Vào Trường Sơn được hai tháng, Họa My chủ động bảo tôi đưa quần áo để cô giặt giúp. Mới đầu tôi còn ngại bởi có lần Đội trưởng Dũng nhắc hồi ở ngoài Bắc: “Nam giới không được nhờ nữ giới mang vác đồ dùng, quân trang của mình, không được nhờ giặt giũ và những việc nam giới có thể làm được làm như thế là không đáng mặt đàn ông”.
Tôi còn đang ngần ngừ, Họa My gắt “Đưa ngay đây. Em gái giặt giúp không được à. Hay là để Sơn Ca nó làm cho. Kệ anh Dũng, đồng đội với nhau thì đã sao!”.
Tất nhiên tôi hiểu lời nói ấy... Và bảy, tám tháng rồi, áo quần của tôi thay ra, Họa My đều giặt giúp. Nhưng sáng hôm qua, cô qua ngang mặt tôi, tay bưng chậu quần áo ra suối nhưng không hỏi như bao lần trước.
Thấy lạ, tôi nói, còn quần áo của mình. Cô nói mát: “Bảo Sơn Ca nó giặt cho, à quên em Sơn Ca của anh!”.
Thế thì tôi hiểu rồi, chập tối hôm kia, lúc ăn cơm xong nhìn quanh không thấy Họa My. Mọi hôm, ăn xong còn túm tụm ba bốn người chuyện trò. Hôm ấy thấy lạ, tôi hỏi Châu: “Họa My đâu nhỉ”. Sơn Ca đứng đấy nói luôn: “Chỉ có Sơn Ca của anh đây thôi, anh yêu ạ!”.
Tôi nghĩ câu nói ấy là đùa vui, vì Sơn Ca thừa biết tôi và Họa My có tình ý với nhau. Không hiểu Họa My đứng ở đâu mà nghe được câu nói ấy. Do đó, hôm qua, Họa My cố tình đi ăn muộn, và ngồi với cánh Tuấn cười, Bình cóc chứ không ngồi cùng tôi, Châu trống. Tôi nhìn Họa My, không thấy cô ta nhìn lại. Chà chà phụ nữ phức tạp quá nhỉ. Tôi mấy lần tiếp giáp với Họa My, định hỏi cho ra nhẽ nhưng cô cố tình lảng tránh. Tôi bực lắm nhưng nhớ có lần Thảo già nói đàn bà ấy mà, mình càng xoắn xuýt tít mù quanh họ là họ càng cành cao lá dài. Cứ lảng thật xa, thật lâu xem các nàng có nhảy cà cuống lên không nào?
Tôi dùng cách của Thảo già nhưng cháy sách bởi cả tuần lễ liền Họa My tỉnh bơ. Sáng hôm nay, Tuấn cười thì thầm với tôi:
- Cánh đàn bà ghê lắm, ông Hải ạ. Họ cũng tụ tập với nhau bình luận về chúng ta đấy.
Tôi hỏi bình luận thế nào, Tuấn kể nhóm đó gồm Sơn Ca, Dung, Hà, Thủy, Yến, Ngân, Nga. Riêng Họa My không tham gia, chỉ ngồi im.
Trước hết nói về Đội trưởng Trần Dũng:
“Anh Dũng có tướng chỉ huy nhưng là tướng... nông dân, trông thô thiển, không thanh thoát. Dạng này vợ con được nhờ bởi chăm làm và biết tiết kiệm, nhược điểm là quá... sạch sẽ và cẩn thận. Chỗ anh Dũng ở không có một chút tàn thuốc lá, nền nhà sạch trơn, mền chiếu ngay ngắn, sách vở cũng xếp rất cẩn thận. Nhưng sạch và cẩn thận thì sao gọi là nhược điểm. Nhược điểm quá đi chứ, này nhé, ở với người sạch quá, cẩn thận quá, lỡ mình sơ ý để quần áo lộn xộn một chút, nhà cửa rơi một tí giấy... là có chuyện. Gia đình tớ ở gần nhà ông Sui, ông sạch quá, không ai dám đến chơi nhà, kể cả các cháu ruột. Vườn rộng mà không có một cái lá vàng rơi nằm ở mặt đất. Chỉ một lá rơi, ông quét ngay. Vợ ông ta lỡ treo cái quần lên dây không ngay ngắn là ông ta lẩm bẩm đến nửa ngày...”.
“Đội phó Hải đẹp trai, cân đối, tướng trí thức, tài hoa, hát, đàn, sáng tác thơ văn, sạch sẽ, ưu điểm là qua loa đại khái, không cầu kỳ như anh Dũng. Nhưng... là vợ Hải sẽ lo suốt đời bởi anh này đào hoa lắm. Có nhiều tài thì cũng đồng nghĩa với có nhiều cô để ý, chết thèm”.
“Ôi chao, chỉ để ý, nhìn trộm thì làm được trò mèo gì. Nước ta có phải như ở Tây đâu mà thoải mái chuyện nam nữ”.
“Nhưng... cũng cứ phải cảnh giác nên mệt lắm”.
“Nói vậy thôi chứ, ông Hải là mẫu người của đàn bà chưa chồng đấy. Có phải không, Họa My?”.
“Tớ không biết, các đằng ấy cứ nhận xét đi nhé”.
“Cẩn thận kẻo Sơn Ca nó cuỗm anh Hải của bà đi mất đấy, Họa My ạ”.
“Hải là gì của tớ đâu, các đằng ấy mà thích thì cứ việc...”.
Nga xù lên tiếng: “Tuấn cười thế nhưng mà có duyên. Lão này cũng chăm chỉ, sạch sẽ, thông minh. Ngân xoăn nói sợ đẻ con gái nó mà vẩu răng giống bố thì có mà ế chồng”. “Ừ nhỉ”. Thủy dẹt tiếp lời: “Thế thì... mày yêu ông Minh khều đấy, Ngân xoăn ạ”. Nga xù nó: “Ê... gọi là Minh... chim chứ”.
Cả bọn cười rú lên, đấm lưng nhau thùm thụp. Thủy dẹt nói: “Gọi là Minh chim, các ông khác nghe được sẽ tự ái đấy, con ranh ạ. Thôi cứ gọi là Minh khều thôi. Chim với chả cò, làm như mỗi ông Minh là có chim.
“Cái bà tẩm nhà quê kia, chỉ hiểu méo mó”.
“Thôi nào, tóm lại, nam giới đội ta ai cũng được, chỉ có Đội trưởng Dũng là khô khan. Tuy nhiên, đó là công việc chung, còn nay mai có vợ, anh ta sẽ ướt át lãng mạn thì sao nào”.
“Thì... đã ai lấy anh ta mà biết anh ta ướt hay khô”. Tiếng của Ngân xoăn, Nga xù nói: “Cái con ranh xoăn tít kia, chỉ nghĩ méo mó. Tao thấy đẹp đôi nhất là anh Hải và Họa My”.
Tiếng cười lại rộ lên...
... Sơn Ca nói với tôi: “Nàng giận chàng rồi hả. Thôi, để em giải quyết cho”. Tôi hỏi giải quyết bằng cách nào. Sơn Ca nói: “Em sẽ cặp kè luôn với anh là Họa My sẽ xuống thang ngay thôi”.
Một sai lầm tai hại của tôi là đi nghe cái kế sách của Sơn Ca nên Họa My không xuống thang. Cô gặp tôi không ra mặt im lặng như trước mà mặt mày hớn hở, tươi cười, luôn mồm gọi tôi là đồng chí thiếu úy phó đội trưởng, kể cả lúc tôi tìm cách gặp riêng Họa My, cô vẫn cứ đồng chí, đồng chí... Tôi gặp Sơn Ca nói với cô là sách của cô cháy rồi vì cũ quá. Sơn Ca khanh khách cười nói: “Ông tẩm nhà quê ơi, Họa My nó trêu anh thôi, cố mà giữ kẻo mất về tay Bình cóc đấy nhé. Em đi giặt đây, mình nhé, mình còn cái áo nào cần giặt không?”. “Thôi thôi xin bà, bà để cho tôi yên”. Tôi thét khá to, đúng lúc ấy Họa My đi qua. Tôi mong Họa My nghe thấy lời tôi thét Sơn Ca.
Tôi không chịu được sự im lặng của Họa My, đã viết một lá thư đại ý: Tại sao em im lặng. Anh làm gì có lỗi, em phải nói đi chứ. Em chỉ cần nói không, chúng ta chỉ là đồng chí, để anh còn biết đường.
Tôi tự trách mình tại sao có thể sáng tác được kịch ngắn, khúc ca chèo, rồi thơ, rồi những lời dẫn cho các tiết mục của một chương trình biểu diễn của đội mà khi viết cho Họa My, đầu óc cứ bí rì rì, không nghĩ được đoạn nào để cho người đọc bị thuyết phục, tức thật.
Gửi đến bốn hôm mà tôi mới nhận được hồi âm, chữ Họa My rất đẹp, nhưng không phải viết vào tờ giấy khác mà Họa My gửi trả tôi thư tôi viết, ở chỗ phần giấy của tôi còn trống, cô ghi: “Hẹn gặp nhau ngày thống nhất, mời phó thủ trưởng đến dự đám cưới Họa My nhé”.
Tôi bực mình vì vẻn vẹn có mấy chữ của Họa My. Khi người ta cần đối thoại cho rõ trắng đen với một người khác mà không gặp thì bực tức muốn phát điên. Tôi tự nhủ quên cô ta đi, nhưng càng quên thì lại... càng nhớ. Cái khó quên nhất ở trên đời là quên người tình...
... Được lệnh hành quân vào phục vụ vùng giải phóng Quảng Trị, mặc dù còn khá nhiều đơn vị, tổ, đội ở phía ngoài chưa được văn công bộ đội đến nhưng chúng tôi vẫn chấp hành mệnh lệnh. Trong công văn có nói:“Vào Quảng Trị cho đến hết năm một chín bảy hai hoặc hết quý một năm một chín bảy ba thì quay ra phục vụ tiếp tục”.
Chúng tôi lại ba lô hành quân theo Đường dây 559, giao liên đưa đường là một nữ đồng chí, mũ tai bèo, áo bà ba, khăn rằn, quần đen. Đồng chí kể đi làm giao liên từ lúc mười sáu tuổi, nay đã mười năm, quê ở Quảng Trị, có anh trai là Quân giải phóng đã hy sinh ngay ở Thành cổ Quảng Trị trong ngày đầu tiên. Bố mẹ và em gái bị bom Mỹ giết hại. Ba cái tang trong tháng tư năm một chín bảy hai, đồng chí không về được. Đơn vị cho ra Bắc học tập nhưng xin ở lại, chờ ngày thống nhất, đi học không muộn. Giọng kể của đồng chí thì có vẻ bình thản nhưng âm điệu nghe buồn buồn. Chúng tôi lặng người. Rồi đồng chí kể tiếp đã đưa hàng trăm đoàn cán bộ, chiến sĩ từ Bắc vào mặt trận, đã chứng kiến hàng ngàn trận bom và máu của bộ đội, của đồng bào ta đổ vì bom, đạn pháo của Mỹ. Đồng chí ước mơ hết giặc sẽ ra thăm Thủ đô, thăm Bác Hồ...
- Hết giờ giải lao, đi tiếp nhé, các đồng chí.
Gần đến chỗ giao nhận, nữ đồng chí tự giới thiệu tên là Liên, và mong được nghe các anh chị văn công miền Bắc hát một bài. Một bài thôi ạ. Hát chay thôi.
Giọng miền Trung ấm áp, nhỏ nhẹ. Tôi đã nghe nhiều ở ngoài Bắc khi tiếp xúc với nhiều học sinh, sinh viên miền Nam, miền Trung nhưng hôm nay, giọng của cô như thấm vào từng thớ thịt đường gân.
... Họa My và Sơn Ca mỗi người hát một bài. Sau đó là tôi, và Minh khều, và như có gì đó thôi thúc, cả tốp hát bài “Bác đang cùng chúng cháu hành quân”
Đến điểm giao nhận, nữ đồng chí giao liên tươi cười vẫy tay nói to: “Hẹn ngày gặp lại”. Tuấn cười lặng lẽ đi sau, đầu còn ngoái lại, tay còn vẫy vẫy đến khi bóng những đồng chí giao liên đi khuất.
