Việt Nam Thư Quán - Thư viện Online

Ngày 27 tháng 6, cái ngày bình thường này đối với tôi là ngày lành hay ngày dữ đây?

Một giờ sáng ngày 26 tháng 6, Cố Trường Vệ gửi cho tôi một tin nhắn WeChat: "Kịch bản đã đọc xong, nếu chiều mai có thời gian, mong ba giờ chiều tới studio gặp nhau trò chuyện." Tại sao trong tin nhắn này lại không nói những câu như "Kịch bản đã đọc xong, tuyệt vời!", hay "Bất ngờ đến ngỡ ngàng!", hoặc "Cũng khá đấy!"? Không bình luận, không đánh giá, điều này khiến tôi ít nhiều cảm thấy thấp thỏm và bất an. Một nhà văn hoàn thành một tác phẩm, những người được xem trước, chẳng lẽ các người không biết sự lao tâm khổ tứ của nhà văn, cũng chỉ là để đợi một lời khẳng định "Rất tốt!" hay "Được đấy!" của các người sao? Lúc này, đánh giá của các người về tác phẩm, dù chỉ là dăm ba câu, dù là khách sáo qua loa, cũng đều là phương thuốc quý nhất chữa trị căn bệnh lâu ngày thành tật của nhà văn. Sau khi nhận được tin nhắn của Cố Trường Vệ, tôi có chút nghi hoặc và mất ngủ, ngồi đờ đẫn trên giường một lát, rồi lại dậy lấy kịch bản điện ảnh đó ra đọc lại một cách tỉ mỉ. Ngoài việc phát hiện ra vài chữ sai và một hai chi tiết không chính xác, tôi vẫn thấy đó là một kịch bản hay. Chẳng những hay, mà còn có thể coi là hàm súc mà không phô trương, căng mà không chùng, dữ dội mà vẫn bình lặng, tựa như đại dương che giấu những đợt sóng ngầm cuộn trào, đông đặc mà ấm áp, mang vẻ đẹp kinh điển tiềm tàng — tôi nghĩ, nếu kịch bản này có thể hiện thực hóa nguyện vọng xa xỉ là tôi tự biên, tự đạo, tự diễn, hiện thực hóa việc quay một bộ phim nghệ thuật "hư cấu thực tại" mà trong lịch sử điện ảnh nhân loại chưa từng có (có lẽ từng có, là tôi không biết?) — ý tôi là, bất kể câu chuyện trong phim thuộc về cái hư của cái thực, hay cái thực của ngàn thực, thì phương pháp quay và cách kể chuyện bằng ống kính trong phim, nhất định phải là "phương pháp kỷ thực Sử ký". Về phần diễn viên, ngoài vai chính (là tôi) nhất định phải dùng nhà văn là diễn viên không chuyên ra, các vai khác đều dùng nguyên mẫu ngoài đời thực để diễn, ví dụ như để La Mạch Tử ngoài đời đóng vai La Mạch Tử trong phim, để Lý Xã, con trai của Lý Chàng ngoài đời đóng vai nhân vật Lý Xã trong phim, v.v. — về phương pháp quay bộ phim "Tốc Cầu Cộng Miên", tôi đã có rất nhiều ý tưởng và thiết kế. Tôi muốn gọi phương pháp quay phim và kể chuyện kiểu "trộn lẫn hư cấu vào kỷ thực, trộn lẫn kỷ thực vào nghệ thuật, trộn lẫn nghệ thuật vào bối cảnh và cuộc sống thực tại" này là "phương pháp tự sự hỗn nghệ" của cuộc cách mạng điện ảnh thế kỷ 21 — về "phương pháp tự sự hỗn nghệ" này, sau khi bộ phim thành công, tôi sẽ viết riêng một chuyên luận lý luận về cuộc cách mạng tự sự mới của điện ảnh Trung Quốc, dùng lý luận dẫn dắt thực tiễn, dùng thực tiễn chứng minh lý luận, từ đó khiến cho bộ phim do tôi tự biên, tự đạo, tự diễn này, từ gốc đến ngọn, từ hạt giống đến kết quả, từ hiện tại đến tương lai, từ tương lai đến vĩnh hằng, đều trở thành cột mốc mới nhất, mạnh nhất trong hành trình điện ảnh Trung Quốc và cả thế giới, trở thành tác phẩm tập đại thành của nghệ thuật chuyển giới từ nhà văn sang điện ảnh trong cuộc đời tôi, là một tác phẩm khoáng thế kỳ tác và hành vi khoáng thế chưa từng có người trước, cũng sẽ không có người sau...

Thế nhưng, đạo diễn Cố, Dương Vi Vi, Tưởng Phương Chu, loại hạt giống gần như điên cuồng mà lại có khả năng này, khi sáng tác kịch bản tôi đều đã chôn vùi trong tình tiết và chi tiết của kịch bản, lẽ nào các người không đọc ra hoặc không nhìn thấy hơi thở cỏ xuân đâm chồi, càn khôn xoay chuyển đó sao? Lẽ nào tham vọng, ái niệm, sát tâm, sự vụng về thiện lương và vẻ cuồng loạn mà lại đầy mưu tính, tỉnh táo mà lại lỗ mãng, nội tâm vặn vẹo mà trong linh hồn lại đầy ắp nỗi đau thương và mâu thuẫn vĩ đại của những nhân vật như Jean Valjean, Raskolnikov, Nekhlyudov, cùng với sự sạch sẽ của Giả Bảo Ngọc và sự dơ bẩn của A Q, sự keo kiệt của Lão Goriot và sự đại lượng vung tiền như rác của Bá tước Monte Cristo nơi nhân vật Lý Chàng, các người đều không cảm nhận, không ngửi thấy sao? Tôi ngồi trước bàn làm việc, từ ba giờ đêm ngẩn ngơ, ngây dại cho đến tận bình minh ngày hôm sau, đợi đến khi ánh nắng lúc sáu rưỡi sáng xuyên qua lớp kính cửa sổ phòng làm việc, tôi nghe thấy tiếng xoảng do ánh nắng xuyên qua kính khiến tấm kính chực vỡ tan. Sau đó, tôi mang theo sự bực bội và chán nản, đổ gục xuống giường mà ngủ thiếp đi.

Vậy mà cũng ngủ được.

Tỉnh dậy vào giờ Ngọ như đứa trẻ đói sữa đòi bú, việc đầu tiên là mở mắt cầm điện thoại lên xem. Và đúng như dự đoán, tôi đã thấy thư điện tử của Dương Vi Vi và Tưởng Phương Chu. Nội dung hai bức thư đó, so với sự hàm súc nhàn nhạt và lạnh lùng trong tin nhắn của Cố Trường Vệ, lại là sự phủ nhận thẳng thắn hoặc ẩn ý đối với kịch bản, rõ ràng rành mạch, không hề thua kém, khiến tôi vô cùng chán nản và thất vọng (thậm chí có cả một sự phẫn nộ và thù hận). Đặc biệt là những đánh giá và thuật lại của Tưởng Phương Chu về kịch bản và tôi trong thư, cho đến tận hôm nay tôi vẫn không thể tha thứ cho chuyện đó. Từ bức thư của cô ta, đã gieo xuống hạt giống oán hận của tôi đối với cô ta, cho đến tận hôm nay, không những không biến mất theo thời gian, mà còn đang nuôi dưỡng một lòng trả thù vào một ngày nào đó.

Bức thư của Dương Vi Vi là —

Thầy Diêm:

Sau khi gửi kịch bản cho thầy tối qua, em đã suy nghĩ cả đêm, cảm thấy vẫn nên viết thư cho thầy biết ý kiến của em về kịch bản. Xin thầy thứ lỗi nếu em nói thẳng, cũng mong thầy thông cảm. Chỉ để thầy tham khảo:

1. Em không dám tán tụng rằng đây là một kịch bản vĩ đại, cũng không cảm thấy câu chuyện điện ảnh này như chúng ta đã thảo luận ban đầu, đã viết ra được những mâu thuẫn tình cảm phức tạp, vặn vẹo của Lý Chàng và Lý Tĩnh, viết ra được một câu chuyện tình yêu hoàn toàn không thể xảy ra giữa đôi nam nữ trên thế gian này. Bây giờ, bộ "Tốc Cầu Cộng Miên" này, đã không còn là "Tốc Cầu Cộng Miên" mà chúng ta thảo luận ban đầu nữa rồi.

2. Xét về kịch bản "Tốc Cầu Cộng Miên" đã thành hình hiện tại, em cảm thấy thầy hoàn toàn bị trói buộc bởi Lý Chàng, Lý Tĩnh thực tại và bối cảnh gia đình của Lý Chàng. Một câu nói, thầy đã bị cái thực — bị người thật việc thật trói buộc. Không phóng khoáng tưởng tượng ra thứ tình cảm tinh tế, vặn vẹo giữa Lý Chàng và Lý Tĩnh và sự mong đợi thực sự của khán giả điện ảnh là gì — đó là tình yêu của hai người họ, khả năng và sự không thể của tình yêu, những điều hoang đường, vặn vẹo, dị hóa, biến dạng trong cái khả năng đó và mối quan hệ nam nữ đặc biệt, v.v., mà trong mối quan hệ nam nữ đặc thù này của họ, đáng lẽ phải ẩn giấu những bi kịch hoặc hài kịch không thể xảy ra, thậm chí là sự không thể đằng sau những vở kịch vui. Tóm lại, đọc kịch bản hiện tại, em có một cảm giác mất mát rõ rệt, có một cảm giác sụp đổ kiểu "rơi xuống". Có lẽ là trước đó trong các cuộc thảo luận, thầy đã nâng kỳ vọng của mọi người lên quá cao, thế nên mới có cảm giác sụp đổ và mất mát này.

3. Em muốn thoát khỏi những thảo luận và kỳ vọng ban đầu của mọi người, đặt "Tốc Cầu Cộng Miên" này vào điện ảnh Trung Quốc hiện tại để nhìn nhận, bằng tâm thế bình thường mà nghĩ về nó, nó vẫn là một bộ phim "ấm áp nhỏ" có thể chấp nhận được — thậm chí không tệ hơn đại đa số các bộ phim rác. Nếu thầy thực sự quyết tâm diễn Lý Chàng, mời Phương Chu diễn Lý Tĩnh, trong thị trường điện ảnh "lấy mánh lới làm vương" này, biết đâu thực sự có được sự chú ý và tính chủ đề rất tốt (em có thể đóng vai Ngô Mẫn Tuệ, bạn thân của Lý Tĩnh).

4. Những nhân vật điện ảnh đó — Lý Chàng, Mạch Tử, Lý Xã, chủ thầu, thậm chí cả nhân vật phụ như Ngô Mẫn Tuệ và Trương Hoa v.v., so sánh thì em thấy nhân vật Lý Tĩnh hơi mỏng. Nhân vật này — nếu quyết định dùng "Tốc Cầu Cộng Miên" hiện tại, chứ không phải "Lý Chàng và Lý Tĩnh" mà mọi người đã thảo luận lúc trước, khi nào em và Phương Chu có thể đóng góp trải nghiệm đọc sách, yêu đương của bọn em cho thầy, biết đâu có thể khiến nhân vật Lý Tĩnh trong bản sửa đổi trở nên phong phú gần bằng Lý Chàng.

Tất nhiên, mọi việc đều phải xem thái độ và ý kiến của đạo diễn Cố là gì (cô ấy không biết rằng đạo diễn Cố ban đầu trong lòng em không phải là đạo diễn, chỉ là giúp em và đoàn phim lập kế hoạch và mưu tính). Có lẽ, em nghĩ không nằm ngoài dự đoán, hôm nay hoặc ngày mai, đạo diễn Cố sẽ hẹn mọi người đến thảo luận kịch bản này.

Phương Chu hình như vẫn đang đi công tác ở phương Nam chưa về, thầy đã cho cô ấy xem kịch bản chưa? Đến thảo luận kịch bản, nhớ mang theo cục sạc điện thoại của em lần trước quên ở nhà thầy.

Dương Vi Vi

Sáng ngày 27 tháng 6 năm 2017

Bức thư của Tưởng Phương Chu là —

Thầy Diêm:

Em vẫn đang ở Hàng Châu, ngày mai chắc có thể về Bắc Kinh.

Theo lời dặn của thầy và đạo diễn Cố, cũng theo sự tò mò của em đối với Lý Tĩnh, hôm kia buổi sáng em từ Thượng Hải vội vã đến Hàng Châu, và nhanh chóng liên lạc gặp được Lý Tĩnh. Ở đây, em nghĩ không nên nói là em đi phỏng vấn cô ấy, bởi vì tuổi tác, trải nghiệm tương đồng, chúng em nhanh chóng trở thành những người bạn gần như không có gì không nói. Buổi trưa bọn em ăn cơm ở đình Giới Tử Tây Hồ. Buổi chiều bọn em cứ thế ngồi ở quán cà phê Tây Hồ trò chuyện, uống cà phê. Em thực sự cảm thấy rất bất ngờ, hóa ra cô ấy là một người nhiệt tình, phong phú, nhạy cảm và đối với thế giới, nhân sinh đều có kiến giải của riêng mình như vậy. Cô ấy kể rất nhiều chuyện chưa từng kể với ai. Có rất nhiều chuyện cô ấy dặn em bất cứ lúc nào cũng không được kể với người khác. Buổi gặp gỡ và trò chuyện với cô ấy, một lần nữa khiến em tin rằng mỗi người đối mặt với thế giới đều có một bí mật và vô số câu đố không thể giải đáp. Nếu để em chọn ba chuyện có thể kể với thầy để mô tả cô ấy, ba chuyện này của cô ấy có lẽ đều khiến thầy cảm thấy bất ngờ, không thể tin nổi và hoang mang. Nhưng đây chính là cô ấy! Chính là Lý Tĩnh thật sự, chứ không phải người mà thầy viết trong kịch bản.

Ba chuyện em muốn kể với thầy về cô ấy là:

Một, cô ấy đã bắt đầu yêu từ năm mười ba tuổi.

Thầy đoán người yêu của cô ấy sẽ là ai? Mandela!

Vào sinh nhật mười ba tuổi, bố của Lý Tĩnh cho cô ấy hai trăm tệ, bảo cô ấy cứ thoải mái mua những cuốn sách mình thích nhất mà đọc. Trong số những cuốn sách cô ấy mua có một cuốn là cuốn tự truyện "Chặng đường dài tới tự do" của Mandela. Đọc "Chặng đường dài tới tự do", từ đó cô ấy yêu Mandela, bắt đầu điên cuồng đọc những cuốn sách liên quan đến Mandela: "Tự do và Đối thoại", "Tiểu sử Mandela", "Sự gợi mở của Nam Phi", "Quà tặng của Mandela", v.v. Phàm là sách liên quan đến Mandela, cô ấy đều đọc và ghi chép như chuẩn bị thi đại học. Cô ấy nói cô ấy sưu tầm sách về Mandela bằng cả tiếng Trung và tiếng Anh tổng cộng hơn ba mươi cuốn, đến nay vẫn bày đầy trên giường ở nhà cô ấy tại Hàng Châu và đầu giường khu chung cư Nhuận Trạch ở Bắc Kinh. Chúng ta ai cũng không biết, cô ấy có thể đọc thuộc lòng từng đoạn dài cuốn "Chặng đường dài tới tự do", nếu không phải cùng cô ấy ăn cơm và trò chuyện, nghe cô ấy vừa mỉm cười vừa đọc thuộc, ngay cả em cũng không thể tin tình cảm đơn phương (là tình yêu?) của cô ấy đối với Mandela lại có thể sâu đậm đến thế. Cô ấy nói từ cấp hai đến cấp ba, mỗi khi nửa đêm nghĩ đến Mandela, đều rút sách về Mandela ở đầu giường ra, nhìn gương mặt già nua mỉm cười của Mandela, xúc động đến toàn thân co giật, thậm chí còn vì xúc động, vì nhớ nhung mà không ngừng rơi nước mắt. Cô ấy nói loại tình cảm mối tình đầu thiếu nữ này, cho đến khi thi đỗ đại học mới dịu bớt.

Trong quá trình cô ấy tương tư Mandela, cô ấy kể một chuyện, nói ngày 6 tháng 12 năm 2013, khi nhận được tin Mandela qua đời tại nơi ở của ông tại Johannesburg, cô ấy đang tra tài liệu trong thư viện, nhìn thấy trên tivi Mandela đã qua đời, cô ấy lập tức òa khóc nức nở không ngừng, khóc lóc chạy về ký túc xá, đóng cửa khóc ròng rã suốt một ngày. Bạn học và bạn thân, ngày đó đều tưởng nhà cô ấy xảy ra chuyện gì, nhưng không ai biết những giọt nước mắt suốt cả ngày hôm đó của cô ấy, đều là vì người tình đơn phương Mandela của cô ấy.

Hai, chuyện này có lẽ chúng ta có thể nghĩ đến, có lẽ chúng ta mãi mãi không nghĩ tới: Vào năm nhất đại học, cô ấy từng muốn tự sát, và thậm chí đã buộc sợi dây thắt cổ tự sát vào một cây hòe ở hồ Vị Danh vào nửa đêm.

Tại sao? Gần như không vì gì cả — cô ấy nói là vào học kỳ đầu năm nhất đại học, khi ăn cơm ở nhà ăn trường, cô ấy vừa quay người, có một nam sinh theo đuổi cô ấy, vì chưa theo đuổi được (lúc đó cô ấy đang yêu Mandela!) nên đã bỏ một con sâu vào khay cơm của cô ấy. Khi cô ấy quay lại lấy đũa gắp trong khay cơm ra một con sâu xanh còn sống đang bò, cô ấy lúc đó sợ đến mức suy sụp suýt chút nữa ngã gục trong nhà ăn. Được bạn học dìu về ký túc xá ngủ đến nửa đêm, cô ấy liền không hiểu sao nghĩ đến cái chết... Chuyện nghĩ đến cái chết, suýt chút nữa đã chết này, cho đến hôm nay chính cô ấy cũng không nói rõ được tại sao, cũng không thể kết nối sự sợ hãi đối với một con sâu xanh và cái chết lại với nhau.

Nhưng chuyện cứ thế xảy ra, đây cũng chính là Lý Tĩnh chân thực nhất — cô ấy nửa đêm thức dậy, thế mà lại đi đến phía tây hồ Vị Danh — tình cờ cũng chính là nơi trong kịch bản của thầy viết Lý Chàng, Mạch Tử bọn họ thi công, xây nhà, khi cô ấy vắt sợi dây lên một cây hòe, từ phía sau cô ấy đi đến một lao công tạm thời quét dọn, nhặt rác trong trường. Cô ấy nói lao công đó cũng là người Hà Nam giống các thầy, năm sáu mươi tuổi, ngày nào cũng quét quét, nhặt nhặt trong khuôn viên trường, ngày nào cũng đến dưới các tòa ký túc xá sinh viên thu mua thùng giấy, tạp chí và báo cũ. Nói vì ông ta sống trong dãy nhà trệt đơn sơ nhất ở phía tây trường học, không biết làm gì nửa đêm quay về đi ngang qua đó nhìn thấy cô ấy, liền đứng ở bên hồ Vị Danh từ xa nhìn chằm chằm cô ấy. Nhìn cô ấy hồi lâu sau, lớn tiếng gọi cô ấy một câu:

"Cô gái — cô không phải là muốn tự sát đấy chứ? Nếu muốn thì cô hãy nghĩ xem cô chết rồi, cha cô, mẹ cô sẽ khóc ra sao!"

Chỉ một câu nói như vậy, người lao công tạm thời trung niên nhặt rác đó, nói xong liền mặc kệ bỏ đi qua người cô ấy, từng bước từng bước đi về phía dãy nhà trệt đơn sơ.

Ông ta gọi cô ấy xong, thế mà không hề đi về phía cô ấy; đi rồi thế mà cũng không quay đầu lại nhìn cô ấy một cái. Dường như đối với ông ta việc gọi, việc hỏi là đã làm tròn trách nhiệm rồi, cô ấy chết hay không chết đều không liên quan gì đến ông ta. Hơn nữa dường như, sau khi gọi ông ta lại hối hận vì mình đã gọi, mà nội tâm thực sự lại đang đợi cô ấy thắt cổ. Đợi cô ấy đi chết. Thậm chí cô ấy nghi ngờ, người lao công đó sáng sớm hôm sau ngủ dậy sẽ đến bên hồ Vị Danh xem rốt cuộc cô ấy có thắt cổ hay không, rốt cuộc chết chưa. Lý Tĩnh nói, sở dĩ cô ấy quyết định không thắt cổ nữa, không tự sát nữa, hoàn toàn là vì người lao công đó gọi cứu cô ấy nhưng lại không thực sự đi cứu cô ấy, chính cái dáng vẻ dứt khoát bỏ đi, không ngoảnh đầu lại của ông ta khiến cô ấy quyết định không chết, cái sự bướng bỉnh "ông muốn tôi chết tôi lại càng không chết" khiến cô ấy lấy sợi dây từ trên cây xuống ném xuống hồ — nhưng nói đi cũng phải nói lại, rốt cuộc vẫn là lời gọi và dáng vẻ bỏ đi dứt khoát của người lao công đó đã cứu cô ấy. Cô ấy nói chính cô ấy đã trải qua chuyện này, mới bắt đầu có tình cảm và cái nhìn rất phức tạp đối với một loại người nào đó, một tầng lớp nào đó, ví dụ như những người như Lý Chàng. Cô ấy nói cả đời cô ấy không hiểu người Hà Nam quét dọn, nhặt rác trong khuôn viên Đại học Bắc Kinh đó, tại sao gọi cứu cô ấy, mà lại không thực sự đi cứu cô ấy. Nói bản thân rất lâu không thông suốt được chuyện này, hơn nữa theo thời gian trôi đi, sự không thông suốt này, tựa như một chiếc khóa gỉ sét dần trong lòng — nguyên bản trên chiếc khóa sắt đó gỉ sét lốm đốm, thời gian khiến lỗ khóa, mắt chìa, tay cầm khóa và chốt khóa của chiếc khóa đó hoàn toàn gỉ sét dính chặt vào thân khóa, trở thành một chiếc khóa chết bị thời gian ăn mòn. Thế nhưng khi cô ấy sắp quên đi, ném bỏ chiếc khóa chết đó, bỗng nhiên một ngày, những vết gỉ trên chiếc khóa chết đó đột ngột phai nhạt đi, chốt khóa, tay cầm khóa bị chôn vùi trong lớp gỉ sét trở nên rõ ràng; thậm chí ngày hôm đó, ngay cả lỗ khóa vốn đã bị tắc nghẽn cũng trở nên rõ ràng, thông suốt không hề bị cản trở. Một câu, chiếc khóa chết trong lòng cô ấy lại sống lại. Chiếc khóa gỉ lại trở thành một chiếc khóa mới, chỉ là chiếc khóa mới này là một chiếc khóa không có chìa. Thế nên đặc biệt muốn tìm được chìa khóa đó — người lao công nông dân trung niên người Hà Nam của các thầy, hỏi ông ấy tại sao nhìn thấy cô ấy muốn tự sát, rõ ràng ông ấy đã gọi lời nhưng lại không thực sự đi cứu cô ấy. Tuy nhiên lúc này, khi cô ấy phát hiện chiếc khóa chết trong lòng mình sống lại, cô ấy đã là sinh viên năm hai đại học, muốn tìm được người quét dọn, nhặt rác đó, đã vật đổi sao dời hơn một năm, người lao công đó sớm đã không còn ở Đại học Bắc Kinh nữa.

Cho nên cô ấy nói cô ấy và Lý Chàng vướng mắc không phải bắt đầu từ khi gặp Lý Chàng, mà là cô ấy vừa mới đến Đại học Bắc Kinh đã bắt đầu rồi. Là bắt đầu trước khi gặp Lý Chàng nhiều năm rồi.

Ba, điểm này, hy vọng thầy Diêm có thể thứ lỗi — em thực ra có thể vĩnh viễn không nói với thầy, nhưng em không nhịn được vẫn muốn nói với thầy — Lý Tĩnh không phải là một người chưa từng đọc văn học đương đại. Cô ấy nắm rõ như lòng bàn tay các nhà văn đương đại, hoàn toàn là một nữ thanh niên văn nghệ nhất hiện nay. Chúng ta ai cũng không ngờ tới, tiểu thuyết của các nhà văn Trung Quốc đương đại, cô ấy hầu như đã đọc hết. Mạc Ngôn, Dư Hoa, Tô Đồng, Cách Phi, Vương An Ức, Lưu Chấn Vân, Hàn Thiếu Công, Lý Nhuệ, Mạch Gia, Lý Nhĩ, Giả Bình Ao, Tất Phi Vũ, A Lai, Trì Tử Kiến, Lâm Bạch, Trương Vĩ, v.v., thậm chí ngay cả những nhà văn sớm hơn như thầy Vương Mông và các nhà văn "sau bảy không", "sau tám không" và các nhà văn mạng, nói ra cô ấy đều nắm rõ như lòng bàn tay, đếm không sót. Là một người học khoa học tự nhiên thực thụ nhưng lại yêu sâu sắc khoa học nhân văn. Sự quen thuộc của cô ấy đối với em, khiến em kinh ngạc và xấu hổ. Cũng chính vì thế, bọn em mới nhanh chóng trở thành bạn tốt, cô ấy mới có thể không có gì không nói với em, vừa gặp mặt đã thân thiết như một người bạn thân. Mới có thể khi nói đến văn học, cô ấy đã nói một câu khiến người ta cảm thấy bất ngờ, em có thể không kể nhưng lại không nhịn được muốn nói với thầy — cô ấy nói trong các nhà văn Trung Quốc, có ba nhà văn cô ấy ghét nhất, nhìn thấy tên là muốn vứt sách của họ đi. Trong ba nhà văn này, có một người, cô ấy đã nói đến thầy...

Thầy Diêm, em kể với thầy ba điểm cô ấy nói (đặc biệt là điểm thứ ba), thầy sẽ không vì em nói thật mà tức giận chứ? Em là cảm thấy thầy sẽ không tức giận mới viết thư kể với thầy. Khi chúng ta bàn về việc viết lách của thầy, cô ấy đã nói một câu rất đáng để thầy suy ngẫm:

"Tiểu thuyết của Diêm Liên Khoa quá giả thần giả quỷ, không hiểu sao."

Thầy thấy câu này của cô ấy là có chút đạo lý hay là không có chút đạo lý nào?

---❊ ❖ ❊---

Về Lý Tĩnh, trong bức thư này em trước hết kể với thầy bấy nhiêu thôi. Sở dĩ nóng lòng muốn kể với thầy những chuyện này, là vì không ngờ thầy nhanh như vậy đã viết xong kịch bản "Tốc Cầu Cộng Miên". Là sau khi em xem kịch bản — trong điều kiện thầy nắm bắt có thể vượt qua kiểm duyệt — trong câu chuyện kịch bản điện ảnh đó, em không cho rằng thầy nhất định phải viết ra câu chuyện tình yêu kỳ lạ, vặn vẹo, khiến người ta cảm thấy bất ngờ giữa Lý Chàng và Lý Tĩnh, mà là nói, trong câu chuyện điện ảnh kỷ thực này, thầy căn bản không hiểu Lý Tĩnh. Hoặc nói hiểu cô ấy cũng tương đối hời hợt và đơn giản. Mà Lý Tĩnh sâu thẳm, không thể biết được thực sự đó, đối với thầy không chỉ là một khối bí ẩn, mà còn là một người thầy không có hoặc căn bản không muốn bỏ thời gian để tìm hiểu, nhìn thấu. Cũng dựa vào đây, đối với kịch bản "Tốc Cầu Cộng Miên" — không nói câu chuyện, chỉ xét về nhân vật, chỉ xét về nhân vật nữ thanh niên đương thời là Lý Tĩnh này, nếu nói là thất bại thầy không thể chấp nhận được, vậy thì nói cô ấy không thành công đến thế đi……

Mười giờ sáng em lại hẹn Lý Tĩnh đến công viên đất ngập nước Hàng Châu, bây giờ em phải đi rồi, dừng bút tại đây. Chuyện còn lại về quay về chúng ta xung quanh kịch bản "Tốc Cầu Cộng Miên" từ từ trò chuyện.

Phương Chu

Ngày 27 tháng 6 năm 2016

Đọc thư của Dương Vi Vi và Tưởng Phương Chu, cổ họng tôi có cảm giác tắc nghẽn, như tưởng là nước mật nhưng lại nuốt phải một ngụm đờm hôi. Hoặc như khi ăn rau xào tươi non, nhưng lại ăn phải một đũa cát. Vội vã đọc xong thư điện tử của họ, tôi ngồi đờ đẫn trên giường một lát — ngồi đờ đẫn một lát rất lâu. Đặc biệt là đọc đến điểm thứ ba và đoạn cuối cùng trong thư Tưởng Phương Chu phủ nhận nhân vật Lý Tĩnh trong kịch bản, tôi rất muốn vứt phăng điện thoại đi đâu đó.

Tôi quả thực đã vứt điện thoại của mình lên giường một cách không nhẹ không nặng.

Điện thoại trên giường nảy nhẹ một cái sau khi rơi xuống, giống như mảnh đá bay lướt trên mặt hồ rồi chìm xuống đáy hồ yên lặng. Trong phòng ngủ trầm buồn và tĩnh mịch, khiến hơi thở của tôi như bị người ta bóp nghẹt. Rất muốn vùng dậy, đánh đấm chạy ra khỏi căn phòng đó, lại muốn cứ thế lặng lẽ ngồi đờ đẫn trong phòng nghĩ điều gì đó (hoặc chẳng nghĩ gì cả, cứ thế ngồi đờ đẫn rất lâu). Đến cuối cùng, tôi chọn cách ngồi đờ đẫn, cho đến khi từ phòng ăn truyền đến tiếng người nhà gọi tôi ăn cơm.

Lười biếng dậy, thay quần áo, rửa mặt và ăn cơm một cách trang nghiêm, chịu đựng đến hai giờ chiều, tôi lái xe đúng giờ đến studio của Cố Trường Vệ gần sân bay Thủ đô để gặp anh ta, trong lòng luôn có một linh cảm chẳng lành bao trùm. Để không khiến linh cảm này ủ thành chuyện tày trời, tôi giảm tốc độ xe, ước chừng nhìn thấy kiến cũng đặt chân lên phanh. Gặp Cố, Dương bọn họ tôi đã trễ nửa tiếng, tuy nhiên đến nơi đó, tôi vẫn hít một hơi thật sâu trong sân, cảm thấy có thể giả vờ dáng vẻ như không có chuyện gì xảy ra, bình tĩnh như mặt nước, mới thong dong đi đến trước cửa studio của anh ta bấm chuông cửa, ôm và hỏi thăm người đẹp làm mỹ thuật ra mở cửa, rồi bắt đầu giả tạo, ngạc nhiên một cách khoa trương những tác phẩm nhiếp ảnh khổng lồ của anh ta treo trên tường studio rộng lớn sáng sủa của Cố — những tác phẩm đó, tất cả đều lấy chất liệu từ các chi tiết, vi ảnh, màu sắc khác nhau trên tờ một trăm nhân dân tệ và những bí mật mà người bình thường chúng ta không hề phát hiện ra, do anh ta thông qua kỹ thuật quay phim đặc biệt, quay lại thành các tác phẩm khổ lớn — ví dụ như phóng to hình chân dung Mao Trạch Đông ẩn giấu trong tờ một trăm tệ lên hàng nghìn lần, khiến chân dung Mao Trạch Đông vốn dĩ lúc ẩn lúc hiện như đồng xu một phân đó, lớn đến mức ba mét vuông hoặc nửa căn phòng, từ đó khiến sự lúc ẩn lúc hiện của chân dung đó, không còn giới hạn trên tờ tiền bằng bàn tay đó nữa, mà lúc ẩn lúc hiện trong thế giới to lớn vô cùng, tạo thành một mối quan hệ hô ứng với thực tại của Trung Quốc hôm nay. Ví dụ như sau khi thực hiện việc quay phim lặp đi lặp lại mã số tiền tệ của hai chữ cái tiếng Anh và tám chữ số Ả Rập trên tờ tiền, thông qua sự sắp xếp tổ hợp thần bí và khéo léo, khiến bức ảnh trở thành bức tường mật mã khổng lồ rộng bốn mét, dài sáu mét, từ đó khiến thực tại của cả thế giới chúng ta đều trở thành một mê cung. Còn có màu xanh của số "0" phía sau số "100" trên tờ tiền một trăm tệ lấy màu đỏ làm chủ đạo, sau khi qua xử lý quay phim đặc biệt, thế mà trở thành màu xanh của đại dương và những con sóng, gợn sóng biển vô tận trên mặt biển khi phóng tầm mắt nhìn ra xa, ngay cả chữ "LL" in đậm ngược ở góc dưới bên phải mặt trước tờ tiền và mười sáu hình tròn trong vòng tròn nhỏ như bụi ở vân góc dưới bên phải mặt sau, cũng đều bị anh ta phóng đại vô hạn, tổ hợp thành những điểm sáng phong phú, mặt trời gay gắt và cột sáng. Trước đây tôi biết anh ta với tư cách là "nhiếp ảnh gia số một của điện ảnh" Trung Quốc (là bậc thầy sao?) bắt đầu trong lúc nghỉ ngơi và phiền muộn khi quay phim, chuẩn bị quay về và tìm tòi với tranh sơn dầu và nhiếp ảnh, cứ tưởng đó đều là trò tiêu khiển nghiệp dư sau công việc chính của anh ta, giống như giấc mơ bành trướng danh lợi của tôi ngoài việc viết tiểu thuyết lần này, nhưng lại không ngờ tới, loại giấc mơ và lý tưởng mang tính chất trò chơi này, anh ta không những đã bắt đầu, mà còn gần như đã thực hiện hoàn thành rồi.

Dưới những tác phẩm nhiếp ảnh hiện đại khổ lớn lấy chất liệu từ sự biến dị cục bộ của nhân dân tệ, tôi trước hết đứng xem một lúc với vẻ hơi khoa trương, ngạc nhiên, cho đến khi Cố từ trên lầu đi xuống, đợi anh ta khiêm tốn, mỉm cười dẫn dắt tôi từ tầng một đến tầng ba tham quan hàng chục tác phẩm như vậy của anh ta, sự ngạc nhiên khoa trương đó biến mất khỏi mặt tôi, ý niệm duy nhất còn lại là, anh ta có thể tạm thời rút lui khỏi con đường đạo diễn, làm một nghệ sĩ nhiếp ảnh hiện đại độc nhất vô nhị (tôi không nỡ lấy hai chữ "vĩ đại" làm quà tặng cho anh ta, bởi vì anh ta cũng chưa bao giờ lấy "vĩ đại" làm quà tặng cho tôi), lẽ nào tôi không thể rút lui khỏi sự thanh tịnh, cô độc như viết lách, làm một đạo diễn và diễn viên vĩ đại (cuồng vọng và điên rồ!), lột xác, khiến mình từ nhà văn biến thành nghệ sĩ?

Cuối cùng, trong dòng suy tưởng mơ hồ này, cuộc trò chuyện quan trọng nhất của chúng tôi bắt đầu.

Dù là với tư cách một cuộc trò chuyện nghệ thuật, hay về việc viết kịch bản điện ảnh "Tốc Cầu Cộng Miên" hoặc bộ tiểu thuyết dài tập "Tốc Cầu Cộng Miên — Một đoạn phi hư cấu với cuộc sống của tôi", vài câu trò chuyện đơn giản và chí mạng đó, đều sẽ trở thành bia đá khắc ghi trong sự nghiệp sáng tác và vận mệnh cuộc đời tôi, ý nghĩa của nó cũng đúng như một người trong cuộc hành trình dài dằng dặc, bốn phương hoang vắng, không người, mà lại đi đến một ngã ba hoặc ngã tư đường, khi anh ta ngơ ngác nhìn quanh, đột nhiên xuất hiện trước mắt là biển chỉ dẫn và bảng chỉ dẫn đổ trên mặt đất không có chữ viết.

Phòng khách tầng một của studio ít nhất có diện tích chín mươi mét vuông (tại sao không làm một cuộc cải cách ruộng đất nữa chia phòng khách của anh ta cho nhà tôi nhỉ?), ở giữa đặt một vòng ghế sofa màu đỏ đầy phong vị tiểu tư sản, giữa ghế sofa là chiếc bàn trà vuông vức thông thường hàng ngày. Ngay bên cạnh bàn trà này, Cố Trường Vệ trở nên hơi lạnh lùng khó lường, Dương Vi Vi cũng trở nên huyền hoặc khó lường, ngay cả Quách Phương Phương vốn thẳng thắn, cũng bắt đầu trở nên thần bí khó lường.

Cố ngồi ngay bên cạnh tôi, im lặng một lát anh ta nói một câu chẳng đâu vào đâu lại lại vừa vặn đúng chỗ: "Thầy Diêm, thầy nói hồng trà này ngon không?"

"Được." Tôi cũng đáp lại một cách lan man không chút thú vị, "Vị ngon hơn cà phê vừa rồi một chút."

"Thầy đi lấy hai hộp, là một người bạn rất tốt tặng em."

"Tôi quen uống trà xanh." Nhấc tách trà bên miệng đặt lên bàn trà, tôi trịnh trọng, trực tiếp dẫn dắt nói, "Mọi người không cần quanh co lòng vòng nữa, đều nói về kịch bản đi. Mọi người không thấy kịch bản đó độc nhất vô nhị, chỉ nói hay thôi chưa đủ để hình dung giá trị của nó sao?"

Cố hơi sững người lại, ánh mắt chằm chằm trên mặt tôi, như nhìn một Diêm Liên Khoa mà anh ta chưa từng gặp cũng hoàn toàn không quen biết. Khi anh ta không nhìn thấy chút đùa cợt và trò chơi nào trên mặt tôi, không biết vì sao tay cầm tách trà của anh ta, cứng đờ giữa không trung một lát, từ từ cử động, như muốn đặt tách trà xuống dùng tay sờ lên trán tôi xem tôi có bị sốt không. Ngay khoảnh khắc đó, trong lòng tôi nảy sinh một ý niệm kiên định: Nếu anh ta thực sự lấy tay sờ lên trán tôi, tôi sẽ dùng tay mình hất tay anh ta sang một bên (có nên hất tay anh ta sang một bên rồi, lại đem hồng trà trong tách trà trước mặt đổ từ từ một cách thanh lịch lên bàn trà không?). Nhìn anh ta, tưởng tượng, cũng chờ đợi, lúc này Quách Phương Phương và Dương Vi Vi, cũng đều đặt tách trà và cà phê trong tay xuống, ánh mắt cũng lơ lửng rơi xuống mặt tôi.

"Thầy Diêm," Cố cuối cùng đã nói, như những đại ca giang hồ trong nhiều bộ phim, hỏi một cách chậm rãi nhưng lời nói đáng giá nghìn vàng, "Trong kịch bản sao thầy không viết tình yêu của Lý Chàng và Lý Tĩnh?"

Tôi đáp: "Tôi cảm thấy mối quan hệ của cặp nhân vật này hiện tại tốt hơn là họ vặn vẹo yêu nhau."

"Nhưng chúng ta đã thỏa thuận trước đó là muốn viết câu chuyện họ vặn vẹo yêu nhau mà!"

"Không phải tôi không viết, là thực tại của cuộc sống không cho phép viết."

"Lẽ nào nghệ thuật không phải là vượt qua thực tại của cuộc sống mới có giá trị sao?"

"Nghệ thuật thực sự không phải là muốn vượt qua cuộc sống, mà là chìm vào tận đáy cuộc sống và bên trong con người."

Đây là sự bắt đầu cuộc trò chuyện giữa tôi và Cố, mỗi người một câu, mũi tên giáo mác công khai, hoặc mũi tên giáo mác ngấm ngầm. Sau đó, hai bên đều rơi vào một sự im lặng sâu thẳm. Khi tôi đang nghĩ bước tiếp theo mình sẽ dùng sự dịu dàng lạnh lùng và cứng rắn thế nào để đối đãi với quan niệm nghệ thuật của anh ta và bọn họ, Cố lại khôi phục vào bản tính vô cùng mềm mỏng và vĩnh viễn lấy nhu thắng cương vốn có của anh ta. Anh ta cười với tôi, dừng một lát, dùng tông giọng biến thành nhọn, nhỏ và nâng cao (mũi tên lạnh lùng dịu dàng) nói:

"Nói thật, thầy Diêm, kịch bản này cũng được. Thậm chí có thể nói... quả thực, quả thực hay. Em cảm thấy... nói thế nào nhỉ? Chẳng những hay, em cảm thấy có lẽ có thể coi là văn mẫu và sách giáo khoa trong sáng tác kịch bản điện ảnh Trung Quốc." Nói xong câu này, Cố lại ngoảnh đầu nhìn tôi, sắc mặt đỏ hồng theo thói quen, dùng tay lần mò một lát trong túi bên cạnh, rồi lại cười, "Em cứ nói thẳng đi, thầy Diêm, em làm điện ảnh nửa đời người, phim và kịch bản điện ảnh Trung Quốc và nước ngoài đã xem hàng trăm, hàng nghìn bộ, chưa bao giờ có một kịch bản nào có thể giống như "Tốc Cầu Cộng Miên", từ chữ đầu tiên đến chữ cuối cùng, khiến em yêu không buông tay, ngồi nằm không yên (cuối cùng anh ta cũng biết tôi muốn nghe gì, anh ta nên nói gì), hận không thể một giây một phút nuốt chửng kịch bản vào bụng, sợ sự xuất hiện của cảnh quay cuối cùng trong kịch bản điện ảnh, khiến câu chuyện giống như máy thở của bệnh nhân nguy kịch đột nhiên bị rút ra..."

(Nói ra rồi, nói ra rồi! Cuối cùng anh ta cũng nói ra lời anh ta nên nói, tôi cần nghe... Xin cho phép tôi ở chỗ này lược bỏ ít nhất hai nghìn hoặc ba nghìn chữ tâm trạng từ lạnh lẽo đến ấm áp, từ bình tĩnh đến kích động, từ niềm vui có thể che giấu đến sự cuồng nhiệt không thể che giấu trong lòng tôi lúc đó.)

"Thầy Diêm, vì kịch bản này hay," Cố nói đến đây, anh ta lại ngập ngừng nhìn tôi, nâng tách trà lên uống một ngụm nước, trên mặt lại hiện lên sắc đỏ hồng vốn có vừa mới lặn xuống, "Chẳng những hay, em nghĩ thời gian sẽ chứng minh nó vĩ đại như "Hamlet" của Shakespeare vậy. Vì sự vĩ đại này và sức sống của tác phẩm truyền đời có thể dự đoán được, kịch bản như vậy mấy chục năm khó có một... vì như vậy, em cảm thấy em làm đạo diễn bộ phim này, em sẽ hủy hoại kịch bản này. Chính là thành công rồi, cũng có chút đoạt tâm huyết của người khác để thành toàn, làm đẹp cho bản thân... Như vậy, thầy Diêm, em nghe nói bộ phim này thầy không những muốn tự biên và tự diễn, còn muốn tự mình làm đạo diễn, thực sự là như vậy sao?"

"Thầy Diêm, nói thật, thầy có phải thực sự muốn tự mình làm đạo diễn không?"

(Anh ta sao biết được chứ? Tôi còn chưa nói ra theo kế hoạch của mình, anh ta sao lại biết trước rồi? Kế hoạch ban đầu của tôi là, do anh ta tìm kiếm kinh phí và thành lập đoàn phim sau, tôi lại cố tình gây chuyện cãi vã, mâu thuẫn với anh ta, đến cuối cùng thì lật bài ngửa tôi muốn làm đạo diễn, do anh ta tùy tiện treo cái danh gì đó trong đoàn phim, ví dụ như giám chế, cố vấn gì đó. Nhưng bây giờ, anh ta lại là người nói ra việc này trước. Giữa chuyện này rốt cuộc đã xảy ra chuyện gì chứ? Một đường hầm bí mật rốt cuộc từ đâu phân nhánh xảy ra... Chỗ này không phải tôi cố ý lược bỏ tình tiết gì lời nói gì, là tôi thực sự không biết vấn đề xảy ra ở đâu. Cho nên ở đây, tôi không thể không lại lược bỏ vài nghìn chữ hoạt động nội tâm từ nghi vấn đến mừng thầm rồi đến bất an.)

"Như vậy đi, thầy Diêm," Cố lại nâng tách trà vừa đặt xuống lên, như tách trà đó không phải là tách, mà là đạo cụ bất an trong lòng anh ta vậy, "Từ tối qua đến bây giờ, em do dự mãi, cuối cùng vẫn quyết định, em sẽ không tham gia sáng tác bộ phim này của thầy nữa. Em muốn tập trung tinh thần dùng thời gian một năm, sắp xếp ổn thỏa những tác phẩm nhiếp ảnh này của em, đến Thượng Hải, Hồng Kông và nước ngoài làm vài cuộc triển lãm nghệ thuật... Còn về năm mươi vạn nhân dân tệ ban đầu sáng tác kịch bản đó, phía sau đoàn phim của thầy thành lập rồi, đưa cho em cũng được, không đưa cũng được. Em nghĩ chỉ cần thầy có thể đạo diễn ra một bộ phim hay, em cũng từng vì bộ phim đó mà bỏ công sức trong giai đoạn kịch bản, đã có đề nghị và cái nhìn trong kịch bản và quay phim, đã có sự hỗ trợ và giúp đỡ của cá nhân em trong kinh phí, đó đều là may mắn và vinh dự lớn nhất của em. Đợi phim thành công rồi, doanh thu năm trăm triệu, một tỷ, hai tỷ và giải thưởng quốc tế dồn dập đến rồi, em đều sẽ chân thành vui mừng và vỗ tay cho thầy, cũng tự hào vì bản thân từng bỏ chút sức mọn vì bộ phim đó."

---❊ ❖ ❊---

Đến đây, lời của anh ta đã xong.

Xong rồi anh ta nhìn tôi, lại nhìn Dương Vi Vi và Quách Phương Phương, rồi lại đưa tách trà đã cạn khô đó lên môi.

(Để cảm nhận tiết tấu của việc đọc và sự xấu xí, phẫn nộ của tôi mà tôi không muốn nói, xin các người cho phép tôi ở đây lại lược bỏ ít nhất hai nghìn chữ bối cảnh, không khí và cuộc trò chuyện của Dương Vi Vi và Quách Phương Phương. Lược bỏ ba nghìn chữ sự bất an, uất ức và sự hoảng loạn không kịp trở tay của tôi và sự lúng túng, hoảng loạn, không biết nói gì đột nhiên xuất hiện trong lòng tôi lúc đó. Lược bỏ ít nhất hai nghìn tám trăm chữ sự ngạc nhiên, im lặng và mô tả bối cảnh khi tôi nhìn mọi người, một lúc không nói nên lời, cứng đờ ngồi ở đó, giống như tôi muốn đột nhập vào nhà trộm cắp, nhưng lại bị chủ nhà đột nhiên bật đèn phát hiện tôi là người quen và bạn bè của họ, cả hai bên đều không tìm được lời nói trong khoảnh khắc đó.)

Thực sự không biết tôi nên nói gì cho phải, nên có cử chỉ, lời nói và biểu hiện thế nào. Cho đến hôm nay viết bộ "Tốc Cầu Cộng Miên — Một đoạn phi hư cấu với cuộc sống của tôi" này, tôi đều hồi tưởng không rõ sau khi Cố nói xong những lời đó anh ta thế nào, tôi thế nào. Quách Phương Phương và Dương Vi Vi lại thế nào. Có lẽ sắc mặt lúc đó của tôi giống như gan lợn vậy nhỉ. Lại có lẽ, sắc mặt lúc đó của tôi chính là một viên gạch bong ra từ tường thành cổ, mặc dù đầy bụi bặm, nhưng lại hiện ra một giá trị và kỳ vọng mới bằng dáng vẻ của cổ vật. Đến bây giờ, thực sự nhớ không rõ và không tưởng tượng nổi biểu cảm trên mặt Cố lúc đó là gì. Loại không nhớ rõ này, không phải sự bình ổn và xóa nhòa của thời gian lâu dài, mà là sự chập mạch và trống rỗng trong tư duy khi con người căng thẳng, bất an, tựa như một người khi nổi giận giết người, não bộ của anh ta nhất định là một khoảng trắng xóa vậy. Tuy nhiên hôm nay hồi tưởng những chuyện này, tôi dường như có thể giả thiết Cố với sự lương thiện, chất phác thậm chí là nhu nhược và lại trải nghiệm thấu suốt sự đời của anh ta, anh ta có thể sẽ vui mừng vì những lời nói cuối cùng anh ta lấy lùi làm tiến, lấy ức làm dương, lấy tụng làm biếm đó; cũng có thể sẽ im lặng và cảm thấy an ủi vì với tư cách anh em, bạn bè mà cuối cùng vẫn thực sự nhận ra bản tướng xấu xí của tôi. Và có thể sẽ vì cuối cùng có thể vứt bỏ tôi ra khỏi bên cạnh anh ta — giống như một người nông dân cuối cùng từ trong mạch máu trên chân anh ta, vỗ vỗ đánh đánh, vì vắt ra được con đỉa hút máu mà vui mừng. Tôi dường như nhớ lúc đó anh ta nói xong những lời đó, dường như trên mặt là một màu đỏ thoải mái dễ chịu, giống như ánh mặt trời làm việc cả ngày, cuối cùng có thể nghỉ ngơi và thư giãn giữa lúc mặt trời lặn núi phía Tây vậy. Dường như nhớ lúc đó anh ta nói xong, hai tay đan vào nhau sau gáy, chống lấy cái đầu cân đối của anh ta, dựa người ra sau lưng ghế sofa, dáng vẻ là đau lòng ghế sofa không chịu nổi sức nặng của anh ta, sợ làm sập ghế sofa nên mới chống đầu, thân mình như vậy, từ từ đổ về phía ghế sofa màu đỏ (nhưng còn tôi? Bạn có biết tôi nghĩ thế nào không? Lẽ nào bạn đau lòng sức chịu đựng của ghế sofa lại không đau lòng sức chịu đựng của một nhà văn?). Không khí dường như ngưng lại. Thế giới dường như cũng không còn nữa. Trong không khí ngưng lại, có ai lấy tay đẩy một cái vào không khí, không khí đó nhất định sẽ vỡ vụn như một mảnh kính ra ngoài thế giới. Ngay trong không gian lạnh cứng đờ đẫn đó, mọi người đều ngồi đờ đẫn, giống như ai cũng theo sự ngưng kết của không khí mà cũng ngưng lại trong không khí, theo sự vỡ vụn của không khí mà cũng vỡ vụn không còn nữa.

Có thể nghe thấy tiếng quay của máy móc khi nhân viên phòng máy đang cắt dựng phim.

Ánh nắng bốn giờ rưỡi chiều xuyên qua cửa sổ, đỏ vàng đan xen, đung đưa trước mắt, giống như lá cờ nước nào đó đang bay phấp phới. Lúc này người đầu tiên phá vỡ sự im lặng là Quách Phương Phương. "Uống nước đi, thầy Diêm." Nụ cười trên mặt cô ta, một lần nữa giống như là nhân viên mỹ thuật, trang điểm của đoàn phim giúp cô ta trang điểm trên mặt vậy. "Hay là em đi pha cho thầy cốc cà phê nữa nhé?" Hỏi tôi như vậy, không đợi tôi đáp gì, chính cô ta lại rút một điếu thuốc châm hút. Mà lúc này Dương Vi Vi, dường như vẫn còn sót lại sự đồng cảm hoặc cảm giác tin tưởng đối với tôi.

"Em cảm thấy thầy tự biên, tự đạo, tự diễn biết đâu có thể thành công. Thầy Diêm, thầy có nhiều bạn tốt như vậy, thầy cứ đi huy động vốn thử xem."

Tôi nên nói gì đây?

Lúc đó tôi đã nghĩ gì?

Trong tình huống đó, tôi sẽ chân thành hay giả tạo nói điều gì đây? Là não bộ một khoảng trắng xóa, như phim trong quá trình chiếu, vì tình tiết gây ra, trên màn ảnh xuất hiện một màn đen rất dài và tĩnh lặng sao? Vậy sau màn đen sẽ xuất hiện tình huống và tình tiết thế nào? Câu chuyện lại sẽ xảy ra sự trì hoãn hay đảo ngược thế nào? Hoặc sự xuất hiện của màn đen đó, chỉ là sự chuyển tiếp, bước nhảy của thời gian hay ngã rẽ và thay đổi của lịch sử và thực tại?

Tôi từ studio của Cố Trường Vệ đi ra.

Không nói không rằng rời khỏi chỗ bọn họ. Tôi tin rằng tôi lấy sự im lặng làm hành động, lấy vô thanh làm hữu thanh, lúc đó là thích hợp nhất. Nói gì? Nói "Trời sinh ta ắt hữu dụng"? Điều này không khỏi quá cuồng vọng và tuyệt tình. Nói "Cảm ơn các người ban cho tôi cơ hội", lại không khỏi giả tạo và bất lực. Mỉm cười, im lặng rời đi nên là biện pháp thích hợp và có tôn nghiêm nhất. Cứ thế im lặng mà mỉm cười rời đi. Đi mất. Hôm nay hồi tưởng lại, lúc đó đứng dậy muốn đi, trên mặt treo sự khinh thường và sự trấn tĩnh giả tạo, rồi cầm chìa khóa xe của tôi trên bàn trà, bất kể ai trong bọn họ gọi "Thầy Diêm..." ai nói "Thầy ăn cơm tối ở đây rồi hãy đi", tôi đều không đáp lời cũng không quay đầu nhìn lại một cái.

Ở bãi đỗ xe trước cửa studio, khi tôi lái xe của mình muốn đi, nhìn thấy chiếc xe sang trọng của Cố Trường Vệ đỗ bên lề đường. Tôi nghĩ cũng không nghĩ một cái, liền lái chiếc Jetta cũ của mình, ầm ầm lao về phía chiếc Land Rover của anh ta. Mọi chuyện đều trong khoảnh khắc đó, trong một niệm, kết thúc một giai đoạn. Một sự kết thúc. Lúc đó, chỉ nghe một tiếng "Rầm — xoảng —" một tiếng nổ lớn kéo dài, liền có một mảnh kính bay về phía bầu trời, lại như hạt mưa, mảnh nước rơi xuống. Khi Cố Trường Vệ, Dương Vi Vi, Quách Phương Phương và nhân viên cắt dựng, mỹ thuật của studio từ trong nhà lao ra ngoài cửa, tôi ôm khuôn mặt đầy máu của mình, từ trên xe xuống nói với họ một câu:

"Xin lỗi, lúc đạp phanh lại đạp nhầm chân ga."

Chỗ này lược bỏ bốn nghìn đến sáu nghìn chữ……

Cuộc gặp gỡ với Tưởng Phương Chu là vào ngày thứ ba sau khi tôi đến bệnh viện băng bó, xử lý vết thương. Trên đầu, trán và cánh tay, tổng cộng khâu ba mươi mũi. Gạc trắng trên cánh tay, trán, như những đóa hoa thủy tiên nở rộ. Cả người đều như vừa từ chiến trường đi xuống vậy, vinh quang và giấc mơ, hư vô và thực tại, trong lòng và trên thân tôi, dường như bị dây thừng buộc từng lớp từng lớp. Là mười giờ sáng ngày 29 tháng 6, chúng tôi hẹn ở quán cà phê Hiệu sách Vạn Thánh đường Thành Phủ, đây là địa điểm cũ chúng tôi thường đến đây mua sách gặp mặt.

Mùa hè đã đến đúng hẹn. Cái nóng nực hỗn độn như chăn tơ tằm phủ lên thành phố Bắc Kinh. Tôi là đi taxi đến quán cà phê Hiệu sách Vạn Thánh. Trên đường vì tài xế sợ tốn xăng, không bật điều hòa, tôi còn cãi nhau với anh ta. Người đọc sách đều biết Hiệu sách Vạn Thánh ở Bắc Kinh chứ, người kinh doanh giống như một mục sư kinh doanh nhà thờ của ông ta vậy, mấy chục năm như một ngày, tựa như một hộ gia đình đời đời kiếp kiếp đều là tín đồ Thiên Chúa giáo sùng đạo. Khi thời thế thay đổi, khi nghề đọc sách đã trở thành ngành công nghiệp hoàng hôn, hiệu sách này từ phía tây đường Thành Phủ chuyển sang phía đông hai trăm mét. Sự di chuyển này, dù thế nào trong tôi cảm giác giống như nhà thờ không còn nữa, thay vào đó là biến nhà thờ thành một nhà thờ Hồi giáo hoặc giáo đường của một tôn giáo khác. Quán cà phê đó, dường như cũng không còn như trước đây giống như phòng khách nhà tôi chuyên cung cấp cho tôi gặp người trò chuyện nữa. Quán cà phê mới này, trông chật chội, hẹp hòi và căng thẳng, không còn sự tự do và rộng rãi khiến người ta thư giãn của quán cà phê Xingke ngày trước nữa. Khi tôi đến quán cà phê đó, Phương Chu đã đến một lát. Cô ấy ngồi xuống ở một góc vắng vẻ, đợi tôi như đợi một đồng đảng mà cô ấy sẽ buộc phải phản bội. Trang phục vẫn là vẻ sinh viên khi cô ấy vừa tốt nghiệp, biểu cảm trên mặt lại đã ít đi sự vô tư lự của sinh viên đại học. Mười giờ, khách cà phê và khách đọc sách đều chưa đến, yên tĩnh thoải mái và chậm rãi như gió điều hòa của hiệu sách. Bước vào, nhân viên quen thuộc gật đầu với tôi, còn rất tôn trọng hô một tiếng "Thầy Diêm" với tôi.

Tôi liếc mắt đã nhìn thấy Phương Chu ngồi ở góc cửa sổ xa nhất phía tây.

Cô ấy nhìn thấy tôi vội vàng đứng dậy, nhìn chằm chằm băng gạc trắng trên đầu, cổ tay và cánh tay tôi, sững người một lát, nói một câu mà ai cũng đang nói, ai cũng đang hỏi.

"Không sao chứ, thầy Diêm?"

Tôi nói: "Không sao, hôm kia không biết tại sao cứ lái xe là đầu hơi choáng."

Sau đó chúng tôi ngồi xuống. Gọi hai cốc nước ấm và hai cốc cà phê Xingke sau, nói vài câu chuyện phiếm, ví dụ như hiệu sách không rộng rãi như trước nữa, sách văn học bị xếp vào góc không đáng chú ý nhất, rồi bắt đầu nói những lời cô ấy đã nghĩ sẵn, chuẩn bị sẵn mà chỉ cô ấy mới nói:

"Hôm kia em viết cho thầy bức thư đó... xem xong thầy không tức giận chứ?"

---❊ ❖ ❊---

"Thực ra, nói lời thật lòng, "Tốc Cầu Cộng Miên" em là đọc một mạch xong. Kịch bản là kịch bản hay, nhưng xét về nhân vật, Lý Tĩnh... không phù hợp để em diễn."

"Hai ngày nay suy nghĩ mãi, em nên toàn tâm toàn ý tập trung vào việc viết lách, không nên việc gì nổi tiếng có lợi cũng đi nhúng tay vào. Nói thêm nữa, nghề diễn viên đó, em thực sự không giỏi lắm, thực ra em trước ống kính thường bị choáng ống kính."

"Còn có một chuyện, là chuyện em cân nhắc nhiều nhất, nói ra thầy thực sự ngàn vạn lần đừng tức giận..."

"Văn đàn nhỏ như vậy, người đông miệng tạp, hai chúng ta ở cùng nhau vốn đã có người nghị luận ra vào, nếu hai chúng ta lại thực sự đi diễn bộ phim "Tốc Cầu Cộng Miên" đó, diễn hỏng là một trò cười và vở kịch vui; diễn thành công, dù có một chút thành công và lợi ích, thầy và em đều sẽ bị nước bọt của scandal nhấn chìm hoặc bị dòng sông nước bọt cuốn trôi không thấy tăm hơi, lúc đó, hai chúng ta cả đời cũng đừng hòng trèo lên bờ người để làm người."

"Thầy và em, không ngờ tới, thế mà ngay cả Lý Tĩnh cũng nghi ngờ..."

---❊ ❖ ❊---

"Thầy Diêm, sao thầy không nói gì?"

"Xin lỗi, thầy Diêm, mong thầy đừng tức giận... nhà em có chút việc, phải đi trước một lát."

"Vậy em đi trước đây, thầy ngồi thêm chút nữa."

Khi nhìn cô ấy chậm rãi do dự đứng dậy, có thứ gì đó rơi trên ghế. Tìm một lúc, nhặt lên rồi gật đầu áy náy với tôi, cô ấy đến quầy thanh toán, lại quay đầu nhìn tôi, vẫy vẫy tay, cuối cùng chào tạm biệt rồi xuống lầu. Sau khi xuống lầu, cô ấy lại gửi một tin nhắn WeChat xin lỗi tôi rằng: "Thầy Diêm, thật sự xin lỗi thầy. Đợi Lý Tĩnh quay lại, chúng ta cùng nhau ăn một bữa, thầy nhất định phải làm quen với cô ấy! Khi thực sự hiểu rõ cô ấy, thầy sẽ biết kịch bản nên sửa thế nào." Lúc đó là mười giờ rưỡi sáng. Ánh nắng lúc mười giờ rưỡi chính là khoảnh khắc mùa hè chuyển từ ấm nóng sang oi bức. Khi nhìn những dòng tin nhắn trên điện thoại, vai tôi nghiêng về phía cửa sổ thì nóng, vai phía trong thì lạnh. Mà nội tâm cũng một nửa nóng, một nửa lạnh.

Có người bắt đầu từ tầng một lên tầng hai, tiếng bước chân đầy nhịp điệu như tiếng trống nhạc. Chẳng mấy chốc, quán cà phê không còn mấy chỗ trống. Tôi không uống cà phê, ly cà phê "tỉnh táo" đầy tràn vẫn còn nguyên vẹn đặt ở góc bàn. Cà phê và nước ấm của Phương Chu cũng đều đặt nguyên ở bên bàn. Chúng tôi gặp nhau, nói chuyện chỉ vỏn vẹn chừng mười lăm phút, cô ấy đã tuyên bố kết thúc trò chơi này, công trình này, sự nghiệp này. Tôi không hề cảm thấy ngạc nhiên hay không ngạc nhiên trước lời tuyên bố, phán quyết ấy. Bởi vì trải qua chuyện tai nạn xe cộ hôm kia (sinh và tử), tôi bỗng bị một loại lạnh lẽo nào đó làm cho kinh sợ. Tôi bị sự lạnh lùng của chính mình đóng băng, như một chậu nước bị đóng băng trên mặt hồ. Một hồ nước bị đóng băng trên mặt biển. Nói một cách khoa trương thì, bi kịch lớn nhất là khi tâm đã chết. Nhưng sao tâm tôi có thể chết được chứ? Tâm không chết, nhưng lại chẳng muốn nói gì, cũng bỗng nhiên chẳng muốn làm gì. Tôi cho rằng lúc đó mình chỉ muốn tìm kiếm chút an ủi, chút cổ vũ từ trong nỗi thất vọng đã gặt hái được, để nhặt lại những hạt giống ham muốn và nỗ lực đã đánh mất mà gieo trồng, tưới tắm và thu hoạch. Chỉ thế thôi, còn gì nữa đâu? Còn có thể là gì nữa chứ? Cô ấy đi rồi, chẳng qua chỉ chứng minh rằng cô ấy không thể cho tôi sức mạnh của hy vọng và nỗ lực mà thôi. Còn có thể thế nào nữa? Chẳng phải đây là cái kết bình thường nhất sao? Ngồi trong quán cà phê, tôi để mặc cho cảm xúc của mình trôi dạt vô định, không mục đích như thời gian vậy. Một lát sau. Lại một lát sau nữa, cho đến khi quán cà phê không còn chỗ ngồi, có hai người tình cứ đi quanh quẩn ở đó, nhìn chằm chằm vào chiếc ghế trống đối diện tôi, như thể nhìn vào giấy đăng ký kết hôn của họ mà tôi đang cầm trong tay vậy - nếu đã là giấy kết hôn của các người, vậy thì trả lại cho các người đấy. Tôi đứng dậy nhường chỗ cho họ, thu hoạch được hai cái gật đầu cảm kích và hai chữ "cảm ơn" đồng thanh của họ, tựa như kẹo cưới mà một đôi vợ chồng mới cưới phát cho tôi vậy.

Từ quán cà phê bước ra, tôi thong thả đi đến kệ sách văn học trong tiệm sách xem thử, phát hiện những kệ từng đặt sách của tôi, giờ đều đổi thành sách của các nhà văn đương đại khác, như Vương An Ức, Mạc Ngôn, Lưu Chấn Vân, Tô Đồng và Cách Phi, v.v. Tôi bước ra hỏi nhân viên: "Sách của Diêm Liên Khoa bán hết sạch rồi sao?" Một nhân viên nam mới đến rất thành thật bảo tôi: "Tiểu thuyết của Diêm Liên Khoa chưa từng có ai đọc, hai tháng mới bán được một hai cuốn, vài ngày trước chúng tôi đã hạ kệ tất cả tiểu thuyết của ông ấy và trả về nhà xuất bản rồi." Sau đó thì sao, sau đó tôi bước xuống lầu từ Vạn Thánh Thư Viên, đứng bên đường nhìn dòng xe cộ và người đi lại tấp nập trên đường Thành Phủ, rồi đón taxi về nhà.

Khi về đến nhà lên xe, tôi tự nhủ với mình một câu:

"Điềm tĩnh chút, dù xảy ra chuyện gì cũng đừng cãi vã, đánh nhau với tài xế đấy!"

Chỗ này lược bỏ khoảng bốn nghìn năm trăm chữ...

Thời gian cứ thế ngày qua ngày trôi đi. Bắt đầu từ ngày 30 tháng 6, tôi không có việc gì làm, chán nản vô vị, không đến trường, cũng rất ít gặp gỡ và trò chuyện cùng bạn bè. Đột nhiên, tôi từ một trạng thái cực kỳ hưng phấn bước vào thời kỳ trầm cảm vô cùng im lặng. Có khi ngẩn người trong thư phòng, có thể ngẩn ra cả buổi, cả ngày không nói một câu. Không đọc sách cũng không viết một chữ. Đóng cửa lại, không cho bất cứ ai bước vào thư phòng làm phiền tôi. Cho đến khi mười hai giờ trưa và sáu giờ chiều, vợ làm xong cơm trưa và cơm tối, cẩn thận gõ cửa thư phòng gọi tôi ra ăn cơm thì thôi. Có đôi khi ăn cơm, tôi sẽ vì món ăn mặn nhạt mà ném đũa lên bàn ăn. Có một lần, còn cầm cả đĩa trứng xào quá lửa ném vung vãi trong phòng ăn. Cho đến một ngày, người bạn bác sĩ chuyên khoa tâm thần của tôi ở Bệnh viện số 3 Bắc Kinh xách một túi trái cây, ôm một bó hoa tươi đến nhà thăm tôi và tán gẫu, khéo léo dẫn dắt khiến tôi nói với anh ấy rất nhiều, cũng nói về những nỗ lực và thất bại khi tôi muốn tự biên, tự đạo, tự diễn một bộ phim, anh ấy mới cười bảo tôi:

"Có lẽ cậu bị mắc chứng rối loạn tâm thần hưng phấn dục vọng rồi."

Tôi nhìn anh ấy bằng ánh mắt nghi hoặc.

"Biết không - chứng tăng động ở trẻ em cậu có hiểu không?" Anh ấy vừa uống trà với tôi, vừa giải thích từng câu từng chữ, "Rất nhiều trẻ em từ sáng sớm thức dậy đã bắt đầu chân tay không ngừng nghỉ, loại chứng tăng động không thể yên lặng dù chỉ một phút đó, là chứng bệnh tâm thần trẻ nhỏ có tính vận động. Chứng tăng động này, thường thì theo tuổi tác lớn dần sẽ tự nhiên khỏi. Nhưng con người đến tuổi trưởng thành, đến thời kỳ chín chắn và lý trí, sẽ xuất hiện kiểu vì danh lợi mà điên cuồng như cậu... nói điên cuồng thì hơi không thích hợp, nhưng có thể nói kiểu quá mức theo đuổi danh lợi như cậu, đều có thể gọi là chứng rối loạn tâm thần hưng phấn khí chất. Sự nỗ lực thái quá vì danh lợi này, thành công thì là tài năng và hồi báo, thất bại thì rất dễ từ hưng phấn dục vọng rơi ngay xuống vực thẳm cảm xúc và trầm cảm, mà cuối cùng chuyển biến thành chứng trầm uất ngày nào cũng buồn bã, mất ngủ trắng đêm, lười giao tiếp với người khác... Cậu bây giờ chính là loại trầm cảm chuyển từ hưng phấn tinh thần sang u uất cảm xúc đó."

Nói xong những điều này, anh ấy mỉm cười nhìn chằm chằm tôi. Tôi cũng bán tín bán nghi nhìn anh ấy. Hai chúng tôi cứ đối diện nhau, mỉm cười lặng im một cách hòa hảo, như thể nụ cười đó là một cuộc chiến của chứng minh và nghi ngờ vậy.

"Căn bệnh này... có chữa được không?"

"Chữa được. Nhưng có thể cần uống thuốc lâu dài để ức chế cảm xúc và suy nghĩ của cậu, ví dụ như ức chế dục vọng và lòng danh lợi, khiến tinh thần cậu mỗi ngày đều ở trong trạng thái tự nhiên - tùy kỳ tự nhiên, tri túc thường lạc." Khi nói, anh ấy dừng lại suy nghĩ một chút, sau đó lại rất thản nhiên nói tiếp: "Không cần sợ. Có lẽ trong cuộc sống lại đột nhiên xảy ra một chuyện gì đó, kích thích cậu một cái, cậu không cần uống thuốc cũng khỏi bệnh thôi."

Cuộc trò chuyện liên quan đến bài văn này giữa tôi và người bạn bác sĩ chỉ có vậy. Buổi trưa anh ấy không ăn cơm ở nhà tôi mà rời đi. Sau này tôi mới biết, anh ấy là do con trai và vợ tôi đặc biệt mời từ Viện nghiên cứu tâm thần của Bệnh viện số 3 Bắc Kinh đến. Anh ấy đến nhà tôi với danh nghĩa đi khám bệnh, mỗi giờ trò chuyện với tôi, cần phải trả phí cho bệnh viện hàng ngàn tệ. Nhưng điều đáng bàn ở đây là, bệnh của tôi đã bị anh ấy nói trúng, gần như thuộc loại không chữa mà tự khỏi. Bởi vì nửa tháng sau khi anh ấy đi, có một hôm tôi lại đang ngẩn người trong thư phòng, thì chín giờ sáng hôm đó, mẹ tôi gọi điện từ quê lên, kể cho tôi nghe một chuyện mà người ngoài nhìn vào thấy kỳ lạ và bất ngờ, nói rằng vừa rồi, Lý Chàng trong thôn chúng ta đã bị Công an huyện bắt giữ. Có ba xe cảnh sát hú còi đến thôn chúng ta còng tay bắt đi. Nói rằng trong trấn, trong thôn không ai ngờ tới, không ai biết được, ba năm trước vì con trai cậu ta học lại thi đại học, cậu ta đã bán tro cốt vợ mình là Miêu Quyên cho một người bị ung thư ở thôn Đào Viên núi phía Tây. Hứa với người ta là người đàn ông mắc bệnh ung thư đó chết đi, thì có thể đến đào tro cốt vợ cậu ta đi và hợp táng cùng người đàn ông đó. Nhưng bây giờ, người đàn ông đó thật sự chết vì bệnh rồi, hôm qua em trai người ta dẫn người đến mộ nhà cậu ta đào tro cốt vợ cậu ta lên, thì cậu ta lại lật lọng, không cho nữa. Nói thà trả cả gốc lẫn lãi tiền cho người ta, cũng không để người ta đào tro cốt vợ mình đi. Nói cậu ta còn muốn chết rồi chôn cùng một chỗ với vợ mình. Thế là cãi vã, đánh nhau, không ngờ lúc đó Lý Chàng lấy chiếc rìu đã chuẩn bị sẵn ra, vung một nhát vào đầu người ta, bổ toạc cả đầu người ta ra, suýt chút nữa đã chém chết tươi người ta. Nói lúc đó máu của người ta tuôn xối xả, như nước đổ từ trong chậu ra vậy. Cho nên sáng sớm tinh mơ, cậu ta đã bị ba xe cảnh sát của Cục Công an đưa đi rồi. Mẹ nói, bà đi đổ rác sáng sớm, tình cờ chứng kiến cảnh công an bắt người. Nói có người bảo, Lý Chàng lần này bị bắt đi, nếu người bị chém chết trong bệnh viện, thì cậu ta cũng phải chết trong tù. Nếu người đó được bệnh viện cứu sống, chỉ cần bị tàn tật hay đần độn một chút, thì cậu ta ít nhất cũng phải ở tù mười mấy năm.

Cuối cùng mẹ hỏi tôi: "Lý Chàng muốn trả lại ba bốn vạn tệ cho người nhà trên núi kia, có người nói là con cùng một sinh viên Đại học Bắc Kinh góp tiền cho cậu ta, có thật là như vậy không?"

Còn nói thêm: "Cho thì cũng tốt. Lý Chàng cũng là người đáng kính. Sáng sớm hôm đó khi cậu ta bị bắt trong thôn, sau khi lên xe cảnh sát còn lớn tiếng gọi với dân làng: 'Người Cao Điền - bà con láng giềng - nhớ lại xem Lý Chàng tôi từ trước đến nay chưa từng làm chuyện gì có lỗi với mọi người, tôi có bị bắn chết, xin mọi người thu xác nhất định phải chôn tôi cùng một chỗ với Miêu Quyên đấy!'"

Mẹ nói xong những lời này trên điện thoại, lại dặn dò tôi, nói con trai Lý Chàng năm nay lại thi không đỗ, nghe nói cậu ta còn muốn học lại thi tiếp. Nói bây giờ cha cậu ta ngồi tù rồi, không ai chu cấp cho cậu ta học lại nữa, bảo tôi nhất định phải lo học phí học lại cho Lý Xã. "Các con ăn bớt chút, uống bớt chút là đủ cho thằng bé đi học rồi." Đây là câu nói của mẹ tôi trước khi gác máy. Khi điện thoại của tôi vang lên tiếng tút tút, tôi ngồi trên ghế trong thư phòng, não bộ lộn xộn, thực sự là tắc nghẽn, đầy đến mức ngay cả một khe hở cũng không có. Đến khả năng để một luồng gió nhỏ lọt vào cũng không có. Cảm giác tắc nghẽn quá mức này, hoàn toàn không phải kiểu trống rỗng như màn đen dài trên phim ảnh, mà là cảm giác dòng chảy của một đoàn tàu đang lao đi nhanh chóng sau khi chở đầy hàng hóa. Hơn nữa còn có tiếng đường ray ầm ầm khi đoàn tàu lao vun vút trên đồng hoang ngoại ô. Chính thứ âm thanh đó đã đánh thức và kéo tôi ra khỏi nỗi trầm cảm, im lặng, như thể kéo tôi từ biển sắp chìm lên một hòn đảo vậy. Lúc đó, tôi còn chưa biết chứng rối loạn tâm thần hưng phấn dục vọng của mình, sẽ vì vụ chém người bị bắt của Lý Chàng mà không chữa mà khỏi hoặc chuyển biến tốt như lời bác sĩ nói, nhưng khoảnh khắc cúp điện thoại mẹ gọi cho tôi, tôi vốn dĩ nên cảm thán, thở dài hoặc ngạc nhiên về số phận của Lý Chàng, thực sự nảy sinh một nỗi lo âu và phiền muộn về sự vô thường của số phận, thế nhưng, sự hoang mang và lo âu đó, chỉ dừng lại trong lòng tôi chưa đầy nửa phút, có lẽ chỉ có mười mấy giây, có một niềm vui thầm kín hèn hạ, tựa như xoáy nước ở bờ đê vậy, xua tan nỗi lo âu của tôi đi. Tôi không nhịn được muốn đi nói chuyện với ai đó, muốn giao lưu, bàn luận, thương lượng với ai đó về một chuyện lớn nào đó. Tôi lại nhớ đến bộ phim của mình. Nhớ đến câu chuyện trong bộ phim "Tốc Cầu Cộng Miên". Dường như số phận Lý Chàng chém người, giết người cuối cùng bước vào nhà tù là do tôi thiết kế, đạo diễn ra trong phim; dường như để chứng minh "Tốc Cầu Cộng Miên" là một cuốn sách tiên tri của tôi về số phận Lý Chàng, bây giờ lời tiên tri này đã ứng nghiệm, trở thành sự thật, tôi nhất định phải tuyên bố và chứng minh với tất cả độc giả từng đọc qua cuốn sách tiên tri này. Thế là, tôi lại nhanh chóng cầm điện thoại, sau khi gọi cho Lý Xã, Mạch Tử, lại gửi một tin nhắn WeChat tập thể cho Lý Tĩnh, Cố Trường Vệ, Tưởng Phương Chu, Dương Vi Vi và Quách Phương Phương như sau -

Sự kiện trọng đại: Lý Chàng trong thôn chúng ta giống như viết trong "Tốc Cầu Cộng Miên", để giành lại tro cốt vợ mình là Miêu Quyên từ tay người khác - vật chứng duy nhất cho tình yêu sinh tử của họ, hôm qua do đánh nhau quá tay, gây thương tích nghiêm trọng cho người khác (có lẽ tử vong), hiện đã bị Công an chính thức bắt giữ và áp giải đi. Nay sự sống chết của Lý, bản án nặng hay nhẹ, hoàn toàn phụ thuộc vào sự sống chết của người bị thương sau khi hôn mê trong bệnh viện. Để an ủi tâm trạng và cuộc sống của con trai Lý Chàng là Lý Xã, trưa nay tôi mời Lý Xã và La Mạch Tử, v.v. ăn một bữa cơm tại khách sạn Shangri-La ở góc Tây Bắc cầu Tử Trúc, vành đai 3 phía Tây, ai có tấm lòng thiện tâm, yêu thương, kính mời ghé qua, thời gian là mười hai giờ trưa.

Sau đó tôi không có việc gì làm trong thư phòng.

Sự kích động và hưng phấn không thể nói thành lời, khó hiểu đó (tuyệt đối không phải vì ngạc nhiên và đau buồn trước việc Lý Chàng chém người), khiến tôi từ trạng thái trầm tư, trầm cảm mà bác sĩ tâm thần đã nói lại bước vào trạng thái tinh thần kích liệt, hưng phấn. Lúc đó, tôi không biết mình nên làm việc gì. Nhưng chính là muốn làm một việc gì đó. Hưng phấn, bất an, mà lại mang theo sự cấp thiết mạnh mẽ không thể diễn tả (chẳng lẽ trong đó không có thành phần hả hê trước nỗi đau của người khác sao?), khiến tôi đi đi lại lại, đi rồi dừng trong nhà, như thể chính mình là một quả bom hẹn giờ không chuẩn xác vậy. Khi phát hiện bước chân đi đi lại lại không ngừng và ánh mắt nhìn ra xa từ cửa sổ hoàn toàn không thể ức chế được con sóng cuộn trào sắp vỡ đê trong lòng mình, tôi từ thư phòng bước ra.

Vợ tôi đang hái lá hẹ: "Trưa nay chúng ta ăn sủi cảo nhé?"

"Không ăn!" Tôi xua tay với cô ấy một cách dứt khoát, "Xảy ra chuyện rồi... xảy ra chuyện lớn rồi - lát nữa anh kể cho em." Nói xong tôi liền mở cửa ra ngoài, để lại cô ấy đang ngơ ngác không hiểu chuyện gì, như thể lấy đi ánh nhìn của cô ấy khiến cô ấy trở thành một bức tượng bùn vô hồn vô điệu vậy.

Khu chung cư vẫn như cũ. Bảo mẫu dắt trẻ con đứng dưới bóng cây râm mát giữa nắng chói chang giữa tháng Bảy, để lũ trẻ tự chạy nhảy trong sân chung cư. Mà đường vành đai 3 bên ngoài khu chung cư vẫn xe cộ nườm nượp, mỗi chiếc xe hơi chạy qua, trên vỏ xe dường như đều kéo theo một quả cầu lửa khổng lồ. Tôi vẫn đi dọc theo vỉa hè về phía Bắc mấy chục mét, vẫn nhanh chóng leo lên chiếc cầu vượt phải rẽ hai lần mới lên tới bầu trời, vẫn thấy người đàn ông trung niên bói toán trọc đầu, lôi thôi lếch thếch đang bày quầy trên cầu vượt, ông ta thấy tôi vẫn như cũ khoa trương, kinh ngạc, mang theo thiên chức cứu rỗi người khác mà gào to: "Này - nhìn khí sắc của anh, hôm nay trên người anh chắc chắn có chuyện lớn xảy ra!" "Tôi đợi chuyện lớn đến đợi đến phát chán rồi!" Nói với ông ta như vậy rồi bước qua mặt ông ta, đi rất xa còn quay đầu nói thêm một câu với ông ta, "Biết không, tôi và ông là đồng nghiệp đấy. Tôi cũng là người xem bói cho người khác, tôi xem còn chuẩn hơn cả ông đấy!" Sau đó tôi nhìn thấy ông ta cứng đờ sau lưng tôi, nụ cười trên mặt như miếng đậu phụ vàng đã lên men vậy.

Tôi đi về phía Shangri-La. Đến đây, các độc giả thân mến, cuốn tiểu thuyết ký sự "Tốc Cầu Cộng Miên - Một đoạn phi hư cấu giữa tôi và cuộc sống" này đã kết thúc rồi. Không còn gì để viết nữa. Viết thêm một chút nữa cũng có thể là vẽ rắn thêm chân. Mà điều duy nhất cần phải giải trình với các bạn, chính là những người tôi mời vào trưa hôm đó, dù là vì tò mò hay vì lòng đạo đức, Lý Tĩnh, Phương Chu, Cố Trường Vệ, Quách Phương Phương và Dương Vi Vi, mọi người đều có mặt đầy đủ tại nhà hàng Nhật Bản trên tầng hai khách sạn Shangri-La vào lúc mười hai giờ. Lý Tĩnh đến cùng Phương Chu. Sau khi Phương Chu giới thiệu, khi tôi và cô ấy bắt tay, không biết vì sao luôn có một cảm giác hoang mang, dường như đã gặp gỡ quen biết cô ấy từ rất sớm rồi, cũng dường như cô ấy hoàn toàn không phải là Lý Tĩnh mà tôi quen biết hiểu rõ vậy. Cứ nhìn chằm chằm vào nhau, trên mặt cứng đờ nụ cười, hoàn toàn không biết nên nói một câu gì. Vẫn là trong gian phòng nhã nhặn "きくえん" (Kikuen) đó. Tự nhiên hơn là món ăn kiểu Nhật. Nhưng cả một buổi trưa mọi người đều ăn sự im lặng, tò mò và sự đối diện nhìn nhau cũng như hỏi đáp nhạt nhẽo của nhau. Vì dù sao cũng là lần đầu tiên mọi người gặp gỡ Lý Xã, Lý Tĩnh, Mạch Tử. Lần đầu tiên cùng ngồi trên một bàn ăn. Vẫn là lần đầu tiên Mạch Tử và Lý Xã ăn loại đồ ăn Nhật Bản mà họ cho là khó ăn và không no bụng. Cho nên mà nói, sự gượng gạo và tò mò đã trở thành món cơm và món ăn quan trọng nhất trong bữa ăn đó.

Đến đây, các độc giả, xin các bạn cho phép tôi viết thêm một câu nữa: Năm đó, như lời mẹ tôi nói, Lý Xã tuy không nhận được giấy báo trúng tuyển đại học, nhưng cậu ta quyết định ở lại Bắc Kinh vừa đi làm vừa học lại. Giáo viên dạy học lại quả nhiên là Lý Tĩnh. Đến đây, các độc giả, xin các bạn cho phép tôi viết thêm một câu nữa: Nửa năm sau, đến cuối năm, nguyên mẫu nhân vật trong phim và phi hư cấu của chúng tôi là Lý Chàng đã bị phán mười hai năm tù, bởi vì đối phương tuy không chết, nhưng cuối cùng người ta lại bị liệt nửa người, cuộc sống hoàn toàn không thể tự chăm sóc bản thân, mà ngày ngày cần người nhà chăm sóc. Nhưng điều an ủi là, tòa án phán quyết tro cốt của vợ Lý Chàng là Miêu Quyên vẫn thuộc về Lý Chàng, bởi vì tro cốt không thuộc loại hàng hóa phi nhân loại, tòa án nói nó thuộc về sự sống và tình yêu, như vậy Lý Chàng và Miêu Quyên, dù thế nào đi nữa vẫn là vợ chồng và tình yêu trọn vẹn, viên mãn. Mà Lý Xã, vì thế cũng có gia đình và cuộc đời phong phú và tương đối trọn vẹn hơn. Còn tôi và Lý Tĩnh, Phương Chu, Dương Vi Vi và đạo diễn Cố (đắc tội với anh ấy rồi), v.v., ngoài thỉnh thoảng gặp nhau ra thì cũng rất ít khi tụ tập lại với nhau nữa. Kịch bản phim "Tốc Cầu Cộng Miên" hoang phế ở đó, cũng chẳng qua chỉ là tờ giấy vụn trong một đoạn ký ức mà thôi.

Trong lúc sắp kết thúc việc viết cuốn "Tốc Cầu Cộng Miên - Một đoạn phi hư cấu giữa tôi và cuộc sống" này, tôi nhớ đến bậc thầy haiku cuối cùng của Nhật Bản là Kobayashi Issa. Ông sinh năm 1763, tên thật không gọi là Issa mà gọi là Yataro. Tương truyền năm mười chín tuổi, ông viết bài thơ đầu tiên trong đời mình:

Xuân đã đến

Yataro dưới danh Issa

Tái sinh

Sau đó ông mới gọi là Issa. Khi Issa hai tuổi mẹ qua đời, mười bốn tuổi bị mẹ kế đuổi khỏi nhà, rời bỏ quê hương Kashiwabara thuộc tỉnh Nagano, đi lang thang đói rét đến Edo (Tokyo), năm năm mươi hai tuổi trở về quê hương kết hôn với O-Kiku hai mươi tám tuổi, sinh được ba trai một gái, nhưng đều bất hạnh đoản mệnh; năm sáu mươi mốt tuổi vợ chết; sáu mươi hai tuổi tái hôn, chưa đầy ba tháng thì ly hôn; sáu mươi bốn tuổi kết hôn lần thứ ba, nhưng ngay trong năm vị đại sư cũng sầu thảm rời bỏ thế giới này, ông để lại cho vợ một cô con gái di phúc. Issa cả đời cô đơn lạnh lẽo, chỉ đến khi chết đi mọi người mới dần dần phát hiện ông là bậc thầy haiku, mới bắt đầu liên tục nhắc đến ông và những kiệt tác haiku bất hủ của ông. Ví dụ như bài thơ mà Chu Tác Nhân từng dịch:

Tôi biết thế giới này

Như sương mai ngắn ngủi

Thế nhưng, thế nhưng

Ví dụ như:

Mọi chuyện đã nói hết

Suy nghĩ lại

Đã quá muộn

Sống, không còn gì khác

Dưới bóng hoa anh đào

Chính là kỳ tích

Mà vị đại sư khi cuộc đời sắp tàn, đã dùng sinh mạng của mình viết nên những câu thơ tinh túy nhất trong cuộc đời ông là:

Sinh mệnh ngắn ngủi