Bà ngoại phải dậy sớm, ông ngoại đi đánh canh trở về, mới hơn năm giờ sáng, bà đã phải nấu xong cơm. Tôi không hỏi bà nữa, đợi bà ngủ say, tôi giãy ra từ ngực bà, chui khỏi chăn, thở phào mấy hơi thật thoải mái. Tôi đang nghĩ, ngôi nhà gỗ khắc lớn ở phía đầu đông kia, lão Liên Xô sống bên trong trông như thế nào nhỉ?

Đêm đó, tôi mơ một giấc mơ. Mơ thấy trong ngôi nhà gỗ khắc lớn ở đầu đông có một bà cụ sống ở đó, bà đứng dưới giàn hoa hướng dương vàng rực, ném cho tôi rất nhiều rất nhiều hòn sỏi. Bà bảo tôi rằng, đây đều là những hòn sỏi của Hắc Long Giang. Bà còn nói, bà muốn mài những hòn sỏi này thật tròn, dùng con suốt đục thủng lỗ, xỏ thành vòng cổ cho tôi đeo.

Trời sáng bạch, mặt trời lên thật cao.

Trong sân vương mùi tanh của cá, cậu út ngồi trên khúc gỗ ép cá. Vảy cá lấp lánh, giống như những vì sao đang nhảy múa. Cậu ép xong, trộn muối, xâu dây thép, treo lên tường.

Những chú gà con nhảy tưng tưng lên. Tôi vớt ruột và các thứ tạp uế trong chậu ra ném cho chúng, phần nước súp đỏ quánh còn lại đổ vào máng lợn. Sau đó, lại cọ rửa chậu sạch sẽ tinh tươm.

Làm thế này, cậu út vui lên khen tôi, tôi có thể tiện đà đòi hai con cá nhỏ, đem cho đồ ngốc ăn.

Ăn cơm xong, ai nấy bận việc nấy.

Tôi đi dọc theo bờ ruộng nứt nẻ, hướng về phía ruộng ngô. Ruộng ngô nhà bà ngoại nằm sát vườn rau của lão Liên Xô, lúc này, ngô đã trổ những chùm râu màu nâu đỏ, tôi bẻ một đoạn thân ngô ngọt, nhét vào miệng nhai, ăn chán chê, lại nhìn về phía ngôi nhà kia; khắp sân là hoa hướng dương, trên bức tường trát bùn vàng treo một chuỗi ớt đỏ tươi, một chuỗi tỏi trắng muốt và một nắm rau mùi để làm hạt giống.

Cửa phòng đang mở. Trong ký ức của tôi, hình như nó chưa từng mở bao giờ. Thế mà hôm nay nó lại mở thật sự, không phải mơ chứ?

Đi ra là một bà lão cao gầy, mặc váy dài đen, thắt khăn trùm đầu màu đồng cổ!

Bà từng bước di chuyển qua sân, đẩy cửa vườn, sát theo giàn đậu ve đi tới.

Tôi đứng ở ruộng ngô, bà đứng ở đó, ngăn cách giữa chúng tôi là một hàng cọc gỗ sồi thấp lè tè, nghiêng ngả, đã mục nát.

Tim tôi đập thình thịch như đánh trống.

"Cô bé, cô bé." Giọng nói rất chậm, có chút trì độn, "Sao cháu lại một mình ở đây thế?"

“Cháu hái thức ăn cho lợn.”

“Hái rau gì thế?”

“Rau dại, rau dền, rau mã đề, còn cả rau rệu với mầm tía tô nữa!”

Bà cười khúc khích, miệng không ngừng động đậy, giống như đang nhai cái gì: "Hái thức ăn cho lợn, sao không mang giỏ?"

“Cháu hái trước, để ở đây. Trưa cậu tới lấy ạ.”

“Mấy tuổi rồi?” “Bảy tuổi.” “Đi học chưa?” “Chưa.” “Có thích biết chữ không?” “Thích!”

Trả lời dứt khoát gọn gàng, tôi nghĩ nhất định bà sẽ rất hài lòng.

Bà giữ cọc gỗ sồi, tôi cũng giữ. Tôi ngẩng đầu, bà cúi đầu, ánh mắt chúng tôi giao nhau. Tôi không phân biệt được có phải là mơ không, liền buột miệng nói: "Bà ơi! Cháu gặp bà rồi. Chẳng phải bà hứa xỏ vòng cổ cho cháu đeo cơ mà?"

Tôi dùng tay khoa tay múa chân quanh cổ. Ban đầu bà trừng to mắt một chút, sau đó vạch hàng rào cọc sồi ra, kèm theo một tiếng lách cách giòn giã khi cọc gỗ sồi đổ rạp xuống, bà nghiêng người lao qua, ôm chầm lấy tôi thật chặt!

“Là cháu gái của bà! Là cháu gái của bà!” Cánh tay bà giống như chiếc kìm lớn kẹp chặt lấy tôi, mặt tôi bị bà hôn đến phát dẻo. Có lẽ bà nghe thấy tiếng rên rỉ của tôi, bà buông tôi ra, cuối cùng tôi cũng có thể thở hổn hển một hơi thật sâu.

“Bà ơi, đá ở Hắc Long Giang có thể mài tròn không ạ?”

“Được. Có thể mài tròn.” Bà gật đầu chắc nịch.

“Thế thì tốt rồi.” Tôi yên tâm mỉm cười.

Lúc nào không hay, tôi đi theo bà, xuyên qua vườn rau, đến sân nhà, bước vào cửa phòng.

Căn phòng không lớn, nhưng rất sạch sẽ. Tường được quét vôi trắng phau. Ở gian chính, điều thu hút nhất là một chiếc đồng hồ treo tường màu đen và chiếc bàn màu gỗ tử đàn bên dưới đồng hồ, bên cạnh bàn là một chiếc ghế gỗ màu đen.

Bà ấn tôi ngồi xuống, lấy đường phèn ra, tháo chiếc khăn tam giác màu đồng cổ ấy ra, xoay liền mấy vòng, nói với tôi: "Ăn đi, lát nữa bà nướng hạt thông cho mà ăn."

Bà đi vào bếp. Chẳng mấy chốc, bà dùng miếng sắt bưng hạt thông ra: "Ăn đi, thơm lắm, mới nướng đấy."

Bà hứng khởi nhảy múa.

Tôi nhìn bà múa, nhảy vừa nhanh vừa vấp, hoàn toàn không giống bà ngoại, đến cả lồng ngực cũng ưỡn thật cao.

“Bà ơi, chân bà to ạ?”

“To chứ.”

“Sao chân bà ngoại cháu lại là chân bó? Đi đường giống con vịt, lắc la lắc lư. Sao chân bà lại to thế?”

“Mọc tự nhiên mà. Bà không bó chân.”

Bà lục ra bài tú lơ khơ, cờ nhảy, sách vỡ lòng, đậu tằm từ năm ngoái, chất đầy một bàn.

Bà nói bà muốn dạy tôi nhận chữ, hát, cắt hoa giấy, nặn tượng bột. Bà dặn tôi, đến chỗ bà không được kể với người khác.

Đương nhiên, tôi đều đồng ý hết.

Trên đường về nhà, tôi nhìn trời cũng muốn cười, nhìn đất cũng muốn cười. Từng đám mây trắng, từng chiếc lá xanh, đều vô cùng thân thiết. Tôi ngâm nga hát, bước trên mảnh đất đang nóng hừng hực, nhảy chân sáo trở về.

Đồ ngốc nghênh đón, tôi ôm chặt lấy nó giống như cách bà ôm tôi, áp sát vào tai nó, thì thầm: "Đồ ngốc, tao kể cho mày một bí mật, mày không được nói với người khác đâu đấy."

Sau bữa trưa, bầu không khí càng trở nên oi bức, ngột ngạt. Chẳng mấy chốc, gió nổi lên. Mây biến thành màu xám nhạt, dồn đống lại, ôm lấy thành một cục màu xám chì lớn.

Gió lướt qua. Chim én ríu rít là đà bay xuống. Những sợi mưa nhỏ li ti giống như từng cây kim thêu màu bạc, ào ạt đâm sầm xuống mặt đất.

Đàn gà xếp hàng ngay ngắn, run rẩy đôi cánh, đứng dưới hiên nhà. Đồ ngốc lại đắc ý nhấc móng, không ngừng dùng lưỡi liếm bộ lông ướ sũng.

Bà ngoại vui mừng dập đầu ba cái, không ngớt lẩm bẩm: "Cầu mưa không uổng công, quả nhiên, nói đến là đến ngay." Bà bước đến bên cửa sổ, tràn đầy hứa hẹn nhìn ra. Trong hốc mắt bà có những hạt nước. Chẳng lẽ là mưa hắt vào trong?

Tôi nhìn ra cửa sổ: Cửa sổ đang đóng, nước mưa theo mặt kính chảy ròng ròng xuống dưới. Vậy thì, bà ngoại kích thích đến mức rơi nước mắt rồi.

Tôi khiêng một chiếc ghế đẩu nhỏ, đứng lên trên, bám vào bệ cửa sổ nhìn ra ngoài: Mưa càng lúc càng lớn, càng lúc càng gấp, trên mặt đất nổi lên rất nhiều bọt nước, giống như những đồng tiền đồng tôi dùng để đá cầu.

Tôi đang nghĩ về bà cụ ở đầu đông. Bây giờ bà đang làm gì nhỉ?

Đúng rồi, sao bà lại chỉ có một mình thế kia?

Tôi rất muốn lập tức làm rõ chuyện này. Tôi muốn hỏi bà ngoại, nhưng vừa nhớ đến lời dặn của bà cụ, liền lập tức dập tắt cái ý định đó.

Cơn mưa đã tạnh. Những chú châu chấu trong đám cỏ nhảy nhót vui vẻ, dế cũng kêu lanh lảnh hơn. Đồ ngốc thỏa mãn đến mức lồng lộn đá giò lái, những chú gà con không ngừng bới lớp đất ướt sũng.

Bà ngoại ôm củi nấu cơm. Trong bếp truyền ra tiếng củi cháy lách tách và tiếng thái rau sột soạt. Ông ngoại trèo từ trên sủng xuống, đi bốt cao cổ, cầm xẻng, nhảy xuống chuồng lợn hốt phân.

Tôi xỏ dép nhựa, chạy về phía bà cụ.

Chim chích chạy nhảy ở phía trước tôi. Chúng hình như vừa rời ổ, vẫn chưa biết bay cao, chỉ là là sát mặt đất, dùng sức vỗ đôi cánh non nớt.

Góc Đông Bắc, một chiếc cầu vồng vụt bay lên, giống như một cây cầu ngũ sắc rực rỡ.

Tôi nín thở đẩy cánh cửa đó ra. Tôi sợ bà cụ đang ngủ.

Là mở cửa làm căn phòng sáng lên, hay là tôi sơ ý gây ra tiếng động? Dù sao đi nữa, bà đã phát hiện ra tôi ngay lập tức.

“Ồ, mưa lớn quá, mưa lớn quá đi!”

Bà chạy tới, ngồi xổm xuống, vỗ vỗ má tôi.

“Bà ơi, váy của bà giống hoa loa kèn quá.” Tôi níu vai bà, nói với bà.

Bà bĩu môi, chớp chớp mắt hai cái liền, hếch vai đứng dậy, chậm rãi xoay một vòng, rồi bất ngờ ngồi xổm xuống, kêu lên kinh ngạc: "Nhìn chuẩn lắm. Giống hoa loa kèn thật. Cục cưng thông minh!"

Bà bế tôi lên, đẩy cửa ra, vòng ra sau nhà, đặt tôi xuống đất.

Lần này đến lượt tôi kinh ngạc kêu lên. Giữa đám cỏ dại mọc đầy hoa bìm bịp ngũ sắc. Bà ngắt mỗi màu một bông, cài lên đầu tôi. Mấy con ong vò vẽ vo ve bay lên đỉnh đầu, dọa tôi ôm chầm lấy bà.

“Sao thế? Sao thế?”

“Ong! Cháu sợ ong!”

Bà cười, ôm tôi lên, dùng tay vuốt trán tôi, vừa đi vừa hát rằng: "Ong vàng ngoan, ong vàng ngoan, ong vàng không đốt bé cưng của ta. Cho cháu phấn hoa ăn, cho cháu phấn hoa ngon, chỉ cần cháu không đến, làm bé cưng của ta sợ."

Tôi cười. Thấy tôi cười, bà càng cười dữ dội hơn. Thân thể không ngừng run lên, tôi tiện đà trượt xuống đất, cộp cộp chạy ù vào trong nhà.

Bà bưng một đĩa đậu tằm luộc mới, từng hạt bóc vỏ đi, rồi lại từng hạt đút vào miệng tôi. Món đậu vừa thơm vừa mềm, tôi quên cả chuyện về nhà.

“Bà ơi, sao nhà bà chỉ có một mình thế?”

Bà khẽ ngẩng đầu lên, trong hốc mắt có thứ gì đó lóe lên, rồi lại biến mất. Bà nhét vỏ đậu tằm vào miệng, rồi lại từ từ nhổ ra, làm vương vãi đầy váy.

Tôi hỏi như vậy, sao bà cụ lại không đau lòng chứ? Tôi định ôm lấy cổ bà, nhân cơ hội làm nũng. Nào ngờ, bà cười nói: "Muộn rồi, xem bà ngoại con chờ sốt ruột kìa. Đến giờ ăn cơm rồi đấy."

“Dạ.” Tôi đáp lời, đứng dậy, lủi tha lủi thủi đi về phía cửa. Lúc đẩy cửa, không nhịn được quay đầu nhìn bà một cái.

“Suýt quên hỏi, tên gì nhỉ?” Giọng nói khàn khàn, lẫn đờm, nghe không rõ.

“Nghênh Đăng. Tên cõi của cháu. Mẹ nói, lúc sinh cháu là ngày rằm tháng giêng, trời vừa chập tối, còn chưa thắp đèn băng, bố đã đặt cho cháu cái tên này rồi.”

Bà lại phát ra một tiếng cười kinh hãi. Bà cụ đáng sợ! Tôi chuồn thẳng một mạch về nhà, ôm chặt lấy đồ ngốc.

“Đi đâu thế hả? Cả ngày không thấy bóng dáng ở nhà! Gọi ông mày về ăn cơm.” Bà ngoại đổ nước rửa nồi vào máng lợn, dùng giọng lè nhè gọi tôi. Tôi buông đồ ngốc ra, ngẩn ngơ bước về phía vườn rau.

Ông ngoại để chân trần, ống quần xắn đến đầu gối, hai tay ôm lấy nhau ngồi ở đầu luống. Gió thổi qua, vườn rau ánh lên một lớp ánh sáng xanh rì. Tóc ông ngoại bù xù, bay phấp phới theo gió, trên khuôn mặt âm trầm, hai đôi mắt trân trân nhìn cái gì đó.

Tôi ôm ngực, bước qua vũng nước nhỏ ngả màu vàng sậm đang gợn sóng, đứng lặng phía sau ông. Ông hoàn toàn không hề hay biết.