Bạch Lộc Nguyên

Lượt đọc: 467 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 5

❊ ❊ ❊

Một buổi sáng hai tháng Hai bình nhạt tĩnh lặng, tiết xuân còn se lạnh, trong ngõ ngách lại vang lên tiếng mõ rao bán bánh mỳ thố. Con ngựa con và con lừa con nghe thấy tiếng mõ liền cất tiếng kêu mừng rỡ, nắm lấy vạt áo bà nội đi ra từ phòng trong nhà trên. Bạch Triệu thị bị hai đứa cháu nội kéo cho loạng choạng, nhưng trên mặt lại đong đầy nụ cười từ tường ôn hòa. Hai bàn tay thò dưới vạt áo móc tiền đồng và tiền điếu. Bạch Gia Hiên bước qua ngưỡng cửa nhà ngang, ở giữa sân chặn đường đi của ba bà cháu: "Mẹ, từ hôm nay trở đi, cắt hết đồ ăn vặt của hai đứa nó đi." Khuôn mặt từ hòa của Bạch Triệu thị lập tức sầm xuống, chằm chằm nhìn con trai, rõ ràng là ngoài dự liệu nên ngẩn người. Gia Hiên giải thích: "Không nên cho ăn vặt nữa, hai đứa nó lớn rồi. Người ta nói 'nhà giàu chiều lừa ngựa, nhà nghèo chiều con nít'. Nhà mình thì lừa ngựa hay con nít đều không được nuông chiều." Bạch Triệu thị như có điều ngộ ra, sắc mặt tươi tỉnh trở lại, cúi đầu nhìn hai cái đầu đáng yêu đang nép vào hông mình, ngẩng mặt nói với con trai: "Hôm nay coi như lần cuối cùng." Gia Hiên vẫn không đổi giọng: "Dứt khoát thì phải dứt khoát. Bỏ đi, cứ từ hôm nay mà cắt." Bạch Triệu thị đem tiền đồng và tiền điếu đã xếp gọn trong lòng bàn tay nhét trở lại vào túi dưới vạt áo lớn, tức giận quay người đi: "Anh thật là sắt đá!" Ngựa con và lừa con uất ức ấm ức mếu máo, bị bà nội nắm tay xịu mặt đi nhanh vào phòng trong nhà trên.

Tiếng mõ trong ngõ ngách càng lúc càng dồn dập, tiếng rao giòn giã trong trẻo cũng càng thêm vang dội: "Bánh mỳ thố đây... Bánh mỳ thỏ đây... Bánh mỳ lựu đây... Ai mua nào..." Tiên Thảo ngoái đầu lại từ khung cửi nói: "Anh ra đuổi cái người bán bánh mỳ đó đi, đừng để ông ta rao trước cổng nhà nữa, làm bọn trẻ nó cứ khóc lóc chọc thèm." Gia Hiên ngược lại cười nói: "Người ta rao ở ngoài ngõ, có chui vào sân nhà mình rao đâu, lấy quyền gì đuổi người ta? Rao thế tốt, rao cho ngựa con lừa con nghe tiếng mõ tiếng trống bán bánh bán kẹo mà như nghe tiếng rao bán ớt là tốt rồi." Tiên Thảo cắn môi nhắc lại lời mẹ chồng: "Anh thật là sắt đá!"

Hai đứa trẻ đã lớn đến tuổi phải đi học. Hai đứa con trai này lớn lên rất giống nhau, như thể hai viên gạch đúc ra từ một khuôn gỗ và nung chung một lò; tuy tuổi tác chênh nhau một năm, nhưng người em lừa con so với anh trai ngựa con không những không thấp bé hơn mà còn thô giáp vạm vỡ hơn anh. Chúng đều giống người cha Gia Hiên, cũng giống người ông nội quá cố Bỉnh Đức, toàn bộ ngũ quan trên mặt đều nỗ lực gồ ra ngoài, sống mũi gồ ra, khuôn miệng gồ ra, nhãn cầu gồ ra cùng với xương vai gồ ra, dù tuổi còn nhỏ nhưng đã hiện rõ cái phôi mẫu mang đặc trưng gồ ra ấy. Theo thời gian tuổi tác tăng lên, đặc trưng khuôn mặt gồ ra này sẽ ngày càng trở nên nổi bật.

Bạch Gia Hiên quá đỗi yêu mến hai đứa con trai này. Anh thường tranh thủ lúc bọn trẻ không chú ý mà chăm chú ngắm nhìn khuôn mặt có ngũ quan gồ ra ấy, nhưng lại không thốt ra được những lời âu yếm cũng không làm ra được những cử chỉ thương yêu thân mật. Bọn trẻ và bà nội như hình với bóng, ngày đêm quấn quýt, anh hầu như chưa từng cõng hay bế chúng, càng không giống những người nông dân bình thường cõng con trên cổ đi chơi hội xem hát. Bây giờ, nhìn thấy con cái đã đến tuổi đi học, anh không thể tiếp tục buông tay để bà nội kể chuyện mèo chuyện chó cho chúng nghe nữa. Bạch Gia Hiên đang bàn tính quyết định lập một ngôi trường học cho thôn Bạch Lộc. Thôn Bạch Lộc có hơn một trăm hộ gia đình, từ trước đến nay đều gửi con đến thôn Thần Hòa cách đó bảy tám dặm để đi học, Bạch Gia Hiên chính là ở đó sớm đi chiều về học suốt năm năm. Anh muốn lập trường học không hoàn toàn là vì hai đứa con đi học cho tiện, mà chỉ cảm thấy hiện tại nên do mình đứng ra thúc thành việc này. Trường học sẽ đặt ở trong nhà thờ họ. Ngôi nhà thờ họ đó lâu năm không sửa sang, tuy là nơi thần thánh cúng tế tổ tiên, nhưng dù sao cũng là đồ công của chung không ai bận tâm, rãnh ngói của năm gian đại đình và sáu gian nhà ngang rụng đầy lá khô tích tụ chất bẩn, rêu xanh giăng lưới, cỏ ngói mọc cao tới hai thước; trong kẽ rui trở thành tổ đẻ trứng ấp con lý tưởng của chim sẻ; lớp vôi trên tường bong tróc rơi từng mảng; gạch lát nền bên dưới bị chuột đào rỗng, gạch lún xuống. Bạch Gia Hiên muốn đứng ra tu sửa hoàn toàn mới lại ngôi nhà thờ họ già cỗi này, sau đó ở đây lập lên trường học của bản thôn. Tên tuổi của anh sẽ cùng bất hủ với nhà thờ họ và trường học.

Nhà thờ họ cũng lâu đời như lịch sử của ngôi làng, nhưng lại không có bất kỳ sách tre tờ giấy nào lưu giữ lại. Không rõ nơi đây bắt đầu có dấu chân người từ năm nào, không nói rõ được vị thủy tổ đầu tiên đến ngọn gò này đào cái hang đầu tiên hay dựng cái túp lều tranh đầu tiên là ai. Những thiên tai dồn dập xảy ra không dưới một trăm lần đã phá hủy ngôi làng này đến tận cùng, những người đến sau có lẽ là những người may mắn sống sót tích tụ lại rồi tiếp tục sinh sôi. Thiên tai phá hủy làng mạc, phá hủy lịch sử và cũng phá hủy ký ức, chỉ có những truyền thuyết hoang đường hư cấu là trường tồn không suy. Dòng sông Tư Thủy tràn bờ đã đẩy ngôi làng từng bước một từ bãi sông đến tận chân gò, cho đến khi ép lên trên gò. Tương truyền có một trận lũ lụt mang tính hủy diệt xảy ra vào ban đêm, những người may mắn chạy thoát lên gò cao trần nồng trần nẫy ngồi cho đến sáng, giật một nắm dây khoai lang dưới ruộng quấn quanh hông, che đi bộ phận riêng tư nhất của nam nữ, trong biển nước vàng đục mò mẫm những cuốc, xẻng, rìu chìm trong lớp bùn lầy; bức thần trục rộng lớn ghi chép tổ tông hiển khảo hiển tỉ trong nhà thờ họ cùng với xà gồ rui mèn, tất cả đều bị nước lũ cuốn đi không vết tích, lịch sử của ngôi làng từ đó bị đứt gãy.

Truyền thuyết lại kể vào một năm giữa tiết Phục mưa lửa đổ xuống, những hòn lửa quả cầu lửa to như chậu đồng nhỏ như hạt đậu trút xuống, nhà cửa cháy thành tro bụi; người cùng trâu ngựa heo dê chó đều bị nướng chín, không cách nào cứu chữa không đường trốn chạy dĩ nhiên không một ai thoát khỏi; thần trục cùng xà gồ rui mèn trong nhà thờ họ lại một lần nữa biến thành tro bụi, lịch sử của ngôi làng lại một lần nữa trở thành khoảng trống. Còn như nạn châu chấu thành tinh, dịch bệnh lan tràn, thì đã trở thành tai họa nhỏ không đáng nhắc tới rồi. Những người già ở thôn Bạch Lộc sống đến ngày nay bình tĩnh nói, số hộ gia đình của ngôi làng này vĩnh viễn không vượt quá hai trăm, dân số không vượt quá một ngàn, nếu vượt quá sẽ có tai họa giáng xuống.

Ngôi làng này về sau xuất hiện một vị tộc trưởng rất có trí tuệ, ông đề nghị đổi tên thôn Hầu Gia (có thuyết nói là thôn Hồ Gia) ban đầu thành thôn Bạch Lộc, đồng thời quyết định đổi họ. Hai anh em nhà họ Hầu (hoặc họ Hồ) muốn chiếm hết mọi may mắn của nai trắng, bèn thương lượng người nhánh anh cả của tộc trưởng tất cả đổi sang họ Bạch. Người nhánh em hai cùng con cháu đời đời tất cả đổi sang họ Lộc; quy củ hai họ Bạch Lộc cùng thờ chung một nhà thờ họ, đã duy trì mối huyết thống cùng gốc cùng nguồn cho đến tận bây giờ. Nghe nói nguyên vùng Bạch Lộc lúc đó rộ lên một làn sóng đổi tên làng, nào là thôn Lộc Tiền, thôn Lộc Hậu, thôn Lộc Hồi Đầu, thôn Lộc Minh, thôn Lộc Quái, thôn Lộc Cầm Thảo, thôn Lộc Giác, thôn Lộc Đề, vô số kể. Một vị quan huyện mới đến nhậm chức, bị những ngôi làng lấy tên nai này làm cho nhức hết cả đầu, bèn hạ lệnh nhất loạt khôi phục lại tên làng cũ, chỉ cho phép giữ lại hai cái tên có liên quan đến nai là thôn Bạch Lộc và trấn Bạch Lộc, người dân thôn Bạch Lộc cảm thấy vô cùng hãnh diện, càng thêm trân trọng tên làng của mình.

Người anh cả đổi sang họ Bạch và người em hai đổi sang họ Lộc lúc mới xây dựng nhà thờ họ đã lập ra quy củ, vị trí tộc trưởng do con cháu ngành trưởng họ Bạch thừa kế truyền lại. Đố là mô phỏng theo quy tắc sắt truyền vị của hoàng đế trong cung đình, thuộc về lẽ tự nhiên không dung nghi ngờ. Sau khi vị tộc trưởng già Bạch Bỉnh Đức qua đời, Bạch Gia Hiên thuận lý thành chương nối ngôi tộc trưởng là chuyện mang tính pháp định. Mấy năm đầu sau khi cha mất, mỗi giỗ tết, Bạch Gia Hiên quỳ trên vị trí chủ tế tế lễ tổ tiên, lúc nào cũng không chủ động được mà trong lòng hoảng hốt mông đít bủn rủn; cho đến khi người vợ thứ bảy là Tiên Thảo thuận lợi sinh hạ đứa con trai đầu lòng, cái bệnh hai đầu hoảng hốt bủn rủn đó không chữa mà tự khỏi. Bây giờ, Bạch Gia Hiên mang trong ngực một kế hoạch chi tiết chu đáo về việc tu sửa nhà thờ họ bước vào khoảng sân nhà Lộc Tử Lâm.

Đây là ngôi nhà tứ hợp viện đẹp nhất thôn Bạch Lộc nói riêng và cả vùng Bạch Lộc nói chung. Nó là kiệt tác của cụ cố nhà Lộc Tử Lâm. Vị cụ cố đó từng sống sa sút phá sản, đi ăn xin lang bạt đến tận thành Tây An, ban đầu gánh nước kéo ống thổi lửa ở một quán ăn, về sau lại học được một tuyệt kỹ nấu nướng. Một vị đại quan đi tuần phương Nam qua Tây An ăn món gà hồ lô do ông nấu, vô cùng mừng rỡ thốt lên khen ngợi: "Thiên hạ đệ nhất thược." Thế là phát tài, thế là mua đất đai ở thôn Bạch Lộc, thế là xây dựng nên ngôi tứ hợp viện hàng đầu vùng Bạch Lộc. Sự thành công vĩ đại của ông đã gợi mở và cám dỗ hết thế hệ này đến thế hệ khác con cháu nông dân, buông cuốc buông cày cầm lấy thược sắt vá chảo, làn sóng học nghề nấu ăn dấy lên từ đó kéo dài suốt một thế kỷ, vùng Bạch Lộc nổi tiếng khắp trong ngoài tỉnh vì sản sinh ra những đầu bếp giỏi. Tuy nhiên từ sau thời cụ cố, đến bốn đời nhà Lộc Tử Lâm, nhà họ Lộc lại không có thêm một người đàn ông nào cầm thược múa vá nữa, người ngoài tuyệt đối không ngờ tới khi "Thiên hạ đệ nhất thược" qua đời lại để lại di huấn thế này: "Ta cả đời hầu hạ người ta, vô dụng nhất. Phải ráng lấy cái hãnh tiến, để người ta hầu hạ mình mới làm rạng rỡ tổ tông. Đỗ một tú tài thì đến trước mộ ta đốt một dây pháo cỏ, đỗ cử nhân thì đốt pháo đùng, đỗ tiến sĩ... thì bắn ba tiếng súng thần công." Cụ nội, ông nội, cha của Lộc Tử Lâm và chính bản thân ông đều chưa thực hiện được di nguyện của cụ cố, ngoài việc thuê tá điền làm ruộng, đều chưa trở thành người được người khác hầu hạ, mặc dù đời này qua đời khác như chó quay cối xay dốc lòng dốc sức nuôi con cháu học hành, nhưng rốt cuộc đến cả vận may đốt một dây pháo cỏ trước mộ cụ cố cũng chưa từng có. Xương cốt của cụ cố chắc chắn đã sớm biến thành đất bụi, nhưng lời trối của ông lại như rượu ngon ủ trong hầm càng lâu càng nồng thơm. Lộc Tử Lâm vào tháng Giêng năm con trai vừa tròn bảy tuổi đã gửi nó đến trường học thôn Thần Hòa để khai tâm, tra cứu suốt một đêm từ điển mới chọn định Triệu Bằng làm tên đi học của con, ngụ ý trong đó cực kỳ tha thiết, cũng cực kỳ rõ ràng. Con trai thứ hai Triệu Hải tháng Giêng năm nay cũng vừa gửi đến trường học, hai đứa con trai mỗi ngày khi trời vừa mờ sáng đã bị ông gào thét gọi dậy đi học. Mặt mũi Triệu Bằng Triệu Hải rét đến mức nhăn nheo, tay chân rét đến mức chảy nước vàng. Người làm mẹ than phiền con còn quá nhỏ đi học quá sớm, Lộc Tử Lâm không hề lay chuyển tiếp tục cổ vũ: "Tôi đang chờ đến cúng trước mộ cụ cố để bắn súng thần công đây!"

Lộc Tử Lâm ở trong nhà gian nghe thấy một tiếng bước chân lạ liền đi ra sân, nhìn thấy Bạch Gia Hiên đi vào, bèn vội chắp tay chào hỏi. Bạch Gia Hiên dừng bước nói: "Tôi tìm chú có chút việc." Lộc Tử Lâm quay lại nhà gian bèn có chút không thoải mái vì cảm thấy bị xem nhẹ, bị hạ thấp. Bạch Gia Hiên bước vào cửa bức phong của nhà trên liền gọi một tiếng: "Chú ạ!" Lộc Thái Hoàn từ phòng trong nhà trên thong thả đi ra, tay trái cầm một chiếc điếu cày bằng đồng vàng, tay phải kẹp một khúc giấy bản đang nhả khói, xua tay vái chào mời Bạch Gia Hiên ngồi vào chiếc ghế chạm khắc trong phòng khách. Lộc Thái Hoàn ngồi ở chiếc ghế bên kia bàn vuông, những ngón tay thon dài khéo léo ve sợi thuốc lá vàng ươm mềm mại trong cối điếu, động tác rất tao nhã. Bạch Gia Hiên nói: "Chú ạ, nhà thờ họ của chúng ta đến lúc phải tu sửa rồi." Lộc Thái Hoàn thổi cháy khúc giấy bản, ngẩn người một chút, ngọn lửa từ khúc giấy bản nhanh chóng đốt cháy một đoạn tro giấy. Lộc Thái Hoàn nhanh chóng phục hồi lại từ trạng thái ngẩn người, tao nhã kẹp khúc giấy bản vào nỏ điếu, tao nhã rít một hơi, tiếng nước trong điếu cày róc rách cũng vô cùng tao nhã, cho đến khi "phù" một tiếng thổi văng lớp tro trắng trên nỏ điếu, mới nói: "Đã sớm nên tu sửa rồi." Bạch Gia Hiên nghe xong lập tức nghiệm ra ba tầng ý nghĩa: "Nên tu sửa nhà thờ họ; nhà thờ họ sớm đã nên tu sửa mà không tu sửa là sự thất trách của cựu tộc trưởng Bạch Bỉnh Đức; tân tộc trưởng bận rộn cưới vợ chôn người chết bây giờ mới rảnh tay tu sửa nhà thờ họ." Bạch Gia Hiên không tiện giải thích, chỉ giả vờ không mấy bận tâm, bèn nói về phương án cụ thể của công trình tu sửa và cách thức quyên góp lương thực tiền bạc. Thái Hoàn nghe được vài câu liền ngắt lời anh: "Việc này cháu và Tử Lâm đứng ra gánh vác đi; chú đã già rồi." Bạch Gia Hiên vội giải thích: "Chạy vặt tự nhiên có cháu và Tử Lâm. Chú phải ra mặt chứ ạ!" Lộc Thái Hoàn nói: "Bố cháu lúc còn sống, việc gì chẳng phải hai người bọn chú cùng tay làm? Bây giờ nên xem anh em các cháu cùng tay làm việc rồi." Nối tiếp là một tiếng gọi, gọi Lộc Tử Lâm lại: "Gia Hiên nói muốn tu sửa nhà thờ họ, hai anh em cháu bàn bạc xem mà làm đi."

Trong suốt một mùa xuân dài đằng đẵng, thôn Bạch Lộc tràn ngập một không khí hữu nghị, hòa thuận và vui vẻ. Công trình tu sửa nhà thờ họ đã bắt đầu khởi công. Bạch Gia Hiên đã mời cha của người vợ thứ năm là thợ mộc Vệ cùng học trò của ông đến. Toàn bộ công trình do Bạch Gia Hiên và Lộc Tử Lâm chia nhau chịu trách nhiệm. Lộc Tử Lâm phụ trách thi công, mỗi ngày cắt cử nhân công theo từng hộ. Bạch Gia Hiên tổ chức hậu cần, ngoài khoảng sân nhà thờ họ tạm thời dựng lên lều cọ, đắp bếp lò bắc thớt. Ngoài việc lo cơm nước cho thợ thầy, tất cả những người luân phiên được cử đến làm thợ phụ phụ việc, cũng đều ăn cơm tại bếp công. Đầu bếp là mấy người phụ nữ sạch sẽ ngăn nắp nhất trong thôn. Đàn ông vừa ngồi quây quần dưới đất ăn cơm vừa trêu chọc đùa giỡn với phụ nữ bên bếp lò, không khí vui tươi hỷ đã hòa quyện người của hai họ Bạch Lộc lại với nhau.

Một phương án táo bạo do Bạch Gia Hiên đề xuất đã nhận được sự hưởng ứng sảng khoái của Lộc Tử Lâm: Tất cả những gia đình họ Bạch hoặc họ Lộc thắp hương ở nhà thờ họ, tùy theo gia cảnh của mình mà tùy ý quyên góp, một thăng không chê ít, một hộc không từ chối, gia đình thực sự không lấy ra nổi một thăng một đồng cũng không trách phạt. Tôn chỉ tu sửa nhà thờ họ phải thể hiện đầy đủ tinh thần "Thôn Bạch Lộc nhân nghĩa" trên bia đá do đích thân quan huyện dựng ở trong sân. Bất luận quyên góp bao nhiêu, phần lương thực tiền bạc còn thiếu để tu sửa nhà thờ họ, tất cả đều do anh và Lộc Tử Lâm bao trọn. Bạch Gia Hiên ghi chép sổ sách rõ ràng lương thực quyên góp của từng nhà từng hộ, dùng giấy đỏ chép lại danh sách công khai dán trên bức tường ngoài nhà thờ họ, mỗi ngày ghi lại con số lương thực và tiền bạc đã chi tiêu, trong lòng luôn có một thước đo rõ ràng: Không thể làm ra một bãi sổ sách mờ móa cho tổ tông. Sau khi tính toán toàn bộ dự toán, lượng lương thực mà toàn thể dân làng hăng hái quyên góp chỉ bù đắp được hai phần ba tổng nhu cầu, hai nhà Bạch Gia Hiên và Lộc Tử Lâm cùng bao trọn một phần ba còn lại.

Vào ngày toàn bộ công trình hoàn thành khánh thành, người ta đã mời gánh hát Ma Tử Hồng ở Nam Nguyên về, hát suốt ba ngày ba đêm. Người khắp vùng trên sông dưới sông đều kéo đến thôn Bạch Lộc xem hát, đến chiêm ngưỡng nhà thờ họ được tu sửa mới tinh của thôn Bạch Lộc, đến tham quan bia đá do đích thân quan huyện dựng trong sân nhà thờ họ, đến để nhận mặt vị tộc trưởng kế nhiệm Bạch Gia Hiên của thôn Bạch Lộc. Người từng lập nên kỷ lục cưới vợ cao nhất vùng Bạch Lộc là Bạch Gia Hiên hóa ra chẳng phải kẻ có tướng mạng độc địa gì, mà là một quý nhân, phụ nữ mỏng phúc ngắn phận bình thường làm sao gánh nổi dòng nước sâu như thế?

Sau vụ thu hoạch mùa hè năm đó, trường học mở cửa. Ngũ gian đại đình phụng thờ thần vị tổ tông hiển khảo hiển tỉ của hai họ Bạch Lộc, mỗi người đàn ông và phụ nữ đã chết đều chiếm một ô rộng bằng ngón tay, toàn bộ thần vị chiếm trọn bức tường chính diện của ngũ gian đại đình. Ba gian nhà ngang phía tây làm trường học, đợi sau này số lượng học sinh phát triển nhiều lên chứa không nổi nữa, mới chuyển sang ngũ gian đại đình. Ba gian nhà ngang phía đông ở giữa dùng vách đất ngăn ra, một bên làm phòng ngủ của thầy giáo, một bên làm phòng họp việc công của các chức dịch trong tộc.

Bạch Gia Hiên được bầu làm Học đổng, Lộc Tử Lâm được bầu làm Học giám. Hai người thương lượng cùng nhau đến Học viện Bạch Lộc tìm Chu tiên sinh, nhờ ông giới thiệu cho một vị tiên sinh có cả kiến thức lẫn phẩm đái tốt. Chu tiên sinh gặp người em vợ Bạch Gia Hiên và Lộc Tử Lâm,Kính nhiên chắp tay vái chào rồi quỳ gối xuống đất: "Hai vị hiền đệ xin nhận của ngu huynh một lạy." Hai người giật thót tim, nhìn nhau ngơ ngác vội kéo Chu tiên sinh đứng dậy, gần như đồng thanh hỏi: "Tiên sinh làm sao thế này?" Chu tiên sinh đột nhiên bàng hoàng rấn rấn nước mắt: "Hai vị hiền đệ đã làm nên một việc công đức vô lượng rồi!" Kính nhiên cảm khái muôn vàn, trở nên hào hùng dâng trào: "Các chú tu sửa nhà thờ họ là việc thiện, nhưng đó chỉ là việc thiện nhỏ; các chú hưng biện trường học mới là việc thiện lớn, việc thiện công đức vô lượng. Tổ tông nên kính nên tế, không kính không tế là bất hiếu, kính rồi tế rồi cũng chỉ mới tận được một phần lòng hiếu, hưng biện trường học mới là việc lớn cho muôn đời con cháu; thế sự về sau dựa vào người sống chứ không dựa vào người chết; dựa vào những đứa trẻ còn đang bú mệ tập đi mặc quần thủng đáy, phải dạy chúng biết chữ đọc sách hiểu đạo lễ nghĩa, biết đâu chừng trong đó có tài năng đống lương dựng nước yên dân đấy. Các chú đã làm một việc thiện lớn như thế cho con cháu vùng Bạch Lộc, tôi thay mặt những đứa trẻ có cơ hội đọc sách quỳ lạy các chú một lạy." Bạch Gia Hiên cũng bị anh vợ làm cho xúc động nước mắt trào ra, Lộc Tử Lâm cũng lớn tiếng khiêm tốn nói: "Chu tiên sinh nhìn nhận sự việc sâu xa. Hai đứa em ban đầu chỉ nghĩ bọn trẻ trong thôn đi học cho tiện..."

Bạn học đồng khoa của Chu tiên sinh rải rác khắp Quan Trung, giới thiệu một vị tiên sinh đến thôn Bạch Lộc dạy học tự nhiên không khó, thế là giới thiệu Từ tú tài ở Từ Gia Viên phía đông vùng Bạch Lộc gần đó. Từ tú tài và Chu tiên sinh là bạn đồng khoa cùng tuổi, học thức uyên bác nhưng thi cử nhiều lần không đỗ, ở nhà vừa làm ruộng vừa đọc sách, đã nhạt nhòa với công danh sự nghiệp, chỉ để tao nhã tính tình. Hai người cầm thư do chính tay Chu tiên sinh viết tìm đến Từ Gia Viên, Từ tú tài vui vẻ nhận lời đến thôn Bạch Lộc mở lớp dạy học.

Trong ba gian nhà ngang phía tây được dùng làm phòng học, chất đầy bàn vuông, bàn dài, ghế dài và ghế đơn do học sinh tự khiêng từ nhà mình đến. Hai đứa con trai của Bạch Gia Hiên cũng đã được đặt tên đi học, ngựa con tên Bạch Hiếu Văn, lừa con tên Bạch Hiếu Võ, chúng dĩ nhiên ngồi ở phía trong. Hai đứa con trai của Lộc Tử Lâm là Lộc Triệu Bằng và Lộc Triệu Hải cũng từ trường học thôn Thần Hòa chuyển về trường học bản thôn. Đàn ông trong thôn bất luận có con em đi học hay không, đều cùng nhau tham gia lễ khai giảng của trường học.

Lễ khai giảng trọng thể mà lại giản dị. Bức tranh dập đá chân dung nghiêng của Chí thánh tiên sư Khổng Tử được dán trên tường nhà phía nam, trên bàn tế phụng thờ trái cây theo mùa, một dĩa táo dại, một dĩa đào muộn, một dĩa bánh ngọt, một dĩa bánh rán. Hai cây nến đỏ được Bạch Gia Hiên thắp sáng, tiếng pháo ở ngoài sân nhà thờ họ liền nổ tung trời, anh thắp hương rồi dập đầu. Bọn trẻ đều quỳ phục trên khoảng đất trống giữa bàn ghế, những người đàn ông có mặt ở sân nhà thờ họ cũng đều quỳ phục xuống. Lộc Tử Lâm và Từ tiên sinh lần lượt dâng hương quỳ bái, rồi đứng hầu hai bên bàn tế, chăm sóc những đứa trẻ mới nhập học từng đứa một dâng hương dập đầu, cuối cùng là dân làng dâng hương dập đầu. Quy trình tế lễ Khổng Tử hoàn tất, Bạch Gia Hiên đem một dải lụa đỏ đã chuẩn bị sẵn khoác lên vai Từ tiên sinh, tiếng pháo lại nổ tung. Từ tiên sinh vuốt dải lụa đỏ vắt từ vai qua ngực buộc lại dưới nách, chỉ nói một câu làm đáp từ: "Tôi đến thôn Bạch Lộc chỉ muốn dạy tốt hai chữ coi như đã hết lòng hết sức rồi, đó là hai chữ 'Nhân Nghĩa' trong câu 'Thôn Bạch Lộc nhân nghĩa' khắc trên bia đá ngoài sân."

Theo quy trình dự định lẽ ra đã kết thúc, ngoài sân bước vào hai cụ già, trên tay bưng một chiếc khay sơn đỏ, trong khay đặt hai dải lụa đỏ. Hai cụ già bước lên bàn tế, khoác một dải lụa đỏ lên vai Bạch Gia Hiên, khoác dải lụa còn lại lên vai Lộc Tử Lâm. Cụ già nói: "Đây là ý dân."

Chiều tối, Bạch Gia Hiên cởi chiếc áo dài màu xanh mặc lúc tham gia lễ khai giảng trường học, đến cả áo tay dài và quần dài cũng cởi ra, mặc áo tay ngắn và quần đùi, thân thể sảng khoái bước vào chuồng ngựa giữa lúc hoàng hôn buông xuống, trước bữa tối nhất định phải băm xong cỏ xanh cho gia súc. Lộc Tam dùng xe đẩy một bánh đẩy đất từ sân phơi vào chuồng gia súc để lót chuồng, trên mặt trên lông mày phủ đầy bụi đất vàng, thấy Bạch Gia Hiên đi tới, vội văng chiếc xe đẩy nhỏ ra giơ dao băm cỏ lên. Bạch Gia Hiên ngồi xổm xuống trước đôn băm cỏ, kéo từng nắm cỏ xanh lại, vuốt cho gọn gàng dưới đầu gối rồi nhét vào lưỡi dao băm. Lộc Tam hai tay ấn tay cầm dao băm, khom lưng nhấn mạnh xuống, "sột xạt" một tiếng, cỏ mịn bị băm đứt rớt xuống, trên lưỡi dao băm và tấm sắt mép băm đều dính một lớp nước cỏ xanh ắt. "Nên cho thằng chắt đi học." Bạch Gia Hiên nói. "Cái đó dĩ nhiên. Đọc sách là đường chính mà!" Lộc Tam nói. "Tôi nói Hắc Oa nên đi học." Bạch Gia Hiên nói. "Ồ! Anh nói Hắc Oa sao?" Lộc Tam nói, "Đút cỏ nhanh lên! Đừng chỉ mải nói chuyện mà tay ngừng đút cỏ." Bạch Gia Hiên đút cỏ xanh vào nói: "Bảo Hắc Oa sáng mai đi học luôn. Năm thăng lúa mạch cho Từ tiên sinh để tôi đong. Cơm của tiên sinh tôi cũng lo luôn. Bàn không cần bê, ngồi chung bàn vuông với ngựa con lừa con, mang theo cái ghế đơn là được rồi." Lộc Tam chế giễu: "Cái đồ tày trời đó sinh ra đã là cái phôi làm ruộng, đọc sách cái gì!" "Nhà nghèo sinh trạng nguyên, nhà giàu lắm quẫn bách. Anh đừng có chốt hạ đứa trẻ như thế, tôi thấy Hắc Oa ngược lại rất lanh lợi đấy!" Bạch Gia Hiên cười nói, "Sau này Hắc Oa thực sự học hành nên người, làm cái chức thất phẩm ngũ phẩm, tôi cũng mát mặt lắm đấy!" Lộc Tam nói: "Hắc Oa đi học rồi, ai cắt cỏ đây?" "Anh cắt tôi cắt, hai đứa mình ai rảnh tay thì đi cắt. Cứ cho Hắc Oa đi học trước đã." Bạch Gia Hiên nói, "Sau mùa thu trồng cỏ linh chi trên mảnh đất chữ 'Hòa' không trồng được hoa màu trên dốc, sang năm khỏi cần đi cắt cỏ nữa."

Hắc Oa trời chưa sáng đã bị cha gào thét gọi dậy, nó đang định xách giỏ cầm liềm đi cắt cỏ xanh, lại nghe Lộc Tam nói: "Vứt liềm cỏ với giỏ cỏ xuống, vác ghế đẩu đi học đi." Hắc Oa ngẩn người ở giữa sân, hình như không mấy miễn cưỡng vứt giỏ và liềm xuống, nói: "Lấy gì học đây? Không có sách, không có bút, cũng không có giấy." Lộc Tam nói: "Mày cứ ngồi ở trường học uốn nắn cái tính hoang dại của mày trước đã. Bút với giấy với sách thong thả vài hôm rồi mua. Mày mà không uốn nổi tính, vẫn là con bồ chao hoang không giữ nổi chân, tốn tiền mua sách mua giấy tao lại mất tiền vô ích."

Hắc Oa vác một chiếc ghế đơn lên vai, bước vào cổng lớn nhà thờ họ. Từ tiên sinh mặc áo dài màu nâu chắp tay sau lưng đi dạo trong sân, nhìn thấy Từ tiên sinh nó liền lúng túng không biết làm sao. Lộc Tam nắm lấy tay con trai nói: "Chào tiên sinh đi." Hắc Oa cúi lưng cúi đầu xái chào thì chiếc ghế trên vai trượt xuống, vừa vặn đập trúng lưng bàn chân của Từ tiên sinh. Lộc Tam tiện tay tát cho Hắc Oa một cái vào gáy, chửi: "Tao cái đồ tày trời này..." Từ tiên sinh nhẫn nại đau đớn không bận tâm nói: "Dẫn vào đi. Gia Hiên đã nói với tôi rồi." Lộc Tam kéo con trai bước vào phòng học, tìm đến bàn vuông của ngựa con và lừa con, đặt ghế xuống một bên. Ngựa con đưa một tập giấy tập viết, một cây bút lông cho Hắc Oa: "Bố tớ bảo tớ đưa cho cậu." Lộc TamKính nhiên thấy lòng dâng lên niềm ấm áp, hốc mũi cay cay, lại dữ tợn nói: "Hắc Oa mày mà không chịu khó học hành, tao chém cái đầu chó mày..."

Hắc Oa cầm lấy cây bút lông đó, rút nắp bút ra, đầu bút màu đỏ tía khiến nó nhớ đến bộ lông đỏ như lửa của con cáo. Trên ngọn dốc đi cắt cỏ không nhớ nổi bao nhiêu lần bắt gặp cáo, có một lần nó đột nhiên ném chiếc liềm cỏ trong tay ra, tình cờ mắc trúng chân sau của con cáo. Con cáo đó có một chiếc đuôi xù to đùng như ngọn lửa. Nó dốc sức rượt đuổi, nhưng đành nhìn nó chạy mất từ một kẽ hở hẹp trên vách đá. Nó lúc nào cũng bận tâm chân khập khễnh của con cáo đó đã lành chưa? Bây giờ, nó đột nhiên nghĩ nếu như bắt được con cáo đó, có thể làm ra bao nhiêu cây bút lông nhỉ! Bàn tay trái của nó dính dán nước cỏ xanh ắt, đầu ngón tay biến thành màu tím đen, cầm cán bút nhẵn thín và tập giấy tập viết màu vàng mềm mại luôn cảm thấy ngập ngừng sợ hãi. Từ tiên sinh bước vào, dẫn học sinh đọc sách. Hắc Oa không có sách vở, đành đi theo Từ tiên sinh đọc ngơ ngác: "Nhân... chi... sơ, tính... bản... thiện."

Trong trường học ngồi toàn là bọn trẻ trong thôn, không có sự xa lạ giữa bạn học, chỉ có sự tươi mới đối với cuộc sống học hành. Ba năm ngày sau, cùng với sự biến mất của cảm giác tươi mới, Hắc Oa liền cảm thấy đọc sách không còn là việc may mắn nữa mà là chịu tội sống. Mẹ nó hầu như đêm nào cũng gõ cho nó một hồi chuông cảnh báo: "Hắc Oa, mày mà không ham học chỉ ham chơi, đừng nói là có lỗi với bố mày mẹ mày, riêng cái lòng tốt của chú Bạch nhà mày..." Hắc Oa mất kiên nhẫn nói: "Dứt khoát cứ để con đi cắt cỏ cho rồi."

Tình bạn được thiết lập lúc bình thường trong thôn khi đi cắt cỏ đốn củi, tắm sông, móc trứng chim, rất nhanh lại tái hiện trong trường học, bọn trẻ tự nhiên vây quanh lấy vua khỉ Hắc Oa. Hắc Oa đối với sự sùng bái này đã không còn hứng thú và mất đi tự tin, nguyên nhân là chính bản thân nó cũng bắt đầu sùng bái một người khác, đó là Lộc Triệu Bằng. Lộc Triệu Bằng là từ thôn Thần Hòa chuyển về trường học bản thôn, tuổi tác nó không phải lớn nhất, nhưng sách đọc lại cao nhất. Từ tiên sinh gọi nó vào phòng ngủ của mình dạy riêng một mình một vạt, đã là cuốn "Trung Dung" rồi. Nó rất dễ gần, trên đôi mắt sâu có hàng lông mi rất dài rất đen, khiến người ta cảm thấy thân thiết. Em trai nó Lộc Triệu Hải cũng là đôi mắt sâu và hàng lông mi dài như thế. Bố nó Lộc Tử Lâm, ông nội nó Lộc Thái Hoàn đều là khuôn mặt dài trán rộng mắt sâu lông mi dài như thế. Lộc Triệu Bằng từ nhỏ đọc sách ở thôn Thần Hòa, Hắc Oa hiếm khi tiếp xúc với nó, bây giờ ngồi cạnh hai cái bàn vuông sát nhau, nó liền không thể thoát khỏi sức hút tỏa ra từ hốc mắt sâu đó. Hắc Oa không khỏi so sánh anh em Lộc Triệu Bằng và anh em Bạch Hiếu Văn trong lòng, anh em Lộc Triệu Bằng Lộc Triệu Hải khiến người ta cảm thấy thân thiết, thậm chí cha của họ là Lộc Tử Lâm cũng khiến người ta cảm thấy thân thiết. Lộc Tử Lâm thường hay ở trong ngõ ngách bất ngờ túm lấy chỏm tóc trên đầu Hắc Oa, bàn tay kia bèn chộp lấy cái thứ trong háng nó, ha ha cười lớn uy hiếp ép nó gọi bằng chú: "Hắc Oa thằng nhãi ranh mày gọi chú hay không gọi? Tao vặt cái củ tiu nhỏ của mày đi cho mèo ăn bây giờ!" Còn chú Bạch Gia Hiên lại luôn mang một vẻ mặt nghiêm nghị chính bệch, mí mắt gồ ra lúc nào cũng khiến người ta liên tưởng đến pho tượng thần trong miếu. Hắc Oa biết nhà họ Bạch tốt với nhà mình nhưng lúc nào cũng sợ hãi, nó mỗi ngày buổi sáng và chiều tối cắt hai giỏ cỏ xanh, vội vã lưng vác vào chuồng ngựa nhà mình đổ xuống bên đôn băm cỏ rồi lại vội vã rời đi, lúc nào cũng sợ nhìn thấy khuôn mặt như tượng thần của Bạch Gia Hiên. Nó ngồi trên bàn vuông của anh em nhà họ Bạch, nhìn khuôn mặt của Hiếu Văn Hiếu Võ vẫn liên tưởng đến khuôn mặt của đứa trẻ thần nhỏ bên cạnh pho tượng thần trong miếu, một vẻ mặt lúc nào cũng chuẩn bị sẵn sàng nhận lời bái lạy của người khác. Hiếu Văn Hiếu Võ đọc sách viết chữ rất chăm chỉ, người cũng rất lanh lợi, thuộc bài trôi chảy không vấp một hạt dẻ nào, chữ đại tự viết theo ô vuông mẫu đều được Từ tiên sinh chấm vòng đỏ đầy giấy. Hắc Oa đã được đặt một cái tên đi học nhã dặn là Lộc Triệu Khiêm, tên là do cha nhờ Bạch Gia Hiên đặt cho. Cha nói đứa trẻ này hoang dại, lại nghịch ngợm, bảo anh đổi giúp. Bạch Gia Hiên nói: "Nó nuôi dưỡng được phẩm hạnh khiêm tốn thì sẽ không hoang dại cũng không nghịch ngợm nữa. Quân tử khiêm khiêm mà! Nó ở họ Lộc thuộc chữ Triệu, vậy gọi là Triệu Khiêm, đọc lên nghe cũng thuận miệng." Khi Từ tiên sinh điểm danh Lộc Triệu Khiêm đọc bài, Hắc OaKính nhiên không hề có phản ứng gì, làm bọn trẻ cười ồ lên. Học sinh vẫn gọi nó là Hắc Oa, Triệu Bằng cũng gọi nó là Hắc Oa, chỉ có Hiếu Văn Hiếu Võ nhớ kỹ cái tên do bố mình đặt cho, mỗi lần gọi đều là Triệu Khiêm. Mỗi khi nghe thấy lời xưng hô Triệu Khiêm của Hiếu Văn Hiếu Võ, Hắc Oa liền cảm thấy tăng thêm một phần kính trọng đối với anh em nhà họ Bạch, giống như việc nó sợ Bạch Gia Hiên nhưng vẫn không mất đi sự kính trọng đối với ông vậy. Nó rốt cuộc chịu không nổi sự cô đơn trên bàn vuông của anh em nhà họ Bạch, bèn dời chiếc ghế đơn của mình sang bên bàn vuông của anh em nhà họ Lộc.

Nó giơ tay lên bắt lấy thứ Lộc Triệu Bằng ném qua, tưởng là viên đá, chưa nhìn đã định vứt đi. Lộc Triệu Bằng kêu lên: "Đừng vứt đừng vứt!" Nó nhìn thấy một cục màu trắng phau, hoàn toàn giống như viên đá màu trắng trên bãi cát, đặt trong lòng bàn tay lạnh ngắt. Nó hỏi: "Thứ gì đây?" Lộc Triệu Bằng nói: "Đường phèn." Hắc Oa cầm đường phèn hỏi: "Đường phèn dùng làm gì?" Lộc Triệu Bằng cười nói: "Ăn chứ làm gì!" Sau đó thè lưỡi ra cho xem cục đường phèn đang tan trong miệng. Hắc Oa ném đường phèn vào trong miệng, ngẩn ngơ đứng ngốc ra không dám nhúc nhích, đó là một cảm giác tuyệt diệu biết bao: Vị ngọt ngào không gì sánh bằng khiến nó run rẩy toàn thân,Kính nhiên oát lên một tiếng khóc nức nở. Lộc Triệu Bằng hoảng hốt nhéo má Hắc Oa, lo lắng đường phèn có thể mắc kẹt trong cổ họng. Hắc Oa đau đớn quay mặt đi, đột nhiên nhảy nhót lên nói: "Sau này tớ kiếm được tiền, việc đầu tiên là mua một thùng đường phèn của nợ này."

Cánh mấy ngày Lộc Triệu Bằng lại cẩn thận đặt một miếng bánh ngọt vào lòng bàn tay Hắc Oa nói: "Bánh Thủy Tinh. Ngon hơn đường phèn ngon hơn bánh ngọt bình thường nhiều." Hắc Oa nhìn miếng Bánh Thủy Tinh tròn xoe trong lòng bàn tay, lớp vỏ xốp mềm trắng như tuyết điểm năm chấm hoa đỏ tươi, trong lòng bàn tay đã rơi vãi những mảnh vỏ xốp. Nó cảm thấy trên người lại bắt đầu run rẩy, hơn nữa nhanh chóng truyền đi khắp thân thể. Nó cắn răng một cái lại ném miếng Bánh Thủy Tinh đó vào bụi cỏ bên đường. Lộc Triệu Bằng chết lặng, Bánh Thủy Tinh đối với nó cũng là món ăn hiếm có, nó để dành một miếng nhường cho Hắc Oa, lại nhận được sự đền đáp dã man như thế. Nó một tay túm lấy vạt áo Hắc Oa: "Hắc Oa, thằng của nợ mày nhặt lại cho tao!" Hắc Oa giơ tay ra cũng túm lấy cổ áo Triệu Bằng: "Thằng nhà giàu, nếu như mỗi ngày mày đều có thể mang một miếng Bánh Thủy Tinh một cục đường phèn đến dâng cho tao, tao liền nhặt lên ăn cho mày xem." Nó nối tiếp đột nhiên nản lòng thoái chí: "Tao không bao giờ ăn cái bánh cái đường gì của mày nữa đâu,tránh đêm ngủ nằm mơ cũng thèm ăn, tỉnh dậy chảy một bãi nước dãi..." Lộc Triệu Bằng buông tay ra, hình như cũng run rẩy một cái, bèn quàng một tay lên vai Hắc Oa ôm lấy cùng đi.

Đường phèn đã để lại cho Hắc Oa một sự hướng về và ký ức đẹp đẽ nhưng đau đớn khó mà phai mờ, nó ngày càng minh tích, chỉ có thực hiện được lời cuồng ngôn "kiếm tiền mua trước một thùng đường phèn" mới có thể giải trừ sự đau đớn đó. Về sau nó quả nhiên có được một thùng sắt tây đựng đầy đường phèn trắng tinh lấp lánh, đó là khi nó và các anh em của mình cướp một tiệm tạp hóa vơ vét được. Khi các anh em dùng tay bốc đường phèn nhét vào miệng bỏ vào túi, nó đột nhiên run rẩy một cái, quát lớn: "Móc ra, móc ra! Nuốt vào miệng rồi thì nhổ ra!" Nó cởi thắt lưng móc bộ phận sinh dục ra, tưới một bãi nước tiểu vào cái thùng sắt tây đựng đầy đường phèn đó.

Ngoài đường phèn của Triệu Bằng, còn có một trận thước bản do Từ tiên sinh đánh cũng để lại ký ức cho nó. Không thuộc bài viết sai chữ bị Từ tiên sinh đánh thước bản đã không còn là điều sỉ nhục gì, trong trường học hầu như không tìm ra được một người may mắn thoát khỏi, anh em Triệu Bằng anh em Hiếu Văn mặc dù đều là học sinh giỏi, cũng theo dạng bị thước bản quật vào lòng bàn tay, chỉ có điều số lần ít hơn mà thôi. Chiều hôm đó, Từ tiên sinh sai Hắc Oa đến bãi sậy ven sông chặt một cành cây liễu. Hắc Oa được Từ tiên sinh giao cho trọng trách trong lòng cảm thấy rất hãnh diện, lại có thể đến bãi sông nơi hoa liễu trổ vàng quậy phá một trận thỏa thích. Nó nhìn thấy Triệu Bằng nháy mắt với nó, bèn đề xuất với Từ tiên sinh: "Cho Triệu Bằng đi cùng để làm ngựa người cho em trèo, cây liễu cao quá trèo không nổi." Từ tiên sinh chấp thuận. Nó đột nhiên cảm thấy cũng nên cho Hiếu Văn chia sẻ loại may mắn này, bèn nói: "Nhà em không có rìu, nhà Hiếu Văn có một cái, sắc như dao cạo râu vậy." Từ tiên sinh lại gật đầu ngầm đồng ý. Ba đứa bạn bước ra khỏi cổng thôn Bạch Lộc, nhìn thấy ở bãi đất trống nhà một hộ đứng lẻ loi vây quanh một đống người, Hắc Oa nói: "Ở đó người ta đỡ đẻ cho bò phối giống cho ngựa, qua xem náo nhiệt đi."

Chúng từ chỗ tường rào nứt nẻ sụt lở nhìn vào, một con lừa đen lông da bóng mượt đen tuyền đang cắn lộn với một con ngựa hồng, cắn cổ cắn mông cắn miệng lại không giống như thật cắn, ngựa hồng và lừa đen đều há miệng để lộ những chiếc răng rộng dẹt, lại dầy xuống từng xâu nước dãi đặc quánh. Chủ bãi đất là Bạch Hoa Tử Hưng, giơ bàn tay kỳ quặc kéo con ngựa hồng vào trong cọc rào, buộc chặt dây thừng, con lừa đen đi theo chui vào khoảng trống của cọc rào, liền nhảy lên lưng con ngựa hồng. Ba đứa trẻ đều trợn tròn mắt, nín thở, trong lồng ngực bắt đầu oi bức ngột ngạt. Hai chân trước của lừa đen đạp lên lưng ngựa hồng, há miệng cắn chặt bờm dài trên cổ ngựa hồng. Bạch Hoa Tử Hưng giơ tay đỡ cái thứ dài hai ba thước đen ngòm ở háng sau con lừa đen, ngay sau đó liền biến mất, ngựa hồng toàn thân run rẩy hí lên từng hồi. Hiếu Văn kinh ngạc nói: "Nhìn bàn tay đó kìa!" Hắc Oa dùng ánh mắt trừng phạt Hiếu Văn một cái.

Các ngón tay của Bạch Hoa Tử Hưng, như màng chân vịt vậy, được dính liền với nhau bởi một lớp da mỏng. Ông nội của Bạch Hoa Tử Hưng là bàn tay này, con trai ông ta sinh ra vẫn là bàn tay này, người ta gọi là Bạch Dính Ngón. Nghe nói bàn tay dính ngón này thích hợp nhất để làm việc phối giống cho gia súc.

Ba đứa trẻ im lặng rời khỏi bãi đất đi về phía bãi sông, không ai nói câu nào. Hắc Oa đột nhiên giơ tay chộp một cái vào háng Triệu Bằng: "Á chà! Cứng ngắc như củ tiu lừa vậy!" Triệu Bằng đỏ mặt cũng đáp trả lại một cái vào háng Hắc Oa: "Mày cũng thế!" Chúng không tiện tay thử nghiệm Hiếu Văn, Hiếu Văn nhỏ hơn chúng, chỉ dồn hỏi: "Hiếu Văn tự mày nói thật đi, có cứng không?" Hiếu Văn oát lên một tiếng khóc: "Cứng khó chịu lắm!"

Chúng dễ dàng chặt được một cành cây liễu, lại ngắt một đống cành liễu mềm mại, tước vỏ ra, dùng những cành liễu trắng phau đan lồng cào cào, đem chuyện con lừa đen đè con ngựa hồng làm cho người ta khó chịu quên sạch. Quay trở lại trường học, đã tan học, Từ tiên sinh lại bảo Hắc Oa đem khúc gỗ liễu đó dùng rìu đẽo phẳng gọt nhẵn, sau đó nhận lấy gieo gieo trên tay nói: "Ba đứa quỳ xuống, xòe tay ra!" Từ tiên sinh không thiên vị, mỗi người một thước bản, từ bên trái đánh từng đứa sang bên phải, lại từ bên phải đánh từng đứa sang bên trái. Ba đứa không đứa nào khai ra chuyện trước khi đi bãi sông đã từng đến bãi đất xem lừa đen và ngựa hồng phối giống, Hắc Oa vì thế thán phục Hiếu Văn cũng là một đứa gan lỳ. Từ tiên sinh đánh mỗi đứa mười thước bản, nói: "Các ngươi chừng nào nói thật thì chừng đó mới được đứng dậy." Rồi chắp tay sau lưng thong thả đi dạo trong sân. Ba đứa lén lút trao đổi ánh mắt, Hắc Oa thì thầm: "Sao mà không ngờ chặt cành liễu là để làm thước bản." Khi trời sẩm tối, cha mẹ của ba đứa trẻ không hẹn mà cùng tìm đến trường học, nhìn thấy một hàng quỳ dưới bậc thềm nhà thờ họ là con trai mình. Cương trực không vị nể Từ tiên sinh chắp tay sau lưng lạnh mặt nói: "Hỏi xem con các người đã đến chỗ nào rồi?" Ba người trân trọng thể diện nhất, cần da mặt nhất thôn Bạch Lộc lập tức tức đến mức mặt mũi vàng như nến, tay chân run rẩy. Dễ tính thân thiện Lộc Tử Lâm đi đầu tát cho Triệu Bằng một bạt tai. Điều này hoàn toàn nằm ngoài dự liệu của Hắc Oa, nó nghĩ tuyệt đối phải là người cha tính khí nóng như lửa mới ra tay đánh nó trước, hoặc là người chú Bạch Gia Hiên đáng kính sợ mới dạy dỗ Hiếu Văn trước... Nối tiếp sau khi Triệu Bằng bị liên tiếp mấy bạt tai đánh ngã, Hắc Oa cảm thấy mông mình ăn một cú nặng nề không gánh nổi liền nằm chó ăn phân xuống đất, trước mắt phút chốc một vùng ánh vàng lại một vùng bóng tối.

Khi nó tỉnh lại, đã là một buổi sáng ấm áp, mở mắt ra nhìn thấy khuôn mặt chú Bạch Gia Hiên, đang mỉm cười hiền hòa. Đây là lần đầu tiên Hắc Oa nhìn thấy nụ cười trên khuôn mặt chú Bạch Gia Hiên, không khỏi kinh ngạc, khuôn mặt này hóa ra cũng biết cười, cười lên cũng vô cùng động lòng người. Mẹ nó phá lệ luộc cho nó ba quả trứng gà chần, giục nó ăn hết. Bạch Gia Hiên cười nói: "Hắc Oa, kẹp sách đi học đi." Cha ở bên cạnh nói: "Bỏ đi bỏ đi, cái thứ này không nên trò trống gì không nói, lại làm hỏng cả Hiếu Văn!" Bạch Gia Hiên thu lại nụ cười nói: "Tôi nói cho nó làm cái chức ngũ phẩm thất phẩm là nói giỡn, đọc ít sách nhét vào bụng mới là thực tế, anh nên hiểu câu 'tri thư đạt lý' chứ? Biết chữ rồi mới hiểu đạo lý." Nói rồi liền nắm lấy tay Hắc Oa, kéo đi. Hắc Oa không thể từ chối bàn tay thô cứng mạnh mẽ đó, bị kéo thẳng vào trong trường học. Bàn tay đó đã để lại cho nó ký ức phức tạp khó quên.

Mùa đông năm đó, anh em Triệu Bằng Triệu Hải rời khỏi thôn Bạch Lộc, đến Học viện Bạch Lộc nơi Chu tiên sinh dạy học để đọc sách, Lưu Mưu đánh chiếc xe gỗ do con lừa xanh kéo, trên xe chở chăn màn và một bao bột mỳ, Lộc Tử Lâm ngồi trong thùng xe đích thân đưa con trai đến học viện cao cấp. Từ tiên sinh cũng đến đưa tiễn. Triệu Bằng Triệu Hải kính cẩn chắp tay cúi đầu vái chào Từ tiên sinh. Triệu Bằng chạy lại nắm lấy tay Hắc Oa nhéo nhéo, rồi lên xe đi. Hắc Oa lại cảm thấy một đợt run rẩy đau đớn, Triệu Bằng đã để lại một cục đường phèn trong lòng bàn tay nó. Hai năm sau, anh em Hiếu Văn Hiếu Võ cũng ngồi lên chiếc xe lớn do con bò vàng kéo bởi người cha Lộc Tam đi đến Học viện Bạch Lộc, trên xe cũng chở chăn màn và một bao bột mỳ. Nó đưa chúng lên đường xong, liền từ trong trường học xách chiếc ghế đơn đi ra, cúi đầu thật sâu vái chào Từ tiên sinh, rất chân thành nói: "Tiên sinh khi nào cần chặt cành liễu, nhắn cho em một tiếng là được." Cơ mặt hai bên miệng Từ tiên sinh giật giật hai cái, không nói gì. Hắc Oa vác chiếc ghế đơn bước ra khỏi cổng lớn nhà thờ họ.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 15 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.