Lam Bào Tiên Sinh

Lượt đọc: 277 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Căn Phòng Nhỏ Của Tôi

❊ ❊ ❊

Tiểu học Ngưu Vương Biên nằm dưới một sườn dốc, trước cửa là một dòng suối nhỏ, trên sườn dốc xếp chi chít mấy chục thôn lớn nhỏ. Trên sườn dốc thoải là những thửa ruộng xếp ngang dọc cực kỳ bất quy tắc. Trên sườn dốc đứng mọc đầy cỏ dại và bụi táo gai năm một tàn lụi. Những bậc ruộng kè đá đỏ có thể thấy ở khắp nơi ấy, bốn mùa đều phơi bày một màu đỏ khô khát, nhìn vào thấy khó chịu.

Xung quanh các thôn xóm, ở những nơi đất trũng tầng dày lại dồi dào độ ẩm, từng đám mây hoa đào hoa hạnh tượng trưng cho mùa nhẹ nhàng và sinh động nhất trong bốn mùa ở vùng sườn biền cằn cỗi này. Những ngày có tuyết lớn rơi vào mùa đông, sườn biền này cũng sẽ hiện lên khí phách vừa cứng cáp vừa uyển chuyển. Điều khó ưa nhất chính là thời điểm cuối hạ đầu thu, một trận hạn hán kéo dài đằng đẵng đã làm cỏ cây trên sườn dốc khô khát đến chết, héo rũ, cây cối rụng lá từ sớm, cây ngô non còn chưa kịp trổ cờ đã bị nhổ đi để cho bò ăn. Toàn bộ sườn núi giống như vừa bị lửa thiêu đốt qua, nhìn vào khiến người ta khó chịu.

Chỉ có dòng sông trước cửa trường học là khiến người ta có thể cảm nhận được dư vị vẻ đẹp của tự nhiên trong suốt bốn mùa. Ngay cả trong thời điểm oi bức khi hạn hán thiêu đốt sườn biền bốc khói bốc lửa khắp nơi, dòng sông vẫn tràn trề sức sống.

Từng con mương dẫn nước tự tưới tiêu uốn lượn dẫn nước sông vào ruộng ngô, ruộng bông và vườn dưa. Những chiếc xe nước kiểu Giải Phóng phát ra tiếng kêu đinh đang do những chú bò vàng hoặc la xám kéo, múc nước ngầm mát lạnh lên, tưới vào những mảnh ruộng vừa chớm hạn.

Tôi thường mở cửa sổ phía sau, ngồi trong căn phòng nhỏ của mình, nhìn sự chuyển đổi tự nhiên của phong cảnh bốn mùa trên sườn biền và dòng sông.

Trường học quay mặt về hướng nam, có ba dãy nhà cấu trúc đất gỗ. Trên những bức tường đất vây quanh được gia cố bằng rường gỗ, mùa xuân có cỏ non và ngải cứu mọc lên, đầu hè hễ gặp hạn hán chút là sẽ chết héo đầu tiên. Trong khuôn viên trường có những cây hòe tây to lớn, bóng râm cực kỳ dày dặn. Hoa hòe tây vào tháng năm âm lịch thơm ngát từng ngóc ngách trong trường học. Sau bữa tối, thường có giáo viên thưởng trà hoặc chơi cờ dưới tán cây. Ba dãy phòng học đan xen với phòng ngủ kiêm văn phòng của giáo viên. Vì thiếu phòng nên đều là ba hoặc bốn người một phòng, mỗi người một giường, một bàn làm việc, ở giữa chỉ chừa lại một lối đi ra vào. Dường như chẳng ai thấy quá chật chội, điều kiện hạn chế, đành phải chịu vậy. Chỉ có hiệu trưởng Lưu Kiến Quốc là một mình một phòng, vì là hiệu trưởng của một trường, gánh vác nhu cầu công tác cơ mật nào đó, mọi người cũng không có ý kiến gì, càng không nói đó là sự đặc quyền.

Ban đầu tôi ở một căn phòng ở dãy phía sau, vì là chủ nhiệm lớp lớn của tiểu học nên được ưu ái hơn một chút, ba người một phòng. Giáo viên lớp vỡ lòng và giáo viên bộ môn nhìn chung là bốn người ở chung. Kể từ khi tôi làm "hữu phái", tôi đã dọn khỏi văn phòng ba người một phòng đó, trong lòng có chút ít bịn rịn không nỡ. Ba người tuy hơi chật chội nhưng vì tính tình hợp nhau nên ở rất hòa thuận, buổi sáng không sợ ngủ quên, buổi tối sau khi tắt đèn có thể trò chuyện nghe chuyện phiếm, chưa từng cảm thấy cô đơn lạnh lẽo.

Phía đông trường học có một dãy phòng nhỏ quay hướng đông tây, không dùng làm phòng học mà là những căn phòng nhỏ để ở. Hai gian phía nam là nhà bếp, tiếp liền hai gian là phòng chứa nước, gian thứ năm chính là căn phòng tôi dọn vào sau này. Gian thứ sáu là phòng ở của nhân viên tạp vụ cũ Hàn Dân Dân, cậu ta vì thay thế vị trí của tôi mà được thăng chức thành nhân viên sự vụ, gian cuối cùng là phòng ở của nhân viên nấu ăn.

Hàn Dân Dân là nhân viên tạp vụ được tuyển dụng từ nông thôn, chỉ biết lõm bõm một số chữ thông dụng trong lớp xóa nạn mù chữ, biết gảy bàn tính, nhưng người lại cực kỳ lanh lợi thông minh. Ngoài việc đánh kẻng làm vệ sinh ra, vì cấp trên không điều động nhân viên sự vụ chuyên trách, nên cứ đến những ngày mùa vụ khai giảng bế giảng bận rộn, Hàn Dân Dân thường hay giúp mua sách giáo khoa cũng như các vật dụng linh tinh như giáo án, phấn, mực. Cậu ta thích nhất là thay mặt hiệu trưởng Lưu Kiến Quốc truyền đạt việc họp hành hoặc thông báo tạm thời nào đó, đi đến từng phòng nói lại một lượt. Cậu thanh niên tuổi trẻ, hơi thích sĩ diện, thường giắt hai cây bút máy trong túi áo ngực, mái tóc rẽ ngôi được vuốt nước phẳng lì, cố gắng nâng bản thân lên thành tiêu chuẩn của một giáo viên, để người ta không cảm thấy cậu ta chẳng qua chỉ là một chân sai vặt. Sự sa cơ lỡ bước của tôi đã mang lại cho cậu ta một cơ hội trời ban nằm mơ cũng không ngờ tới. Sau khi tôi đến làm công việc đánh kẻng, đun nước, quét dọn, cậu ta liền trở thành nhân viên sự vụ chuyên trách. Cậu ta ở phòng bên cạnh, nhưng tạp vật vẫn chất đống ở căn phòng tôi ở, không dọn dẹp di dời, mỗi lần phát giáo án, phấn và chổi cho giáo viên đều đến căn phòng tôi ở để lấy. Điều khiến tôi cảm thấy được an ủi là cậu ta vẫn tin tưởng tôi — một kẻ hữu phái — sẽ không phá hoại công công vật, cũng không lo lắng tôi trộm cắp.

"Từ Thận Hành ——" Cậu ta trước kia vẫn luôn gọi tôi là thầy Từ, không thể gọi là tôn kính, đây là cách gọi quen thuộc giữa các giáo viên trong trường. Bây giờ cậu ta gọi thẳng tên tôi, tôi cũng có thể nghĩ thông suốt, "Tôi mua than ở cửa hàng cung tiêu rồi, cậu đi kéo về đi, đây là giấy biên nhận. Tôi còn phải đi..." Việc cần đi làm tự nhiên rất nhiều, cậu ta rất bận.

Thế là tôi kéo chiếc xe cút kít vô cùng quý giá của nhà trường đó, kéo than từ cửa hàng cung tiêu Ngưu Vương Biên về.

Mỗi lần tôi làm bản kiểm điểm cải tạo, người đầu tiên đứng lên nói tôi khai báo không triệt để luôn là Hàn Dân Dân. Cậu ta nói ngày nào đó tiếng kẻng của tôi đánh muộn tròn một phút, lại nói ngày nào đó trong nhà vệ sinh tôi quét dọn còn để sót đồ bẩn ở bệ, lại có một lần nước sôi không đủ độ già. Cậu ta thấy hiệu trưởng Lưu Kiến Quốc dùng trứng gà quấy thành một bát canh hồ để làm chứng ngược lại, bởi vì nước sôi già quấy trứng gà ra sẽ có dạng bông sợi. Sự vạch trần của cậu ta thường khiến Lưu Kiến Quốc lộ vẻ thiếu kiên nhẫn, đại khái là vì sự nịnh hót của cậu ta quá lộ liễu, lại ở trước mặt mọi người, hơn nữa nịnh hót lại không đúng chỗ. Dù thế nào đi nữa, tôi cũng không tài nào nhớ nổi tiếng kẻng ngày nào đó tháng nào đó có đúng giờ không, nước có sôi già không, trong nhà vệ sinh có sót lại đồ bẩn không, tôi đều nhất loạt làm ra tư thế tiếp nhận thành khẩn: Tôi nhất định sửa chữa, hoan nghênh mọi người giám sát...

Ra ngoài làm việc, đóng cửa suy ngẫm lỗi lầm, phòng của ai tôi cũng không muốn đến, sợ vì thế mà làm vấy bẩn người khác, đối với bản thân lại rước họa vào thân. Tôi đóng chặt cửa, nằm trên chiếc giường nhỏ hẹp, nhìn trần nhà giăng đầy mạng nhện, nhìn những tạp vật chất đầy phòng, những sợi dây thừng bện gai to thô đã bị vứt bỏ, quả bóng rổ xì hơi rách miệng, chiếc bàn cờ bida rã đám, chiếc bàn tính tre thiếu đũa thiếu hạt, tất cả đều từ trên tường, góc đất, gầm bàn trừng đôi mắt buồn cười nhìn tôi. Sự cô độc hồi tôi mới tới, bây giờ lại khiến tôi cảm thấy nhà kho nhỏ chất đầy đồ vật hữu dụng và vô dụng này là góc tĩnh lặng nhất để tôi nương thân lập mệnh.

Nếu Hàn Dân Dân đẩy cửa bước vào lấy thứ gì đó, tôi lập tức tung chăn vùng dậy, đứng xuống đất, đợi cậu ta lấy được đồ bước ra khỏi cửa, tôi mới đóng cửa lại. Cậu ta bước vào căn phòng nhỏ này, chưa từng chào hỏi bao giờ, đẩy cửa mà vào, đi thẳng mà ra, giống như nơi không có người, tôi cũng không cảm thấy cậu ta có gì bất kính với mình. Tôi có một lý do để giải tỏa mối nghi ngờ này: Căn phòng vốn dĩ là nhà kho của Hàn Dân Dân, cậu ta vào nhà kho của chính mình, tự nhiên không cần mấy thủ tục phiền phức như gõ cửa hay chào hỏi.

Tôi nằm trên giường, không kìm được mà suy ngẫm hồi vị cái tên mà cha tôi đã đặt cho mình: Thận Hành, từ đó lại liên tưởng đến tên của em trai là Thận Ngôn, cùng với châm ngôn mà cha dặn dò tôi trước lúc chia tay: Thận độc. Lời nói và hành vi, khi một mình đơn độc, nên cẩn trọng lại càng cẩn trọng, chính là ý này, ý này, đến bây giờ tôi mới thể nghiệm được tính chính xác không thể đánh đổ của nó. Hồi tưởng lại cuộc sống ở trường sư phạm, tôi thực sự có chút không dám tin vào chính mình, tôi mới cuồng ngông làm sao! Muốn hát thì hát, muốn nói thì nói, muốn chơi thì chơi cho thả phanh, đơn giản là giống như phát điên vậy! Nếu như lúc ấy tôi ít nhất giữ lại cho lời dặn dò của cha một góc nhỏ trong lòng, có tác dụng cảnh tỉnh đôi chút tại buổi "tranh cãi bày tỏ ý kiến", thì tôi đã cẩn trọng với lời nói của chính mình rồi, thì đã không thốt ra ý kiến Lưu Kiến Quốc "hiếu đại hỉ công" (thích lớn lao khoe công), thì đã không có cái cảnh ngộ khó chịu tiến không được lùi chẳng xong của ngày hôm nay.

Nếu tôi triệt để bị biến thành hữu phái, không phải là "trung hữu", cùng đi lao động cải tạo với những người hữu phái, có lẽ heo con không chê quạ đen. Chỉ vì tôi là "trung hữu", về bản chất có sự khác biệt về mức độ nặng nhẹ so với phái hữu, ngược lại thành ra chuyện tồi tệ, đem tôi tiếp tục giữ lại trường học để sử dụng, cải tạo, sống giữa rất nhiều người tốt, tôi lại càng thương thân trách phận hơn. Trải nghiệm của tôi là, tư thế đứng không thẳng mà ngồi không xong, cúi gập lưng này, còn khó chịu hơn cả đứng hay ngồi, đại khái là một trong những tư thế khó duy trì nhất của con người.

Tôi không thể không thận ngôn thận hành nữa.

Tôi lấy bút và hộp mực ra, hộp mực đã khô, bút lông cũng khô, ngâm nước một chút. Tôi tìm một miếng giấy cứng cỡ trang sách chấm mực, viết lên lời cảnh cáo đối với bản thân: Thận độc. Tôi dán nó ở đầu giường, để tôi dù ngồi hay nằm đều có thể nhìn thấy. Tôi cảm nhận được sự hoảng sợ trong lòng, tuyệt đối cần một lá bùa hộ mệnh hộ tâm như thế này để phù hộ tôi, đừng gây ra rắc rối nữa.

Hai ngày sau, Lưu Kiến Quốc bước vào phòng tôi, vừa vào liền trừng đôi mắt ra vẻ quan trọng, quét mắt nhìn lên bức tường bên bàn tôi, rồi cuối cùng dừng lại trên bức tường ở đầu giường. Anh ta nghiêm nghị nhìn một lúc, không phải là đang thưởng thức thư pháp của tôi, mà quay người nói: "Cái này cho tôi." Anh ta chưa được sự cho phép của tôi, đã xé nó xuống từ trên tường, không nói một câu nào, cứ thế bước thẳng ra cửa.

Tối hôm đó, cuộc họp giáo viên tạm thời được triệu tập, bắt tôi phải làm bản kiểm điểm cải tạo trước thời hạn. Không ai có sự hứng thú nào với bản kiểm điểm của tôi, sự phê phán đối với hai chữ "thận độc" bỗng chốc trở thành chủ đề tâm điểm của cuộc họp. Tôi dự đoán trước được, trước cuộc họp, các giáo viên sớm đã nhận được mục tiêu phê phán rồi. Sự phân tích của những người khác có thể lược bỏ, sự phân tích của Lưu Kiến Quốc mang tầm vóc của hiệu trưởng, tự nhiên cao hơn một bậc, sâu hơn một tầng——

"'Thận' cái gì mà 'thận độc'? Lỗi lầm của cậu chẳng lẽ là kết quả của việc không 'cẩn trọng' ư? Nếu không từ gốc rễ tư tưởng, lập trường giai cấp để cải tạo triệt để, thì làm sao 'cẩn trọng' nổi chứ? Phương pháp tu dưỡng phong kiến kiểu này, làm sao có thể cứu vỗi được cái linh hồn phản động của cậu chứ?"

Trên đầu tôi túa mồ hôi. Những lời phê phán sắc bén sâu sắc này khiến tôi đến cả sức thở cũng không có. Tôi trở về phòng, nằm trên giường, triết lý đối nhân xử thế mà cha tôi tôn sùng là chí lý danh ngôn, cũng chẳng còn tác dụng gì nữa, tôi muốn chui vào dưới lá bùa hộ mệnh này để tìm kiếm sự bình yên, ngược lại lại rước họa vào thân, làm thế nào mới có thể cứu vớt cái mạng nhỏ của tôi đây?

Tôi nhớ rõ ràng, sau khi lá bùa miệng lưỡi này được dán lên đầu giường, chỉ có Hàn Dân Dân từng đến phòng tôi, nhất định là cậu ta đã báo cáo, vì lá bùa miệng lưỡi này, tôi đã kiểm điểm suốt ba buổi tối......

Ba, bốn năm trôi qua.

Tôi được thông báo rằng, có thể đảm nhận việc giảng dạy, được đối xử như giáo viên.

Tôi vậy mà lại cảm động đến mức rưng rưng nước mắt.

Thế nhưng, nửa tháng chưa qua, tôi đã rơi vào phiền muộn của chính mình. Để thể hiện tinh thần đối xử như giáo viên, họ đã điều tôi ra khỏi căn phòng kho nhỏ đó, nhét vào một ký túc xá giáo viên hai người ở. Trường học đã tăng thêm một số phòng ốc, chỗ ở của giáo viên rộng rãi hơn một chút. Tôi ở trong ký túc xá này không những ban đêm ngủ không được, ban ngày cũng thấy không tự nhiên. Tôi luôn ở trong trạng thái căng thẳng tột độ, nơm nớp lo sợ suốt cả ngày. Không hiểu sao lại cười với người ta, với thầy cô cùng phòng hoặc thầy cô đến ký túc xá này, đều nhất loạt nói: "Đúng đúng đúng!" Kỳ thực rất nhiều lời tôi hoàn toàn không nghe rõ nội dung, miệng lại cứ vô thức phụ họa "đúng đúng đúng", khiến mọi người bật cười. Tôi càng thêm lúng túng, cũng càng căng thẳng hơn.

Tôi đi lên lớp, đột nhiên cảm thấy mình không biết nói chuyện nữa. Kho chứa ngôn ngữ trong đầu tôi đóng cửa toàn bộ, một từ cũng không lấy ra được, hơn nữa lại vô cùng căng thẳng. Cho dù tôi dạy môn địa lý, cũng không dám giảng, lo lắng đến mức túa mồ hôi trên đầu, chỉ biết đọc theo sách giáo khoa xuống dưới, học sinh đã lộn xộn như một bầy chim sẻ rồi.

Hễ được đối xử như giáo viên, tôi liền phải tham gia rất nhiều cuộc họp, đây là khoảnh khắc còn khó chịu hơn. Trước kia, tôi là hữu phái, một tháng làm một lần bản kiểm điểm cải tạo, ngồi ở một góc khuất. Bây giờ, ngồi gần người khác hơn, tôi rất căng thẳng; ngồi xa một chút, lại lộ ra việc tôi không hòa đồng lắm, phòng họp không còn chỗ ngồi cho tôi nữa. Đặc biệt là những bài phát biểu bày tỏ thái độ buộc phải làm, tôi chưa nói đã đổ mồ hôi trước, lúc nào cũng sợ nói sai điều gì...

Tôi đưa ra yêu cầu với hiệu trưởng Triệu Vĩnh Hoa: Để tôi làm công việc sự vụ, để tôi lại quay về căn phòng nhỏ kiêm nhà kho đó của tôi. Tôi giải thích đi giải thích lại, không phải là đang hờn dỗi, cũng không có ý kiến bất mãn gì, mà là công việc sự vụ thích hợp với tôi làm hơn, bảo đảm làm cho tốt.

Lưu Kiến Quốc hơn một năm trước, đã được điều về làm cán bộ nhân sự ở Cục Giáo dục văn hóa huyện rồi. Triệu Vĩnh Hoa chuyển đến cũng hơn một năm nay, tôi rất ít khi tiếp xúc với anh ta, chỉ thỉnh thoảng nghe thấy Hàn Dân Dân lẩm bẩm trước mặt nhân viên nấu ăn sư phụ Dương điều gì đó về vị hiệu trưởng mới, tôi liền cảm thấy cậu ta có lẽ ở trước mặt Triệu Vĩnh Hoa không cảm thấy thoải mái thuận lợi bằng dưới tay Lưu Kiến Quốc. Triệu Vĩnh Hoa nghe yêu cầu của tôi, rất tùy ý nói: "Cậu nếu cảm thấy công việc sự vụ thích hợp hơn, thì cậu làm đi, người khác còn chê công việc này ấy chứ!" Anh ta bảo tôi, đúng lúc Hàn Dân Dân muốn chuyển đi, đến điểm cung cấp vật tư của Cục Giáo dục văn hóa huyện, trường học đang thiếu nhân viên sự vụ.

Được Triệu Vĩnh Hoa đồng ý, ngay lúc đó tôi liền khiêng bọc hành lý chuyển về căn phòng nhỏ kiêm nhà kho của mình. Vừa nằm xuống, tôi nhắm mắt lại, toàn thân đều thoải mái. Tôi chợt nghĩ đến con ốc sên, con ốc sên chui trong vỏ của nó chắc chắn rất thoải mái. Nếu đập vỡ vỏ ốc, lôi nó ra ngoài, nó sẽ không sống nổi đâu. Hồi mới chuyển vào căn phòng nhỏ này, tôi cảm thấy ngột ngạt, cảm thấy hỗn độn, cảm thấy cô độc, nhớ đến khoảng thời gian vui vẻ ở chung phòng với hai vị giáo viên lớp lớn đó. Lâu dần, tôi giống như con ốc sên thích ứng với vỏ ốc, cuộn tròn trong căn phòng nhỏ kiểu vỏ ốc mới thấy thoải mái, đến những căn phòng khác ngược lại cảm thấy không sống nổi nữa!

Tôi đi mua than, mua than xong liền tự mình kéo về, tuyệt đối không để anh chàng Tiểu Chu — công nhân nhà trường được thuê từ đội sản xuất — làm những việc này. Tôi thường tranh trước Tiểu Chu một bước để đánh kẻng, đánh xong lại xin lỗi Tiểu Chu, toàn bộ đều là thói quen đánh kẻng đã ngấm vào máu từ trước kia. Dù vậy, tôi vẫn cảm thấy vô cùng mãn nguyện, tôi tuy không dạy thay, nhưng là nhân viên sự vụ, nhân viên sự vụ cũng là nhân viên công chức trong trường, được đối xử như giáo viên.

Có một chuyện khiến lòng tôi tổn thương.

Mọi người đều đến huyện nghe báo cáo, Triệu Vĩnh Hoa bảo tôi trông cửa. Trông cửa kỳ thực rất phù hợp với tâm nguyện của tôi, tôi sợ họp hành, sợ gặp người quen trong cuộc họp, càng sợ gặp các bạn học cũ lớp bồi dưỡng cấp tốc, đặc biệt là sợ chạm mặt Điền Phương. Thế nhưng tối hôm đó, mọi người nghe báo cáo về, tôi mới biết, trong buổi họp có một tin tức chấn động toàn thể nhân dân cả nước, nói nước ta phát hiện ra một "mỏ dầu Đại Khánh". Các giáo viên tranh cãi không dứt để đoán địa chỉ cụ thể của mỏ dầu này, ai cũng không thuyết phục được ai. Mãi sau này tôi mới biết, báo cáo quan trọng như thế này, cấp trên quy định có mấy loại người không được nghe, để tránh rò rỉ bí mật cho đế quốc, revisionism và phản động. Tôi tự nhiên thuộc vào một trong những loại người không được phép nghe đó.

Tôi thầm cảnh cáo bản thân, hãy ngoan ngoãn thu mình trong vỏ ốc đi! Đừng có hung hăng kiêu ngạo nữa, vẫn chưa có tư cách được đối xử như giáo viên bình thường đâu! Lại còn phải — thận độc!

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 15 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.