Sự kiện "Giao nông" qua hàng trăm hàng ngàn lần bàn tán không biết chán của mọi người, cuối cùng cũng lắng xuống. Tin đồn xôn xao về Bạch Lang vừa chấm dứt, lại rộ lên tiếng chó Thiên Cẩu hú. Truyền thái sai rằng Bạch Lang từng xuất hiện ở đâu, thì tiếng Thiên Cẩu lại vang lên ở đó. Những người từng nghe tiếng Thiên Cẩu hú còn chu mỏ bắt chước: "Lưu lưu lưu —— lưu lưu lưu." Tiếng hú nho nhỏ nhọn hoắc khác hẳn với tiếng cẩu vùn vụt của chó nhà nông dân nuôi, người bình thường dù nghe thấy tiếng "Lưu lưu lưu" cũng không liên tưởng đến tiếng chó. Nhưng lũ chó lại nghe hiểu, mỗi khi nghe thấy tiếng "Lưu lưu lưu", chúng như nghe thấy tù và, nhận được mệnh lệnh mà sủa lên điên cuồng, cả làng, thậm chí mấy làng lân cận cũng đồng loạt sủa lên, Bạch Lang liền không dám lẻn vào nhà trèo chuồng nữa.
Bạch Lộc Nguyên lại khôi phục lại trật tự sinh hoạt vốn có. Trâu kéo chiếc xe gỗ niềng một vòng sắt gọt kêu rên rỉ nghiến qua đường đất lún sâu vết bánh, bước những bước không vội không vàng, thong dong đi lại giữa đồng ruộng và làng mạc, mùa đông và mùa xuân chở phân bón nặng trĩu từ sân lúa ra đồng, mùa hè và mùa thu lại chở những bó lúa mì hay bông cốc thu hoạch từ đồng về sân. Bạch Gia Hiên cũng nhanh chóng chuyển sức lực sang việc chỉnh đốn gia sự và tộc sự.
Trong khoảng thời gian hơn một năm trước và sau sự kiện "Giao nông", các điều khoản của "Hương ước" bị buông lỏng, trong làng lại xuất hiện ổ cờ bạc, chủ ổ chính là Bạch Hưng Nhi ở sân phơi. Người hút thuốc phiện cũng nhiều lên, trong đó có hai con nghiện đã hút đến thân tàn ma dại, tán gia bại sản, vợ dắt con đi ăn xin khắp nơi. Ông gõ vang chập chõa lớn, tất cả đàn ông đều tập trung đến nhà thờ tộc, Bạch Hưng Nhi và đám con bạc vốn chưa bao giờ có tư cách bước vào nhà thờ tộc cũng được đặc biệt gọi đến. Dáng vẻ mất hồn mất vía tồi tàn của hai con nghiện không còn cách nào che giấu, há miệng chảy dãi, vai rủ hông xiêu đứng sau lưng mọi người. Bạch Gia Hiên thắp nến, cắm hương tím, bảo Lãnh tiên sinh niệm một số điều khoản và giới luật trong "Hương ước". Bạch Gia Hiên nói: "Kẻ đánh bạc gieo xí ngầu thì bệnh ở tay, kẻ hút thuốc phiện thì bệnh ở miệng, tay có bệnh thì ta chữa tay, miệng có bệnh thì ta chữa miệng." Bạch Gia Hiên xướng tên Bạch Hưng Nhi trước. Bạch Hưng Nhi "bụp" một tiếng quỳ sụp trước bàn thờ tộc: "Tôi không đánh nữa, tôi không bao giờ đánh nữa! Tôi mà còn đánh bạc gieo xí ngầu thì chặt đứt cổ tay tôi đi!" Bạch Gia Hiên nói: "Đứng dậy đứng dậy! Đi theo tôi..." Bạch Gia Hiên gọi Bạch Hưng Nhi ra dưới cây hòe ở sân nhà thờ, "Quay lưng lại giơ tay lên!" Bạch Hưng Nhi tựa lưng vào cây hòe giơ hai tay lên, mọi người thấy rõ mành da giữa các ngón tay Bạch Hưng Nhi như màng chân vịt, bình thường Bạch Hưng Nhi toàn giấu tay dưới vạt áo vì xấu hổ, Bạch Gia Hiên lại điểm tên liên tiếp bảy người nữa, có người họ Bạch có người họ Lộc, có thanh niên cũng có trung niên lão niên, đều quay lưng tựa cây hòe giơ hai tay. Bạch Gia Hiên sai người dùng một sợi dây thừng buộc tám đôi tay đó vào cây hòe, rồi lại sai người dùng chổi gai táo khô quất mạnh, giọng trầm giọng bổng của tám người cùng gào khóc lên. Bạch Gia Hiên hỏi: "Nói! Mỗi người tự nói ra thắng bao nhiêu thua bao nhiêu." Bạch Hưng Nhi và sáu người kia đều khóc lóc báo số thực. Bạch Gia Hiên nhẩm tính một hồi, số tiền thắng và thua đại trí khớp nhau, chứng tỏ họ chưa nói dối, liền nói: "Người thua tiền ở lại, người thắng tiền về nhà lấy tiền." Bạch Hưng Nhi và hai người thắng khác được cởi trói, rồi chạy về nhà lấy tiền chạy lại, theo ánh mắt của tộc trưởng móc đồng bạc ra đặt lên bàn. Bạch Gia Hiên nói: "Ai thua bao nhiêu thì lấy bấy nhiêu." Năm người thua được cởi trói, nằm mơ cũng không ngờ có chuyện tiền mất lại tìm thấy, run rẩy đếm đồng bạc trên bàn, không thèm để ý tay bị chổi gai quất máu me đầm đìa đau đớn, liền quỳ sụp xuống đất khấu đầu: "Gia Hiên gia (chú/anh) tôi không bao giờ..." Bạch Gia Hiên lại lạnh mặt quát: "Đứng dậy đứng dậy! Tám người các người lần này nhớ kỹ chưa? Nhớ rồi? Ai mà tin được! Khiêng nồi lại đây..." Mấy người khiêng một chiếc nồi sắt lớn lại, trong nồi là nước sôi vừa mới dùng củi cứng đun bốc khói nghi ngút. Bạch Gia Hiên nói: "Ai bảo nhớ rồi thì thọc tay vào, tôi mới tin." Mấy kẻ thua nghiến răng thọc tay vào nước sôi, lập tức bị bỏng giật nảy người giơ tay chạy quanh sân. Bạch Hưng Nhi và hai kẻ thắng cũng thọc tay vào nồi nước sôi, bỏng đến mức gọi bố gọi ông gọi mẹ không kịp. Bạch Gia Hiên nói: "Tôi nói một câu, các người còn không nhớ mà đánh bạc nữa, lần sau không phải nước sôi mà là dầu chiên!"
Tiếp đó hai con nghiện bị gọi ra trước mặt mọi người, đã sớm sợ đến run rẩy không thôi, Bạch Gia Hiên dùng giọng điệu hết sức uyển chuyển hỏi: "Vợ con hai người đâu?" Hai người ấp úng nửa ngày, gục đầu ngập ngừng nói: "Về nhà mẹ đẻ rồi!" "Đi... đi xin ăn rồi!" Bạch Gia Hiên nhíu mày, đau đớn khôn xiết nói: "Một người dắt con về nhà mẹ đẻ, một người dắt con đi ăn xin ngoài đường. Hai người nghĩ xem, một người phụ nữ xuất giá dắt con về nhà mẹ đẻ ăn nhờ đậu đậu là cái mùi vị gì? Một người phụ nữ trẻ dắt con ban ngày dựa cắm mép cửa nhà người ta ban đêm ngủ thềm miếu là cái mùi vị gì?" Bạch Gia Hiên nói đến đây đã động lòng xót xa, hốc mắt ướt chàm, giọng nghẹn ngào. Mọi người im phăng phắc, có người mềm lòng cũng bắt đầu sụt sùi lau nước mắt. Bạch Gia Hiên nói: "Tôi đã sai người tìm vợ con hai người về rồi. Ra đây..." Mọi người kinh ngạc nhìn thấy, hai người phụ nữ tuổi tác dấp dính nhau dắt con từ gian phòng của Xu tiên sinh bước ra, ngượng ngùng đứng trước mặt mọi người. Người phụ nữ ăn xin quần áo rách rưới, nét mặt gầy guộc, nhiều người không chịu nổi sự kích thích này liền gào lên: "Đánh chết hai con nghiện này đi!" Bạch Gia Hiên nói: "Phụ nữ con trẻ gặp phải hạng đàn ông này hạng làm bố này thì chịu tội không xiết. Tôi nghĩ hai người phụ nữ này mất mặt không chỉ là mặt mũi của bản thân, mà còn mất hết mặt mũi của người làng Bạch Lộc! Tôi đề nghị lấy lương thực tích trữ trên đất công của nhà thờ chu cấp cho hai nhà mỗi nhà vài đẩu... Mọi người có bằng lòng không?" Những người bằng lòng tỏ thái độ trước, rồi kể tội sự bất đức của con nghiện; những người không bằng lòng thì trách mắng hành vi phá nhà của con nghiện trước, rồi bảo gốc không nên đồng tình, nhưng dù sao số người này không nhiều. Hai con nghiện hổ thẹn khôn cùng, không còn lỗ nẻ mà chui, quỳ rạp trước mặt mọi người không ngẩng đầu lên được, gào lên: "Tộc trưởng, ông dùng chổi gai táo quất cái thứ không biết xấu hổ như tôi đi! Tôi mà còn hút thuốc phiện nữa, ông cứ bỏ tôi vào nồi dầu!" Những lời đồn đại về sự mất mặt thất đức vô số kể của lũ nghiện khiến ông hoàn toàn không tin những lời thề này, ông chưa từng nghe nói có con nghiện nào không phải bị ép buộc mà tự giác cai được thói xấu này. Ông lập tức biến sắc: "Tôi vừa nói rồi, bệnh của hai người ở cái miệng, phải chữa miệng. Tôi mua cho hai người một liều thuốc tốt, chuyên chữa thèm thuốc phiện. Bưng ra..." Còn chưa bưng thuốc tốt gì vào cửa, một luồng hôi thối ngột ngạt đã xộc vào sân nhà thờ, mọi người xôn xao, là phân đấy! Về sau, hai con nghiện quả nhiên cai được thuốc phiện, cũng để lại trò cười lưu truyền không dứt ở làng Bạch Lộc.
Vào một buổi chiều sau trận mưa dầm u ám, mưa tạnh mây mở ra một vệt nắng ngượng ngùng, rọi xuống mái ngói ướt nhẹp, khiến lòng người dễ chịu hơn đôi chút. Bạch Gia Hiên buộc guốc gỗ vào chân rồi bước ra khỏi cổng. Bùn lầy trong ngõ lấp mất chân guốc gỗ. Ông cẩn thận bước đi, chắp tay sau lưng, đi đến trước cửa tiệm thuốc Đông y trong trấn thì tháo guốc gỗ ra. Lãnh tiên sinh vừa gặp đã than thở: "Ôi, hôm nay mới thấy mặt trời, người sắp mốc ra rồi." Bạch Gia Hiên nói: "Năm nay bông coi như trồng không." Sau khi ngồi xuống, Lãnh tiên sinh nói: "Tôi đang tính đi tìm chú đây!" Mưa làm người ta không ra khỏi cửa được. "Có một việc muốn nhờ chú đây!" Bạch Gia Hiên nói: "Chỉ cần tôi làm được thì còn gì phải nói nữa." Lãnh tiên sinh trầm ngâm một chút rồi thẳng thắn nói: "Tử Lâm muốn dạm ngõ cho Triệu Bằng, nhờ người thăm dò đáy lòng bên ta, muốn dạm đứa con gái lớn nhà ta. Chú xem việc này làm được không?" Bạch Gia Hiên không hề dứt khoát nói: "Có gì mà không được? Chỉ cần bát tự hợp." Lãnh tiên sinh nói: "Bát tự đã ngầm tính trước rồi, hợp đấy. Nếu chú thấy làm được thì tôi phải nhờ chú ra mặt, mối này phải do chú làm mai." Bạch Gia Hiên từ khước: "Trong làng có người chuyên làm mai mối kết duyên, tôi chưa từng đụng vào việc này bao giờ." Lãnh tiên sinh kiên quyết: "Mấy mụ mai gã môi mỏng dính khéo mồm tôi phiền lắm. Tôi chỉ chấm chú là hợp nhất." Bạch Gia Hiên từ chối: "Làm mai kết duyên cho ông anh thì cơ hội khó tìm thật! Nhưng đây là chuyện hai bên, bên Tử Lâm có dễ nói không?" Lãnh tiên sinh nói: "Nói thật với chú nhé, để chú làm người mai gian, tôi còn chưa dám nghĩ phiền đến chú, là ý của Tử Lâm đấy!" Bạch Gia Hiên không còn cách nào thoái thác nữa, đành làm người mai mối một lần. Vào khoảng thời gian rảnh rỗi trước khi mùa gặt mùa gieo bận rộn mùa thu đến, cuộc hôn nhân này được dạm hỏi xong xuôi theo đúng lễ nghi nghi thức cưới hỏi thông thường.
Sau khi thu hoạch và gieo cấy mùa thu hoàn tất, trước khi đất đóng băng bón phân, vào thời tiết tiểu dương xuân ấm áp của tháng Mười, lúa mì gieo sớm lớn phổng lên thấy rõ, người làm ruộng bèn dùng trâu vàng và la xanh mắc vào con lăn đá nhỏ ở sân phơi để nén lúa. Lúa mì không vọt hai lần, mùa đông vọt mùa xuân không vọt. Trên dưới vùng đồng bằng, giữa đồng lúa xanh mướt, trâu vàng thong dong, la xanh hối hả, thỉnh thoảng vọng lại giọng hò "Loạn đàn" ngân nga của gã nông dân. Bạch Gia Hiên một mình hò la xanh xoay vòng trên thửa ruộng phía nam đường lớn, dưới con lăn đá liên tục phát ra tiếng "chít chát" lúa mì bị đè gãy. Lộc Tử Lâm từ đường lớn rẽ sang dẫm lên lúa mì đi tới, tháng Mười đi đường không hỏi lối, lúa mì mặc người dẫm gia súc gặm. Lộc Tử Lâm đứng ở bờ ruộng. Bạch Gia Hiên đi hết một vòng, quát dừng gia súc, rồi cùng Lộc Tử Lâm ngồi xổm xuống bờ ruộng. Lộc Tử Lâm nói năng sảng khoái: "Anh Gia Hiên! Tôi đến đáp lễ báo ơn anh đây." Bạch Gia Hiên không mất sự trang trọng nói: "Tôi có lễ có ơn gì đâu!" Lộc Tử Lâm tràn đầy nhiệt tình nói: "Anh dạm cho cháu Triệu Bằng nhà tôi một mối duyên tốt. Ơn giọt nước phải trả bằng dòng suối, huống chi đây là chuyện đại sự cả đời!" Bạch Gia Hiên vẫn cười không để ý lắm. Lộc Tử Lâm nói tiếp: "Đại ca Lãnh còn có đứa con gái thứ hai, có ý gả cho Hắc Oa... à không, Hiếu Văn. Tôi tự ứng cử với đại ca Lãnh muốn làm mai, bát tự cũng tính rồi, không vấn đề gì. Chỉ xem ý ông anh thế nào..." Bạch Gia Hiên ngồi xổm ở đó liền cứng họng. Chuyện đến quá đột ngột. Ông nói: "Chuyện này hôm nay mới nói ra lần đầu, tôi phải về nói với người già đã... Qua ba năm ngày nữa, tôi cho chú câu trả lời."
Do Lộc Tử Lâm làm mai, việc kết thành thông gia giữa Lãnh tiên sinh và Bạch Gia Hiên cũng diễn ra vô cùng thuận lợi. Khi một trận gió tây bắc dữ dội mang theo tuyết lớn dày hàng thước, lập tức chấm dứt thời tiết tiểu dương xuân gây ra ảo giác lúa mì mùa đông xanh lại vào mùa xuân, đất băng trời rét, trong buổi sáng lạnh giá, trâu kéo xe phân hoặc trâu chở bao phân khô đóng băng, thở ra hơi trắng đi lại giữa sân phơi và đồng lúa. Đứa con gái thứ hai của Lãnh tiên sinh được dạm cho nhà họ Bạch, nhưng không phải con trai lớn Hiếu Văn, mà là con trai thứ hai Hiếu Võ. Con gái lớn của Lãnh tiên sinh dạm cho con trai lớn Lộc Triệu Bằng của Lộc Tử Lâm, Bạch Gia Hiên cảm thấy con trai lớn của mình dạm con gái thứ hai của Lãnh tiên sinh có chút không hợp lý, thế là đề xuất con trai thứ hai Hiếu Võ. Nguyên văn ông đáp lại Lộc Tử Lâm là: "Tôi muốn dạm cho Hiếu Văn một cô gái lớn tuổi hơn chút. Nhà mình đang gấp dùng người (một tầng ý không tiện nói ra là sớm bế cháu). Cô hai nhà đại ca Lãnh hơi nhỏ quá. Nếu bát tự hợp thì dạm cho Hiếu Võ." Lộc Tử Lâm gấp gáp kết mối duyên này, không suy nghĩ nhiều về ý khác của Bạch Gia Hiên, liền nói với Lãnh tiên sinh. Lãnh tiên sinh đồng ý.
Lãnh tiên sinh hết sức hài lòng với việc an bài đại sự cả đời cho hai cô con gái. Ông không phải nhắm vào tài sản của hai nhà Bạch Lộc, trên Bạch Lộc Nguyên xét về gia đản, dù là nhà họ Bạch hay nhà họ Lộc cũng không tính là nhà giàu đại chủ đất; ông thích các con trai của họ, cũng kính trọng đạo đức gia phong của họ, đều là những người làm ruộng đàng hoàng; điều quan trọng hơn là xuất phát từ kế lâu dài hành nghề y ở trấn Bạch Lộc của ông, dù là nhà họ Lộc hay nhà họ Bạch, nếu đắc tội bất kỳ nhà nào, ông đều khó mà cắm chân ở cái trấn này; có lẽ không chỉ dựa vào ánh mắt lạnh lùng của mình nhìn ra, mà dựa vào thần kinh lạnh lùng của mình cảm nhận được, sau sự kiện "Giao nông", rạn nứt khó lành giữa hai nhà Bạch Lộc. Ông như hốt một phương thuốc, thiết kế và thực thi phương án hòa giải của mình một cách lạnh lùng, bất luận Bạch Gia Hiên hay Lộc Tử Lâm trong lòng thật giận giả thương cũng không sao, dù duy trì một sự hòa thuận thân thiết trên bề mặt cũng tốt. Khi hai cuộc hôn nhân hoàn tất, vào một đêm mùa đông, Lãnh tiên sinh gọi món, hâm rượu, mời hai người thông gia đến, dùng sự nhiệt tình và cảm khái hiếm có nói: "Không kết thân là hai nhà, kết thân rồi là một nhà. Tôi là người ít lời thiếu chữ lại không biết vòng vèo, sau này bất luận ai với ai có thành kiến gì, cứ nói rõ trước mặt, không được ủ trong bụng, tôi là mỳ treo nêm muối —— có ngôn (muối) nói trước. Ba người chúng ta, tôi lớn hơn vài tuổi, tạm làm đàn anh, nói vài câu cổ xưa: Tôi thấy làng Bạch Lộc không thể thiếu chú Gia Hiên, cũng không thể thiếu chú Tử Lâm. Hai người các chú gắn kết tốt thì một tốt trăm tốt. Tôi là khâm phục phẩm hành của hai nhà các chú, chứ không phải tham nhiều đất rộng nhà cao ngựa lớn. Trên Bạch Lộc Nguyên chỉ có một làng 'Nhân Nghĩa', đừng quên là đích thân quan huyện viết dựng bia..." Thế là, hiềm hận giữa Bạch Gia Hiên và Lộc Tử Lâm do sự kiện "Giao nông" gây ra, không nói là hóa giải, tóm lại đã được họ tự giác tự nguyện giấu sâu vào trong lòng. Thực ra cả hai đều cần duy trì cục diện này.
Bước sang tháng Chạp, Quan huyện Hà Đức Trị cưỡi ngựa lên Bạch Lộc Nguyên, đặc biệt đến bái phỏng Bạch Gia Hiên, đương nhiên do Tổng hương ước kho Bạch Lộc Điền Phúc Hiền và Hương ước Bảo thứ nhất Lộc Tử Lâm dẫn đường đi kèm. Điền Phúc Hiền nói với Quan huyện Hà: "Ngài ngồi trong kho uống trà, tôi bảo Tử Lâm gọi hắn đến." Quan huyện Hà nói: "Không cần. Tôi đích thân đến bái phỏng. Ngựa buộc trong kho cho ăn là được."
Sự đến của quan huyện khiến Bạch Gia Hiên vừa thấy bất ngờ, lại vừa vô cùng cảm động, vội vàng dọn ghế lau bàn dâng trà mời thuốc. Quan huyện Hà đứng trước bàn thờ tổ tiên nhà họ Bạch vái chào, sau đó ngồi xuống. Hành động này khiến Bạch Gia Hiên thay đổi ấn tượng ban đầu về vị quan huyện mặc bộ chế phục trông khỉ ho cò gáy này. Quan huyện đội một chiếc mũ phớt màu xanh đen, mặt vuông, trán rộng đầy đặn, sống mũi ngắn mà thẳng, bờ môi không dày không mỏng vừa vặn, ôn hòa mà tự tin. Bạch Gia Hiên nhìn quan huyện trong lòng không khỏi tiếc nuối, nếu mặc quan phục thất phẩm thì sẽ khí thế hơn, giống quan huyện hơn, tiếc là ông ta lại mặc một bộ chế phục khỉ ho cò gáy. Quan huyện Hà nói: "Bạch tiên sinh, tôi muốn mời ông ra làm nghị viên Hội tham nghị huyện nhà." Bạch Gia Hiên lần đầu nghe thấy danh từ mới này, nhất thời không hiểu rõ nghĩa, lại ngại hỏi, nên cũng không tiện tỏ ý đồng ý hay từ chối, nhưng ông gần như chắc chắn đoán đó là một chức quan, liền nói: "Gia Hiên nguyện học làm người tốt. Tự gieo tự cày mà ăn, tự dệt tự dệt mà mặc, không muốn và cũng không biết làm quan." Quan huyện Hà cười nói: "Tôi chính vì nghe tiếng ông là người tốt nên mới mời ông làm tham nghị viên." Sau đó châm một điếu thuốc lá màu trắng, giải thích: "Ty chức quyết tâm thúc đẩy chính trị dân chủ ở huyện Tư Thủy, triệt đứt các hủ tục phong kiến. Thành lập Hội tham nghị khóa đầu tiên của huyện nhà, chính là để nhân dân tham gia việc huyện, giám sát chính phủ, truyền đạt ý kiến nhân dân. Tham nghị tham nghị, nhìn chữ đoán nghĩa chính là..." Bạch Gia Hiên vẫn nghe không hiểu, cái gì dân chủ, cái gì phong kiến, cái gì chính trị, cái gì nhân dân, cái gì ý kiến, những danh từ mới này chất đống lại, ông càng thêm mơ hồ. Quan huyện Hà dường như nhận ra điều này, ngôn ngữ liền chú ý bình dân hóa, lại so sánh chú giải với từ ngữ quen thuộc, "Một câu thôi, chính là muốn nhân dân (chính là bách tính lê dân) quản lý việc lớn quốc gia (chính là triều chính), không phải quan huyện nói là được, mà phải nhân dân, tức là bách tính nói mới được." Bạch Gia Hiên nghe hiểu rồi, liền không coi là chuyện gì lớn nữa: "Bách tính trăm mồm nghìn miệng, làm sao mà quyết? Nghe Trương Tam nghe Lý Tứ, hay nghe Vương Ma Tử? Trương Tam nói trồng dày chút tốt, Lý Tứ nói trồng thưa chút tốt, Vương Ma Tử nói dày thưa tùy ý trồng, ngài bảo nghe ai, theo lời ai mà gieo hạt? Người xưa nói, nhà có ngàn miệng, chủ sự một người mà!" Quan huyện Hà rất hứng thú nói: "Ai nói có lý thì làm theo người đó. Người chủ sự gánh vác gia đình nếu là một kẻ ngoại đạo không biết trồng trọt, hoặc giả là một kẻ vô đoạt bất hảo, ông còn có thể để hắn chủ quản gia sự của nhà ngàn miệng không? Mấu chốt của hủ tục phong kiến chính là ở đây, đăng cơ một hoàng đế khai sáng thì hưng thịnh vài năm, truyền cho một hôn quân thì mất giang sơn, bách tính đi theo chịu họa. Dù sao chính phủ cách mạng sau này thúc đẩy cốt lõi của chính trị dân chủ chính là ở đây, từ Tổng thống Tổng đốc trở xuống đến bỉ nhân đây, nhân dân tin tưởng ông thì bầu chọn ông, không tin tưởng ông thì bãi miễn ông..." Bạch Gia Hiên ban đầu kinh ngạc nghe, sau đó lại không coi là chuyện gì nữa: "Trời ơi! Càng nói càng xa, càng không có bờ bến rồi!" Quan huyện Hà vẫn nghiêm túc nói: "Bạch tiên sinh không tin cái này không sao, sự thật tương lai sẽ chứng minh lời tôi. Tôi chỉ nói tham nghị viên không phải làm quan, là đại diện nhân dân nói chuyện. Ví như, chuyện Quan huyện Sử tiền nhiệm thu thuế ấn chương, nếu các nghị viên không thông qua, thì sẽ không phát thông cáo, tự nhiên cũng sẽ không dẫn đến sự kiện Giao nông." Bạch Gia Hiên nghe đến ví dụ thực tế này, hình như nghe ra ngô khoai, không khỏi gật đầu: "Đây đúng là một câu nói thật." Quan huyện Hà nói: "Bạch tiên sinh trên Nguyên uy vọng rất cao, thông đạt khai sáng, phẩm đức cao khiết, ra làm tham nghị viên là lòng người mong mỏi, xin ông không cần khiêm tốn. Thuận tiện báo cho ông biết, anh cọc rạch Chu tiên sinh của ông đã nhận lời rồi." Bạch Gia Hiên cảm thấy lập tức đồng ý thì chưa phải lúc, liền cười nói: "Quan huyện Hà, ngài bảo tôi làm tham nghị viên là thay bách tính nói chuyện đúng không? Được, tôi thay bách tính nói một câu trước, xem ngài nghe lọt hay không nghe lọt ——" Quan huyện Hà rộng lượng nói: "Mười câu trăm câu ông cứ việc nói." Bạch Gia Hiên liền nói: "Hãy rút cái đám người trong kho Bạch Lộc ra vào đều ôm gậy đốt lửa đi!"
Trong kho Bạch Lộc từ sau sự kiện "Giao nông", âm thầm đến bảy tám người vác súng, họ mặc chế phục đen, ngang lưng thắt thắt lưng da, quấn xà cạp trắng cạp mũ trắng, như đồ tang mặc khi nhà có người chết. Những người này mỗi khi đến ngày phiên chợ trấn Bạch Lộc, liền vác chiếc súng giống hệt gậy đốt lửa ngông nghênh giữa đám đông, hếch mũi trợn mắt, dọa nông dân buôn bán lương thực vải vóc nhà mình né tránh. Bạch Gia Hiên nhìn đám người này ngông nghênh ở phiên chợ, giống như ngón tay bị dằm đâm hoặc mắt bị hạt cát chui vào vô cùng khó chịu.
Điền Phúc Hiền vẫn ngồi một bên nghe quan huyện giảng về chính trị dân chủ, không ngờ Bạch Gia Hiên câu đầu tiên đã "tham nghị" ngay lên đầu mình, có chút không vui, nhưng không căng thẳng. Việc thành lập dân đoàn là chỉ thị của Quan huyện Hà, súng là huyện phát, Điền Phúc Hiền chẳng qua là tìm về bảy tám đoàn đinh. Quan huyện Hà cười hỏi: "Tại sao? Những người này làm phiền hại bách tính à?" Bạch Gia Hiên nói: "Thì chưa thấy hại ai. Bạch Lộc Nguyên từ cổ chí kim chưa từng dựng đồn binh. Nhà Thanh cũng chưa từng đóng một binh một túp nào ở trấn. Mấy người đó lưng vác súng ngông nghênh ở trấn, nông dân nhìn thấy không khỏi căng thẳng sợ hãi. Không có chiến sự, cần những người này làm gì?" Quan huyện Hà sảng khoái cười lớn: "Bạch tiên sinh, những việc ngứa mắt xem nhiều rồi sẽ quen, những đoàn đinh này là để tăng cường trị an địa phương, bảo vệ sản xuất bình thường của nhân dân." Bạch Gia Hiên thầm nghĩ, nông dân từ cổ chí kim cũng chẳng nhờ ai bảo vệ mà vẫn an lành. Quan huyện Hà ghé sát lại hạ thấp giọng nói: "Các vị không biết, Bạch Lang quấy phá dữ dội, không thể không phòng!" Bạch Gia Hiên kinh ngạc nói: "Bạch Lang? Bạch Lang sớm đã bị Thiên Cẩu đuổi đi rồi mà." Quan huyện Hà nói: "Bạch Lang là một con người, là thủ lĩnh của một băng giặc cướp, làm cho Hà Nam dân không sống nổi. Theo tin đồn, Bạch Lang định kéo sang phía tây xông vào Đồng Quan... Con Bạch Lang này ác gấp trăm lần con Bạch Lang đồn đại! Con Bạch Lang kia chẳng qua hút máu lợn, con Bạch Lang này thì đốt phá chém giết hiếp dâm không việc ác nào không làm, có hàng vạn nhân mã, toàn là lũ Bạch Lang... Ông xem, chúng ta nên phòng hay không nên phòng?" Bạch Gia Hiên cứng họng, ông không biết hàng ngàn hàng vạn Bạch Lang đang gõ cửa Đại Quan Trung, sự việc nghiêm trọng như vậy khiến ông không còn gièm pha đám đoàn đinh không vừa mắt ở kho Bạch Lộc nữa. Ông đồng ý lời mời của Quan huyện Hà, giữa tháng Chạp liền tham gia Hội tham nghị khóa đầu tiên của huyện nhà.
Bạch Gia Hiên trở về làng Bạch Lộc, vẫn mặc áo dài áo khoác, chỉ có bím tóc là không còn nữa. Ông vừa vào cửa đã nghe thấy một tiếng gào như mổ lợn, xé gan xé phổi rợn tóc móc óc, đây là tiếng kêu thảm thiết của con gái Bạch Linh khi bó chân. Ông bước nhanh vài bước vào cửa nhà phụ giật lấy dải vải trong tay Tiên Thảo, nhẹ nhàng tháo khỏi chân Bạch Linh, rồi nhét vào hộc bếp. Tiên Thảo kinh ngạc nhìn ông nói: "Một đôi chân to xấu xí, gả cho kẻ xin ăn cũng không ai lấy!" Bạch Gia Hiên khẳng định nói: "Sau này e là chân nhỏ mới không gả đi được ấy!" Tiên Thảo không tin, lại khều dải vải bó chân từ hộc bếp ra. Bạch Linh sợ hãi nhào vào lòng bố. Bạch Gia Hiên ôm lấy đầu con gái nói: "Ai còn dám bó chân Linh Linh, tôi chặt tay người đó!" Tiên Thảo nhìn chồng tháo mũ ra, đột nhiên trợn to mắt giật mình kêu lên: "Trời Phật ơi! Bím tóc của ông đâu rồi, xem thành cái dạng gì kìa!" Bạch Gia Hiên lại nói: "Tiếp theo là cắt đến đầu phụ nữ đấy. Bà có nghĩ ra phụ nữ cắt tóc đi sẽ thành cái dạng gì không? Tôi lần này lên huyện mở rộng tầm mắt rồi!"
Tháng Giêng, người thợ da dắt vợ con về quê ăn Tết. Gia Hiên vừa lúc họ bước vào cửa đã nghe thấy một mùi phèn da, chị hai Bích Hà đã cắt tóc, Tiên Thảo xác nhận lại lời chồng nói phụ nữ cũng phải cắt búi tóc. Anh rể thứ hai lại còn mặc một bộ chế phục, trên đầu để mái tóc cứng chĩa ngược như mào gà. Bạch Gia Hiên vốn tưởng chế phục là quan phục chính phủ cách mạng phát cho các cấp quan lại, không ngờ thợ da suốt ngày nhào nặn da bò da hươu hôi rình cũng đường hoàng mặc chế phục, thế là bộ chế phục này trong mắt ông đáng giá không xu. Ông thầm nghĩ, anh làm giày da mặc chế phục làm gì? Anh mặc chế phục vào thì vẫn cứ là anh thợ da, trên người vẫn toàn mùi phèn da! Chị hai càng không ra thể thống gì, người đã béo ra rồi mà lại may eo áo hẹp thế, cặp vú trên ngực căng tròn trần trần giơ lên cao, khi nói chuyện không ngừng lúc lắc mái tóc ngắn cắt đến bờ vai, lời lẽ lại liên tục thốt ra mấy từ ngữ mới, Bạch Gia Hiên ghét nhất cái kiểu nói năng hành xử học đòi đó.
Anh rể thợ da và chị hai thời thượng tuy đã dắt hai cô con gái trở về thành phố, nhưng ảnh hưởng để lại cho gia đình này vẫn còn đó, Hiếu Văn Hiếu Võ chịu ảnh hưởng của hai cô em họ học trường kiểu mới, cũng đòi lên thành phố đi học, lại còn viện lý do: "Triệu Bằng Triệu Hải sớm đã lên thành phố học sách mới rồi. Học sinh trong thư viện liên tục giảm." Bạch Gia Hiên nói: "Người ta đi thành phố kệ người ta. Thư viện chỉ cần không đóng cửa thì các con cứ theo chú phu con mà học tử đàng." Hiếu Văn Hiếu Võ không dám cưỡng cầu nữa, vác gắp chăn lại đến thư viện Bạch Lộc. Con gái Bạch Linh lại táo bạo đề xuất: "Bố, con cũng muốn đi học!" Lại lấy hai chị họ làm tấm gương, hơn nữa còn đòi lên thành phố học sách mới. Bạch Gia Hiên thế khó rồi, ông khó lòng từ chối yêu cầu của cô con gái cưng hiếm hoi, vì ông không lỡ nhìn nó đau lòng khóc quấy. Linh Linh lớn lên quá đỗi đáng yêu, làn da mịn màng, đôi mắt to mọng nước thông minh ngây thơ, cổ tay múp ríp, thật thu hút người ta yêu mến. Bạch Gia Hiên thường không kềm được mà cắn cổ tay đó, cắn đến mức con gái kêu oai oái, giật tóc ông, đánh vào mặt ông. Ông vác cô con gái khóc đòi lên cổ nhảy nhót chạy quanh sân, lại chọc cho Linh Linh cười lên. Tiên Thảo cằn nhằn: "Ông làm chuyện ngược đời rồi, con gái phải quản nghiêm, ông thì cứ nuông chiều hết nấc." Bạch Gia Hiên sao không biết đạo lý con trai con gái đều phải nghiêm gia quản giáo, chỉ là ông thế nào cũng không lạnh mặt với Linh Linh được. Tiên Thảo mắng át đi: "Đi học hả? Lên trời hả? Mau ngồi vào nhà mà kéo sợi đi!" Bạch Gia Hiên vẫn dỗ dành Linh Linh, hứa cho nó đến học đường của Lãnh tiên sinh trong làng đi học, lại nói: "Con còn nhỏ, lên thành phố người lớn không yên tâm, đợi con lớn chút rồi tính." Khi Bạch Gia Hiên dắt Linh Linh bước vào học đường, người trong làng đứng hai bên đường vây quanh xem chuyện lạ. Linh Linh hiên ngang đi theo bố, có thể thu hút nhiều nam nữ nhìn mình như thế khiến nó cảm thấy rất đắc ý.
Lãnh tiên sinh xếp chiếc bàn vuông Bạch Gia Hiên gửi sang hôm trước ngay trước bàn đọc sách của mình để tiện giám sát, cũng tránh cho đám con trai quấy rấy. Mặc dù mọi thứ được an bài cực kỳ chu đáo, nhưng lại bỏ sót một vấn đề không nên bỏ sót nhất, vấn đề đi tiêu đi tiểu của Bạch Linh. Lãnh tiên sinh tùy cơ ứng biến,Phàm người học sinh nào không có tiết học thì có thể tự do ra nhà vệ sinh ngoài bức tường phía tây nhà thờ tộc, vì toàn là con trai nên không phân chia nam nữ. Bạch Linh buồn tiểu gấp, lại thấy Lãnh tiên sinh không có ở đó, liền chạy ra ngoài nhà thờ tộc, thấy mấy đứa con trai đang cởi quần ở cửa nhà vệ sinh, liền chạy ngược trở lại. Một đứa con trai nói, sau nhà thờ tộc có cái nhà vệ sinh nhỏ, không ai đi. Bạch Linh lại chạy ra sau nhà thờ tộc, quả nhiên có cái nhà vệ sinh nhỏ xếp bằng gạch vỡ ngói vụn, sớm đã cởi dây dải dái, vừa chạy vào cửa nhà vệ sinh đã sốt sắng kéo quần xuống. Không ngờ Lãnh tiên sinh đang ngồi xổm bên trong. Lãnh tiên sinh "Ái chà" một tiếng, vội vàng kéo quần đứng vọt ra ngoài. Bạch Linh nhìn thấy cái mông trắng hếu của Lãnh tiên sinh, nhìn thấy dáng vẻ hoảng hốt hốt hoảng của vị Lãnh tiên sinh uy nghiêm, không kềm được mà hơ hớ cười lên.
Chuyện này được truyền đi ly kỳ trong làng, bảo Lãnh tiên sinh trong lúc cuống quýt đã tha cả cục phân chưa đi xong vào đũng quần. Tiên Thảo biết chuyện này liền đòi dừng việc đi học của Linh Linh: "Thế này thì còn ra thể thống gì nữa! Cứ chiều thế này không thành điên mất sao?" Bạch Gia Hiên tìm một tấm thẻ gỗ nhỏ, khoan lỗ, xỏ dây, một bên viết chữ "Có", bên kia viết chữ "Không", bảo con gái khi vào nhà vệ sinh thì lật sang mặt chữ "Có", khi ra thì lật sang chữ "Không". Bạch Linh thấy vui vui, từ nhà vệ sinh ra cố tình không lật thẻ, tự mình trốn vào góc nhà thờ xem Lãnh tiên sinh làm thế nào? Lãnh tiên sinh ra đến cửa nhà vệ sinh thấy chữ "Có" trên thẻ gỗ liền quay trở lại. Cô vừa quay lại bàn ngồi xuống, Lãnh tiên sinh đã bước ra khỏi cửa học đường, vội vội vàng vàng đi qua sân, đến chỗ đường hẹp lại chạy lên.
Cho dù cô con gái này thế nào cũng không giống một đứa con gái, Lãnh tiên sinh lại kinh ngạc phát hiện cô vô cùng thông minh, hầu như là đọc qua không quên, một lần đọc là thuộc lòng, đặc biệt là chữ viết bằng cọ lông cực kỳ đẹp. Cô chỉ nắn nót theo khung chữ Lãnh tiên sinh chép sẵn nửa năm là đã bắt đầu mô phỏng viết nét chữ rồi. Hai năm trôi qua, riêng chữ viết cọ lông của Bạch Linh đã vượt qua trình độ của Lãnh tiên sinh. Lãnh tiên sinh nói: "Gia Hiên, đây là một tài nữ. Mau gửi nó đến thư viện của Chu tiên sinh đi."
Chiều ba mươi Tết năm đó trước thềm năm mới, Bạch Gia Hiên mài mực, cắt giấy đỏ, bảo ba người Hiếu Văn Hiếu Võ Bạch Linh mỗi người viết một câu đối: "Ai viết đẹp thì dán câu đối của người đó lên cổng lớn." Kết quả tự nhiên là Bạch Linh chiếm hết nổi bật, khiến hai người anh hổ thẹn ngượng ngùng.
Câu đối giấy đỏ dán trên khung cửa phía tây cổng phố, Bạch Gia Hiên bưng điếu cày đứng xa xa nhìn, ngắm nghía hồi lâu, nhìn thô thì giống Liễu, nhìn kỹ thì giống Âu, suy ngẫm kỹ lại thì không phải Liễu cũng chẳng phải Âu, vừa có khung xương của Âu, lại có sự mềm mại phóng khoáng của Liễu, hoàn toàn là một phong cách thiên tính phóng khoáng độc đáo riêng, gốc không giống như nét chữ của một người phụ nữ, giữa các nét chữ toát ra một luồng khí độ phóng khoáng không gò bó. Bạch Gia Hiên nhìn ngắm, trong lòng không khỏi thót một cái, đột nhiên nhớ tới cái thứ hình dáng giống bạch lộc phát hiện dưới mộ cha ở khu đất dốc nhẹ.
Tết năm đó, chị hai và anh rể thợ da theo lệ dắt hai cô con gái đến chúc Tết, hai cô cháu gái công khai xúi giục Linh Linh lên thành phố đi học. Sau khi chị hai, anh rể và cháu gái trở về thành phố, Bạch Linh nói: "Bố! Năm nay con phải lên thành phố đi học rồi." Bạch Gia Hiên lần đầu tiên lạnh mặt với Bạch Linh nói: "Sách của con học thế là đủ rồi. Thành phố không đi, chỗ Lãnh tiên sinh cũng không đi nữa. Bây giờ phải theo mẹ con học nữ công thêu thùa rồi." Bạch Linh ngẩn người ngồi đó, "Oa" một tiếng khóc lên: "Bố đã nói đợi con lớn rồi thì lên thành phố đi học..." Bạch Gia Hiên không bị mông lung, vẫn lạnh mặt từng chữ từng câu nói: "Thành phố bây giờ loạn lạc không ra thể thống gì, con trai lên thành phố bố còn không yên tâm, huống chi là con. Phụ nữ không tài mới là đức. Muốn khóc thì con cứ xé họng mà khóc!" Bạch Linh quẹt mắt: "Bố! Con càng không khóc!" Cô như dỗi ngồi xuống dưới máy guồng quay tơ tay quay tay cầm, máy guồng kêu vo vo lên.
Mười ngày sau, Bạch Linh đột nhiên mất tích. Bạch Gia Hiên tìm đến nhà anh rể thợ da ở thành phố, Bạch Linh và hai cô chị họ đang đeo cặp sách đi học về. Bạch Linh nói: "Bố! Nếu bố ép con về, con sẽ chết cho bố xem!" Nói rồi giơ chiếc kéo sắt to dùng để cắt da của thợ da chĩa vào cổ. Bạch Gia Hiên không nói một câu nào liền trở về Nguyên.
Bạch Linh lên thành phố đi học rồi, căn nhà này như giảm đi hơn một nửa số người, trở nên trống trải và lạnh lẽo, tiếng cười trong trẻo như chim sơn ca không còn nữa, tiếng chạy trước chạy sau gọi mẹ gọi bố hò reo gọi bà cũng bặt tăm. Bạch Triệu thị đã không chịu nổi sự dằn dơ của nỗi nhớ thương ngày đêm, đề xuất với con trai Gia Hiên muốn lên thành phố thăm cháu gái. Tiên Thảo lại chuyển nỗi nhớ thương con gái thành sự bực bội, có cơ hội là xả ra với Gia Hiên: "Chiều đi chiều đi, giờ thì chiều đến mức không thu lại được rồi!" Ngay cả cha nuôi Lộc Tam của Bạch Linh cũng có lời nói: "Gia Hiên, anh đúng là khôn ba năm dại một giờ." Bạch Gia Hiên chỉ thầm kinh ngạc trong lòng: Đứa trẻ nhỏ như thế mà lại dám đặt kéo lên cổ! Khoảnh khắc đó, hình như ông đối mặt không phải là Linh Linh cõng trên cổ chạy nhảy ngày trước, mà là một kẻ thù có mối thù sinh tử với ông.
Trong nhà chỉ còn lại đứa con trai thứ ba Ngưu Độc, đi học vài năm dưới gối Lãnh tiên sinh vẫn đang học, đứa trẻ này tuổi còn nhỏ đã bộc lộ một tính cách bướng bỉnh, đối với việc đi học, đối với bất kỳ biến cố nào trong nhà, đều là một dáng vẻ lạnh nhạt không liên quan đến mình. Nó vô cảm trước việc em gái bỏ đi, điều này khiến người mẹ Tiên Thảo hễ nhìn thấy nó là không kềm được nổi giận, sự tức giận đối với hành vi vượt rào của con gái và nỗi nhớ thương nó không nhận được bất kỳ sự hưởng ứng nào trên khuôn mặt Ngưu Độc, bà thậm chí nghi ngờ nhúm ngải cứu khô của bà nội đã đốt hỏng một huyệt đạo quan trọng nào đó của Ngưu Độc, để lại một đứa đần độn ngốc nghếch.
Bạch Gia Hiên cũng để ý quan sát hành vi cử chỉ của Ngưu Độc, phát hiện đứa trẻ này không thân cận với ai, cũng không dỗi đòi cái gì, cũng không từ chối người khác bảo nó làm gì. Mỗi ngày chiều tan học về là chui vào chuồng ngựa, dùng xẻng gỗ xúc cỏ bón đã trộn xong của Lộc Triệu Bằng vào máng, bám vào thành máng nhìn trâu ngựa nhai nhồm nhàm cỏ bón. Lộc Tam dắt gia súc ra ao lớn phía bắc làng để uống nước, nó cũng đi theo, mà không muốn dắt trâu, lại muốn dắt ngựa dắt la. Có khi nó lén trèo lên xe lớn, giật roi từ tay Lộc Tam, cổ tay lắc một cái, chiếc roi bay xoay trên không trung, "Pách" một tiếng giòn tan, ngọn roi quất chính xác vào đầu tai gia súc. Đương nhiên, nó không phải sinh ra đã có ngón nghề này, nó là thường xuyên ở sân đất nắm roi quất kêu pách pách, quất vào nửa viên gạch treo dưới mái nhà mà luyện thành. Bạch Gia Hiên mấy lần giật chiếc roi từ tay nó, bảo nó về nhà học bài. Nó không giận cũng không sợ, uể uải bước ra khỏi chuồng ngựa, nhưng chiều hôm sau lại đến. Bạch Gia Hiên tức giận nói: "Đúng là cái phôi làm nông sinh ra!"
Sự yêu thương của Ngưu Độc đối với gia súc khiến Lộc Tam cũng sinh ra cảm giác thân cận không thể kháng cự đối với nó, thậm chí nghĩ nếu không phải làm cha nuôi cho Bạch Linh mà làm cha nuôi cho Ngưu Độc thì lại hay. Ông ghét cô con gái được cả nhà chủ nuông chiều đó, ông là người đầu tiên phát hiện ra sự không hòa hợp của cô con gái này với gia đình này. Cô gái đó có khi chạy vào chuồng ngựa, nhào một cái là ôm lấy lưng Lộc Tam, gọi "Cha nuôi cha nuôi". Lộc Tam ngồi xổm trên đất nhặt hạt đất và đá trong lương thực, mặc cho cô trèo lên, gượng gạo đáp lời. Có một lần ngày mưa, Bạch Linh ở trong nhà chơi chán rồi, lại chạy vào chuồng ngựa, kinh ngạc kêu lên: "Cha nuôi cha nuôi, cha xem đó là thứ gì thế?" Lộc Tam tưởng rắn hay chuột hay frog bò vào, nhìn đi nhìn lại chẳng thấy thứ gì, liền hỏi: "Cái gì ở đâu?" Bạch Linh dùng tay chỉ: "Dưới bụng con la treo cái gì thế kia?" Lộc Tam không khỏi "Ồ" một tiếng, trên người kỳ lạ thấy không thoải mái, nhìn thấy thứ màu đen xấu xí mà vô dụng treo ở háng sau con la, tiện miệng nghĩ ra một câu gạt cô gái: "Ừm... đó là cái đuôi." Bạch Linh dồn hỏi: "Con la sao lại mọc hai cái đuôi?" Lộc Tam nói: "Thì mọc hai cái, không thì sao gọi là la." Bạch Linh vẫn dồn hỏi không thôi: "Con la mọc lắm đuôi thế làm gì?" Lộc Tam đã đuối lý: "Mọc đuôi... là để đuổi ruồi ruồi." Bạch Linh đột nhiên vỗ tay kêu lên: "Ôi! Cha nuôi, cha xem cái đuôi đó thụt vào trong bụng con la rồi!" Thần kinh Lộc Tam căng thẳng, dỗ dành dắt Bạch Linh ra cửa: "Con la sợ người ta nhìn, giấu đuôi đi rồi. Mau về nhà đi, cha nuôi còn phải nhặt lương thực lên cối xay đây!" Bạch Linh đi rồi, Lộc Tam thở ra một hơi dài, trên đầu đã rịn mồ hôi hột, không khỏi tự ngôn tự ngữ: "Nếu là con gái ruột của tôi, tôi đã tát cho một bạt tai từ lâu rồi, cho cô hỏi vớ hỏi vẩn!" Hành động tự ý lên thành phố của Bạch Linh dường như xác nhận mối nguy hiểm mà Lộc Tam đã dự đoán từ lâu, mà mối nguy hiểm lớn hơn không khó đoán giải vẫn còn ở phía sau. Ông thậm chí lo lắng thay Bạch Gia Hiên, thẳng thắn nói: "Thành phố bây giờ loạn chẳng ra thể thống gì, sao có thể để một đứa con gái đi?"
Đêm Rằm tháng Giêng, Lộc Tam trở về căn nhà nhỏ của mình, thắp nến sơn khỉ đã mua, cắm ở cửa trước cửa sau bệ cửa sổ hố thoát nước bốn góc sân, trong nhà ngoài sân sáng rực. Người phụ nữ bưng bánh rán ra, cả nhà bốn người ngồi trên phản đất răng rắc cắn nhai. Lộc Tam hình như tâm trạng rất tốt, chẻ chữ với con trai Hắc Oa: "Tử trưởng thập ngũ đoạt phụ chí. Hắc Oa, năm nay con bước sang tuổi mười bảy rồi..." Hắc Oa ngắt lời bố: "Năm nay con ra ngoài đi làm thuê đây. Con trông đợi từ lâu rồi! Con đã nói xong với mẹ con rồi." Lộc Tam ngẩng đầu trợn mắt nhìn con trai một cái: "Nói năng hấp tấp! Nhớ lấy, bất luận đi đâu, bất luận nói chuyện với ai, phải nghĩ một câu nói một câu, không được cướp lời, mất phép tắc!"
Hắc Oa đã nghỉ học từ lâu. Nó ở dưới gối Lãnh tiên sinh không tính là học sinh giỏi, nhưng cũng nhận được không ít chữ, cũng biết gạt vài cái hạt tính toán rồi. Sau khi nghỉ học tiếp tục cắt cỏ cho nhà họ Bạch, buổi sáng và buổi chiều vác một lồng lớn cỏ xanh gửi về chuồng ngựa. Một năm trước nó đã đề xuất với bố không muốn cầm liềm cắt cỏ nữa, muốn ra ngoài làm công dài hạn làm thuê kiếm tiền cho người ta. Lộc Tam một là muốn nó học thêm kỹ năng cày cấy, hai là cũng thương con, muốn nó lớn lên lực lưỡng hơn chút. Bây giờ bước sang tuổi mười bảy rồi, hoàn toàn có thể coi như một người làm được rồi, bản thân ông cũng mười lăm tuổi đã ra ngoài làm công dài hạn trọn gói cho tài chủ. Lộc Tam nói: "Hắc Oa, bố nói con nghe này, con đến nhà chú Gia Hiên làm thuê, bố về nhà mình, lúc bận làm việc nhà mình, lúc rảnh ra ngoài làm công vặt; dù cho không tìm được việc vặt mà làm, bố vẫn còn bản lĩnh đóng gạch đất..."
“Bố, đóng gạch đất mệt chết người, bố không được làm nữa.” Hắc Oa nói, “Bố cứ ở nhà họ Bạch mà làm việc của bố, con đi xa làm thuê vậy.”
Lộc Tam nói: "Con đi xa là đi đâu?"
Hắc Oa nói: "Đến phía bắc sông Vị. Chú Gia Đạo đang làm thuê bên đó. Chú Gia Đạo nói bên đó đại tài chủ làng nào cũng có, không như trên Nguyên mình toàn là tiểu tài chủ. Chú Gia Đạo bằng lòng tìm cho con một chủ nhà."
“Con xem con... không biết quy tắc, chuyện lớn thế này không nói với bố trước, đã tự quyết định rồi. Mất nếp!” Lộc Tam huấn thị, “Phía bắc sông Vị người xa đất lạ. Chúng ta đi làm thuê cho người ta không quản cổng cao nhà rộng, không quản tài chủ lớn nhỏ, quan trọng là tìm được một người chủ nhân nghĩa.”
Hắc Oa nói: "Chú Gia Đạo bên đó nhân sự quen thuộc, bảo đảm tìm cho con một người chủ tốt."
Lộc Tam mất kiên nhẫn: "Gia Đạo Gia Đạo, con cứ nghe lời Gia Đạo! Bố nói cho con biết, người chủ nhân nghĩa như chú Gia Hiên của con không dễ tìm đâu! Bố là mắt thấy mới tin. Ông nội con làm ở nhà họ Bạch cả đời, đến chuyện mất răng méo miệng cũng chưa từng có một lần. Con cứ đến nhà họ Bạch đi, nhân lúc bố chưa nhắm mắt xuôi tay, cũng dễ trông nom con."
Hắc Oa rủ mi mắt: "Con không muốn... đến nhà họ Bạch."
“Sao thế? Lời này nói thế nào?” Lộc Tam cũng trợn to mắt, “Nhà họ Bạch không đối xử tệ với bố cũng không đối xử tệ với con mà! Con cắt cỏ người ta cho con lúa mì mà!”
Hắc Oa nói: "Con không phải nói chuyện đối xử tệ hay không tệ với ai..."
Lộc Tam gặng hỏi: "Vậy tại sao con không đến nhà họ Bạch?"
Hắc Oa ngậm miệng không nói: "..."
Lộc Tam lại kiên nhẫn bộc bạch: "Người nhà họ Bạch mấy đời rồi, đều là ăn ở nhân nghĩa, người làm của người ta cũng không phải tiện tay là mướn đâu."
Hắc Oa nói: "Con không nói chú Gia Hiên không tốt không nhân nghĩa. Con vẫn nhớ chú Gia Hiên bỏ tiền cho con đi học. Con vẫn nhớ bố không cho con học nữa, chú Gia Hiên dắt tay con đưa đến học đường..."
“Đúng đúng đúng, thế mới đúng chứ!” Lộc Tam nói, “Con đã nhớ kỹ nghĩa cử của chú Gia Hiên, vậy tại sao không đi?”
Hắc Oa ấp úng: "Con ghét..."
Lộc Tam gặng hỏi: "Con ghét cái gì không được?"
Hắc Oa nói: "Con ghét... cái lưng của chú Gia Hiên... thẳng quá cứng quá..."
Lộc Tam nghe xong nhẹ nhõm cười lên: "Hà hà, con trai của bố ơi! Bố tưởng chuyện gì lớn không giải quyết được! Chúng ta làm thuê kiếm lương thực của chúng ta, chỉ cần người ta không ăn bớt ăn xén không coi thường chúng ta là đúng rồi! Chúng ta quản người ta lưng cong hay lưng thẳng làm gì?"
Hắc Oa khẩn cầu: "Bố, bố ở đó làm tốt rồi thì cứ làm thêm hai năm nữa, đừng làm công vặt; con ra ngoài cũng gánh vác một suất người làm trọn gói. Chúng ta tích góp ít tiền mua chút đất..." Nói rồi lại khóc lên.
Người mẹ giúp Hắc Oa nói chuyện: "Bố nó ơi, ông cứ nghe theo con đi! Con không bằng lòng thì đừng bắt nó đi nữa. Con nói cũng có lý đấy."
Lộc Tam nói: "Cũng được cũng được! Con ra ngoài bươn chải hai năm, trải qua vài chủ tài chủ trong lòng tự biết thôi, không đi núi cao không thấy đất bằng mà! Đến lúc đó con sẽ không chê cái lời thối... lưng thẳng lưng cứng nữa!"
Hắc Oa đi theo chú Gia Đạo xuống Bạch Lộc Nguyên, bước vào đồng bằng Quan Trung bao la rộng lớn tráng lệ, lại đi thuyền gỗ sang sông Vị đục ngầu...
Chưa đầy một năm, Hắc Oa dắt một người phụ nữ đẹp hiếm thấy trở về làng Bạch Lộc, Lộc Tam lập tức ngơ ngác. Lộc Tam ngay từ ánh mắt đầu tiên nhìn thấy con dâu đã nghi vân nổi lên bốn phía, gọi Hắc Oa ra một bên tra hỏi nghiêm ngặt: "Ở đâu ra? Nhìn qua một cái là biết không phải cô gái nhà nghèo hèn, sao lại đi theo con, đã ba mối sáu chứng chưa? Nói! Nói rõ ràng cho lão tử!" Hắc Oa nói một cách thong dong: Nhà chủ làm thuê đó là một lão già xơ xác gần bảy mươi tuổi, có một lớn một nhỏ hai người phụ nữ. Lão già chết rồi, người phụ nữ lớn và con trai quản lý gia sự xem người phụ nữ nhỏ như cái gai trong mắt, nhờ người làm đầu là họ Lý làm mai gả cô ấy cho nó.
Lộc Tam bán tín bán nghi, đem chuyện này thỉnh giáo Bạch Gia Hiên, đồng thời đề xuất lễ nghi vào nhà thờ tộc bái tổ tiên. Đâu là một nghi thức cực kỳ trang trọng và long trọng của cô dâu mới làng Bạch Lộc khi vào nhà thờ tộc bái tổ tiên dòng họ. Bạch Gia Hiên không tỏ thái độ với cuộc hôn nhân này, chỉ nói: "Chú đi một chuyến, đi hỏi Gia Đạo, làm cho rõ ràng mọi chuyện. Chuyện bái nhà thờ tộc đợi chú hỏi Gia Đạo rồi hãy tính." Lộc Tam than thẳng bản thân là người trong cuộc lại u mê, bỏ sót cả chuyện Gia Đạo dẫn Hắc Oa ra đi. Sáng sớm hôm sau, Lộc Tam liền xuống Nguyên sang phía bắc sông Vị tìm Gia Đạo. Khi Lộc Tam trở lại làng Bạch Lộc một lần nữa, mặt đã xám như tro, mắt đỏ ngầu, vừa vào cửa đã tát Hắc Oa một cái nảy lửa, bản thân cũng ngã xuống đất bất tỉnh nhân sự. Lộc Tam sau khi được cứu tỉnh, dứt khoát nói: "Con mau mau đuổi cái con đĩ này đi! Con nếu không lỡ bỏ nó, con không phải là con của bố nữa, con lập tức cút ra ngoài! Vĩnh viễn đời đời đừng bước vào cửa nhà bố!" Hắc Oa van xin vô ích, mẹ của Hắc Oa cũng van xin chồng, đều không thể khiến Lộc Tam hồi tâm chuyển ý. Hắc Oa thừa đêm dắt vợ bước ra khỏi cửa, đi vào một cái hang gạch sụp nát ở đầu phía đông của làng. Nó liền móc ra năm đồng bạc mua lại, an cư lập nghiệp ở đó.