Hiawatha có hai người bạn tốt,

Được chọn ra từ tất cả mọi người,

Gắn bó với chàng mối tình thắm thiết nhất,

Và là những người được chàng trao trọn bàn tay

Của trái tim mình, trong niềm vui cũng như nỗi buồn;

Chibiabos, người nghệ sĩ,

Và người có sức mạnh phi thường, Kwasind.

Lối mòn chạy thẳng giữa họ,

Cỏ không bao giờ mọc trên lối ấy;

Những con chim ca hát nhưng thốt lời gian dối,

Những kẻ kể chuyện vu vơ, những kẻ gây chuyện rắc rối,

Chẳng tìm thấy tai ai háo hức lắng nghe,

Không thể gieo rắc lòng đố kỵ giữa họ,

Bởi họ giữ kín bí mật cho nhau,

Trò chuyện cùng nhau với những trái tim rộng mở,

Cùng nhau suy ngẫm và trăn trở thật nhiều

Làm sao cho các bộ tộc loài người được hưng thịnh.

Người được Hiawatha yêu thương nhất

Chính là chàng Chibiabos dịu hiền,

Chàng là người xuất sắc nhất trong mọi nhạc sĩ,

Chàng là người ca sĩ ngọt ngào nhất.

Chàng thật đẹp đẽ và ngây thơ như trẻ nhỏ,

Dũng cảm như nam nhân, dịu dàng như phụ nữ,

Mềm mại như cành liễu vắt vẻo,

Oai vệ như chú hươu đực có cặp sừng cao.

Khi chàng cất tiếng hát, cả làng cùng lắng nghe;

Tất cả các chiến binh tụ tập quanh chàng,

Tất cả phụ nữ đến để thưởng thức giọng ca;

Có lúc chàng khuấy động tâm hồn họ sục sôi đam mê,

Có lúc chàng làm họ tan chảy trong niềm thương cảm.

Từ những ống sậy rỗng ruột, chàng chế tác ra

Những cây sáo du dương và trầm bổng đến mức

Con suối Sebowisha đành phải

Thôi róc rách trong chốn rừng sâu,

Những chú chim rừng ngừng cất tiếng hót,

Và con sóc nhỏ Adjidaumo

Ngừng tiếng kêu lách chách trên cây sồi,

Và chú thỏ non Wabasso

Ngồi thẳng người để ngắm nhìn và lắng nghe.

Phải, con suối Sebowisha,

Dừng dòng chảy, cất lời: “Hỡi Chibiabos,

Hãy dạy những con sóng của ta chảy thành âm nhạc,

Dịu dàng như những lời ca của chàng!”

Phải, chú chim xanh Owaissa,

Đầy ghen tị, cất lời: “Hỡi Chibiabos,

Hãy dạy tôi những âm điệu hoang dã và ngang tàng,

Hãy dạy tôi những khúc ca đượm đầy cuồng nhiệt!”

Phải, chú chim cổ đỏ Opechee,

Hân hoan, cất lời: “Hỡi Chibiabos,

Hãy dạy tôi những âm điệu ngọt ngào và dịu dàng,

Hãy dạy tôi những khúc ca ngập tràn niềm vui!”

Và chú chim cô độc Wawonaissa,

Nức nở, cất lời: “Hỡi Chibiabos,

Hãy dạy tôi những âm điệu sầu muộn,

Hãy dạy tôi những khúc ca đẫm nỗi buồn đau!”

Mọi âm thanh muôn hình muôn vẻ của tự nhiên

Đều mượn chút ngọt ngào từ tiếng hát của chàng;

Mọi trái tim con người đều trở nên mềm mại

Bởi vẻ bi ai trong âm nhạc của chàng;

Bởi chàng hát về hòa bình và tự do,

Hát về cái đẹp, tình yêu và nỗi khát khao;

Hát về cái chết và sự sống bất tử

Nơi Những hòn đảo của người ban phước,

Nơi vương quốc Ponemah,

Nơi miền đất của cõi vĩnh hằng.

Vô cùng trân quý đối với Hiawatha

Chính là chàng Chibiabos dịu hiền,

Chàng là người giỏi nhất trong mọi nhạc sĩ,

Chàng là người ca sĩ ngọt ngào nhất;

Bởi sự dịu dàng mà chàng yêu mến chàng,

Và vì phép màu trong giọng hát của chàng.

Cũng vô cùng thân thiết với Hiawatha

Là người có sức mạnh phi thường Kwasind,

Kẻ mạnh mẽ nhất trong tất cả phàm nhân,

Kẻ hùng mạnh nhất giữa muôn người;

Chàng yêu mến hắn chính vì sức mạnh ấy,

Vì sức mạnh gắn liền với lòng tốt của hắn.

Thời niên thiếu Kwasind rất đỗi lười biếng,

Hết sức thờ thẫn, chậm chạp và mộng mơ,

Chẳng bao giờ chơi đùa với lũ trẻ khác,

Chẳng bao giờ câu cá hay đi săn,

Hắn không giống những đứa trẻ khác;Nhưng người ta thấy hắn ăn chay rất nhiều,

Cầu xin Thần linh Manito biết bao lần,

Khẩn khoản nài nỉ Hộ mệnh của mình.

“Thằng Kwasind lười biếng!” mẹ hắn nói,

“Công việc nhà con chẳng bao giờ phụ giúp!

Vào mùa Hè con cứ lang thang

Lững thững khắp đồng nội và rừng sâu;

Vào mùa Đông con lại co ro

Bên đống lửa trong lều wigwam!

Vào những ngày lạnh giá nhất của mùa Đông

Ta phải đập băng để câu cá;

Còn con chẳng bao giờ phụ ta kéo lưới!

Những tấm lưới đang treo ở cửa kìa,

Đang nhỏ nước, đang đóng băng vì giá lạnh;

Hãy đi vắt khô chúng đi, hỡi Yenadizze!

Hãy đem phơi chúng dưới ánh mặt trời!”

Chậm chạp, từ đám tro tàn, Kwasind

Đứng dậy, nhưng không hề cãi lại nửa lời;

Lặng lẽ bước ra khỏi túp lều,

Cầm lấy những tấm lưới đang chụm vào nhau,

Đang nhỏ nước, đóng băng trước cửa;

Hắn vắt chúng như vắt một nhúm rơm,

Hắn bẻ gãy chúng như bẻ một nhúm rơm,

Không tài nào vắt mà không làm gãy nổi,

Sức mạnh trong những ngón tay hắn là thế đấy.

“Thằng Kwasind lười biếng!” cha hắn nói,

“Con chẳng bao giờ giúp ta trong việc săn bắn;

Cây cung nào con chạm vào cũng bị gãy đôi,

Mọi mũi tên đều bị bẻ vụn thành mảnh;

Nhưng hãy cùng ta vào rừng đi nào,

Con sẽ mang chiến lợi phẩm săn được về nhà.”

Họ lang thang qua một lối đi hẹp,

Nơi con suối nhỏ dẫn đường cho họ tiến bước,

Nơi dấu chân hươu và bò rừng bizon

In trên lớp bùn mềm ở bờ suối,

Cho đến khi họ thấy mọi lối đi tiếp theo

Đã bị chặn lại, bị rào kín mít

Bởi những thân cây bị bật gốc,

Nằm ngổn ngang dọc ngang,

Và cản trở không cho đi tiếp.

“Chúng ta phải quay lại thôi,” ông lão nói,

“Ta không thể trèo qua những khúc gỗ này đâu;

Ngay cả một con mộc thử cũng chẳng chui qua nổi,

Một con sóc cũng chẳng thể trèo qua!”

Và đoạn ông châm tẩu thuốc,

Rồi ngồi xuống để hút và suy ngẫm.

Nhưng tẩu thuốc còn chưa hút xong,

Kìa! Lối đi đã được dọn sạch sẽ trước mặt;

Tất cả các thân cây đã được Kwasind nhấc bổng,

Sang phía tay phải, sang phía tay trái,

Hắn ném những cây thông đi nhanh như tên bắn,

Hắn vứt những cây tuyết tùng nhẹ tựa lao bay.

“Thằng Kwasind lười biếng!” lũ thanh niên gọi,

Khi chúng đùa giỡn trên bãi cỏ:

“Sao cứ đứng nhìn chúng tao thẫn thờ thế,

Lại tựa lưng vào tảng đá phía sau làm gì?

Hãy đến vật lộn với những người khác đi,

Lại đây cùng chúng tao ném đĩa tròn nào!”

Kwasind lười biếng chẳng thèm đáp lời,

Chẳng đáp lại lời khiêu chiến của chúng,

Chỉ đứng dậy, chậm rãi quay người lại,

Tóm lấy tảng đá khổng lồ trong tay,

Bứt nó ra khỏi nền móng sâu thẳm,

Giữ nó lơ lửng trên không trung một khoảnh khắc,

Rồi ném thẳng xuống dòng sông,

Ném thẳng xuống dòng Pauwating xiết chảy,

Nơi mà người ta vẫn còn thấy nó vào mùa Hè.

Có lần khi đang xuôi theo dòng sông đầy bọt trắng ấy,

Xuôi theo những ghềnh thác của Pauwating,

Kwasind chèo thuyền cùng những người bạn đồng hành,

Hắn nhìn thấy một con hải ly dưới dòng nước,

Nhìn thấy Ahmeek, vị Vua loài Hải ly,

Đang vật lộn với dòng nước chảy xiết,

Lúc ngoi lên, lúc chìm nghỉm trong làn nước.

Chẳng nói một lời, chẳng chần chừ giây phút nào,

Kwasind lao mình xuống dòng sông,

Lặn ngụp bên dưới mặt nước sủi bọt tăm,

Đuổi theo con hải ly qua các vùng nước xoáy,

Bám theo nó giữa những hòn đảo,

Ở lại dưới nước lâu đến mức

Những người bạn đồng hành hoảng sợ của hắn

Đã kêu lên: “Ôi! Vĩnh biệt Kwasind nhé!

Chúng ta sẽ chẳng bao giờ gặp lại Kwasind nữa đâu!”

Nhưng hắn đã ngoi lên đầy đắc thắng,

Và trên đôi vai sáng ngời nước của mình

Hắn mang theo con hải ly đã chết còn rỏ nước,

Mang theo vị Vua của muôn loài Hải ly.

Và hai người này, như ta đã kể với bạn,

Chính là những người bạn của Hiawatha,

Chibiabos, người nghệ sĩ,

Và người có sức mạnh phi thường, Kwasind.

Họ đã sống bên nhau dài lâu trong hòa bình,

Trò chuyện cùng nhau với những trái tim rộng mở,

Cùng nhau suy ngẫm và trăn trở thật nhiều

Làm sao cho các bộ tộc loài người được hưng thịnh.