như Đỗ Nguyệt Sanh, cuối cùng lại khép lại cuộc đời với số di sản vỏn vẹn một trăm ngàn đô la Mỹ, cảnh ngộ tuổi xế chiều thê lương và bất đắc dĩ ấy, qua đó có thể thấy được phần nào.

Cuốn sách này dựa trên những tư liệu lịch sử xác thực, bắt đầu từ việc khắc họa tính cách nhân vật, vạch trần vận mệnh nhân vật, nỗ lực tái hiện cuộc đời thăng trầm, đầy tính truyền kỳ của Đỗ Nguyệt Sanh trong thời kỳ Thượng Hải cũ đầy sóng gió biến động.