Những năm tôi trải qua trong lĩnh vực điều tra di truyền phả hệ đã được đánh dấu bằng mức độ thành công và sự chú ý cao bất thường. Tôi cũng đã phải đối mặt với sự phẫn nộ với tư cách là một người mới tham gia cuộc chơi. Nhưng tôi sẽ là người đầu tiên thừa nhận rằng thành công của tôi phụ thuộc rất nhiều vào việc ở đúng nơi, đúng thời điểm và có nền tảng phù hợp để tận dụng tối đa các công cụ DNA mới.

Sự tiến bộ của tôi khá giống với sự ra đời của các công cụ phả hệ mới đáng kinh ngạc có thể làm được điều mà chỉ vài năm trước đây được cho là không thể, hoặc ít nhất là quá tốn thời gian để trở thành hiện thực. Bất cứ khi nào tôi cần một lựa chọn linh hoạt hoặc mạnh mẽ hơn để giải quyết một vụ án bị đình trệ thì tôi chỉ cần quay lại và nó ở đó, đợi tôi – bước đột phá đáng kinh ngạc của Giáo sư Green trong việc trích xuất DNA trên nhiễm sắc thể thường từ tóc mất chân, cũng như các công cụ phân tích dữ liệu DNA chẳng hạn những công cụ được phát triển bởi Rob Warthen và Don Worth (DNAgedcom.client), Jonny Perl và Leah Larkin (DNA Painter và What Are The Odds?), và Evert-Jan Blom (Genetic Affairs).

Mặc dù vậy, việc có thể tận dụng tất cả công nghệ này cần có sự cống hiến lớn.

Mức độ cống hiến đó mang lại sự thấu hiểu về những gì có giá trị và không có giá trị đối với một nhà điều tra di truyền phả hệ, và đó là điều tôi muốn chia sẻ với bạn bây giờ – nếu bạn là một trong số hàng triệu người đã tìm hiểu về di truyền phả hệ và đủ yêu thích nó để gắn bó.

Trước di truyền phả hệ thì chủ yếu là phả hệ trên giấy – nghiên cứu phả hệ truyền thống đòi hỏi phải tập hợp các hồ sơ gia phả để xây dựng một cây phả hệ. Sự ra đời của các xét nghiệm DNA tại nhà đã thay đổi tất cả. Theo một ước tính, khoảng 15% người trưởng thành Mỹ hoặc khoảng 30 triệu người – đã thực hiện xét nghiệm DNA gửi qua đường bưu điện và con số đó dự kiến sẽ tăng lên. Một số người cho rằng quy mô thị trường sẽ tăng gấp đôi vào năm 2026 do những người thực hiện xét nghiệm chủ yếu quan tâm đến sự pha trộn dân tộc hoặc tổ tiên của họ hơn là nghiên cứu phả hệ. Số người tham chiếu pha trộn gen cải thiện đã nâng cao đáng kể độ chính xác của các ước tính pha trộn gen cho những người chưa làm xét nghiệm trước đây, chẳng hạn như những nhóm có nguồn gốc ở châu Phi và các nước châu Á.

Tuy nhiên, trong khi số lượng người trong cơ sở dữ liệu có thể tiếp tục tăng lên, thì điều mà các nhà điều tra di truyền phả hệ cần nhất là cơ sở dữ liệu cần mang tính đại diện hơn cho sự pha trộn dân tộc thực tế của dân số Hoa Kỳ. Ngay bây giờ, có những nhược điểm tích lũy đối với IGG, bao gồm cả bản chất của những người được hưởng lợi từ nó và những người không được.

Vào năm 2021, tạp chí The Atlantic đã nghiên cứu 100 vụ án nan giải bằng IGG và phát hiện ra rằng, chỉ có 4 vụ liên quan đến một nạn nhân bị sát hại là người da đen. Các nạn nhân của Sát nhân Golden State “sống trong các phân khu và khu dân cư trung lưu”. Tuy nhiên, “nạn nhân trung lưu người Mỹ bị giết là một người đàn ông da đen ở độ tuổi đôi mươi, có khả năng sống trong hoặc xung quanh một thành phố lớn”. Tạp chí cho biết, cho đến nay, “kỹ thuật mới này chủ yếu được áp dụng cho các vụ án có nạn nhân là người da trắng, phản ánh những thành kiến trong hệ thống tư pháp hình sự và trong xã hội nói chung”.

Ngoài ra còn có sự thiên vị ngược lại về việc người sẽ bị bắt bằng IGG. Cơ sở dữ liệu phả hệ nói chung chủ yếu bao gồm những người có nguồn gốc chủ yếu là từ Bắc và Tây Âu. Hiện tại, 80% người trong cơ sở dữ liệu là người da trắng, trong khi theo điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2020, thành phần nhân khẩu học quốc gia này là 57,8% người da trắng, 18,7% người gốc Tây Ban Nha, 12,4% người gốc Phi và 6% người châu Á, các nghi phạm được xác định cho đến nay, vì thiếu một cụm từ tốt hơn, là những người da trắng lớn tuổi.

Và có thể có những lời giải thích khác cho lý do tại sao dường như không có nhiều hoạt động trong việc điều tra các vụ án dành cho nạn nhân là người da đen và nghi phạm người da đen. Điều đó chỉ đơn giản là vì sẽ khó khăn hơn để có thể truy tìm tổ tiên của người Mỹ da đen vào thời kỳ nô lệ theo Cục thống kê dân số Hoa Kỳ năm 1870. Bạn có xu hướng gặp khó khăn trong việc tìm kiếm dữ liệu từ thời kỳ nô lệ khi bạn đang xây dựng lại cây phả hệ tự biện để tìm tổ tiên chung tồn tại gần đây nhất (điều này ít có khả năng xảy ra nếu các kết quả trùng khớp của bạn cao hơn và trong trường hợp những người được kế thừa quyền tự do). Hồ sơ do các chủ nô lưu giữ hầu hết được viết tay và có xu hướng bị mờ, bảo quản kém hoặc bị mất hoàn toàn. Một số lộ trình của tàu nô lệ liệt kê người châu Phi không phải là hành khách mà là hàng hóa. Những câu chuyện gia đình đôi khi có thể lấp đầy những khoảng trống này, nhưng không phải lúc nào cũng vậy. Khoảng một phần ba người Mỹ da đen thậm chí còn không chắc liệu tổ tiên của họ có bị bắt làm nô lệ hay không. Tuy nhiên, việc truy tìm di sản của nô lệ là có thể và những nơi như Trung tâm Địa chất Người da đen (Center for Black Geology) Chicago đang cố gắng làm cho việc này trở nên dễ dàng hơn.

Cùng với sự phát triển của các cơ sở dữ liệu, công nghệ DNA đã phát triển một cách nhất quán và nhanh chóng. Các xét nghiệm DNA ty thể ban đầu có thể tốn hơn 800 đô la vào 20 năm trước, nhưng ngày nay, các xét nghiệm toàn diện hơn nhiều có thể được mua với giá chỉ 50 đô la. Và quá trình này đã trở nên đơn giản hơn rất nhiều; một miếng gạc hoặc mẫu nước bọt dễ dàng có thể mở ra hàng thế kỷ lịch sử gia đình. Phả hệ học trên tạp chí TIME ước tính rằng hơn 11 triệu người ở các quốc gia nói tiếng Anh hiện đang là những người theo đuổi phả hệ, những nhà phả hệ nghiệp dư hoặc chuyên nghiệp, mặc dù hầu hết trong số họ có xu hướng không ổn định trong lĩnh vực này. Theo báo cáo, hơn 2 triệu người truy cập các trang web phả hệ ít nhất một lần một tuần.

Nó đã trở thành một lĩnh vực náo nhiệt, đông đúc và tất cả các kiểu người khác nhau, với đủ loại kỹ năng khác nhau, đang định vị thành công công nghệ mới và xây dựng những cây phả hệ tốt hơn, vươn xa nhiều nhánh hơn. Vì vậy, không có bất kỳ kiểu người nào sẽ làm tốt hơn trong di truyền phả hệ hơn kiểu người khác. Nhưng có những điểm mạnh và hiểu biết cụ thể sẽ tạo ra sự khác biệt khi bạn theo đuổi di truyền phả hệ, dù là sở thích hay nghề nghiệp.

Một trong những chìa khóa đó là sử dụng nền tảng của bạn.

Nói một cách đơn giản, bất kỳ nền tảng nào cũng có thể hữu ích. Mọi thứ bạn mang đến khi tìm kiếm đều có khả năng hữu ích. Một trong những thành viên trong nhóm của tôi có bố làm trong ngành tình báo quân sự, và nhờ đó cô ấy có kiến thức đáng kinh ngạc về các căn cứ quân sự ở Hoa Kỳ. Khá thường xuyên trong các cuộc tìm kiếm của chúng tôi, chúng tôi nhận thấy một người di chuyển từ nơi này sang nơi khác một cách khó hiểu trong cuộc sống của họ, và phần lớn thời gian là do họ lớn lên trong một gia đình quân nhân và thường xuyên phải di chuyển từ căn cứ này sang căn cứ khác. Vì vậy, việc nhận ra mối liên hệ quân sự tiềm năng có thể hữu ích trong việc hiểu ý nghĩa của các điểm dữ liệu địa lý.

Tôi không đưa người phụ nữ này vào nhóm vì kiến thức này – cô ấy là một người cực kỳ thông minh mà tôi rất biết ơn khi được biết cô – nhưng lý lịch của cô ấy đã chứng minh giá trị thực sự của cô.

Một cơ hội tốt là nền tảng của chính bạn sẽ hữu ích cho bạn trong các tìm kiếm của mình, cho dù đó là nền tảng kiến thức của bạn hay một cách suy nghĩ và cách nhìn nhận đặc biệt. Có rất nhiều nhà khoa học và chuyên gia công nghệ thông tin trong lĩnh vực này vì họ được đào tạo về tư duy logic. Ngoài ra còn có nhiều luật sư và cựu chuyên viên thực thi pháp luật. Nhưng bất kỳ nghề nghiệp hay chuyên môn nào cũng có thể là tài sản – thợ mộc, giáo viên, bác sĩ, chính trị gia, nội trợ. Mọi thứ đều có ích. Mỗi chúng ta đều mang đến một quá trình suy nghĩ độc đáo cho những nỗ lực của mình, vì vậy, hãy lưu ý đến những điểm mạnh, kỹ năng và tư duy đặc biệt của bạn, và một ngày nào đó, thời điểm ấy sẽ đến khi bạn biết được điều gì đó mà không ai khác biết được trong vô số tên tuổi, tỷ lệ phần trăm và liên kết gây nản chí và đó là di truyền phả hệ.

Một đặc điểm quan trọng mà bất kỳ ai cũng có thể mang đến cho việc rèn luyện để dựng cây phả hệ là sự siêng năng.

Không phải ai cố gắng xây dựng một cái cây cũng nhận ra tầm quan trọng của việc tìm được nguồn thông tin tốt. Có rất nhiều thông tin sai lệch trên tất cả các trang phả hệ – lỗi chính tả, liên kết dựa trên phỏng đoán, chức vụ không chính xác, sự nhầm lẫn của những người có tên giống nhau,… Chỉ đơn giản là việc sao chép tên từ cây của người khác và chuyển chúng sang cây mà bạn đang xây dựng là không tốt và bạn không nên làm vậy.

Chỉ cần một lỗi sai trong cây của họ mà bạn sao chép có thể khiến bạn bị đình trệ hàng tháng trời. Điều quan trọng là phải ghi nguồn mọi cái tên mà bạn thêm vào cây phả hệ tự biện – đảm bảo rằng mối liên hệ thực sự hợp lệ và được hỗ trợ bởi bằng chứng gốc, chẳng hạn như giấy khai sinh, giấy chứng tử và giấy chứng nhận kết hôn, cũng như hồ sơ điều tra dân số và bầu cử. Việc đó tốn thời gian nhưng cần thiết.

Những người thành công trong lĩnh vực di truyền phả hệ là những người làm thêm một bước và hoàn toàn chắc chắn rằng bất kỳ người nào được thêm vào cây của họ đều là người đúng thuộc về đó. Không có đường tắt, không có cắt giảm. Nếu điều gì đó không phù hợp, đừng chỉ đơn giản cứ nhét ai đó vào cây; tìm hiểu làm thế nào để làm cho nó có ý nghĩa. Nói một cách đơn giản, nếu bạn nhầm lẫn người trong cây của mình, bạn không thể xác định chính xác một người chưa biết. Cây bạn xây dựng phải hoàn hảo. Vì vậy, hãy tỉ mỉ, thực hiện công việc và đừng cẩu thả.

Tôi sẽ cho bạn một ví dụ. Tôi có một trường hợp gửi tên 4 anh em cho thám tử lãnh đạo vụ án. Nhóm của tôi xác định 4 anh em là nghi phạm tiềm năng. Một thám tử tình cờ biết một trong những người đàn ông trong danh sách và cho tôi biết rằng người đàn ông đó có ít nhất một người anh em khác. Tôi quay trở lại cây của chúng tôi và tìm kiếm người anh em khác vì lý do nào đó đã không xuất hiện trên cây của chúng tôi.

Điều mà tôi phát hiện ra sau khi nghiên cứu thêm là nghi phạm tiềm năng này với người anh trai mất tích thậm chí không thuộc về cây của chúng tôi.

Ai đó trong nhóm của tôi có thể đã nhầm lẫn người đàn ông này với một người đàn ông khác có tên tương tự. Nếu chúng tôi kiểm tra chéo nhiều hơn một chút thì sẽ ngăn chặn được điều này và loại người đàn ông này ra khỏi danh sách tình nghi mà chúng tôi gửi cho các nhân viên điều tra.

Nếu viên thám tử không tình cờ biết về người này và anh trai của anh ta, và nếu tôi không quay lại và phát hiện ra sai sót – một trong những khoảnh khắc thiên thần hộ mệnh nữa của tôi – các nhân viên điều tra sẽ phải bí mật xét nghiệm DNA của một người không liên quan gì đến vụ án. Và điều đó, ít nhất, sẽ rất xấu hổ.

Hệ quả này là do sự lười biếng dẫn đến lãng phí thời gian, điều mà bạn nên luôn ghi nhớ. Theo sai nhánh trong quá trình tìm kiếm có thể thực sự khiến bạn đi sai hướng trong nhiều tuần, nhiều tháng và thậm chí có thể là nhiều năm. Đó là một hình phạt đặc biệt, nhưng không phải ai cũng có thể ghi nhớ thực tế này khi dựng cây. Nếu bạn quên rằng rẽ nhầm hướng có thể khiến bạn lao xuống vách đá, thì có khả năng bạn sẽ khoan dung hơn với việc rẽ nhầm. Đây là một lý do tại sao rất nhiều nhà phả hệ có nền tảng về khoa học máy tính; trên thực tế, nhiều người trong số những nhà phả hệ trên DNAAdoption.org trước đây là người làm việc trong lĩnh vực công nghệ thông tin. Họ có xu hướng trở thành những người suy nghĩ tuyến tính, giỏi kết nối các điểm ngẫu nhiên. Và họ hiểu, cũng như tất cả các nhà phả hệ, những hậu quả thảm khốc thường xảy ra khi đi sai hướng.

Tuy nhiên, ngay cả những nhà phả hệ giỏi nhất đôi khi cũng sẽ bị chệch hướng bởi một mẩu tin xấu. Tôi chắc chắn đã từng như vậy, và đó có lẽ là một trong những trải nghiệm gây nản chí nhất mà một nhà phả hệ có thể gặp phải. Bạn đang ngồi trước máy tính, dựng một cây phả hệ, và mọi thứ không diễn ra theo cách mà bạn tin tưởng, và thay vì tìm ra những tên họ giống nhau, bạn lại gặp phải những người dường như không liên quan, và một người anh chị em họ lẽ ra nên phù hợp lại không phù hợp trong cây, và bạn muốn hét vào màn hình và bỏ cuộc hoàn toàn.

Nhưng bạn không thể. Lãng phí nhiều thời gian luôn gây bức bối, nhưng bạn không thể để nó làm bạn sao nhãng khỏi nhiệm vụ của mình. Tôi biết những người đã dành một năm hoặc thậm chí hai năm nghiên cứu nhầm nhánh, nhưng thay vì bỏ cuộc, họ vẫn kiên trì và cuối cùng đã tạo ra được cây phả hệ đúng. Họ cũng không xem hai năm đó là lãng phí thời gian, mà là một bước cần thiết để tìm ra con đường đúng đắn. Hãy tỉ mỉ và đừng đuổi theo lũ thỏ, nhưng hãy hiểu rằng, việc “lãng phí” thời gian vào một nhánh nhầm lẫn chỉ là một phần của những gì phải đối mặt. Nó sẽ xảy ra.

Tôi sẽ cho bạn một ví dụ khác. Tôi gặp một tình huống xảy ra gần đây khi tôi sử dụng hai trang web khác nhau để thực hiện tra cứu ngược lại địa chỉ email cho người có kết quả trùng khớp cao nhất mà mình có với hy vọng xác định cô ấy là ai. Tôi tìm thấy một cái tên được liệt kê cho chủ sở hữu của địa chỉ email, và nhóm của tôi và tôi tạo ra một cây phả hệ cho người phụ nữ này. Cái cây lẽ ra phải liên kết với những cây khác của những người có kết quả trùng khớp còn lại của chúng tôi, nhưng thật ngạc nhiên là nó không có liên kết.

Một người nào đó không phải người mà họ nghĩ. Bước tiếp theo của chúng tôi là lấy các mẫu DNA chấp thuận từ hai người lẽ ra phải trùng khớp với người phụ nữ này, một người ở bên ngoại và một người ở bên nội của cô ấy. Nhưng khi kết quả của họ được gửi lại, họ cũng không trùng khớp. Bây giờ chúng tôi phải dò lại các bước của mình và thực hiện một số thao tác nghiên cứu cẩn thận – chính xác thì chúng tôi đã sai ở đâu?

Cuối cùng, chúng tôi phát hiện ra lỗ hổng – trang web tra cứu ngược đã tổng hợp thông tin của hai phụ nữ khác nhau nhưng có tên giống nhau. Tên của người phụ nữ mà chúng tôi tìm là chính xác nhưng họ của cô ấy thì không. Thế là đủ để chúng tôi mắc kẹt ở một ngõ cụt. Khi chúng tôi có tên họ chính xác của chủ sở hữu địa chỉ email, chúng tôi có thể xây dựng cây phả hệ của cô ấy đúng cách. Chẳng bao lâu sau, các cây của chúng tôi kết nối với nhau và vụ án đã được giải quyết.

Điều này đưa chúng tôi đến 3 sự kiện gây rối nhất trong nghiên cứu phả hệ – ngoại tình, nhận con nuôi và đổi tên.

Nếu bạn gặp phải bất kỳ điều nào trong số điều này trong quá trình nghiên cứu của mình, mọi thứ có thể trở nên vô cùng khó khăn. Điều quan trọng là tin tưởng vào DNA để biết được thời điểm xảy ra sự kiện gây rối và xảy ra với ai. Nhiều khi bạn sẽ gặp tất cả những vấn đề nhỏ này – bạn thấy một cây phả hệ lẽ ra phải liên kết với một cây khác nhưng vì lý do nào đó lại không liên kết được. Đây là điều DNA cho bạn biết để điều tra thêm.

Với Dự án Lisa, tôi gặp phải một sự kiện gây nhiễu như vậy với một người phụ nữ là chị em họ với Lisa, nhưng cây của cô ấy liên kết với những cây khác của chúng tôi. Tôi gọi điện cho người phụ nữ này và hỏi cô ấy có biết về việc nhận con nuôi trong dòng họ của mình không, và cô ấy thẳng thắn khẳng định rằng không có. Tôi rất bối rối.

Sau khi dự án kết thúc, người phụ nữ này đã thuyết phục một số thành viên trong gia đình của mình, bao gồm cả anh chị em họ bên nội và bên ngoại, để xét nghiệm. Chỉ sau đó, cô mới phát hiện ra rằng những người anh chị em họ bên nội của cô không trùng khớp với cô. Nghiên cứu sâu hơn tiết lộ điều gây sốc – bố cô đã được nhận nuôi, điều mà cô không hề biết.

Sau khi biết về việc bố mình được nhận làm con nuôi, cô ấy có thể hiểu rõ hơn về một số kiểu hành vi nhất định trong gia đình mình. Chẳng hạn, việc nhận con nuôi có thể giải thích tại sao bố cô dường như không bao giờ hòa thuận với bố mẹ ông. Sự tiết lộ về cơ bản đã thay đổi sự hiểu biết của cô về tổ tiên của mình. Tôi thấy điều này xảy ra lặp đi lặp lại trong các cuộc tìm kiếm của chúng tôi – những mảnh ghép trên cây phả hệ tiết lộ về các cuộc ngoại tình hoặc việc nhận con nuôi hoặc thay đổi tên mà hầu hết họ hàng hoàn toàn không biết. Hãy sẵn sàng đối mặt với những sự kiện gây rối này và ghi nhớ rằng, bạn càng dành nhiều thời gian để xây dựng cây phả hệ, bạn sẽ càng nhận ra sự hiện diện của một sự kiện gây rối.

Một câu hỏi mà tôi được hỏi rất nhiều về nghiên cứu phả hệ liên quan đến sự pha trộn dân tộc ước tính hoặc nguồn gốc lai lịch dân tộc.

Rất nhiều người chỉ đơn giản là không thấy tầm quan trọng của việc xem đến sự pha trộn dân tộc của một người không xác định được danh tính hoặc một kẻ tình nghi trước khi xây dựng một cây phả hệ tự biện. Nhưng trong vụ án Cậu bé dưới biển quảng cáo, sự pha trộn dân tộc chính là chìa khóa để giải quyết nhanh vụ án đó. Ngay cả trong một tình huống ít kịch tính hơn, sự pha trộn dân tộc là một phần quan trọng của quá trình vì nó có thể cho bạn biết liệu bạn có đang đi đúng hướng hay không. Hoặc không.

Tôi làm việc trong một vụ án mà sự pha trộn dân tộc của nghi phạm gần 100% là cận Sahara. Vậy mà một thành viên trong nhóm (cũ) của tôi nghiên cứu một người da trắng vì anh ta trùng tên với một người họ hàng của người có kết quả trùng khớp. Thật không may, điều đó đã lãng phí thời gian và công sức; lẽ ra sự pha trộn gen có thể ngay lập tức loại trừ người đó ở trên cây phả hệ.

Thông thường, như một cách kiểm tra thuộc tinh thần, khi chúng tôi xử lý một trường hợp, chúng tôi đưa vào ảnh của mọi người khi chúng tôi thêm họ vào cây, cũng như gắn sự pha trộn dân tộc được xác định, như một cách để xác nhận rằng người đó có chính xác dân tộc pha trộn. Vì vậy, hãy lưu ý đến tỷ lệ phần trăm pha trộn dân tộc – và biết rằng, đặc biệt đối với châu Âu, chúng chính xác nhất ở cấp độ lục địa rộng lớn, thay vì ở cấp độ của từng quốc gia.

Phân tích DNA cho thấy tỷ lệ phần trăm sự pha trộn dân tộc chỉ là một trong số ngày càng nhiều các công cụ phả hệ đáng kinh ngạc hiện có. Nếu bạn nghiêm túc với lĩnh vực phả hệ, điều quan trọng là bạn phải theo kịp sự ra đời liên tục của các công cụ mới và tiên tiến hơn có thể làm tăng đáng kể tốc độ và độ chính xác của nghiên cứu của bạn. Biết chính xác những công cụ nào có sẵn trong hộp công cụ của bạn.

Một số công cụ này khá cơ bản nhưng thường bị bỏ qua. Chẳng hạn, Ancestry có một bộ sưu tập khoảng 27 tỉ hồ sơ lịch sử, bao gồm hồ sơ nhập cư, giấy khai sinh, giấy chứng nhận kết hôn và giấy chứng tử cũng như ngày thống kê dân số, mà tôi luôn thấy rất hữu ích vì nó theo dõi sự biến chuyển của các gia đình qua nhiều thế hệ. Tìm hiểu những loại bản ghi có sẵn cho bạn và cách nghiên cứu thông qua chúng.

Mạng xã hội cũng có thể là một công cụ hữu ích – rất có thể là công cụ hữu ích nhất. Tôi biết nhiều trường hợp đã được giải quyết nhờ một điều gì đó xuất hiện trên Facebook hoặc Instagram. Trên thực tế, tôi giải quyết một trường hợp chủ yếu bằng một loạt thông tin tiểu sử mà tôi tìm thấy trên trang Facebook của một người. Làm quen với các nền tảng truyền thông xã hội khác nhau – Twitter, Pinterest, LinkdIn, Flickr, YouTube, TikTok, Foursquare – và sử dụng chúng khi bạn đang tìm kiếm người thân họ hàng và đặc biệt là khi bạn đang cố xác nhận một người thuộc về cây phả hệ. Một bức ảnh của ai đó với mẹ của họ ở Paris, hoặc đội mũ lưỡi trai Red Sox, hoặc ôm một người anh chị em họ trong buổi họp mặt gia đình, có thể là chìa khóa mở ra toàn bộ cây phả hệ của bạn.

Cuối cùng, mặc dù bạn có thể không sử dụng chúng, hãy cố gắng bắt kịp với sự ra mắt các công cụ DNA mới, nâng cao hơn – các tiện ích như What Are the Odds? trên trang web DNA Painter hoặc Lucid Charts, giúp bạn liên kết những thứ không được liên kết rõ ràng. Đọc các bài viết về các công cụ này và xem các cách bạn có thể sử dụng chúng.

Có một lưu ý thận trọng khác mà tôi muốn nói, và nó nhắm vào những người sử dụng di truyền phả hệ để giải quyết vấn đề nguồn gốc không xác định của họ hoặc cố gắng tìm gia đình của mình. Công việc của tôi với các trường hợp bố mẹ không xác định đã nâng cao hiểu biết của tôi về cách hoạt động của các gia đình, kể cả của riêng tôi. Khi tôi nói chuyện với mọi người về những kỳ vọng và hy vọng của họ về việc tìm kiếm thành viên gia đình mới hoặc bố mẹ ruột, tôi luôn đưa ra cùng một lời cảnh báo:

Bạn có thể không tìm được ngôi nhà tuyệt vời mà bạn tưởng.

Tôi chứng kiến quá nhiều người tìm kiếm theo phả hệ với những kỳ vọng lớn lao, chỉ để rồi chứng kiến họ vỡ vụn bởi những gì họ thực sự tìm thấy. Rất nhiều lần, những cuộc đoàn tụ gia đình mới diễn ra một cách tuyệt vời, và những người con nuôi được chấp nhận vào gia đình. Nhưng điều ngược lại cũng có thể xảy ra.

Đôi khi, cuộc gọi đầu tiên của bạn với một người họ hàng mới tìm được có thể là cuộc gọi duy nhất của bạn cơ hội duy nhất để bạn nghe được giọng nói của họ. Đoàn tụ với người thân ruột thịt có thể là một quá trình rất tế nhị, một tình cảnh mà hầu hết mọi người đơn giản là không chuẩn bị cho nó. Tôi đề xuất đầu tiên mọi người hãy liên lạc với người thân mới thông qua một lá thư. Hãy bắt đầu từ từ, vì lần đầu tiên gặp trực tiếp một người thân đã biến mất từ lâu có thể rất căng thẳng và có thể không diễn ra như kế hoạch.

Tất cả những điều này nói về các công cụ và chiến lược có thể khiến bạn tự hỏi – liệu một nhà phả hệ giỏi có phải là một nghệ nhân hay một nghệ sĩ?

Tôi nghĩ đó là cả hai. Vâng, có rất nhiều kỹ xảo liên quan – xây dựng bản thiết kế có phong cách, có phương pháp, có chủ đích. Nhưng cũng có một yếu tố nghệ thuật. Có một số người rất giỏi trong việc nhìn thấy những mối liên hệ mà không ai khác nhìn thấy. Đây không thực sự là một điều gì đó mà bạn có thể dạy hoặc học; nó là một chức năng của sự sáng tạo bẩm sinh của một người. Tôi tin rằng tất cả chúng ta đều sáng tạo theo một cách nào đó và tôi tin rằng tất cả chúng ta đều có thể trở thành nghệ nhân và nghệ sĩ khi chúng ta xây dựng những cây phả hệ của mình.

Tất nhiên, có hàng tá mẹo và đề xuất khác để cải thiện kỹ năng phả hệ của bạn – xem lại tài liệu của bạn để xem có ngày tháng, tên hoặc mã nào bạn bỏ sót không; sắp xếp các bản ghi theo trình tự thời gian để bạn có thể theo dõi trình tự thời gian; nói chuyện với những người thân họ hàng và thu thập các hiểu biết và nghiên cứu về gia đình; liên hệ với các chuyên gia thông qua You Tube và các bài viết trực tuyến khi bạn cần giải đáp thắc mắc.

Và không thiếu những sách, hội thảo và hội thảo trên web thảo luận về những lời khuyên này. Bạn càng nghiên cứu nhiều, bạn sẽ càng giỏi hơn. Những gì tôi chia sẻ chỉ là một vài điều mà tôi thấy quan trọng, dựa trên kinh nghiệm của tôi.

Với ý nghĩ đó, tôi muốn chia sẻ thêm một khái niệm nữa.

Nó liên quan đến thứ mà tôi từng gọi là đám yêu tinh, mặc dù bây giờ tôi cảm thấy một cái tên hay hơn sẽ là thiên thần hộ mệnh của tôi.

Chúng là những cơ hội may mắn không thể giải thích. Tất cả chúng ta đều cần những thiên thần như vậy lẻn vào những cây phả hệ của chúng ta và thỉnh thoảng giúp đỡ chúng ta một cách thần kỳ.

Khi tôi đang thực hiện Dự án Lisa, chúng tôi có một cặp nhiễm sắc thể X trùng khớp cao với một nam giới có kết quả trùng khớp cao, vì vậy chúng tôi biết anh ấy có quan hệ họ hàng với Lisa thông qua một trong những dòng bên ngoại của anh ấy. Anh ấy là người Canada gốc Pháp, và một trong những dòng họ ngoại của anh có tên là Godbot.

Đó là một họ khác thường và tôi không thể tìm thấy nhiều thông tin về gia đình đó. Một buổi tối, khi mạng Internet trong nhà của tôi bị ngắt, tôi lái xe đến trung tâm phả hệ ở địa phương, nơi tôi làm tình nguyện vào các buổi sáng thứ Sáu, và ngồi vào chiếc máy tính trống duy nhất (tôi thực sự chưa bao giờ đến đấy vào các buổi tối trước đó). Đột nhiên, người phụ nữ làm việc ở chiếc máy tính bên cạnh tôi thốt lên một tiếng đầy vui sướng.

“Được rồi!” Cô ấy đã khóc. “Tôi tìm thấy Lefty Godbot!”

Tôi quay sang người phụ nữ.

“Xin lỗi, chị đã tìm thấy ai?”

“Lefty Godbot, một trong những người họ hàng của tôi”, cô ấy trả lời. “Tôi cố gắng mãi để tìm một bức ảnh của anh ấy!”

Tôi chỉ vào màn hình máy tính của mình, nơi cô ấy nhìn thấy những cái tên trong nhánh cây mà tôi đang nghiên cứu – Godbot. Nhiều, rất nhiều họ Godblot.

“Ồ, wow, đó đều là anh chị em họ của tôi!” Người phụ nữ nói. “Nếu chị cần trợ giúp trong việc nghiên cứu nhánh này, chị có thể truy cập vào một trang web hoàn toàn đặc biệt về gia đình Godbot. Mọi người đều ở có trong đó với tất cả các lần sinh, tử và kết hôn gần đây nhất. Tôi sẽ cung cấp cho chị mật khẩu”.

Tôi ngồi đó suy nghĩ: Điều này không tự nhiên xảy ra, phải không?

Nghiêm túc mà nói, tỷ lệ chiếc máy tính trống duy nhất ở ngay bên cạnh một người phụ nữ có liên quan trực tiếp đến một gia đình người Canada gốc Pháp mà tôi đang nghiên cứu là bao nhiêu?

Đó là thiên thần hộ mệnh của tôi tại nơi làm việc.

Một số bạn có thể nói: Làm thế nào mà một người có nền tảng khoa học lại tin vào những thứ như thiên thần hộ mệnh?

Đó là một câu hỏi hay. Suy nghĩ một cách hợp lý, tôi sẽ phải nói rằng những sự kiện này không có gì khác hơn là sự trùng hợp ngẫu nhiên. Nhưng nếu gạt đi lý trí của mình trong một khoảnh khắc, tôi sẽ nói rằng những điều như thế này đã xảy ra với tôi quá thường xuyên đến nỗi không thể là sự trùng hợp ngẫu nhiên. Tôi thấy mình ở đúng nơi, đúng thời điểm khá thường xuyên trong cuộc đời và tôi đạt được những bước đột phá quan trọng trong việc tìm kiếm phả hệ nhờ những may mắn thực sự không thể giải thích được. Vì vậy, vâng, bây giờ tôi cảm thấy thoải mái khi gọi sự may mán phi thường này là thiên thần hộ mệnh của mình.

Ngay cả Albert Einstein cũng từng nói, “Sự trùng hợp ngẫu nhiên là cách Chúa giữ kín danh tính”.

Từ ngày đầu tiên tôi nghe tin từ Paul Holes cho đến ngày Joseph DeAngelo chấp nhận một thỏa thuận nhận tội, 3 năm 3 tháng đã trôi qua. Vào thời điểm đó, đội tìm kiếm danh tính của anh ta đã không ngừng truy đuổi và vượt qua nhiều chướng ngại vật để đưa kẻ giết người hàng loạt khét tiếng ra trước công lý.

Nhưng ngay cả với tất cả những điều đó, vẫn còn một nhiệm vụ nữa trước mắt, một nhiệm vụ cuối cùng dành cho những người đã thề sẽ không nghỉ ngơi cho đến khi con quái vật được giam giữ một cách an toàn.

Bản án chính thức của Sát nhân Golden State.

Một lần nữa, luật sư hạt Sacramento, Anne Marie Schubert đã mời tôi và các thành viên khác của Đội công lý tham dự buổi tuyên án. Đêm hôm trước, Anne Marie đã tổ chức một bữa tiệc pizza tại nhà riêng cho các nhân viên và đồng nghiệp thân thiết, những người đã làm việc với cô trong quá trình truy tố vụ án Sát nhân Golden State. Tâm trạng ăn mừng còn cách xa; cứ như thể tất cả chúng tôi đều cần nghe thẩm phán tuyên án tù chung thân cho DeAngelo, như lẽ anh ta phải như vậy, trước khi chúng tôi cuối cùng có thể thở phào. Đêm đó, một số người đã đặt cược xem liệu DeAngelo, người tại phiên điều trần nhận tội vẫn tiếp tục đóng kịch bị căng trương lực, có thực sự chấp nhận thỏa thuận nhận tội hay không. Không phải ai cũng tin rằng anh ta sẽ làm.

Việc tuyên án, chắc chắn, là khá bất thường. Toàn bộ 3 ngày được dành riêng cho những nạn nhân của DeAngelo – họ tự gọi mình là những người sống sót – đứng lên và đối diện trực tiếp với DeAngelo, cuối cùng cũng nói ra những bất bình mà họ đã không thể giải tỏa bấy lâu nay. Trong cùng một phòng xử án tạm thời trong phòng khiêu vũ lớn tại Đại học bang Sacramento, nơi DeAngelo đã nhận tội hoặc thừa nhận tội lỗi đối với hầu hết các tội ác của mình, giờ đây anh ta sẽ phải đối mặt với giai đoạn đầu của hậu quả — sự phẫn nộ của những người mà cuộc sống của họ đã bị hủy hoại. Như một sự mỉa mai ngoài lề, DeAngelo theo học Đại học Bang Sacramento khi còn trẻ; anh ta tốt nghiệp năm 1972 với bằng cử nhân tư pháp hình sự.

Vào ngày đầu tiên của phiên điều trần, hàng chục người sống sót và những người ủng hộ đã lấp đầy các ghế trong phòng khiêu vũ, một lần nữa đều cách nhau 2m và đợi đến lượt họ phát biểu. Nhiều người mặc áo có ghi lời bày tỏ của riêng họ: một người phụ nữ đã gắn chữ ROT IN HELL (một câu chửi rủa) bằng xu bạc trên áo.

Phiên điều trần bắt đầu. Một phụ nữ tên là Karen Veilleux thay mặt chị gái mình, Phyllis Hennemann, người mà Sát nhân Golden State đã tấn công vào năm 1976, đọc một phát biểu. “Tôi là một phụ nữ 22 tuổi bình thường – vui vẻ, vô tư”, bài phát biểu viết. “Hiện thân của ma quỷ đã đột nhập vào nhà tôi, bịt mắt tôi, trói chặt tôi, dùng dao đe dọa tính mạng của tôi và cưỡng hiếp tôi”. Nhưng bây giờ, Phyllis tiếp tục thông qua em gái Karen, “vai trò đã đảo ngược. Nạn nhân của hắn ta và gia đình của họ hiện đã được tự do. Và sự tự do hơn 40 năm của hắn bị thu hồi. Tôi không phải là người từ những gì đã xảy ra với tôi. Tôi là người mà tôi chọn để trở thành”.

Peter Schultz, con trai của một người sống sót tên là Winnie Schultz, đã đứng dậy và đối mặt với kẻ đã tấn công mẹ mình.

Sát nhân Golden State “đã vào nhà của chúng tôi ở Carmichael, California. Tôi khi đó 11 tuổi. Em gái tôi 5 tuổi và chúng tôi đang ngủ yên bên mẹ. Ông có nhớ tôi không?” Schultz nói, lườm DeAngelo. “Hắn đánh thức chúng tôi dậy, trói tôi vào cột giường cho đến khi tay tôi tím tái, nhốt em gái tôi trong phòng và thực hiện những hành vi khủng khiếp đối với mẹ tôi trong khi bà bị trói và bịt mắt. Chúng tôi sống với điều kinh khủng này trong 44 năm như một gia đình và chúng tôi ở đây để nói rằng mẹ tôi không phải là Jane Doe #22. Chúng tôi không chỉ là hành vi phạm tội #37 không bị buộc tội. Chúng tôi là gia đình của Winnie Schultz, và tất cả chúng tôi sống sót nhờ sự dũng cảm và quyết tâm làm bất cứ điều gì của bà ấy để cứu bản thân và gia đình mình”.

Kris Pedretti mới 15 tuổi vào năm 1976 khi Sát nhân Golden State thay đổi cuộc đời cô mãi mãi.

“Tôi là một đứa trẻ 15 tuổi bình thường”, cô nói với DeAngelo. “Tôi thích đi học, ngủ qua đêm ở nhà bạn và đi nhà thờ. Còn một tuần nữa là đến Giáng sinh. Thế giới của tôi nhỏ bé, dễ đoán và an toàn. Nhưng khi đêm đó kết thúc, thế giới của tôi thay đổi mãi mãi. Sự an toàn của tôi tan vỡ khi một người đàn ông đeo mặt nạ cầm dao nói với tôi rằng hắn sẽ giết tôi nếu tôi không làm theo những gì hắn yêu cầu. Hắn ta cưỡng hiếp tôi nhiều lần, mỗi lần ở trong và ngoài ngôi nhà. Hắn ta cảm thấy thoải mái khi ở trong nhà tôi và hắn lấy trộm đồ đạc cá nhân của gia đình tôi khi tôi nằm bất lực và bị trói ngồi, bịt miệng, bịt mắt và trần truồng trong đêm tháng 12 lạnh giá. Tôi hát bài ’Jesus Loves Me trong đầu khi chờ chết”.

Nhìn thẳng vào kẻ tấn công mình, Pedretti nói, “Hãy hiểu, DeAngelo – không có lời cầu nguyện nào đủ để cứu ông”.

Carol Daly, một cựu công tố viên đã dành nhiều thập kỷ để xác định danh tính Kẻ hiếp dâm ở Khu vực phía Đông, đã đọc một phát biểu về tác động đối với Kathy Rogers, người đã sống sót sau vụ cưỡng hiếp năm 1997 bởi Sát nhân Golden State.

“Tôi chưa bao giờ nghĩ mình là nạn nhân, mặc dù đó là một phần quá khứ của tôi. Tôi cảm thấy cách trả thù tốt nhất của mình là sống cuộc sống của mình. Con quái vật đã bị vạch mặt và không còn bất kỳ hậu quả nào nữa. Tôi đang bỏ hắn lại phía sau. Cơn ác mộng đã kết thúc. Hắn ta là người mãi mãi cô đơn”.

Cứ tiếp tục như vậy. Những người sống sót nối tiếp nhau, bố mẹ, con trai và con gái, bạn bè và những người ủng hộ – một đoàn người bị ràng buộc bởi bi kịch nhưng đoàn kết trong sức mạnh. Trong 3 ngày trọn vẹn, những người sống sót đã nói ra.

Một cách thản nhiên, DeAngelo ngồi trên chiếc xe lăn quen thuộc, khuôn mặt khuất sau chiếc mặt nạ Covid trắng và nghe hàng tá lời kể đầy đau khổ. Anh ta có thực sự lắng nghe họ hay không, không ai có thể biết được.

Ngày thứ tư và cũng là ngày cuối cùng của phiên tòa, ngày 21 tháng 8 năm 2020, là ngày tuyên án.

Vào ngày này, vị trí của DeAngelo trên sân khấu tạm thời không được sắp xếp để đối mặt với những chiếc ghế trên sàn mà là đối mặt với thẩm phán, Michael Bowman, người sẽ tuyên bố số phận của anh ta. 8 công tố viên hạt California đã ở đó, và ba luật sư công của DeAngelo cũng vậy. Tôi ngồi vào chiếc ghế được đánh số của mình trên sàn của phòng khiêu vũ rộng lớn.

Không khí nặng trĩu, căng thẳng, giống như tại phiên tòa nhận tội của anh ta. Từng người một, các ủy viên công tố quận đứng lên trình bày lại các cáo buộc và nói lời sau cùng với bị cáo. Luật sư hạt Tulare đã lưu ý đến công nghệ được sử dụng để bắt giữ kẻ giết người và nói, “Không gian cho những kẻ ác như thế này hoạt động ngày càng thu hẹp lại”. Luật sư hạt Orange, Todd Spitzer đã chú tâm vào sự bất công khủng khiếp khi DeAngelo được tự do trong 40 năm để “ở trên con thuyền của anh ta” và “thổi nến sinh nhật cùng gia đình anh ta”, trong khi cuộc sống của các nạn nhân của anh ta bị hủy hoại. Và Anne Marie Schubert, Trưởng công tố hạt và là người cuối cùng phát biểu, đảm bảo với những người sống sót rằng người đàn ông đã ám ảnh họ bấy lâu nay sẽ không bao giờ được tự do nữa.

Cô ấy nói: “Hãy sơn lại phòng của con cháu các bạn bằng trái tim và cầu vồng”. Và với DeAngelo:

“Thành thật không còn gì để nói. Tên của anh sẽ biến mất khỏi các tiêu đề”.

Thẩm phán Michael Bowman cho người bào chữa một cơ hội để phát biểu. Các luật sư bào chữa đọc những lời khai ngắn gọn từ các thành viên gia đình của bị cáo, bao gồm chị gái và cháu gái của anh ta. “Joe đã phải đối mặt với nhiều thứ và tôi chắc rằng anh ấy không thể đương đầu với tất cả”, em gái anh ta nói. “Điều này sẽ không bao giờ biện minh cho những gì đã xảy ra”. Cháu gái của anh ta nói với tòa án: “Có một con người khác bên trong ông ấy mà tôi không biết. Tôi rất xin lỗi các nạn nhân của ông. Tôi không thể tưởng tượng được những gì họ đã trải qua”.

Sau đó, Thẩm phán Bowman quay ghế về phía DeAngelo và cho anh ta cơ hội để bày tỏ.

Trước ngày hôm đó, những từ duy nhất mà công chúng nghe thấy anh ta thốt ra là “có”, “Tôi có luật sư”, “Nhận tội” và “Tôi thừa nhận”. Những lời này đã được nói trong tiếng thì thầm. Chúng không tiết lộ bất cứ điều gì về kẻ nghi phạm giết người, và không làm hài lòng bất cứ ai đang tìm kiếm một lời giải thích nào đó. Trên thực tế, trong những ngày sau khi bị bắt vào năm 2018, trong phòng thẩm vấn của cảnh sát bị bỏ trống bởi những người thẩm vấn anh ta nhưng vẫn được camera quan sát, nghi phạm đã nói và tự thú nhận tội ác của mình, một cách khó hiểu, nhưng đủ lớn để những lời anh ta nói được nghe thấy:

“Tôi làm tất cả những điều đó. Tôi không đủ sức để đẩy anh ta ra. Anh ta tạo ra tôi. Anh ta đi với tôi. Giống như ở trong đầu tôi, ý tôi là, anh ta là một phần của tôi. Tôi không muốn làm những điều đó. Tôi đẩy Jerry ra và sống một cuộc sống hạnh phúc. Tôi làm tất cả những điều đó. Tôi phá hủy tất cả cuộc sống của họ. Vì vậy, bây giờ tôi phải trả giá”.

Tại đây, anh ta đang đổ lỗi cho một thế lực bên ngoài về hành vi dã man của mình: một thực thể mà anh ta đặt tên là Jerry. Không thể biết được bao nhiêu đoạn độc thoại của anh ta phản ánh thực tế và bao nhiêu chỉ là sân khấu diễn kịch.

Nhưng bây giờ, trước tòa, cuối cùng anh ta cũng có cơ hội trình bày vụ án của mình.

Anh ta đứng dậy khỏi xe lăn – không hề khập khiễng hay khó khăn, mà nhẹ nhàng và dễ dàng. Anh ta tháo mặt nạ Covid của mình ra và tạm dừng lại lúc lâu. Rồi cuối cùng anh ta lên tiếng:

“Tôi đã lắng nghe tất cả các phần trình bày của họ. Từng người trong số họ. Và tôi thực sự xin lỗi những người mà tôi làm tổn thương. Cảm ơn, quý tòa”.

Giọng anh ta mạnh mẽ, rõ ràng và to. Thế đứng của anh ta thẳng đứng và cân bằng. Tất cả dấu vết của ông già yếu ớt mà anh ta giả vờ đã biến mất. Lời nói dối, luôn được giả định, đã được phơi bày.

Đối với những lời anh ta chọn để nói, chúng có vẻ trống rỗng và vô nghĩa – không chỉ với tôi, mà tôi tin là với tất cả những người cuối cùng ở trong phòng khiêu vũ đó. Nghe anh ta nói, “Tôi thực sự xin lỗi”, ngay lập tức cảm thấy thật ngớ ngẩn và tức giận. Và nếu bạn biết chính xác những gì anh ta đã làm, một cách chi tiết đến mức khó tin như hầu hết chúng ta đã biết, bạn sẽ không thể không cảm thấy bị xúc phạm bởi một “lời xin lỗi” tầm thường như vậy. Tôi dõi theo DeAngelo trong suốt phiên điều trần kéo dài và tôi chưa một lần thấy anh ta bỏ bộ mặt lạnh lùng của mình. Tôi chưa bao giờ nhìn thấy một chút hối hận hay bất kỳ cảm xúc nào của con người trên khuôn mặt anh ta. Anh ta ở đó, nhưng anh ta cũng không giống như ở đó. Anh ta không cho thấy sự hiện diện mà là sự vắng mặt, như thể anh ta chỉ đơn thuần là người thay thế cho sinh vật thực sự. Nhìn thấy anh ta đột nhiên xuất hiện trong tư thế của một con người thực sự và nói theo cách nói bình thường chỉ đơn giản là siêu thực – một màn trình diễn kỳ lạ vừa có vẻ thực tế nhưng đồng thời cũng giống như một giấc mơ.

Mọi thứ diễn ra nhanh chóng khi DeAngelo ngồi lại vào chiếc xe lăn của mình. Thẩm phán Bowman đã làm rõ trước tòa rằng mặc dù DeAngelo đã được thỏa thuận nhận tội loại trừ hình phạt tử hình, nhưng điều này không có nghĩa là anh ta không đáng bị nhận án tử hình. Ông cũng cảm ơn những người sống sót và nói với DeAngelo, “Khi tôi lắng nghe các nạn nhân, tôi không thể không tự hỏi anh đang nghĩ gì. Anh có khả năng hiểu được nỗi đau và nỗi thống khổ mà anh đã gây ra không?”

Sau đó đến phần tuyên án chính thức. Cuối cùng, DeAngelo đã được kết án 11 kỳ chung thân liên tục, cộng với 15 kỳ chung thân đồng thời và thêm 8 năm tù. Thẩm phán Bowman cũng nói rõ rằng DeAngelo đã từ bỏ mọi quyền kháng cáo.

Bowman kết luận: “Đây là mức án tối đa tuyệt đối mà tòa án có thể áp dụng theo luật. Những người sống sót đã nói rõ ràng, bị cáo không đáng được thương xót”.

Với những lời này, căn phòng nổ hàng tràng tiếng vỗ tay. Tiếng kêu lớn vang vọng với vô số cảm xúc khác nhau. Một nhân viên tòa án đẩy DeAngelo xuống dốc sân khấu và khuất tầm nhìn, một biểu tượng đã đi xuống cõi hư vô vĩnh cửu. Chỉ như vậy, vụ án đã kết thúc. Tất cả đã kết thúc. Ngoại trừ một số vấn đề chuyên môn nhỏ vẫn cần giải quyết, vụ án Sát nhân Golden State đã chính thức khép lại.

Tuy nhiên, một cách không chính thức, nó không đóng lại, và nó sẽ không bao giờ đóng lại.

Sau khi tuyên án, một số người sống sót bày tỏ sự tức giận khi nghe DeAngelo nói, trong khi những người khác tự hỏi anh ta sẽ bị đưa đến nhà tù nào. Việc họ biết kẻ giết người sẽ bị nhốt là không đủ; họ cần biết rằng anh ta sẽ bị giam giữ ở một nơi thực sự khủng khiếp, đối mặt với sự cô lập vô tận hoặc sự chế nhạo của những bạn tù khác, hoặc một số phận khác phù hợp với những hành động ghê tởm của anh ta.

Đó là một ngày dài, mệt mỏi và đầy cảm xúc. Đêm đó, Anne Marie Schubert tổ chức một sự kiện khác cho tất cả các công tố viên và nhóm của họ, sự kiện này diễn ra trong một biệt thự bên sông Sacramento. Lần này, tâm trạng ăn mừng đã phù hợp. Mọi người đã có những bài phát biểu ca ngợi lẫn nhau, và Anne Marie được khen ngợi vì đã làm được điều không thể – thuyết phục được 8 công tố viên hạt riêng biệt của California đồng ý với một thỏa thuận nhận tội (Tôi được cho biết là các luật sư hạt thường không chơi thân với nhau). Sức nặng của vụ án – có lẽ là cuộc điều tra quy mô và tốn kém nhất về kẻ giết người hàng loạt có lẽ là hủy diệt nhất mọi thời đại – đã được dỡ bỏ, hoặc ít nhất là được giảm nhẹ trong đêm. Cuối cùng cũng có cảm giác rằng chúng tôi đang ở phía bên kia của một chướng ngại vật khổng lồ – một chướng ngại dường như không thể vượt qua.

Tôi lái xe trở về nhà trong 3 giờ đồng hồ về phía nam vào ngày hôm sau. Tối hôm đó, tôi trở lại làm việc với một vụ án nan giải khác. Tôi không thể nói rằng tôi cảm thấy mãn nguyện hoặc thậm chí hài lòng. Nhưng tôi cảm thấy nhẹ nhõm vì cuối cùng nó cũng kết thúc. Các tiêu đề về Sát nhân Golden State cuối cùng đã biến mất khỏi các trang nhất, như Anne Marie Schubert đã dự đoán. Nhưng kẻ giết người không hoàn toàn biến mất khỏi các tờ báo và tạp chí. Gần như mọi câu chuyện mới về một vụ án nan giải bị phá vỡ bởi di truyền phả hệ đều đề cập đến Sát nhân Golden State và tác động của việc bắt giữ anh ta đối với cơ quan thực thi pháp luật. Trường hợp của anh ta thể hiện ranh giới phân chia giữa quá khứ và tương lai, giữa những gì xảy ra trước đó và những gì sẽ xảy ra tiếp theo.

Chính xác điều mới này là gì, không ai biết chắc chắn. Nó có tốt không? Nó có tệ không? Nó sẽ biến chúng ta thành một xã hội tăm tối ư? Ai có thể nói chắc chắn?

Vào ngày 26 tháng 1 năm 2021, Sở Cải huấn và Phục hồi California đã chuyển Joseph DeAngelo từ Nhà tù Bang North Kern, một trạm tạm thời dành cho các tù nhân mới, đến Nhà tù Bang California, một khu phức hợp toàn tù nhân nam giới, được bảo vệ an ninh tối đa ở Corcoran, phía nam của Fresno - và chỉ cách khoảng 30 dặm từ nơi tội ác của Sát nhân Golden State bắt đầu gần nửa thế kỷ trước. Nhà tù Bang California từng giam giữ Sirhan Sirhan, Kẻ săn đêm Richard Ramirez, Kẻ giết người từng xuất hiện trong chương trình hẹn hò Dating Game – Rodney Alcala và Charles Manson, và hiện là nơi giam giữ một số kẻ giết người hàng loạt nổi tiếng khác. DeAngelo được đưa vào Đơn vị Nhà ở Bảo vệ, cách xa số tù nhân chung của nhà tù.

Anh ta được gọi là một con quái vật, một kẻ phản xã hội, mẫu mực của cái ác. Anh ta đầu độc cuộc sống và lấp đầy tâm trí với nỗi sợ hãi. Sau đó, anh ta biến mất, và đi cùng với anh ta là một số nỗi sợ hãi.

Một số, nhưng không phải tất cả.

⚝ ⚝ ⚝

Vụ án Lisa Jensen năm 2015 là sự mở đầu của điều mà tôi mô tả trước đó là “một cơ hội ngắn ngủi nhưng phi thường” – thời điểm mà những tội ác kéo dài được coi là không thể giải quyết được trở nên có thể giải quyết. Quyền truy cập của chúng tôi vào cơ sở dữ liệu DNA của người dùng GEDmatch, và sau đó là FamilyTreeDNA, đã mang lại cho cơ quan thực thi pháp luật một công cụ mạnh mẽ và ngày càng mạnh mẽ hơn khi có nhiều người thực hiện các xét nghiệm DNA và phát triển cơ sở dữ liệu, đồng thời khi các tiện ích mới được tạo ra, mở rộng những gì các nhà phả hệ có thể thực hiện.

Khi vụ bát giữ Sát nhân Golden State được công khai, vào năm 2018, cộng đồng thực thi pháp luật đã thực sự thức tỉnh về vũ khí mới tuyệt vời này và số vụ án nan giải được phá bằng điều tra di truyền phả hệ bắt đầu tăng lên – không còn chỉ là một vài vụ ở vài nơi mà bây giờ là hàng chục vụ án, và cuối cùng là hàng trăm vụ án, trên khắp đất nước.

Theo cách này, năm 2018 đã đánh dấu su khởi đầu của việc sử dụng rộng rãi điều tra di truyền phả hệ trong các vụ án chưa có lời giải và sự gia tăng theo cấp số nhân về số lượng trong số đó đã được giải quyết. Trên thực tế, vào cuối năm 2018, FamilyTreeDNA đã mở cơ sở dữ liệu của họ để tải lên các tệp pháp y, làm tăng thêm số lượng người có sẵn để so khớp trong các vụ liên quan đến pháp y.

Đồng thời, đây cũng là lúc phản ứng dữ dội của công chúng đối với việc sử dụng IGG để phá án bắt đầu. Vào tháng 5 năm 2019, vai trò gây tranh cãi của GEDmatch trong vụ án liên quan đến một phụ nữ bị hành hung trong nhà thờ và bị bỏ mặc cho đến chết đã khiến trang web phải sửa đổi Điều khoản dịch vụ của mình như một sự đáp lại trước phản ứng dữ dội về sự tham gia của họ. Điều khoản dịch vụ tự động cho gia nhập tất cả người dùng để giúp cơ quan thực thi pháp luật khi đăng ký, nhưng giờ đây, mọi người dùng sẽ tự động được chọn không tham gia. Vào thời điểm chính sách mới đó có hiệu lực, nhóm hồ sơ DNA có sẵn cho cơ quan thực thi pháp luật thông qua GEDmatch từ hơn 1 triệu xuống con số 0.

Không lâu sau đó, MyHeritage đã sửa đổi Điều khoản Dịch vụ của mình để cấm cơ quan thực thi pháp luật sử dụng trang web. Đồng thời, Ancestry. com và 23and Me đã xác nhận các chính sách hiện tại của họ là không hỗ trợ cơ quan thực thi pháp luật dưới bất kỳ hình thức nào. Như thể kỷ nguyên của cơ hội bắt đầu vào năm 2015 đột ngột đi vào kết thúc.

Đó không phải là tất cả các tin xấu. Người dùng GEDmatch được cung cấp tùy chọn đồng ý giúp đỡ cơ quan thực thi pháp luật và hàng trăm nghìn người đã làm như vậy và con số đó tiếp tục tăng lên. Vì vậy, mặc dù nhóm người có sẵn cho các nhà điều tra di truyền phả hệ bắt đầu và nhanh chóng giảm mạnh vào đầu năm 2019, nhóm người này đã tăng lên kể từ đó nhờ một lượng lớn người dùng mới và nhận thức rõ hơn về những gì cơ quan thực thi pháp luật thực sự thực hiện khi sử dụng IGG để giải quyết một vụ án.

Theo một cách nào đó, cơ hội vàng đó đã mở ra và đóng lại rồi lại mở ra và đóng lại kể từ năm 2015, không bao giờ quay trở lại con số mà chúng tôi có lúc đầu nhưng cũng không bao giờ đóng lại nhiều đến mức IGG không còn là một công cụ mạnh mẽ và năng suất nữa.

Sự biến động đó có thể sẽ tiếp tục trong vài năm tới khi lĩnh vực IGG được hiểu rõ hơn và đồng thời được quản lý tốt hơn.

Tuy nhiên, trong khi IGG cho đến nay đã giải quyết hàng trăm vụ án nan giải, không thể giải quyết trước đây, thì trên thực tế, số lượng này bị hạn chế do không có quyền truy cập vào tất cả các cơ sở dữ liệu cung cấp trực tiếp đến người dùng hiện có. Ví dụ, nếu cơ quan thực thi pháp luật có thể sử dụng hai cơ sở dữ liệu lớn nhất hiện có là Ancestry và 23andMe, chúng tôi có thể giải quyết được một số lượng đáng kinh ngạc các vụ phạm tội nghiêm trọng.

Tôi tin rằng cộng đồng thực sự cần thúc đẩy nhiều quyền truy cập hơn từ các công ty đó, cho đến khi họ cho phép người đăng ký của mình lựa chọn tham gia so khớp với bên thực thi pháp luật nếu họ muốn và cho phép các tệp pháp y tải lên trong cơ sở dữ liệu của họ.

Tuy nhiên, tôi biết rằng có nhiều cách mà công nghệ DNA mới có thể bị áp dụng sai. Richard Weiss của DNAAdoption cho biết: “Những kẻ bất chính luôn sử dụng những gì chúng có thể làm vì lợi ích của chúng. Điều gì sẽ xảy ra nếu thẻ ID của bạn phát triển để có một thành phần di truyền? Thông tin di truyền đó có thể bị đánh cắp không? Hoặc giả sử ai đó xem phả hệ của bạn và phát hiện ra bạn có một đứa con bí mật. Họ có thể sử dụng điều đó để tống tiền bạn không?

Vào tháng 6 năm 2021, 3 năm sau khi Joseph DeAngelo bị bắt, tạp chí Slate đã đăng một bài báo với tiêu đề khiêu khích:

XÉT NGHIỆM DNA CỦA NGƯỜI DÙNG CỦA BẠN CÓ THỂ KHIẾN NGƯỜI ANH CHỊ EM HỌ XA CỦA BẠN BỊ KẾT TỘI

Bài báo đã đề cập đến Sát nhân Golden State trong câu đầu tiên trước khi đặt câu hỏi về đạo đức của kỹ thuật mà cuối cùng đã bắt được anh ta. Tác giả viết: Vụ án “đánh dấu một sự thay đổi địa chấn trong cách các nhà điều tra sử dụng DNA trong các vụ án nan giải. Tuy nhiên, ẩn sau đó là những lo ngại về thiếu sót quy định liên quan đến việc cảnh sát sử dụng điều tra di truyền phả hệ. Khi cảnh sát muốn xem gia phả của bạn, có điều gì có thể ngăn cản họ không?”

Có nhiều bài báo khác với tiêu đề và giọng điệu tương tự – tất cả chúng đều được nhắc đến từ vụ án Sát nhân Golden State. Đột nhiên, đó không phải là những tên tội phạm đang “ẩn mình trong bóng tối”, mà chính là các nhân viên thực thi pháp luật đã bí mật xem dữ liệu DNA của mọi người. Phản ứng dữ dội đối với việc điều tra di truyền phả hệ đã tạo ra cảm giác đáng báo động trong công chúng. Một bài báo trên tạp chí Science năm 2018 đã báo cáo rằng một người sử dụng cơ sở dữ liệu DNA chỉ gồm 1,3 triệu người có khả năng xác định đầy đủ 60% tổng số người Mỹ da trắng, ngay cả khi những người này không gửi mẫu DNA vào cơ sở dữ liệu.

3 năm sau, ước tính đó lên đến 90%.

Hàm ý: phân tích DNA hiện đại đang tước đi quyền riêng tư thiết yếu của chúng ta. Việc bắt giữ Sát nhân Golden State đã tạo ra một tình thế khó xử về mặt đạo đức mà thế giới vẫn đang phải vật lộn cho đến ngày nay – liệu cơ quan thực thi pháp luật có thể sử dụng cơ sở dữ liệu DNA để truy bắt tội phạm hay không? Và nếu vậy, theo những điều kiện và điều khoản nào?

Vì bức thiết, tôi suy nghĩ khá nhiều về tình trạng khó xử về đạo đức này trong vài năm qua. Tôi hoàn toàn hiểu rằng công việc tôi đang làm có ý nghĩa vượt ra ngoài lĩnh vực thực thi pháp luật và tôi đánh giá cao sự cần thiết phải có một cuộc tranh luận về điều tra di truyền phả hệ sẽ như thế nào trong tương lai.

Chắc chắn có những lập luận được đưa ra từ cả hai phía. Ngay cả người bạn của tôi, Giáo sư Ed Green, người đã giúp tôi trong một số vụ án hình sự, cũng lo lắng về tương lai sẽ ra sao. Ed nói: “Vấn đề đạo đức sâu sắc đối với tôi là khi tôi quyết định tải dữ liệu DNA của mình lên một trang phả hệ, ngay lập tức tôi tước đi quyền lợi của bất kỳ người thân nào của mình, những người không muốn thông tin của họ ở trên một trang web công khai. Tôi đưa ra quyết định thay họ, và bây giờ điều riêng tư nhất đối với họ ở trên một trang web mở – thông tin DNA của họ. Có một số câu hỏi thực sự đáng suy ngẫm ở đây”.

Nhưng như phóng viên Josh Zumbrun đã chỉ ra trong một bài báo gần đây trên tờ Wall Street Journal, có lẽ đã quá muộn để bất kỳ ai “bảo vệ quyền riêng tư về gen của họ”, như cách anh ấy nói – ngay cả những người chưa tham gia bất kỳ trang phả hệ nào. Lý do: những người có quan hệ họ hàng với nhau chia sẻ nhiều DNA đến mức tổ tiên chung của họ sẽ luôn tiết lộ danh tính của cả hai người, ngay cả khi một trong hai người chưa bao giờ thực hiện xét nghiệm DNA.

Nói cách khác, mọi sự đã rồi.

⚝ ⚝ ⚝

Một lập luận ủng hộ IGG là cơ quan thực thi pháp luật có thể đến bất cứ nơi nào công chúng đến. Lập luận này, đặc biệt, có ý nghĩa với tôi.

Một cửa hàng tạp hóa là một doanh nghiệp tư nhân, nhưng cũng giống như những công dân bình thường được phép vào cửa hàng, các quan chức thực thi pháp luật cũng vậy. Và nếu công chúng có quyền sử dụng cơ sở dữ liệu DNA với hy vọng xác định được ai đó, thì tại sao cơ quan thực thi pháp luật lại không được quyền làm như vậy?

Một lập luận phản bác lại điều này là điều tra di truyền phả hệ có khả năng xâm phạm nhiều hơn vào cuộc sống của nhiều người hơn và yêu cầu nhiều xét nghiệm DNA hơn với chi phí cao hơn nhiều so với điều tra thực thi pháp luật truyền thống. Đây không phải là sự thật. Trong một luận án danh dự được viết bởi một học giả của Đại học Richmond tên là Hannah Lee, và có tựa đề là “Thương mại hóa việc giải quyết tội phạm: Ý nghĩa đạo đức của di truyền phả hệ pháp y”, Lee ghi chú rằng “một trong những lợi ích của IGG là, đặc biệt là trong các vụ án nổi tiếng, những vụ án mà nạn nhân không biết thủ phạm là ai có khả năng làm giảm tổng số lượng các xét nghiệm như vậy được

Ý tiến hành”. Theo kinh nghiệm của tôi, điều đó đã được chứng minh là đúng.

Đây là một ví dụ rõ ràng về cách điều đó diễn ra ở cấp độ vụ án. Thông tin này là một phần trong bài thuyết trình của luật sư bên FBI – Steve Kramer về vụ án Sát nhân Golden State, và ông ấy đã cho phép tôi sử dụng nó ở đây. Kramer đã xem xét phạm vi của cuộc điều tra truyền thống về Sát nhân Golden State trước khi sử dụng điều tra di truyền phả hệ và so sánh nó với những gì chúng tôi đạt được với IGG.

Steve nói: “Chi phí về thời gian, nhân sự và tiền bạc để cố gắng xác định Sát nhân Golden State trước khi sử dụng IGG là rất lớn. “43 năm, 15 cơ quan tham gia và 650 thám tử/đặc vụ; 200.000 giờ công; 10 triệu đô la đã chi tiêu; 300 người đã lấy mẫu DNA; 5.000 người bị giám sát; không có kẻ tình nghi nào”.

Ngược lại, đây là những con số cho cuộc điều tra bằng IGG của chúng tôi: “63 ngày; 6 người liên quan; chi tiêu 217 đô la; một kẻ tình nghi”.

⚝ ⚝ ⚝

Những người khác lo lắng về cái được gọi là “mất kiểm soát phạm vi” – việc sử dụng kỹ thuật này dần dần vượt ra ngoài giới hạn dự định của nó và xâm nhập vào mọi khía cạnh của cuộc sống của chúng ta, có khả năng làm mất quyền riêng tư của chúng ta hoặc dẫn đến các kỹ thuật giám sát trạng thái DNA hiện chỉ được sử dụng ở hồ sơ tội phạm cấp độ cao được áp dụng cho tất cả các tội phạm và tất cả các nghi phạm mọi lúc.

Nhưng có một trở ngại rõ ràng và kinh khủng đối với mất kiểm soát phạm vi – thực tế là việc điều tra di truyền phả hệ thực sự khó khăn.

Hơn nữa, việc tải lên các tệp pháp y cho bất kỳ tội phạm nào khác ngoài tội phạm bạo lực sẽ là vi phạm Điều khoản dịch vụ.

Cuộc săn lùng thành công Sát nhân Golden State, chỉ kéo dài trong 63 ngày, có vẻ giống như một phương pháp bắt tội phạm mới nhanh chóng và dễ dàng một cách thần kỳ. Nhưng như những gì tôi hy vọng mình đã truyền đạt, 63 ngày đó liên quan đến hàng trăm giờ làm việc của 6 thành viên của Đội công lý. Đơn giản là không thể tưởng tượng được rằng cơ quan thực thi pháp luật sẽ tốn nhiều công sức và chi phí để xác định một kẻ trộm cắp. Có rất nhiều tội ác khủng khiếp xứng đáng với việc triển khai nguồn tài nguyên phong phú như vậy, và khi thời gian trôi qua và công nghệ được cải tiến, có thể danh sách tội phạm sẽ tăng lên. Nhưng IGG sẽ vẫn là một phương pháp điều tra tội phạm đặc biệt phức tạp và tốn thời gian, giống như việc xét nghiệm DNA trong phòng nghiên cứu đối với các mẫu pháp y có thể sẽ tiếp tục trở nên đắt đỏ (xét nghiệm DTC có thể được thực hiện bởi robot vì các mẫu là đồng nhất). Có một lý do khiến nó chỉ được sử dụng để giải quyết những tội ác thực sự ghê tởm cho đến nay – nó là một công cụ mới phi thường nhưng nó không phải là thứ bạn muốn ném ra ngoài khi ai đó đi ẩu.

Điều này không có nghĩa là tôi không quan tâm đến những cách mà IGG có thể bị lạm dụng. Tôi lo lắng. Và tôi tin rằng cần phải có một số loại quy tắc đạo đức quản lý việc sử dụng nó trong tương lai. Tôi có thể không đồng ý với những nhà phê bình có tiếng nói nhất về IGG ngoài kia, nhưng tôi tôn trọng họ và quan điểm của họ.

Sự thật là ngay từ đầu, tôi chưa bao giờ có bất kỳ nghi ngờ gì và những gì tôi đang làm là đúng đắn. Chính phủ luôn có một hành động cân bằng để thực hiện, giữa quyền riêng tư và an toàn. Một cuộc tranh luận giống cuộc tranh luận này đã xảy ra sau ngày 11 tháng 9, và những cuộc tranh luận tương tự khác sẽ diễn ra trong tương lai về những tình huống khó xử về đạo đức khác. Trên thực tế, đó chính là bản chất của nền dân chủ – tranh luận về lợi ích chung. Tôi biết rằng cơ quan thực thi pháp luật sẽ đấu tranh để tiếp tục sử dụng IGG vì tính hiệu quả ngoạn mục của nó. Khi tôi viết bài này, tôi tin rằng hơn 1.000 vụ án nan giải đã được giải quyết bởi các cơ quan chức năng làm việc với các nhà điều tra di truyền phả hệ học – những vụ án có khả năng không thể giải quyết được. (Hầu hết đây là những vụ án có hài cốt không xác định được danh tính).

Cá nhân tôi biết rằng, nhóm của tôi và tôi hỗ trợ giải quyết hơn 60 vụ án.

Là một cựu luật sư về bằng sáng chế, tôi cũng biết rõ rằng bạn phải đưa ra giả thuyết và suy đoán về những ứng dụng tiềm năng trong tương lai của bất kỳ công nghệ mới nào – về cơ bản, đó là công việc của tôi. Nhưng bạn cũng phải xem xét giá trị mà công nghệ mới này sẽ mang lại cho xã hội. Khi tưởng tượng ra các kịch bản về những nhân viên điều tra và nhà phả hệ bất hảo chà đạp lên các quyền hiến pháp của chúng ta, chúng ta không được bỏ qua những điều tốt đẹp rất thực tế và tức thì mà IGG có thể tạo ra. Nếu chúng ta cho phép cảm xúc tập trung nỗi sợ hãi tồi tệ nhất của mình về IGG, thì chúng ta cũng nên xem xét cái giá phải trả về mặt cảm xúc cho những tội ác mà chúng ta đang cố gắng giải quyết.

Tôi có một trường hợp hiện tại liên quan đến một bé gái 5 tuổi.

Cô bé đã bị tấn công và hãm hiếp trong phòng ngủ của mình bởi một kẻ xâm nhập đã vào nhà bằng cửa sổ phòng ngủ của cô bé và tiếp tục cuộc tấn công của hắn ngay cả khi mẹ của đứa trẻ xông vào. Chỉ mô tả tội ác này thôi cũng thấy thật kinh tởm, nhưng điều khiến nó tồi tệ hơn là biết rằng kẻ tấn công đã trốn thoát khỏi sự truy bắt. Anh ta rời khỏi cửa sổ trước khi bất kỳ ai có thể ngăn anh ta lại, nhảy lên ván trượt và chạy đi, và anh ta vẫn ở ngoài đó, tự do. Nếu anh ta chưa thực hiện lại tội ác thì rất có khả năng anh ta sẽ sớm thực hiện một cuộc tấn công khủng khiếp và không thể tưởng tượng khác, và hủy hoại cuộc sống của một cô gái nhỏ bé khác.

Tôi cố gắng kiềm chế cảm xúc của mình khi áp dụng điều tra di truyền phả hệ vào một vụ án hình sự, nhưng điều đó không phải lúc nào cũng là có thể. Tôi cũng không muốn loại bỏ hoàn toàn bộ mặt con người của những tội ác mà tôi đang cố gắng giải quyết. Tôi đồng ý rằng IGG cần được tranh luận và cuối cùng được điều chỉnh một cách thông minh và thiết thực, mà không làm mất đi tính hữu ích của nó trong việc truy tìm tội phạm. Nhưng bất kể điều gì xảy ra, tôi sẽ luôn nhìn vào tội ác như vụ liên quan đến bé gái năm tuổi và nghĩ rằng, tôi muốn ngăn chặn điều đó. Tôi muốn đuổi con quái vật đó ra khỏi đường phố trước khi hắn làm hại một bé gái khác.

Sẽ không có gì thay đổi được điều đó cả.

⚝ ⚝ ⚝

Vào tháng 11 năm 2021, tôi được mời làm thành viên tham luận tại Hội thảo quốc tế Comic-Con ở San Diego. Hội thảo có tên là Spies, Secrets and Espionage: Technology and Tactics for Deception and Detection (Gián điệp, Bí mật và Tình báo: Công nghệ và Chiến thuật để Đánh lừa và Phát hiện), và hội thảo có 3 diễn giả. Jonna Mendez, cựu trưởng ban Cải trang trong Dịch vụ Kỹ thuật của CIA, đã nói về các phương pháp cải trang có thể được sử dụng để trốn thoát truy bắt. Nhà ảo thuật nổi tiếng người Mỹ Jamy Ian Swiss đã thảo luận về các chiến thuật đánh lừa và đánh lạc hướng cũng có thể khiến những người bị theo dõi phải bối rối.

Tôi trình bày về phần khám phá, phát hiện. Sau khi những người khác trình bày xong, tôi chia sẻ suy nghĩ của mình về sức mạnh của điều tra di truyền phả hệ.

“Những gì chúng ta có thể làm ngày càng tinh vi hơn”, tôi nói với đám đông, trước khi đề cập đến một vụ án FBI năm 2020 mà tôi giúp giải quyết dựa trên DNA chiết xuất từ một sợi tóc mất gốc của một người đàn ông. Và vào năm 2021, một vụ án đã được giải quyết với lượng DNA tương đương với lượng DNA được tìm thấy chỉ trong 15 tế bào. Sau đó, tôi giải thích lý do tại sao việc bọn tội phạm làm gì để cải trang hay đánh lừa những kẻ truy đuổi chúng không quá quan trọng, Bởi tôi có một lợi thế đặc biệt – tiếp cận với một lượng lớn bằng chứng.

“Cơ thể bạn được tạo thành từ 30 nghìn tỉ tế bào và bạn thải ra khoảng 500 triệu tế bào mỗi ngày”, tôi nói. “Trên da đầu của bạn có khoảng 250 nghìn sợi tóc và rụng khoảng 50 đến 100 sợi tóc mỗi ngày. Nói cách khác, trừ khi một tên tội phạm mặc bộ đồ bảo hộ không thể xuyên thủng 24/7 không thì bọn chúng sẽ đưa ra bằng chứng mà tôi có thể sử dụng để nhận dạng họ”.

Và nếu có đủ thời gian, tôi sẽ tìm thấy bọn họ. Hoặc như tôi sẽ nói với họ, tôi biết rõ bạn là ai.

Điều tra di truyền phả hệ không chỉ là một sở thích đối với tôi. Nó có thể đã bắt đầu theo cách đó nhưng điều ấy đã không còn đúng trong vài năm nay. Tôi thường giải quyết nhiều vụ án cùng một lúc và giờ làm việc thông thường của tôi là từ sáng sớm đến tối muộn. Sau 7 năm thường xuyên làm việc miễn phí, giờ đây tôi kiếm được thù lao cho công việc của mình trong hầu hết các vụ án mà tôi xử lý. Đó không phải là một khoản phí cắt cổ và tôi giới hạn các khoản phí của mình cho việc thực thi pháp luật. Quan trọng nhất, tôi tiếp tục làm việc với một vụ án cho đến khi nó được giải quyết, bởi tôi hoặc bởi người khác, và tôi chưa bao giờ ngừng làm việc với bất kỳ vụ án hình sự nào. FBI ước tính hiện có khoảng 250.000 vụ giết người chưa được giải quyết ở Hoa Kỳ. Tôi cho rằng số vụ án mà tôi xử lý sẽ không bao giờ giảm mà chỉ tăng lên.

Các vụ án thu hút sự chú ý của tôi theo nhiều cách khác nhau. Cách đây không lâu, Gene by Gene (GXG), một công ty phân tích DNA có trụ sở tại Texas, nơi tôi làm việc với tư cách là Giám đốc Điều tra di truyền phả hệ, đã mang đến cho tôi một loạt các vụ án. GXG đã ký một thỏa thuận với các quan chức thực thi pháp luật tại hạt Cuyahoga ở Ohio để giải quyết 68 vụ tấn công tình dục chưa được phá giải, tất cả đều đã không có lời giải từ 7 đến 20 năm.

Từng vụ án một, tôi đang bắt đầu xử lý chúng.

Đối với tôi, đây có vẻ là một sự chuyển đổi phù hợp, từ chủ yếu làm việc với các vụ án cực kỳ nghiêm trọng sang giải quyết các tội phạm ít được công khai hơn và làm việc với những người có thể đã lọt qua kẽ hở của hệ thống do thám tội phạm. Trước đây, tôi chủ yếu làm việc với các vụ án giết người hoặc hài cốt không xác định được, có thể thực sự kinh hoàng nhưng chủ yếu liên quan đến những người đã chết. Tuy nhiên, tất cả các vụ tấn công tình dục ở hạt Cuyahoga đều liên quan đến các nạn nhân đang sống – và vẫn đang phải chịu đựng tổn thương do các vụ tấn công của bọn họ. Vì lý do này, các vụ án tôi đang giải quyết cùng với một số ít thành viên trong nhóm đã khiến tất cả chúng tôi không chỉ khẩn cấp hơn mà còn tác động về mặt cảm xúc mạnh mẽ hơn. Trên thực tế, các vụ cưỡng hiếp ở hạt Cuyahoga đã ảnh hưởng đến tôi theo cách mà không vụ án nào khác có được.

Là phụ nữ, tôi biết rằng tấn công tình dục là một vấn đề lớn trên toàn thế giới. Ở Hoa Kỳ, theo một ước tính, cứ 73 giây lại có một người bị tấn công tình dục. Tuy nhiên, theo Mạng lưới Quốc gia về Hiếp dâm, Lạm dụng và Loạn luân (Rape, Abuse and Incest National Network - RAINN), tổ chức chống bạo lực tình dục lớn nhất quốc gia, chỉ có 310 trong số 1.000 vụ tấn công tình dục ở Hoa Kỳ được báo cáo với cảnh sát. Những lý do chính khiến nạn nhân không báo cáo các vụ tấn công của họ là vì họ sợ cuộc tấn công trả đũa sẽ xảy ra hoặc họ không tin rằng cảnh sát sẽ làm bất cứ điều gì để giúp họ.

Có một lý do tại sao họ có thể tin vào điều này: phần lớn các vụ tấn công tình dục được báo cáo không bao giờ giải quyết được, chủ yếu là do tồn đọng vô số các bộ kit dùng cho hành vi hiếp dâm chứa DNA chưa được kiểm tra. Thật khó để nói có bao nhiêu bộ kit dùng cho hành vi hiếp dâm đang chờ đợi mòn mỏi trong các phòng nghiên cứu tội phạm hoặc cơ sở lưu trữ, nhưng những phỏng đoán đúng nhất đưa ra con số đó lên tới hàng trăm nghìn bộ. Mặc dù những kẻ hiếp dâm để lại bằng chứng quan trọng như DNA của họ nhưng những vụ án này đơn giản là không giải quyết được hoặc thậm chí, trong hầu hết các vụ án, không được giải quyết.

Hậu quả của việc không hành động này là vô cùng khủng khiếp. Debbie Smith, một người sống sót sau vụ tấn công tình dục và là giám đốc điều hành của Hope Exists After Rape Trauma (HEART), đã làm chứng trước Quốc hội: “Mỗi ngày trôi qua mà danh tính của những kẻ hiếp dâm này vẫn chưa được biết đến cho phép chúng tiếp tục tìm kiếm nạn nhân… và chúng sẽ làm như vậy”. Số liệu thống kê chứng minh trung bình một kẻ hiếp dâm khai nhận từ 8 đến 12 nạn nhân trước khi hắn bị bắt. Có bao nhiêu trong số chúng có thể được ngăn chặn?

Tin tốt là, trong vài năm qua, mọi thứ đã bắt đầu thay đổi. Một số thành phố của Hoa Kỳ đã cam kết giải quyết những tồn đọng của họ về các bộ kit dùng cho hành vi hiếp dâm chưa được kiểm tra. (Đáng buồn thay, nhiều khu vực pháp lý trên khắp đất nước đã loại bỏ các bộ kit dùng cho hành vi hiếp dâm chưa được kiểm tra này sau khi hết thời hiệu truy tố tội phạm.) Tại Cleveland (nằm ở hạt Cuyahoga), một nỗ lực nhằm giải quyết tồn đọng các bộ kit dùng cho hành vi hiếp dâm dẫn đến hàng nghìn bộ kit được xét nghiệm và hàng trăm kẻ hiếp dâm hàng loạt bị bắt.

Chỉ một trong số những kẻ hiếp dâm đó có liên quan đến 17 nạn nhân.

Việc thúc đẩy xử lý các hồ sơ tồn đọng này phù hợp với những tiến bộ trong phân tích DNA giúp việc xác định nghi phạm hiếp dâm dễ dàng hơn. Trong một vụ án gần đây, một người đàn ông 44 tuổi đã tự nguyện gửi mẫu DNA của mình cho trang phả hệ. Khi cảnh sát mở lại một vụ án hiếp dâm chưa có lời giải và tìm kiếm manh mối trong cơ sở dữ liệu của GEDmatch và FamilyTreeDNA, DNA của người đàn ông khớp với DNA để lại tại hiện trường vụ án vào năm 2007. Phân tích đã chứng minh rằng có 1/700 tỉ khả năng người đàn ông đó không phải là thủ phạm hiếp dâm, và vụ việc đã nhanh chóng được giải quyết. Về bản chất, kẻ hiếp dâm đã vô tình tự đầu thú.

Hơn bao giờ hết, công nghệ phân tích DNA cung cấp cho các nhân viên điều tra một công cụ vô cùng mạnh mẽ có thể giúp khôi phục niềm tin của người dân vào khả năng bắt giữ những kẻ tội phạm hiếp dâm của cảnh sát.

Cho đến nay, nhóm của tôi và tôi giải quyết được 14 vụ án ở hạt Cuyahoga, và sau rất nhiều công trình nghiên cứu, chúng tôi đang tiến gần đến việc giải quyết một số vụ án khác. Tôi cảm thấy như thể điều này thể hiện cho tương lai của tôi với tư cách là một nhà điều tra di truyền phả hệ – làm việc với những tội ác ít giật gân hơn, giúp đỡ những người bình thường không còn nơi nào để bám víu, đảm nhận những vụ án gây ấn tượng một cách cá nhân và xúc động với tôi.

Đó là lý do tại sao, bất cứ khi nào tôi bắt đầu làm việc với vụ án chưa có lời giải tiếp theo của hạt Cuyahoga, tôi luôn có cùng một suy nghĩ: Tôi muốn giải quyết vụ án này. Tôi muốn giải quyết tất cả các vụ án. Hãy cho tôi đủ thời gian, và tôi sẽ giải quyết tất cả.

Cuối cùng điều tra di truyền phả hệ không phải là vì cảm giác hồi hộp khi khám phá, các thuật toán hay phân tích lạ lùng, nhiễm sắc thể hay đột biến hay nhóm đơn bội, hay thậm chí bắt giữ kẻ xấu.

Đó là vì giúp đỡ được mọi người.

Những người như Lisa Jensen. Sau khi biết rằng mình có những người họ hàng ruột thịt còn sống, cô ấy đã gặp ông ruột của mình, thành viên cuối cùng còn sống trong gia đình ruột thịt của cô ấy, cũng như một số anh chị em họ của cô ấy và cô ấy vẫn giữ liên lạc với tất cả họ.

Lisa mong muốn được sống cuộc sống tránh xa ánh mắt soi mói của công chúng. “Là nạn nhân của câu chuyện [không thể tin được] này, tôi muốn yêu cầu giới truyền thông tôn trọng quyền riêng tư của tôi”, cô ấy nói trong một phát biểu được đọc tại cuộc họp báo năm 2017 thông báo về việc phát hiện ra danh tính của cô ấy. “Hãy tập trung vào các nạn nhân chưa xác định được danh tính và các nạn nhân có khả năng chưa xác định danh tính khác trong vụ án này, và hy vọng gia đình của họ cũng sẽ được sự tôn trọng khi cuộc điều tra này tiếp tục”.

Không lâu sau khi tôi xác định được mẹ ruột của Lisa và cảnh sát Headley chia sẻ tên của bà ấy với cô, tôi nói chuyện điện thoại với Lisa. Cô ấy nói với tôi rằng cô ấy đã kết hôn gần đây. Tôi biết cô ấy đã sống với một người bạn đời yêu thương và họ có với nhau 3 đứa con kháu khỉnh, nhưng Lisa giải thích rằng việc không chắc chắn về danh tính khiến cô ấy do dự trong việc chính thức kết hôn với người đàn ông cô ấy yêu.

“Khi tôi không biết mình là ai, tôi không muốn kết hôn”, cô giải thích. “Nhưng ngay khi tôi phát hiện ra mình là ai, tôi làm điều đó”.

Đó là một buổi lễ yên bình, riêng tư và đẹp đẽ.

Bên dưới khoa học, có mọi con người bằng xương bằng thịt, dễ bị tổn thương, phấn đấu tìm ra câu trả lời, bám vào kết quả. Công việc của chúng tôi mang tính nhân văn sâu sắc, khi tất cả được nói và làm. Xét cho cùng, DNA là thứ tạo nên tất cả chúng ta, chính là mọi thứ của sự sống.

Mọi người là lý do tại sao tôi làm những điều đó.

⚝ ⚝ ⚝

Trong chương cuối cuốn hồi ký của bố tôi, Kiwi Spitfire Ace, ông viết về những ngày sau khi Lực lượng Đồng minh giải phóng Marlag und Milag Nord, một khu phức hợp tù binh chiến tranh của Đức cách Bremen 19 dặm về phía đông bắc, vào tháng 4 năm 1945. Bố tôi – hay J.D., như những gì gia đình tôi biết về cuộc đời của ông – nằm trong số những tù nhân được trả tự do và được đưa đến Brighton, trên bờ biển phía nam nước Anh, nơi tất cả tù binh New Zealand được ở trong một khách sạn cũ. Với ý định bù đắp cho 2 năm đau khổ với tư cách là tù binh, ông quyết định ghé thăm một quán rượu ở London mà ông biết rõ từ trước khi vào tù. Nó đã không như ông mong đợi.

“Quán đầy những người lạ”, ông viết. “Tôi phát hiện ra rằng thế giới đã không đứng yên khi tôi đi vắng. Tất cả bạn bè của tôi từ những ngày ấy đều ở đâu đó ở châu Âu hoặc không còn ở với chúng tôi nữa”. Khi ông ấy thử đến một chốn cũ yêu thích thứ hai, kết quả vẫn như vậy: “Không có khuôn mặt quen thuộc nào được nhìn thấy”. Và khi ông ấy từ bỏ và tham gia cùng những cựu tù binh khác tại một câu lạc bộ đầy những người lính, ông đã bị sốc bởi thiếu vắng niềm vui hoặc sự phù phiếm.

“Họ gặp khó khăn lớn nhất trong việc thích nghi với con người của họ trước khi trở thành tù nhân”, bố tôi ngẫm nghĩ. Ông ấy nói thêm: “Tâm trạng tăm tối đã qua đi, nhưng sự bình thường mà tất cả họ đều khao khát sẽ không bao giờ quay trở lại”. Thay vào đó, ông ấy viết, “chúng tôi có đủ ngụy trang xã hội để ít nhất có thể nói chuyện và cư xử như những người khác”.

Chỉ đến khi bố tôi trở lại New Zealand, và đến ngôi nhà biệt lập trên bãi biển, hay còn gọi là bach, mà ông tôi xây dựng ở ngôi làng Piha xinh đẹp trên bờ biển phía tây Auckland, thì cuối cùng ông mới có thể thở phào nhẹ nhõm.

“Không thể nói rõ niềm vui lúc này, tôi tựa đầu vào tấm kính mát lạnh và biết chắc mình đã về nhà”.

Khi tôi đọc đi đọc lại những đoạn văn này, tôi suy nghĩ về ý nghĩa của việc về nhà.

Là một người nhập cư vào Mỹ từ năm 20 tuổi, tôi luôn phải vật lộn với cảm giác rằng dù tôi ở đâu, dù là Mỹ hay New Zealand, tôi vẫn chưa bao giờ thực sự ở nhà. Cảm giác này tương tự như những gì bố tôi mô tả cảm giác rằng những địa điểm quen thuộc không còn quen thuộc nữa hoặc thậm chí không còn chào đón tôi nữa. New Zealand là quê hương của tôi; đó là nơi tôi lớn lên. Nhưng trong nhiều năm, khi trở lại, tôi có cảm giác hơi giống bố tôi khi bước vào quán rượu ở London đó – giống như tôi không hoàn toàn thuộc về nơi ấy. Tôi dành phần lớn cuộc đời mình, hơn 50 năm nay, ở Mỹ, và tôi không còn cảm giác gì về văn hóa hiện thời ở New Zealand nữa. Đôi khi tôi nghĩ đến việc quay trở về, nhưng tôi không thực sự nghĩ rằng mình sẽ phù hợp với nơi đó nữa.

Có những nơi tôi cảm thấy thoải mái. Tôi thực sự yêu thích bang Texas và công dân của bang. Tôi sống ở Texas gần 10 năm, đầu tiên là ở Galveston, sau đó ở Austin để theo học trường luật, và cuối cùng là ở Dallas, nơi tôi có công việc luật sư đầu tiên. Trong tất cả các chuyến đi của mình, tôi nhận thấy người dân Texas có lẽ là những người nồng hậu nhất trong cả nước. Tôi nhớ lần đầu tiên tôi chuyển từ Buffalo, New York đến Galveston, Texas, ngay sau khi chia tay chồng. Hầu như không còn gì đứng tên tôi: không đồ đạc, không dụng cụ nhà bếp, không một chiếc giường. Một số đồ vật tôi thu thập sẽ phải mất vài tuần để đến Texas. Trước ngày đầu tiên tôi làm việc tại Chi nhánh Y khoa của Đại học Texas, bằng cách nào đó họ lọc ra được tin tức rằng tôi đang ở trong một tình thế khó khăn.

Tôi vô cùng ngạc nhiên, vào ngày đầu tiên đi làm, khi vừa mở cửa văn phòng mới, tôi được chào đón bởi những đồng nghiệp mới của mình – những người tôi chưa từng gặp – cùng với đó họ giới thiệu cho tôi một bộ đồ gia dụng: nồi, chảo, đĩa, thậm chí là một chiếc cũi quân đội để ngủ. Tôi rơi nước mắt.

Những con người thực sự tử tế và tử tế sẽ luôn khiến bạn cảm thấy như ở nhà.

Còn miền bắc California, nơi tôi sống mấy chục năm, tôi vẫn không thể nói đó là quê hương của mình. Một phần lý do liên quan đến việc tôi là một người hướng nội. Tôi có một tinh thần phiêu lưu và tôi vẫn có thể lên máy bay vào phút cuối mà không cần lên kế hoạch nhiều. Nhưng tôi không phải là người hòa đồng nhất, và tôi cho rằng mình chỉ trở nên kém hòa đồng hơn trước, đặc biệt là kể từ khi tôi bắt đầu dành cả ngày (và đêm) của mình cho việc nghiên cứu phả hệ pháp y. Vì vậy, tôi nghĩ rằng điều đó góp phần vào cảm giác không hoàn toàn thuộc về tôi. Và tất nhiên sau đó là sự cách li do đại dịch.

Tuy nhiên, có hai nơi mà tôi trải qua một cảm giác kỳ lạ như ở nhà.

Vào năm 2012, tôi lên kế hoạch cho một chuyến đi đến Nova Scotia, một tỉnh hàng hải xinh đẹp của Canada gần bờ biển Maine. Nova Scotia – tiếng Latinh có nghĩa là New Scotland – là nơi, vào đầu thế kỷ 19, giáo sĩ người Scotland Norman MacLeod đã dẫn 800 tín đồ ra khỏi Cao nguyên Scotland đến ngôi nhà mới của họ ở cảng Pictou, rồi đến St.Ann’s. Ông bà cố của tôi là một trong số những tín đồ đó, trước khi lên một trong 6 con tàu mà cuối cùng đã đưa họ và con cháu của họ, và Reverend MacLeod, đến New Zealand vào 3 thập kỷ sau đó.

Ở Nova Scotia, tôi tham gia một khóa học toàn diện kéo dài 3 tuần bằng tiếng Gaelic Scotland tại trường Cao đẳng Gaelic ở St.Ann’s, nơi tổ tiên của tôi định cư. Tôi muốn biết cảm giác khi đặt chân lên chính mảnh đất mà tổ tiên tôi trải qua hàng chục năm cuộc đời sẽ là như thế nào. Nhờ mẹo của một người bán sách địa phương, tôi liên hệ được với một phụ nữ tên là Bonnie McLeod, người đã viết một cuốn sách về những người định cư ban đầu ở St. Ann’s và con cháu của họ. Tôi mua một cuốn sách của cô ấy và nghiên cứu bản đồ ở bìa cuốn sách, cố gắng tìm ra đất đai của tổ tiên tôi nằm ở đâu.

Bonnie mời tôi ăn tối tại nhà cô ấy và chồng cô ấy đã lái xe đến đón tôi. Khi chúng tôi lái xe vào đường lái xe ở nhà của anh ấy, tôi hỏi liệu anh ấy có biết chỗ đất nào mà ông bà cố của tôi xây dựng ngôi nhà của họ không.

“Bạn đang ở trên nó đấy”, người chồng nói.

Hóa ra tổ tiên của Bonne đã mua đất từ tổ tiên của tôi. Cô ấy và anh trai cô đã thừa kế tài sản và vẫn sở hữu tất cả 200 mẫu Anh (khoảng 80 hecta) mà tổ tiên McLeod của tôi nhận được trong một khoản cấp đất gần 2 thế kỷ trước. Bonnie và tôi có quan hệ họ hàng nhưng không phải thông qua tổ tiên McLeod tương ứng của chúng tôi. Tôi được mời ở qua đêm tại ngôi nhà mới của họ trong khuôn viên vào đêm cuối cùng của tôi ở St.Ann’s và khi tôi nhìn ra ngoài cửa sổ vào chính khung cảnh mà tổ tiên tôi từng ngắm nhìn trước mặt, tôi nổi da gà. Tôi cảm thấy một cái gì đó giống như một lực hút vật lý, kéo tôi xuống đất.

Một nơi kỳ diệu khác đối với tôi là Scotland.

Cách đây nhiều năm, tôi đến thăm ngôi làng nhỏ đáng yêu và mang tính lịch sử Nethy Bridge ở Inverness, thuộc cực bắc của Scotland. Đó là nơi ông ngoại của tôi, William Edward Grant, và các thế hệ họ Grant trước ông, được sinh ra. Đó cũng là vùng đất thấm đẫm máu của những người đã thiệt mạng trong Trận chiến Culloden, trận chiến tàn bạo cuối cùng của quân đội Jacobite vào năm 1745. Tôi có tổ tiên đã từng chiến đấu và hy sinh ở cả hai bên trong cuộc xung đột. Tôi đến thăm Drumossie Moor, một vùng cao lộng gió, lầy lội nằm ngay phía đông nam của Inverness, và là địa điểm thực sự của Trận chiến Culloden, tôi đi bộ xung quanh và trải nghiệm thiên nhiên buồn bã, hoang vắng của nó, và tôi cố gắng tưởng tượng tất cả những người Scotland trẻ tuổi ở nơi đồng hoang trở thành một vùng đất chết chóc.

Tôi đến Nethy Bridge được trang bị thông tin từ hồ sơ điều tra dân số Scotland cho thấy chính xác nơi ông tôi sinh ra và sinh sống. Hồ sơ thậm chí còn chỉ ra ngôi nhà có ba cửa sổ. Tôi cũng mang theo bên mình một bức ảnh đen trắng nhỏ, sẫm màu chụp ngôi nhà nhỏ bằng đá mà tổ tiên tôi đặt tên là Rymore.

Tôi và hướng dẫn viên người Scotland tìm thấy ngôi nhà ở cuối con đường dốc thoai thoải. Một tấm ván gỗ có khắc chữ được đóng đinh vào cột hộp thư thông báo, “Mains of Rymore”. Chúng tôi nói chuyện với một số người hàng xóm, họ nói với chúng tôi rằng chủ sở hữu hiện tại (không liên quan đến gia đình tôi) đang đi nghỉ, vì vậy tôi không thể vào trong nhà. Nhưng tôi đi dạo quanh khu đất và ngạc nhiên trước ngôi nhà nhỏ bé, nhưng lại hoàn toàn ấm áp và gợi cảm giác như ở nhà.

Một lần nữa, tôi cảm thấy có mối liên hệ với vùng đất dưới chân mình, với cỏ cây và đá cổ. Đó là một cảm giác rất tốt.

Hồ sơ điều tra dân số cũng cho thấy mẹ của ông tôi sống trong một ngôi nhà tên là Chapleton ngay dưới đường từ Rymore ở Tulloch. Một nông dân địa phương chỉ cho chúng tôi đi đúng hướng và tôi nhìn thấy một tấm biển hiệu Chapleton được đóng trên hàng rào gỗ. Đằng sau hàng rào là một ngôi nhà nhỏ nhưng tráng lệ tuyệt vời khác, cũng như một nhà kho mái đỏ hình móng ngựa.

Những người chủ hiện tại, những người không phải là thành viên của gia đình chúng tôi, vô cùng tử tế, và khi tôi giải thích tôi là ai và tại sao tôi lại ở đó, người vợ nói: “Ồ, có thứ gì đó mà chị nên xem bên trong này”. Trước sự ngạc nhiên của tôi, bên trong căn phòng chính, tôi nhìn thấy một chiếc lò sưởi bằng đá bệ vệ có khắc thứ gì đó trên bề mặt của nó – A.G. 1878.

Tôi cho rằng những chữ viết tắt và ngày tháng đã được khắc bởi anh trai của ông nội tôi, và là ông bác của tôi, Allan Grant – một thời từng là Thanh tra Do thám của Cảnh sát Thủ đô Luân Đôn, và là bậc tiền bối mà cuối cùng tôi đi theo để xác định tội phạm.

Tôi chạm ngón tay vào những chữ cái viết tắt của ông ấy, và cảm giác như chạm vào lịch sử của mình.

“Ồ, còn một thứ nữa chị cần xem”, người vợ đột nhiên nói. “Những cánh cửa”.

Cô ấy dẫn chúng tôi ra nhà kho mái đỏ. Trời đã đổ mưa trước chuyến thăm của chúng tôi, có vẻ nặng hạt, và mặt đất khá lầy lội. Tôi đang đi một đôi giày bệt, chứ không phải bất kỳ loại ủng chắc chắn nào, và đôi giày tội nghiệp đã bị hỏng. Nhưng nó xứng đáng mà. Trong nhà kho, chúng tôi trông thấy hai cánh cửa gỗ ván rộng đã từng là một phần của ngôi nhà chính. Cả hai cánh cửa đều được bao phủ bởi những nét vẽ nguệch ngoạc, được tạo ra từ nhiều thập kỷ trước.

Tôi nhìn kỹ và thấy những cái tên và ngày tháng viết nguệch ngoạc.

James Cameron, 1941. John Cameron, 1915. Mary Cameron, 1915. Và hàng chục cái tên và ngày tháng khác.

Tôi biết rằng em gái của ông tôi, Jane Edward Grant, đã sống ở Chapleton trước khi kết hôn với Charles Cameron. Bà ấy chết vì bệnh cúm vào năm 1906. Sau đó, nhận thấy từ những cái tên trên cửa, gia đình Cameron đã chuyển đến sống ở một thời điểm nào đó.

Thật là một khám phá đáng kinh ngạc. Cứ như thể hai cánh cửa gỗ cũ kỹ là hồ sơ thực về lịch sử gia đình tôi, thực tế như hồ sơ điều tra dân số nhưng gợi nhiều liên tưởng hơn. Hai cánh cửa đó là kho báu – bằng chứng cho thấy tổ tiên của tôi đặt chân lên mảnh đất này và sống trong những bức tường này, ăn tối, khiêu vũ và vật lộn ở nơi tuyệt vời này, ẩn mình trong Cao nguyên Scotland.

Một nơi từng là nhà của tôi.

Có lẽ chúng ta chỉ thực sự là nhà khi chúng ta đứng trên mảnh đất mà tổ tiên chúng ta đã lang thang. Với tư cách là một nhà phả hệ, tôi dành hàng giờ để truy tìm cội nguồn gia đình mình từ những vùng đất tổ tiên này, đến những ngọn đồi, ngọn núi cổ xưa, đồng hoang và sa mạc mà tất cả chúng tôi sinh ra từ đó. Tại sao rất nhiều người trong chúng ta bị thu hút đến những nơi này, ngay cả khi trong phần lớn cuộc đời, chúng ta thậm chí không nhận thức được mối liên hệ của mình với chúng? Điều gì ràng buộc chúng ta với những vùng đất này sau nhiều thế kỷ mà gia đình chúng ta ở một nơi khác?

Tôi không có câu trả lời. Trong suốt lịch sử, nhiều người đã viết những bài thơ, câu chuyện và bài hát sử thi về ý nghĩa của quê hương và về sức hút của quê hương chúng ta. Tôi không viết những bài thơ hay bài hát như vậy. Nhưng tôi cảm thấy sức hút. Cuối cùng, có lẽ đó là tất cả những gì di truyền phả hệ có – một công cụ giúp chúng ta đạt được những gì chúng ta mong muốn, những gì chúng ta khao khát, ở cấp độ cơ bản nhất:

Thuộc về.