Phiếu Giả Và Những Truyện Khác

Lượt đọc: 164 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Giấc Mơ Của Tôi

❊ ❊ ❊

“Trong tư cách một người con, nó không còn tồn tại đối với ta nữa. Anh không hiểu sao? Nó đơn giản là không còn tồn tại. Dẫu vậy, ta không thể nào phó mặc nó cho lòng bác ái của những kẻ xa lạ. Ta sẽ sắp xếp mọi chuyện để nó có thể sống theo ý mình, nhưng ta không muốn nghe gì về nó nữa. Ai mà ngờ được cơ chứ... nỗi kinh hoàng làm sao, nỗi kinh hoàng làm sao.”

Ông nhún vai, lắc đầu và ngước mắt lên. Những lời này được thốt ra bởi Hoàng tử Michael Ivanovich với người em trai là Peter, người đang giữ chức thống đốc một tỉnh ở miền Trung nước Nga. Hoàng tử Peter là một người đàn ông năm mươi tuổi, kém Michael mười tuổi.

Khi phát hiện ra rằng cô con gái, người đã rời khỏi nhà từ một năm trước, đã đến định cư ở đây cùng đứa con của mình, người anh cả đã từ St. Petersburg đến thị trấn tỉnh lẻ này, nơi cuộc trò chuyện trên diễn ra.

Hoàng tử Michael Ivanovich là một người đàn ông cao lớn, đẹp trai, tóc bạc, nước da hồng hào, mang dáng vẻ và phong thái kiêu hãnh và thu hút. Gia đình ông bao gồm một người vợ thô tục, hay cáu kỉnh, người luôn cãi vã với ông về từng chi tiết vụn vặt; một người con trai ăn chơi lêu lổng, hoang phí và phóng đãng—nhưng vẫn là một “quý ômg” theo đúng chuẩn mực của cha mình; hai cô con gái, trong đó cô chị đã có một cuộc hôn nhân tốt đẹp và đang sống ở St. Petersburg; và cô em út Lisa—đứa con cưng của ông, người đã biến mất khỏi nhà từ một năm trước. Chỉ mới cách đây không lâu, ông đã tìm thấy cô cùng đứa con của mình ở thị trấn tỉnh lẻ này.

Hoàng tử Peter muốn hỏi anh trai mình bằng cách nào và trong hoàn cảnh nào Lisa đã rời nhà, và ai có thể là cha của đứa con cô. Nhưng ông không sao quyết định cất lời hỏi.

Ngay sáng hôm đó, khi vợ ông định an ủi người anh chồng, Hoàng tử Peter đã nhận thấy vẻ đau đớn trên khuôn mặt anh trai mình. Vẻ mặt ấy lập tức bị che lấp bởi một biểu cảm kiêu ngạo không thể với tới, và ông bắt đầu hỏi bà về căn hộ của họ cùng số tiền thuê nhà. Lúc ăn trưa, trước mặt gia đình và khách khứa, ông vẫn sắc sảo và châm chọc như mọi khi. Với tất cả mọi người, ngoại trừ bọn trẻ—những đứa được ông đối xử với sự ân cần gần như kính cẩn—ông đều giữ một thái độ xa cách, kiêu kỳ. Thế nhưng điều đó lại tự nhiên đến mức ai nấy đều ngầm công nhận quyền được kiêu kỳ của ông.

Buổi tối, người em trai sắp xếp một ván bài whist. Khi ông lui về căn phòng đã được chuẩn bị sẵn cho mình và đang bắt đầu tháo hàm răng giả ra, có ai đó khẽ gõ cửa bằng hai ngón tay.

“Ai đấy?”

“C’est moi, Michael.”

Hoàng tử Michael Ivanovich nhận ra giọng nói của cô em dâu, cau mày, lắp lại hàm răng giả và tự nhủ: “Bà ấy muốn gì đây?” Lát sau, ông cất tiếng: “Entrez.”

Cô em dâu là một người hiền lành, điềm đạm, luôn cúi đầu tuân phục ý chí của chồng. Nhưng trong mắt nhiều người, cô có vẻ là một kẻ kỳ quặc, và một số người không ngần ngại gọi cô là kẻ ngốc. Cô xinh đẹp, nhưng mái tóc luôn chải chuốt cẩu thả, bản thân cô thì lượm thượm và đããng trí. Cô cũng có những ý nghĩ kỳ lạ nhất, phi quý tộc nhất, hoàn toàn không phù hợp với người vợ của một quan chức cấp cao. Cô thường thốt ra những ý nghĩ ấy một cách đầy bất ngờ, khiến tất cả mọi người đều kinh ngạc, từ chồng cô cho đến bạn bè.

“Fous pouvez me renvoyer, mais je ne m’en irai pas, je vous le dis d’avance,” cô bắt đầu bằng điệu bộ dửng dưng quen thuộc của mình.

“Dieu preserve,” người anh chồng đáp lại với vẻ lịch sự có phần hơi phóng đại thường thấy, rồi kéo ghế mời cô ngồi.

“Ca ne vous derange pas?” cô hỏi, vừa rút ra một điếu thuốc. “Tôi không định nói điều gì khó chịu đâu, Michael. Tôi chỉ muốn nói đôi điều về con bé Lisochka.”

Michael Ivanovich thở dài—cái tên ấy làm ông đau đớn; nhưng ngay lập tức kìm chế bản thân, ông đáp lại bằng một nụ cười mệt mỏi. “Cuộc trò chuyện của chúng ta chỉ có thể xoay quanh một chủ đề, và đó chính là chủ đề cô muốn bàn tới.” Ông nói mà không nhìn cô, thậm chí còn tránh gọi tên chủ đề ấy. Thế nhưng cô em dâu mũm mĩm, xinh xắn chẳng hề bối rối. Cô tiếp tục nhìn ông bằng ánh mắt dịu dàng, nài nỉ như cũ trong đôi mắt xanh thẳm, tiếng thở dài thậm chí còn sâu hơn nữa.

“Michael, mon bon ami, hãy thương xót nó đi. Nó cũng chỉ là một con người bằng xương bằng thịt.”

“Anh chưa từng nghi ngờ điều đó,” Michael Ivanovich nói với nụ cười cay đắng.

“Nó là con gái anh mà.”

“Nó từng là... nhưng Aline thân mến, sao lại nói chuyện này làm gì?”

“Michael thân mến, anh không định gặp nó sao? Em chỉ muốn nói rằng, kẻ đáng trách—”

Hoàng tử Michael Ivanovich đỏ bừng mặt; nét mặt ông trở nên tàn nhẫn.

“Làm ơn vì Chúa, chúng ta dừng lại đi. Anh đã khổ sở đủ rồi. Giờ đây anh chỉ có một mong muốn duy nhất, đó là đặt nó vào một vị trí sao cho nó được độc lập với người khác, và nó sẽ không cần phải liên lạc gì với anh nữa. Khi ấy nó có thể sống cuộc đời của riêng nó, còn gia đình anh và anh sẽ không cần phải biết thêm điều gì về nó nữa. Đó là tất cả những gì anh có thể làm.”

“Michael, anh toàn nói ‘Tôi’ với ‘Anh’! Con bé cũng là một con người bằng xương bằng thịt cơ mà.”

“Chắc chắn rồi; nhưng Aline thân mến, xin hãy gác chuyện này lại. Anh cảm nhận nó quá sâu sắc rồi.”

Alexandra Dmitrievna lặng im vài khoảnh khắc, lắc đầu.

“Và Masha, vợ anh, cũng suy nghĩ giống anh sao?”

“Đúng vậy, hoàn toàn thế.”

Alexandra Dmitrievna phát ra một âm thanh không rõ nghĩa.

“Brisons la dessus et bonne nuit,” ông nói. Nhưng cô không đi. Cô đứng lặng đi một thoáng. Rồi,—“Peter bảo với tôi rằng anh định giao tiền cho người đàn bà nơi con bé đang sống. Anh có địa chỉ chưa?”

“Anh có rồi.”

“Đừng giao tiền cho người đàn bà đó, Michael! Anh hãy tự mình đến đi. Cứ xem cách nó sống ấy. Nếu anh không muốn gặp nó thì thôi. HẮN không có ở đó; chẳng có ai ở đó cả.”

Michael Ivanovich rùng mình dữ dội.

“Sao cô lại hành hạ tôi thế này? Thật là phạm vào phép hiếu khách đấy!”

Alexandra Dmitrievna đứng dậy, nghẹn ngào như sắp khóc vì chính những lời nài nỉ của mình, cô nói: “Nó khổ sở lắm, nhưng nó lại là một đứa vô cùng đáng yêu.”

Ông đứng dậy, đứng chờ cô nói hết. Cô đưa tay ra.

“Michael, anh đang làm sai đấy,” cô nói và rời khỏi phòng.

Lâu sau khi cô đi rồi, Michael Ivanovich vẫn đi qua đi lại trên tấm thảm vuông. Ông cau mày, rùng mình và thốt lên: “Ôi, ôi!” Và rồi chính âm thanh giọng nói của mình đã làm ông hoảng sợ, thế là ông im bặt.

Niềm kiêu hãnh bị tổn thương đang hành hạ ông. Con gái ông—đứa con gái của ông—được nuôi dưỡng trong ngôi nhà của mẹ nó, bà Avdotia Borisovna nổi tiếng, người được Hoàng hậu ban vinh dự đến thăm viếng, và việc được quen biết với bà là niềm vinh hạnh cho tất cả mọi người! Con gái ông...; và ông đã sống cả cuộc đời như một hiệp sĩ thời xưa, không biết sợ hãi hay hổ thẹn. Việc ông có một đứa con ngoại hôn sinh ra với một người phụ nữ Pháp, kẻ mà ông đã cho định cư ở nước ngoài, không hề làm giảm đi lòng tự trọng của ông. Thế nhưng giờ đây, đứa con gái này—đứa mà ông không chỉ làm tất cả những gì một người cha có thể và phải làm; đứa con gái mà ông đã cho một nền giáo dục tuyệt vời và mọi cơ hội để có một mối lương duyên trong giới thượng lưu Nga tốt nhất—đứa con gái mà ông không chỉ dành cho tất cả những gì một thiếu nữ có thể khao khát, mà ông còn thực sự YÊU THƯƠNG; người mà ông từng ngưỡng mộ, từng tự hào—đứa con gái này lại trả ơn ông bằng một nỗi nhục nhã tột cùng, khiến ông hổ thẹn không dám nhìn mặt ai!

Ông nhớ lại thời gian khi con bé không chỉ đơn thuần là đứa con và là một thành viên trong gia đình, mà là cục cưng, là niềm vui và niềm tự hào của ông. Ông lại nhìn thấy nó, một cô bé lên tám lên chín, sáng sủa, thông minh, hoạt bát, bốc đồng, duyên dáng, với đôi mắt đen láy rực rỡ và mái tóc nâu bồng bềnh. Ông nhớ lại cách con bé thường trèo lên đùi ông, ôm lấy cổ ông và cù vào cổ ông; và cách con bé cười vang mặc cho ông phản đối, cứ thế tiếp tục cù ông và hôn lên môi, lên mắt, lên má ông. Vốn dĩ ông không thích những cử chỉ bày tỏ tình cảm quá đỗi thân mật, nhưng tình yêu bồng bột ấy đã làm ông cảm động, và ông thường nhượng bộ trước những hành động âu yếm của con bé. Ông cũng nhớ lại cảm giác ngọt ngào biết bao khi được vuốt ve nó. Nhớ lại tất cả những điều ấy, khi mà đứa trẻ ngọt ngào ngày nào giờ đã trở thành một sinh linh mà ông không thể nghĩ đến nếu không cảm thấy buồn nôn.

Ông cũng hồi tưởng lại thời điểm con bé bước vào tuổi thiếu nữ, cùng cảm giác kỳ lạ là sự sợ hãi và giận dữ mà ông từng trải qua khi nhận thức được rằng những người đàn ông đang nhìn ngắm con bé như một người phụ nữ. Ông nghĩ đến tình yêu đầy ghen tuông của mình khi con bé đến bên ông với vẻ điệu đà trong bộ váy dạ hội, thừa biết rằng mình xinh đẹp. Ông khiếp sợ những ánh mắt đắm đuối đổ dồn vào con bé, những ánh mắt mà không những con bé không hiểu mà còn lấy làm hưng phấn. “Đúng vậy,” ông nghĩ, “cái tín điều về sự trinh trắng của phụ nữ ấy đấy! Hoàn toàn ngược lại, bọn họ chẳng biết xấu hổ là gì—họ thiếu mất cảm giác ấy.” Ông nhớ lại, cách mà ông chẳng thể tài nào hiểu nổi, con bé đã từ chối hai đám rất tốt. Con bé ngày càng bị cuốn hút bởi những thành công của chính mình trong vòng xoáy tiệc tùng mà nó đang sống.

Nhưng thành công ấy chẳng thể kéo dài mãi. Một năm trôi qua, rồi hai năm, rồi ba năm. Nó vẫn là một gương mặt quen thuộc, xinh đẹp—nhưng tuổi thanh xuân ban đầu đã qua đi, và nó bỗng trở thành một phần nội thất trong phòng khiêu vũ. Michael Ivanovich nhớ lại lúc ông nhận ra rằng con bé đang trên con đường trở thành gái lỡ thì, và ông chỉ mong muốn một điều duy nhất cho nó. Ông phải nhanh chóng gả chồng cho nó càng sớm càng tốt, có lẽ không được môn đăng hộ đối cho lắm so với những gì có thể sắp đặt từ trước, nhưng dẫu sao đó vẫn phải là một đám cưới đàng hoàng.

Nhưng dường như con bé đã hành xử với một sự kiêu ngạo suýt chạm ngưỡng xấc xược. Nhớ lại điều này, cơn giận của ông lại bùng lên ngày càng mãnh liệt đối với nó. Nghĩ đến chuyện nó từ chối biết bao nhiêu người đàn ông đứng đắn, để rồi cuối cùng lại kết cục trong nỗi ô nhục này. “Ôi, ôi!” ông lại rên rỉ.

Rồi dừng lại, ông châm một điếu thuốc và cố nghĩ đến những chuyện khác. Ông sẽ gửi tiền cho nó, mà không bao giờ để nó gặp mặt mình. Nhưng những ký ức lại ùa về. Ông nhớ lại—chuyện đó cũng chưa lâu lắm, vì khi ấy nó đã hơn hai mươi tuổi—lúc nó bắt đầu tán tỉnh một cậu nhóc mười bốn tuổi, một học viên của Quân đoàn Thiếu sinh quân đang trọ lại nhà họ ở vùng nông thôn. Nó đã khiến thằng bé phát điên lên một nửa; thằng bé đã khóc vì bấn loạn. Rồi cách nó quở trách cha mình một cách nghiêm khắc, lạnh lùng, thậm chí thô lỗ, khi để chấm dứt cái trò ngu ngốc này, ông đã đuổi thằng bé đi. Dường như nó tự coi mình là kẻ bị lăng mạ. Kể từ đó, cha và con gái đã trượt dài vào mối thù địch không thèm che đậy.

“Ta đã đúng,” ông tự nhủ. “Nó là một người đàn bà hư hỏng và trơ trẽn.”

Và rồi, như một ký ức hãi hùng cuối cùng, chính là bức thư gửi từ Moscow, trong đó nó viết rằng nó không thể quay về nhà; rằng nó là một người phụ nữ khốn khổ, bị bỏ rơi, chỉ xin được tha thứ và quên lãng. Sau đó là ký ức kinh tởm về cuộc cãi vã với vợ ông; những phỏng đoán và nghi ngờ của họ, rồi cuối cùng đã thành sự thật. Tai họa ấy đã xảy ra ở Phần Lan, nơi họ để nó đến thăm người dì; và kẻ thủ phạm là một gã Thụy Điển chẳng ra gì, một sinh viên, một kẻ rỗng tuếch, vô tích sự—và đã có vợ.

Tất cả những điều đó nay lại ùa về trong tâm trí khi ông bước qua bước lại trên tấm thảm phòng ngủ, nhớ lại tình yêu thuở trước của mình dành cho nó, niềm tự hào của ông về nó. Ông lùi lại đầy khiếp sợ trước sự thật không tài nào hiểu nổi về sự sa ngã của nó, và ông căm ghét nó vì nỗi thống khổ mà nó đang gây ra cho ông. Ông nhớ lại cuộc trò chuyện với cô em dâu, và cố tưởng tượng xem làm thế nào mình có thể tha thứ cho nó. Nhưng ngay khi ý nghĩ về “hắn” xuất hiện, nỗi kinh hoàng, sự ghê tởm và niềm kiêu hãnh bị tổn thương lại dâng trào trong tim ông. Ông rên rỉ thành tiếng và cố nghĩ sang chuyện khác.

“Không, điều đó là bất khả thi; ta sẽ giao tiền cho Peter để đưa cho nó hàng tháng. Còn về phần ta, ta không còn một đứa con gái nào nữa.”

Và một cảm giác kỳ lạ lại lấn át ông: sự pha trộn giữa lòng tự thương hại khi nhớ lại tình yêu của mình dành cho nó, và cơn thịnh nộ đối với nó vì đã gây cho ông nỗi thống khổ này.

II

TRONG suốt năm qua, chắc chắn Lisa đã trải qua nhiều biến cố hơn cả hai mươi lăm năm trước đó cộng lại. Đột nhiên cô nhận ra sự trống rỗng trong toàn bộ cuộc đời mình. Nó hiện lên trước mắt cô, thấp hèn và đê tiện—cái cuộc sống ở nhà và giữa giới thượng lưu giàu có ở St. Petersburg này—cái sự tồn tại mang tính động vật chưa bao giờ chạm đến chiều sâu, mà chỉ lướt qua những vùng nông cạn của cuộc đời.

Mọi chuyện cũng ổn thỏa được một hay hai năm, hoặc có lẽ thậm chí ba năm. Nhưng khi nó kéo dài đến bảy hoặc tám năm, với những buổi tiệc tùng, dạ hội, hòa nhạc và ăn đêm; với những trang phục và kiểu tóc để trưng bày vẻ quyến rũ của thể xác; với những kẻ tôn sùng già trẻ lớn bé, ai nấy đều dường như sở hữu một thứ quyền lực không thể lý giải nổi để có được mọi thứ, để cười cợt mọi thứ; và với những tháng hè trôi qua cũng theo cách ấy, mọi thứ chỉ mang lại niềm vui hời hợt, ngay cả âm nhạc và sách vở cũng chỉ chạm nhẹ vào các vấn đề của cuộc sống chứ chưa bao giờ giải quyết chúng—tất cả những điều đó không hề hứa hẹn một sự thay đổi nào, và ngày càng đánh mất sức hút—cô bắt đầu tuyệt vọng. Cô rơi vào những tâm trạng tuyệt vọng đến mức ao ước được chết.

Bạn bè hướng suy nghĩ của cô đến các hoạt động từ thiện. Một mặt, cô nhìn thấy sự nghèo đói có thật và đáng ghê tởm, cùng một sự nghèo đói giả tạo còn đáng ghê tởm và đáng thương hơn thế; mặt khác, cô chứng kiến sự dửng dưng khủng khiếp của những bà phu nhân bảo trợ đến bằng xe ngựa và những chiếc váy trị giá hàng ngàn đồng. Cuộc sống đối với cô ngày càng trở nên không thể chịu đựng nổi. Cô khao khát một điều gì đó chân thật, khao khát chính cuộc sống—chứ không phải cái trò chơi sống này, không phải việc vớt vát lớp kem béo hời hợt của cuộc đời. Chẳng có chút đời sống chân thật nào ở đây cả. Kỷ niệm đẹp nhất của cô chính là tình yêu dành cho cậu thiếu sinh quân nhỏ tuổi Koko. Đó là một xung động tốt đẹp, thành thật và thẳng thắn, và giờ đây chẳng còn gì giống như thế nữa. Sẽ không thể có được nữa. Cô càng lúc càng chìm đẫm trong sự chán nản, và trong tâm trạng u ám đó, cô đã đến thăm một người dì ở Phần Lan. Phong cảnh và khung cảnh tươi mới xung quanh, những con người xa lạ hoàn toàn khác biệt với thế giới của cô, ít ra cũng hấp dẫn cô như một trải nghiệm mới mẻ.

Bằng cách nào và khi nào tất cả những điều đó bắt đầu, cô không thể nhớ rõ. Người dì của cô có một vị khách khác, một gã người Thụy Điển. Hắn ta nói về công việc của mình, về con người xứ sở hắn, về cuốn tiểu thuyết Thụy Điển mới nhất. Bằng cách nào đó, chính bản thân cô cũng không biết cái ma lực khủng khiếp của những cái nhìn và nụ cười ấy đã bắt đầu từ lúc nào, thứ ý nghĩa không thể diễn tả bằng lời.

Những nụ cười và cái nhìn ấy dường như bày tỏ cho mỗi người thấy, không chỉ tâm hồn của người kia, mà còn cả một bí ẩn sinh tử và phổ quát nào đó. Mỗi lời họ nói đều được những nụ cười ấy phủ lên một ý nghĩa sâu sắc và kỳ diệu. Âm nhạc cũng vậy, khi họ cùng nhau lắng nghe, hoặc khi họ hát song ca, trở nên tràn ngập cùng một tầng nghĩa sâu thẳm ấy. Cả những từ ngữ trong những cuốn sách họ đọc to cho nhau nghe cũng thế. Thỉnh thoảng họ tranh luận, nhưng ngay khoảnh khắc ánh mắt họ chạm nhau, hoặc một nụ cười vụt qua giữa hai người, cuộc tranh luận liền bị bỏ lại phía sau. Họ bay vút lên trên nó, tới một cõi cao cả hơn dành riêng cho chính họ.

Mọi chuyện đã diễn ra thế nào, bằng cách nào và khi nào con ác quỷ—kẻ đã nắm lấy cả hai người—lần đầu xuất hiện đằng sau những nụ cười và cái nhìn ấy, cô không thể nói được. Nhưng, khi nỗi kinh hoàng lần đầu siết chặt lấy cô, những sợi chỉ vô hình trói buộc họ đã quấn quýt vào nhau đến mức cô không còn chút sức lực nào để tự dứt ra. Cô chỉ có thể trông chờ vào hắn và danh dự của hắn. Cô hy vọng rằng hắn sẽ không lạm dụng quyền lực của mình; thế nhưng suốt quãng thời gian ấy, thẳm sâu bên trong, cô lại mơ hồ khao khát điều đó.

Sự yếu đuối của cô càng lớn hơn, bởi cô chẳng có gì để làm chỗ dựa trong cuộc đấu tranh này. Cô đã chán ngấy cuộc sống thượng lưu và chẳng hề có tình cảm gì với mẹ mình. Cha cô, theo suy nghĩ của cô, đã từ bỏ cô, và cô khao khát đến cháy bỏng được sống và chấm dứt cái trò chơi này. Tình yêu, tình yêu trọn vẹn của một người phụ nữ dành cho một người đàn ông, đã hứa hẹn mang lại cuộc sống cho cô. Bản chất mạnh mẽ, đầy đam mê của cô cũng đang lôi kéo cô về phía đó. Trong vóc dáng cao lớn, vạm vỡ của người đàn ông này, với mái tóc vàng và bộ râu mép vén ngược nhẹ nhàng, bên dưới là nụ cười hấp dẫn và đầy mê hoặc, cô nhìn thấy lời hứa về cuộc đời mà cô hằng khao khát. Và rồi những nụ cười, những ánh nhìn, niềm hy vọng về một điều gì đó đẹp đẽ đến khó tin, đã dẫn dắt họ—như một lẽ tất yếu phải thế—đến với điều mà cô hờn sợ nhưng vô thức vẫn mong chờ.

Đột nhiên, tất cả những gì tốt đẹp, vui tươi, thuộc về tâm linh và đầy hứa hẹn cho tương lai bỗng trở nên dung tục và trần tục, buồn bã và tuyệt vọng.

Cô nhìn vào mắt hắn và cố mỉm cười, giả vờ rằng cô chẳng sợ gì cả, rằng mọi thứ vẫn diễn ra đúng như lẽ phải; nhưng tận sâu thẳm trong tâm hồn, cô biết rằng mọi chuyện đã chấm hết. Cô hiểu rằng mình đã không tìm thấy ở hắn những gì cô từng kiếm tìm; thứ mà cô từng biết đến ở chính mình và ở Koko. Cô bảo hắn rằng hắn phải viết thư cho cha cô để xin cưới cô làm vợ. Hắn đã hứa sẽ làm vậy; nhưng khi cô gặp lại hắn vào lần tới, hắn nói rằng lúc này hắn không thể nào viết thư được. Cô nhận thấy điều gì đó mơ hồ và lén lút trong mắt hắn, và sự hoài nghi của cô đối với hắn lớn dần lên. Ngày hôm sau, hắn viết thư cho cô, nói rằng hắn đã có vợ, mặc dù vợ hắn đã bỏ đi từ lâu; rằng hắn biết cô sẽ khinh bỉ hắn vì lỗi lầm hắn đã gây ra cho cô, và hắn khẩn khoản xin cô tha thứ. Cô bắt hắn phải đến gặp mình. Cô nói rằng cô yêu hắn; rằng cô cảm thấy bản thân đã gắn kết với hắn đời đời kiếp kiếp dù hắn đã có vợ hay chưa, và sẽ không bao giờ rời xa hắn. Lần gặp tiếp theo, hắn bảo cô rằng hắn và cha mẹ nghèo đến mức hắn chỉ có thể mang lại cho cô một cuộc sống nghèo nàn nhất. Cô đáp lại rằng cô chẳng cần gì cả, và sẵn sàng đi theo hắn ngay lập tức đến bất cứ nơi nào hắn muốn. Hắn tìm cách can ngăn cô, khuyên cô hãy chờ đợi; và thế là cô chờ đợi. Nhưng cứ sống mãi với bí mật này, với những cuộc gặp gỡ thỉnh thoảng và chỉ liên lạc qua thư từ, tất cả đều giấu giếm gia đình, thật là một sự tra tấn, và cô lại nài nỉ rằng hắn phải đưa cô đi. Ban đầu, khi cô trở lại St. Petersburg, hắn còn viết thư hứa hẹn sẽ đến, rồi những bức thư cũng cạn dần và cô không còn biết gì về hắn nữa.

Cô cố gắng sống lại cuộc đời cũ, nhưng điều đó là bất khả thi. Cô ngã bệnh, và mọi nỗ lực của các bác sĩ đều vô ích; trong cơn tuyệt vọng, cô quyết định tự sát. Nhưng phải làm thế nào để cái chết của mình trông có vẻ thật tự nhiên? Cô thực sự muốn kết liễu đời mình và tưởng rằng mình đã quyết định dứt khoát bước chân này. Thế là, kiếm được một ít thuốc độc, cô đổ nó vào cốc, và chỉ một tích tắc nữa thôi là cô đã uống cạn, nếu như đúng lúc đó đứa con trai năm tuổi của chị cô không chạy xô vào để khoe món đồ chơi mà bà ngoại vừa cho con bé. Cô ôm ấp đứa trẻ, rồi đột ngột khựng lại, òa khóc nức nở.

Ý nghĩ đó áp đảo tâm trí cô rằng cô cũng có thể đã làm mẹ nếu như hắn chưa có vợ, và viễn cảnh làm mẹ này đã buộc cô phải nhìn thẳng vào tâm hồn mình lần đầu tiên. Cô bắt đầu suy nghĩ không phải về những gì người đời sẽ nói về mình, mà về chính cuộc đời của cô. Tự sát vì những gì thiên hạ đàm tiếu thì thật dễ dàng; nhưng ngay khoảnh khắc cô nhìn thấy cuộc đời mình tách biệt khỏi thế giới kia, việc chấm dứt cuộc đời ấy là điều hoàn toàn không thể xảy ra. Cô vứt bỏ lọ thuốc độc và thôi không nghĩ đến chuyện tự tử nữa.

Thế là cuộc sống nội tâm của cô bắt đầu. Đó là cuộc sống thực sự, và dẫu cho sự tra tấn của nó có ra sao, nếu được trao cho khả năng lựa chọn, cô cũng sẽ không quay đầu bước lại. Cô bắt đầu cầu nguyện, nhưng chẳng có sự an ủi nào trong lời cầu nguyện ấy; và nỗi đau đớn của cô không dành cho bản thân nhiều bằng dành cho cha, người mà cô có thể đoán trước và thấu hiểu nỗi đau lòng.

Cứ thế những tháng ngày lê thê trôi qua, rồi một chuyện đã xảy ra làm biến đổi hoàn toàn cuộc đời cô. Một hôm, khi cô đang cặm cụi làm một chiếc chăn bông, cô chợt trải qua một cảm giác kỳ lạ. Không—điều đó có vẻ bất khả thi. Cô ngồi bất động với món đồ trên tay. Liệu có thể nào đây chính là NÓ. Quên đi tất cả, sự ti tiện và dối trá của hắn, sự cằn nhằn của mẹ, và nỗi buồn bã của cha, cô mỉm cười. Cô rùng mình khi nhớ lại rằng suýt chút nữa cô đã tiêu diệt nó, cùng với cả chính bản thân mình.

Giờ đây, cô dồn mọi suy nghĩ vào việc trốn chạy—đến một nơi nào đó mà cô có thể sinh con—và trở thành một người mẹ khốn khổ, đáng thương, nhưng dẫu sao vẫn là một người mẹ. Bằng cách nào đó, cô đã lên kế hoạch và sắp xếp mọi chuyện, rời khỏi nhà và đến định cư ở một thị trấn tỉnh lẻ xa xôi, nơi không ai có thể tìm thấy cô, và nơi cô nghĩ rằng mình sẽ ở rất xa gia đình. Nhưng thật không may, anh trai của cha cô lại được bổ nhiệm đến đó, một điều cô không tài nào lường trước được. Đã bốn tháng nay cô sống trong nhà của một bà đỡ—bà Maria Ivanovna; và khi biết tin người bác đã đến thị trấn, cô đang chuẩn bị trốn đến một nơi ẩn náu xa xôi hơn nữa.

III

MICHAEL IVANOVICH thức dậy từ sáng sớm hôm sau. Ông bước vào phòng làm việc của em trai và đưa cho ông ấy tấm séc đã điền số tiền mà ông nhờ trả góp hàng tháng cho con gái. Ông hỏi khi nào chuyến tàu tốc hành đi St. Petersburg khởi hành. Tàu chạy lúc bảy giờ tối, cho phép ông có thời gian ăn tối sớm trước khi lên đường. Ông dùng bữa sáng cùng cô em dâu—người đã kiềm chế không nhắc đến chủ đề gây đau đớn cho ông mà chỉ rụt rè nhìn ông; và sau bữa sáng, ông đi ra ngoài dạo bước như thường lệ.

Alexandra Dmitrievna đi theo ông ra tiền sảnh.

“Anh hãy ra vườn hoa công cộng đi, Michael—ở đó đáng yêu lắm, lại rất gần Mọi thứ đấy,” cô nói, đối diện với vẻ mặt u ám của ông bằng một cái nhìn đầy vẻ van nài.

Michael Ivanovich làm theo lời khuyên của cô và đến vườn hoa công cộng, nơi vô cùng gần Mọi thứ, và chìm đắm trong những suy nghĩ đầy bực bội về sự ngu ngốc, bướng bỉnh và vô tâm của đàn bà.

“Nó chẳng buồn thương lấy tôi một chút nào,” ông nghĩ về cô em dâu. “Nó thậm chí còn không hiểu được nỗi buồn của tôi. Thế còn con bé thì sao?” Ông đang nghĩ đến con gái mình. “Nó biết tất cả những điều này có ý nghĩa gì đối với tôi—sự tra tấn. Thật là một cú giáng trời giáng vào tuổi xế chiều! Ngày tháng của tôi sẽ bị rút ngắn lại vì chuyện này! Nhưng tôi thà kết thúc quách đi còn hơn phải chịu đựng nỗi thống khổ này. Và tất cả chỉ vì ‘pour les beaux yeux d’un chenapan’—ôi!” ông rên rỉ; và một làn sóng căm ghét cùng giận dữ trào lên trong ông khi nghĩ đến những gì người ta sẽ bàn tán trong thị trấn khi mọi chuyện vỡ lở. (Và chắc chắn là ai nấy đều đã biết rồi). Một cảm giác cuồng nộ chiếm lấy ông khiến ông chỉ muốn đập thẳng vào đầu nó, để bắt nó phải hiểu được những gì nó đã gây ra. Đàn bà con gái chẳng bao giờ chịu hiểu. “Nơi đó rất gần Mọi thứ,” ý nghĩ ấy chợt lóe lên trong đầu, và lấy cuốn sổ tay ra, ông tìm thấy địa chỉ của cô. Vera Ivanovna Silvestrova, phố Kukonskaya, nhà Abromov. Cô đang sống dưới cái tên này. Ông rời khỏi vườn hoa và gọi một chiếc xe ngựa.

“Ông muốn tìm ai ạ?” bà đỡ Maria Ivanovna hỏi khi ông đặt chân lên chiếu nghỉ chật hẹp của cầu thang dốc và ngột ngạt.

“Bà Silvestrova có sống ở đây không?”

“Vera Ivanovna ấy hả? Có ạ; xin mời vào. Nó vừa đi vắng rồi; nó đi ra cửa hàng ở góc phố. Nhưng nó sẽ về ngay thôi.”

Michael Ivanovich bước theo dáng người mập mạp của Maria Ivanovna vào một phòng khách nhỏ xíu, và từ căn phòng bên cạnh vọng ra tiếng khóc thét của một đứa trẻ sơ sinh, nghe cáu kỉnh và khó chịu, khiến ông cảm thấy ghê tởm. Chúng cứa vào lòng ông đau nhói như dao đâm.

Maria Ivanovna cất lời xin lỗi rồi bước vào căn phòng đó, và ông có thể nghe thấy bà đang dỗ dành đứa bé. Đứa bé nín bặt, và bà quay trở lại.

“Đó là con của nó đấy; nó sẽ về ngay thôi. Chắc ông là bạn của nó phải không?”

“Đúng vậy—một người bạn—nhưng có lẽ tôi nên quay lại sau thì hơn,” Michael Ivanovich nói, chuẩn bị bước đi. Việc đối mặt với cô quả là quá sức chịu đựng, và mọi lời giải thích dường như đều là bất khả thi.

Ông vừa quay người định bước ra thì nghe thấy những bước chân nhanh và nhẹ trên cầu thang, và ông nhận ra giọng nói của Lisa.

“Maria Ivanovna—nó có khóc lóc gì trong lúc em đi vắng không—em vừa mới—”

Rồi cô nhìn thấy cha mình. Gói đồ trên tay cô rơi xuống đất.

“Cha!” cô kêu lên, và khựng lại nơi khung cửa, mặt cắt không còn giọt máu và run lẩy bẩy.

Ông đứng im bất động, trân trân nhìn cô. Con bé đã gầy đi nhiều quá. Đôi mắt to hơn, chiếc sống mũi trở nên sắc nét hơn, đôi bàn tay gầy guộc trơ xương. Ông chẳng biết phải làm gì, cũng chẳng biết phải nói gì nữa. Ông quên sạch mọi nỗi đau buồn về danh dự bị bôi nhọ. Ông chỉ cảm thấy sự xót xa, một nỗi xót xa vô hạn dành cho cô; xót xa vì thân hình gầy gò, vì bộ quần áo xơ xác tội nghiệp; và hơn hết thảy, vì gương mặt đáng thương cùng đôi mắt đầy van nài của cô.

“Cha—xin hãy tha thứ,” cô nói, bước về phía ông.

“Tha thứ—tha thứ cho cha,” ông thì thầm; và ông bắt đầu nức nở như một đứa trẻ, hôn lên gương mặt và đôi bàn tay cô, làm ướt đẫm chúng bằng những giọt nước mắt của mình.

Trong niềm thương xót dành cho cô, ông đã thấu hiểu chính bản thân mình. Và khi nhìn thấy con người thật của mình, ông nhận ra mình đã đối xử tệ bạc với cô thế nào, mình đã tội lỗi ra sao trong sự kiêu ngạo, trong sự lạnh lùng, thậm chí cả trong cơn thịnh nộ đối với cô. Ông thấy mừng vì chính mình mới là kẻ có lỗi, và ông chẳng có gì để mà tha thứ, mà ngược lại, chính bản thân ông mới là kẻ cần được tha thứ. Cô đưa ông vào căn phòng nhỏ xíu của mình và kể cho ông nghe về cuộc sống của cô; nhưng cô không cho ông xem đứa bé, cũng chẳng nhắc gì đến quá khứ, bởi cô biết điều đó sẽ làm ông đau đớn nhường nào.

Ông bảo cô rằng cô phải sống khác đi.

“Vâng; nếu như con có thể được sống ở vùng quê,” cô nói.

“Chúng ta sẽ bàn sau,” ông nói. Bỗng nhiên đứa bé bắt đầu quấy khóc và hét lên. Cô mở trừng đôi mắt; và không rời mắt khỏi khuôn mặt cha, cô đứng chần chừ và bất động.

“Thôi—chắc con phải cho nó bú đi,” Michael Ivanovich nói, cau mày với nỗ lực rõ mười mươi.

Cô đứng dậy, và đột nhiên ý nghĩ điên rồ thôi thúc cô muốn cho người đàn ông mà cô yêu thương sâu sắc nhất được nhìn thấy sinh linh mà cô hiện yêu quý nhất trên đời. Nhưng trước tiên cô nhìn vào mặt cha. Liệu ông có tức giận hay không? Khuôn mặt ông không hề lộ chút giận dữ nào, chỉ có sự đớn đau.

“Được rồi, đi đi con,” ông nói; “Chúa phù hộ cho con. Ừ. Ngày mai cha sẽ lại đến, rồi chúng ta sẽ quyết định. Tạm biệt con yêu của cha—tạm biệt con.” Lại một lần nữa ông cảm thấy khó khăn khi nuốt cục nghẹn ở cổ họng.

Khi Michael Ivanovich trở về nhà người em trai, Alexandra Dmitrievna liền lao ngay đến chỗ ông.

“Thế nào rồi anh?”

“Sao cơ? Chẳng có gì.”

“Anh đã gặp rồi chứ?” cô hỏi, đoán qua nét mặt rằng có chuyện gì đó đã xảy ra.

“Ừ,” ông đáp ngắn gọn, rồi bắt đầu khóc. “Anh đang già đi và lú lẫn mất rồi,” ông nói, cố kìm nén cảm xúc.

“Không đâu; anh đang trở nên khôn ngoan đấy—rất khôn ngoan.”

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 15 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.