Nơi Dòng Sông Chảy Qua

Định dạng khác: 📖 Chữ 📕 Epub
Lượt đọc: 1 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Lời Nói Đầu Của Annie Proulx

❊ ❊ ❊

Norman Fitzroy Maclean sinh ngày 23 tháng 12 năm 1902, tại Iowa, trong một gia đình theo Cơ đốc giáo dòng Trưởng lão Scotland, gốc gác ở vùng Nova Scotia. Em trai Paul nhỏ hơn ông ba tuổi bị sát hại vào năm 1938. Sự kiện thảm khốc này là tâm điểm của truyện Nơi dòng sông chảy qua. Cha ông, John Norman Maclean, là một mục sư. Khi Norman lên bảy, gia đình chuyển tới Missoula, Montana; nơi này đã để lại dấu ấn sâu đậm trong tính cách và cuộc đời Maclean. Người cha dạy hai đứa con trai tôn giáo, văn học, và câu cá mồi giả. Paul trở thành một cao thủ trong môn câu cá này. Norman Maclean bắt đầu làm việc trong ngành kiểm lâm Hoa Kỳ từ khi mười lăm tuổi và đã xem đây là sự nghiệp của đời mình, cho đến mùa hè năm 1919, khi ông ngộ ra một số điều như đã được miêu tả trong Kiểm lâm Hoa Kỳ 1919: Tay kiểm lâm, gã đầu bếp và lỗ hổng trên trời, và cuộc đời ông chuyển sang một hướng mới. Ông sử dụng gần hết phần đời còn lại để dạy văn chương Anh và viết tiểu luận khoa học tại Đại học Chicago, trong mười năm cuối, ông là giáo sư vinh danh William Rainey Harper về ngôn ngữ Anh. Vào năm 1968, vợ ông, Jessie, mất khi mới 37 tuổi. Năm năm sau, Maclean về hưu và viết về những câu chuyện gần gũi nhất, đưa cuộc đời của chính mình và các thành viên trong gia đình Maclean vào văn học. Năm 1976, khi ông 73 tuổi, Nơi dòng sông chảy qua được xuất bản đã làm cho các nhà phê bình và độc giả ngạc nhiên, đầy phấn khích. Sau đó, thêm một vài tác phẩm ngắn và tiểu luận ra đời, rồi đến tác phẩm gây tiếng vang lớn là Những người trẻ tuổi và đám cháy, viết về đám cháy rừng ở Mann Gulch vào năm 1949, được xem là mẫu mực cho thể loại phóng sự điều tra. Norman Maclean mất năm 1990, nhưng trong lòng hàng trăm ngàn độc giả, ông vẫn còn sống mãi chừng nào cá vẫn còn bơi và sách vẫn còn được in.

Khi Nơi dòng sông chảy qua được xuất bản vào năm 1976, tôi đang sống bệ rạc ở phía bắc bang Vermont, một bang giàu gỗ rừng giáp biên giới với Quebec, xa hiệu sách, không có điện hay điện thoại và túi rỗng không. Lúc đó, tôi cũng vừa tập tành viết những câu chuyện về câu cá và săn bắn cho tập san Gray’s Sporting Journal. Phải đến những năm 1980, mặc dù đã tiến gần văn minh thêm một trăm dặm nhưng vẫn sống ở vùng xa - một ngôi nhà trang trại cũ nát ở chân một ngọn đồi dốc - tôi mới đọc “quyển sách nhỏ” này của Norman Maclean.

Lúc đó là cuối mùa hè. Tôi đi về miền Tây và đang trên đường trở về nhà, tại O’Hare, tôi vớ được một bản Nơi dòng sông chảy qua. Chuyến bay đã hết hai phần ba quãng đường thì tôi mới bắt đầu giở sách ra. Khi máy bay đáp xuống Burlington thì tôi đang mê mẩn với Maclean, thả hồn vào những hàng liễu đỏ rậm rì dọc bờ sông. Nhưng tôi phải cất sách đi vì còn cả một quãng đường dài phải lái xe về trang trại. Tôi về đến nơi vào cuối giờ chiều, trang trại tắm trong ánh sáng vàng xưa cũ mơ màng. Tôi quẳng cái vali vào phòng khách, rót một ly nước và ra hiên ngồi đọc hết quyển truyện. Ít có quyển sách nào có hấp lực khiến người đọc say đắm đến nỗi không còn biết gì đến thế giới thực nữa. Nơi dòng sông chảy qua có thứ lực hút đó, và khi tôi đọc dòng kết nổi tiếng: “Tôi bị ám bởi những con nước”, tôi đã thở dài và nhìn lên. Đó là một buổi chạng vạng sâu lắng. Ở đám cỏ cao phía cuối hiên nhà, có lẽ cách khoảng sáu mét, một con mèo rừng to lớn khác thường đang đứng nhìn tôi. Nó không động đậy, chỉ thoáng nhúc nhích cái đuôi dựng đứng. Do tác động của quyển sách, tôi vẫn đang ở trong “ánh sáng Bắc cực nhạt nhòa của hẻm núi” và con mèo rừng trên bờ sông trông như chạy xuyên qua mọi thứ, và nó vẫn đứng đó, trong hồn tôi, gắn với câu chuyện của Maclean.

Sau đó vài năm, cùng với một vài nhà văn địa phương khác, tôi được mời đọc tác phẩm tại một buổi họp mặt ở Dartmouth để vinh danh Maclean, người đã theo học và giảng dạy tại trường này từ năm 1920 đến năm 1926. Những người khác đọc tác phẩm của họ, nhưng khi đến lượt mình thì tôi không thể làm được, những câu văn của tôi như những que củi khi đặt bên cạnh tác phẩm của Maclean, người đã tìm ra nghệ thuật sáng tạo văn chương tuyệt kỹ qua trọn cuộc đời đi dạy của mình. Và tôi đã đọc một phần của câu chuyện Nơi dòng sông chảy qua có chứa câu văn hay nhất này: “Thế giới đã từng đẹp làm sao”. Trong đoạn văn này, Maclean mô tả ba phần của vùng nước câu: thác ghềnh, khúc cua sâu, và đuôi của một cái vũng; chúng ta không coi đó là ba bộ phận tách rời mà như một tổng thể. Những người đi câu ở vùng nước động đều biết chuỗi nối tiếp được lặp đi lặp lại này đã tạo nên một dòng sông. Những phần của một dòng sông cũng có thể được xem như những giai đoạn của cuộc đời, sự trôi chảy của thời gian. Trong lời kết của bản in năm 1983, Maclean viết rằng sự thống nhất về mặt nghệ thuật của câu chuyện được bắt chước theo dòng nước câu này; phần tôi chọn đọc đêm hôm đó là “... bước ngoặt của một câu chuyện”. Hầu như không có tác phẩm của tác giả nào khác vang vọng như của Maclean - bi thương, đầy ám ảnh và căng thẳng.

Đó là một trong những câu chuyện hiếm hoi thật sự vĩ đại về tính phúng dụ, tính bi ai và chất hồi ký trong văn học Mỹ, quá mạnh mẽ và rộng lớn về tính biểu trưng, sự hối tiếc về thời gian đã mất và người em đã xa khuất, về cái chết của con người và ý thức về cái đẹp, đến nỗi nó trở thành một phần của những trải nghiệm cuộc đời của người đọc, và trở nên không thể nào quên. Nhiều nhà phê bình cũng sửng sốt về việc một nhà văn đã ở tuổi “thất thập” mà có thể viết nên một kiệt tác như cuộc phiêu lưu đầu tiên. Nhưng thật ra, lứa tuổi đó chẳng phải là lúc chúng ta có thể mong chờ lửa và băng - sự kết tinh những trải nghiệm khắc nghiệt suốt cuộc đời, được gạn lọc qua hàng thập kỷ tắm mình trong nền văn học thế giới sao? Khi xét đến tuổi trẻ với nền giáo dục Trưởng lão Scotland trôi qua trên sông và trong rừng của một xứ sở khắc nghiệt, sự hiểu biết riêng của ông về sự mất mát và nỗi đau, ý thức về nhịp điệu và cấu trúc, óc tò mò không ngừng nghỉ, chúng ta không nên lấy làm ngạc nhiên mà nên cảm thấy công bằng mỹ mãn về những gì ông đã đạt được ngay từ lần đầu xuất hiện.

Maclean có được một khả năng kể chuyện xuất sắc. Trong một buổi nói chuyện của ông về chủ đề “Khai thác đặc điểm và kể chuyện” tại cả Đại học Chicago và Đại học bang Montana vào năm 1978, ông đã giải thích tại sao ông có được khả năng này:

... Tôi có được kỹ năng kể chuyện nhờ ngày xưa luyện tập ở phòng ngủ tập thể. Nếu bạn quen thuộc với sự phong phú của nghệ thuật kể chuyện trong phòng ngủ tập thể, bạn có thể dễ dàng thấy rằng những câu chuyện hiện nay của tôi vốn có nguồn gốc khiêm nhường như vậy đấy. Khi mới vào rừng, tôi còn quá trẻ nên chỉ nằm nghe các bậc đàn anh kể chuyện, nhưng ngay từ lúc đó, những thứ cơ bản đối với nghệ thuật kể chuyện này đã bắt đầu xuất hiện. Tôi sớm nhận ra rằng các câu chuyện kể phải ngắn... Tôi cũng sớm hiểu ra rằng bạn bè của bạn sẽ không thèm nghe một câu chuyện, trừ phi có nhiều tình tiết trong đó... Một đặc điểm khác của chuyện miền Tây là về cơ bản, nó luôn chứa đựng sự thật, nhưng chỉ sau đó, tôi mới nhận ra các mối quan hệ phức tạp biết chừng nào.

Mặc dù Nơi dòng sông chảy qua là một câu chuyện dài, một tiểu thuyết ngắn, nhưng Maclean chưa bao giờ định viết nó như một tiểu thuyết. Ông coi thể loại văn học này là “... gần như rỗng tuếch”. Giọng văn của ông chứa đựng một sự quả quyết - ông biết mình có tài, và hiển nhiên ông đã rất đau đớn khi một vài chủ bút trì độn người thành phố của các nhà xuất bản miền Tây đã từ chối xuất bản tác phẩm, có kẻ còn phàn nàn là các câu chuyện của ông toàn rừng với rú. Cuối cùng, chính Nhà xuất bản Đại học Chicago đã cho in câu chuyện, một quyển sách không giống ấn bản của đại học, nhưng đã trở thành không chỉ là một tác phẩm bán chạy được mến mộ nhất mà còn đạt được vị trí vĩnh viễn trong danh mục sách nghiêm túc của văn học Mỹ.

chảy qua Nguyên tác: A river runs through it ebook©MotSAch TVE-4u©thanhbt —★— Nhà xuất bản: NXB Trẻ 03/2012
Nguồn: vnthuquan
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 15 tháng 9 năm 2026

« Lùi Tiến »

1 Trong Tổng Số 2 tác phẩm của Norman Maclean

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.