Tiến ra giữa lòng Gitche Gumee,
Trên mặt nước Biển-Lớn sáng ngời,
Cầm chiếc cần câu làm bằng gỗ tuyết tùng,
Từ lớp vỏ cây tuyết tùng bện xoắn,
Hiawatha đi một mình hớn hở,
Nhằm bắt cho được con cá tầm Nahma,
Mishe-Nahma, Chúa tể các loài cá.
Xuyên qua làn nước trong veo, thanh khiết,
Chàng có thể nhìn thấy đàn cá đang bơi lội
Tận sâu thẳm ở làn nước bên dưới;
Thấy con cá bớp vàng, con Sahwa,
Tựa như tia nắng chói chang trong nước,
Thấy con Shawgashee, loài tôm nước ngọt,
Như con nhện nằm trên đáy bùn,
Trên lớp cát trắng tinh dưới đáy.
Ngồi ở đằng lái là Hiawatha,
Với chiếc cần câu làm bằng gỗ tuyết tùng;
Ngọn gió mai đùa giỡn trong chùm Mão lông của chàng
Như luồn qua những cành thông rủ;
Ngồi ở đằng mũi, với chiếc đuôi vểnh cao,
Là con sóc nhỏ Adjidaumo;
Ngọn gió mai đùa giỡn trong bộ lông nó
Như luồn qua những đám cỏ đồng hoang.
Nằm trên lớp cát trắng dưới đáy sâu
Là con quái vật Mishe-Nahma,
Là con cá tầm, Chúa tể các loài cá;
Nó thở dòng nước qua đôi mang,
Dùng vây quạt và gạn lọc dòng nước,
Dùng chiếc đuôi quét sạch tầng cát đáy.
Nó nằm đó với toàn bộ lớp giáp trụ;
Mỗi bên có một chiếc khiên để bảo vệ,
Những tấm xương trên vầng trán của nó,
Chạy dọc hai bên sườn, sống lưng và đôi vai
Là những tấm xương gắn gai nhọn nhô ra.
Nó được tô điểm bằng những màu chiến trận,
Những sọc màu vàng, đỏ và xanh da trời,
Những đốm nâu và những đốm mực đen;
Và nó nằm đó ở dưới đáy sâu,
Quạt nhẹ bằng đôi vây màu tía,
Trong khi ở phía trên, chàng Hiawatha
Chèo chiếc xuồng vỏ bạch dương lướt tới,
Cùng chiếc cần câu làm bằng gỗ tuyết tùng.
“Hãy cắn câu đi,” Hiawatha cất tiếng gọi,
Vọng xuống những tầng sâu thẳm bên dưới,
“Hãy cắn câu đi, hỡi cá tầm Nahma!
Hãy ngoi lên từ tận đáy nước sâu,
Để chúng ta xem ai là kẻ mạnh hơn!”
Rồi chàng thả chiếc dây câu bằng gỗ tuyết tùng
Xuyên qua làn nước trong veo, thanh khiết,
Nhưng hoài công chờ đợi một lời hồi đáp,
Ngồi chờ đợi ròng rã suốt buổi dài,
Và lặp đi lặp lại với giọng ngày càng to hơn,
“Hãy cắn câu đi, hỡi Chúa tể các loài cá!”
Cá tầm Nahma vẫn lặng im nằm đó,
Chậm rãi quạt vây trong làn nước,
Ngước nhìn lên chàng Hiawatha,
Lắng nghe tiếng gọi cùng lời hò hét,
Tiếng ồn ào vô tích sự của chàng,
Cho đến khi nó thấy chán ngấy cảnh la lối;
Và nó liền bảo con Kenozha,
Con cá chó, Maskenozha rằng:
“Hãy cắn câu của gã thô lỗ này đi,
Hãy làm đứt chiếc dây câu của Hiawatha!”
Trong các ngón tay, Hiawatha
Cảm nhận dây câu chùng xuống rồi căng phắt,
Khi chàng kéo lên, nó giật mạnh đến nỗi
Chiếc xuồng vỏ cây bật ngửa dựng đứng lên,
Như một khúc gỗ bạch dương giữa dòng nước,
Với con sóc nhỏ Adjidaumo,
Đang ngồi chồm hổm và nhảy nhót trên đỉnh.
Hiawatha tràn ngập vẻ khinh miệt
Khi nhìn thấy con cá ngoi lên phía trên,
Nhìn thấy con cá chó, Maskenozha,
Đang tiến đến ngày một gần mình hơn,
Và chàng thét lớn xuyên qua làn nước:
“Esa! esa! thật hổ thẹn cho ngươi!
Ngươi chẳng qua chỉ là con cá chó Kenozha,
Ngươi không phải là con cá ta mong muốn,
Ngươi không phải là Chúa tể các loài cá!”
Xoay vòng lao xuống tận đáy sâu
Con cá chó chìm nghỉm trong vẻ hoang mang tột độ,
Và con cá tầm hùng vĩ, Nahma,
Lại bảo Ugudwash, con cá rô sun,
Con cá mè có chiếc vảy đỏ thắm rằng:
“Hãy cắn câu của kẻ khoác lác này đi,
Hãy làm đứt chiếc dây câu của Hiawatha!”
Chậm rãi ngoi lên, lúc lắc, lấp lánh,
Con Ugudwash, cá rô sun, trồi lên,
Chộp lấy chiếc dây câu của Hiawatha,
Đu cả trọng lượng cơ thể vào đó,
Tạo thành một vũng nước xoáy tung bọt,
Quần chiếc xuồng vỏ bạch dương quay tít mù,
Vòng tròn mãi trong những dòng nước sủi tăm,
Cho đến khi những gợn sóng lan đến tận
Những bãi cát ở mãi tận đằng xa,
Cho đến khi đám lau sậy và hoa diên vĩ
Cùng cúi đầu trên những bờ mép xa xôi.
Nhưng khi Hiawatha nhìn thấy nó
Đang chậm rãi ngoi lên qua làn nước,
Nâng chiếc đĩa tròn rực rỡ của mình lên,
Chàng lớn tiếng cười chê chế giễu:
“Esa! esa! thật hổ thẹn cho ngươi!
Ngươi chỉ là Ugudwash, con cá rô sun,
Ngươi không phải là con cá ta mong muốn,
Ngươi không phải là Chúa tể các loài cá!”
Chậm rãi xoay vòng, lúc lắc, lấp lánh,
Ugudwash, con cá rô sun, chìm xuống đáy,
Và một lần nữa, con cá tầm Nahma
Lại nghe thấy tiếng thét của Hiawatha,
Nghe thấy lời khiêu chiến thách thức của chàng,
Tiếng ồn ào vô tích sự đó,
Vang dội khắp cả khoảng nước xa xa.
Từ lớp cát trắng muốt dưới đáy sâu
Nó vùng dậy với cử chỉ đầy giận dữ,
Run bắn lên trong từng dây thần kinh và thớ thịt,
Va chạm vào nhau lanh lảnh những tấm giáp trụ,
Sáng ngời rực rỡ với những màu chiến trận;
Trong cơn thịnh nộ, nó lao vút lên trên,
Sáng lòa nhảy vung lên dưới ánh nắng,
Há to chiếc hàm rộng ngoác, và nuốt chửng
Cả chiếc xuồng lẫn chàng Hiawatha.
Lao tọt xuống cái hang tối tăm thăm thẳm ấy
Là chàng Hiawatha đang cắm cổ rơi xuống,
Tựa như một khúc gỗ trên dòng sông đen đúa
Bắn vọt và lao ùm xuống qua những ghềnh thác,
Rồi chàng thấy mình rơi vào cõi tối mù mịt,
Quơ quạng khắp nơi trong nỗi kinh ngạc bất lực,
Cho đến khi chàng cảm thấy một trái tim lớn đang đập,
Đang phập phồng trong cõi tối tăm mịt mùng ấy.
Và trong cơn giận dữ, chàng đấm một cú
Bằng nắm đấm của mình vào trái tim Nahma,
Cảm nhận Chúa tể các loài cá vĩ đại
Rung lên bần bật trong từng dây thần kinh và thớ thịt,
Nghe tiếng nước róc rách quanh mình
Khi chàng nhảy nhót và lảo đảo bước qua đó,
Lòng dạ nôn nao, ngây ngất và rã rời.
Bấy giờ Hiawatha bèn đặt nằm ngang
Chiếc xuồng vỏ bạch dương để bảo đảm an toàn,
Kẻo giữa lúc hỗn độn và rối ren này,
Chàng có thể bị hất văng khỏi hàm Nahma
Rồi bỏ mạng nơi đây.
Còn con sóc nhỏ Adjidaumo,
Thì nhảy nhót và ríu rít rất vui vẻ,
Cùng cật lực phụ giúp Hiawatha
Cho đến khi công việc hoàn thành.
Bấy giờ Hiawatha liền bảo nó rằng:
“Hỡi người bạn nhỏ, chú sóc của ta ơi,
Ngươi đã dũng cảm làm lụng để giúp ta;
Xin nhận lấy lời cảm ơn của Hiawatha,
Cùng cái tên mà giờ đây ta ban cho ngươi;
Bởi vì từ nay về sau và mãi mãi về sau
Lũ trẻ sẽ gọi ngươi là Adjidaumo,
Lũ trẻ sẽ gọi ngươi là Đuôi-dựng-giữa-trời!”
Và một lần nữa, con cá tầm Nahma
Hớp lấy hơi và run rẩy trong làn nước,
Rồi nằm im bất động, trôi dạt dần vào bờ
Cho đến khi cọ xát vào những hòn sỏi nhỏ,
Cho đến khi Hiawatha đang lắng nghe
Nghe tiếng nó cọ vào bờ mép nước,
Cảm thấy nó mắc cạn trên đám sỏi đá,
Và biết rằng Nahma, Chúa tể các loài cá,
Đang nằm chết ở ngay ven bờ.
Rồi chàng nghe thấy tiếng khua và vỗ phành phịch,
Như tiếng vô số đôi cánh đang tụ họp lại,
Nghe thấy tiếng réo hò và hỗn loạn,
Như tiếng những loài chim săn mồi đang tranh giành,
Thấy một tia sáng chiếu rọi ở phía trên,
Xuyên qua những chiếc xương sườn của Nahma,
Thấy đôi mắt lấp lánh của loài mòng biển,
Của Kayoshk, bầy mòng biển, đang ngó nghiêng,
Đang dòm ngó chàng qua khe hở,
Nghe chúng nói với nhau rằng:
“Đó chính là huynh trưởng của chúng ta, Hiawatha!”
Và từ phía dưới, chàng cất tiếng hô vang,
Cất giọng hớn hở kêu lên từ những hang động:
“Hỡi những con mòng biển! Hỡi các huynh trưởng của ta!
Ta đã tiêu diệt được con cá tầm Nahma;
Hãy nới rộng những khe hở ấy ra một chút đi,
Dùng móng vuốt banh rộng những chỗ hở ra,
Hãy giải thoát cho ta khỏi ngục tối tăm này,
Và từ nay về sau và mãi mãi về sau
Người đời sẽ ca tụng chiến công của các ngươi,
Gọi các ngươi là Kayoshk, loài mòng biển,
Phải, Kayoshk, những Kẻ Cào Móng Cao Quý!”
Và bầy mòng biển hoang dã đầy ná động ấy
Đã chung sức dùng cả mỏ lẫn móng vuốt,
Làm cho những khe hở và chỗ trống thêm rộng ra
Trong bộ xương sườn hùng vĩ của Nahma,
Và khỏi chốn hiểm nguy cùng ngục tù,
Khỏi thân thể của con cá tầm,Khỏi mối hiểm nguy giữa lòng nước bạc,
Chúng đã giải cứu Hiawatha của ta.
Chàng đang đứng gần túp lều của mình,
Nằm bên mép bờ nước,
Và chàng gọi bà cụ Nokomis lớn tiếng,
Cất tiếng gọi và ra hiệu cho Nokomis,
Chỉ cho bà thấy con cá tầm Nahma,
Đang nằm bất động trên những hòn sỏi,
Với bầy mòng biển đang xúm lại rỉa thịt nó.
“Ta đã hạ gục Mishe-Nahma,
Hạ gục Chúa tể các loài cá rồi!” chàng nói;
“Hãy nhìn kìa! Bầy mòng biển đang rỉa thịt nó,
Vâng, những người bạn Kayoshk của ta;
Đừng xua đuổi chúng đi, hỡi Nokomis,
Chính chúng đã cứu ta khỏi mối hiểm nguy lớn
Nằm trong thân thể của con cá tầm,Hãy đợi cho đến khi bữa ăn của chúng kết thúc,
Cho đến khi diều chúng căng phồng vì no nê,
Cho đến khi chúng bay về nhà vào lúc hoàng hôn,
Trở về những chiếc tổ giữa vùng đầm lầy;
Rồi hãy mang tất cả vạc nồi của bà ra,
Và nấu dầu cho chúng ta dùng trong Mùa Đông.”
Và bà chờ đợi cho đến khi mặt trời lặn,
Cho đến khi vầng trăng nhợt nhạt, Mặt trời ban đêm,
Nhô lên trên mặt nước phẳng lặng,
Cho đến khi Kayoshk, bầy mòng biển đã thỏa thuê,
Cất tiếng kêu inh ỏi rời khỏi bữa tiệc của chúng,
Rồi tung cánh bay ngang qua ánh hoàng hôn rực lửa
Hướng về những hòn đảo ở tận đằng xa,
Trở về những chiếc tổ ẩn mình giữa đám lau sậy.
Hiawatha quay về chốn ngủ ngơi,
Còn Nokomis quay lại với công việc của mình,
Kiên nhẫn làm lụng dưới ánh trăng,
Cho đến khi mặt trời và mặt trăng đổi chỗ cho nhau,
Cho đến khi bầu trời rực hồng lúc bình minh,
Và Kayoshk, bầy mòng biển đang đói bụng,
Lại bay trở về từ những hòn đảo đầy sậy,
Náu mình kêu la đòi bữa tiệc buổi sáng.
Suốt ba ngày đêm trọn vẹn luân phiên nhau
Bà cụ Nokomis và bầy mòng biển
Đã lóc sạch lớp thịt đẫm mỡ của Nahma,
Cho đến khi những con sóng vỗ thấu qua khung xương sườn,
Cho đến khi mòng biển chẳng còn đến nữa,
Và trên bãi cát chẳng còn lại gì ngoài
Bộ xương khô của Nahma.
