Bạn hãy nghe kể về việc Hiawatha
Đã cầu nguyện và nhịn ăn trong rừng sâu,
Không phải để cầu tài săn bắn,
Không phải để mong giỏi nghề chài lưới,
Không phải để tranh giành chiến thắng nơi chiến trận,
Hay danh vọng giữa những chiến binh,
Mà vì lợi ích của nhân dân,
Vì sự phồn vinh của các bộ tộc.
Đầu tiên chàng dựng một lều nhịn ăn,
Dựng một mái lều chóp da trong rừng,
Bên Biển Lớn nước sáng ngời,
Vào mùa Xuân vui tươi, rộn rã,
Vào Tháng Lá non, chàng đã dựng lều,
Và với bao giấc mộng cùng điềm báo,
Đúng bảy ngày đêm ròng rã chàng nhịn ăn.
Vào ngày nhịn ăn đầu tiên
Chàng lang thang qua những cánh rừng rợp bóng;
Thấy con nai vụt chạy khỏi bụi cây,
Thấy con thỏ trong hang ổ của mình,
Nghe tiếng chim trĩ Bena gõ nhịp,
Nghe tiếng sóc Adjidaumo
Lục lọi kho sồi cất giấu của nó,
Thấy con bồ câu Omeme
Xây tổ giữa những rặng thông,
Và từng đàn ngỗng trời Wawa
Bay về vùng đầm lầy phía bắc,
Vỗ cánh kêu vang tít tận tầng cao.
“Chúa tể Sự sống!” chàng buồn rầu kêu lên,
“Liệu đời sống chúng ta có phải phụ thuộc vào những thứ này chăng?”
Vào ngày nhịn ăn thứ hai
Chàng lang thang bên bờ sông,
Đi qua thảo nguyên Muskoday,
Thấy lúa hoang Mahnomonee,
Thấy quả việt quất Meenahga,
Và quả dâu tây Odahmin,
Và quả lý gai Shahbomin,
Và dây nho Bemahgut,
Bò vắt ngang qua những cành tổng quân,
Làm ngát hương cả bầu không khí!
“Chúa tể Sự sống!” chàng buồn rầu kêu lên,
“Liệu đời sống chúng ta có phải phụ thuộc vào những thứ này chăng?”
Vào ngày nhịn ăn thứ ba
Chàng ngồi bên hồ và suy ngẫm,
Bên làn nước lặng lẽ, trong veo;
Thấy con cá tầm Nahma quẫy mình,
Tung những giọt nước tựa hạt cườm wampum,
Thấy con cá vược vàng Sahwa
Như tia nắng rọi dưới mặt nước,
Thấy con cá chó Maskenozha,
Và con cá trích Okahahwis,
Và con tôm sú Shawgashee!
“Chúa tể Sự sống!” chàng buồn rầu kêu lên,
“Liệu đời sống chúng ta có phải phụ thuộc vào những thứ này chăng?”
Vào ngày nhịn ăn thứ tư
Chàng nằm kiệt sức trong lều của mình;
Từ chiếc giường bằng lá và cành cây
Chàng nhìn qua đôi mi khép hờ,
Đầy những giấc mộng và điềm báo mờ ảo,
Nhìn phong cảnh chao đảo, nhòa đi,
Nhìn mặt nước lấp lánh,
Nhìn ánh hoàng hôn rực rỡ.
Và chàng thấy một thiếu niên đang tiến lại,
Khoác bộ trang phục màu xanh lục và vàng,
Đang bước qua màn chạng vạng tím thẫm,
Xuyên qua vẻ rực rỡ của hoàng hôn;
Những chùm lông vũ xanh rủ trên trán,
Và mái tóc cậu mềm mại, vàng óng.
Đứng ở cửa lều rộng mở,
Cậu nhìn Hiawatha hồi lâu,
Nhìn với lòng xót thương và thông cảm
Đối với thân hình và nét mặt hốc hác của chàng,
Và bằng giọng nói tựa tiếng thở dài
Của Gió Nam trên ngọn cây,
Cậu lên tiếng: “Ôi Hiawatha của ta!
Mọi lời cầu nguyện của ngươi đều thấu tới thiên đường,
Bởi ngươi cầu nguyện chẳng giống những người khác;
Không phải để cầu tài săn bắn,
Không phải để mong giỏi nghề chài lưới,
Không phải để tranh chiến thắng nơi chiến trận,
Hay danh vọng giữa những chiến binh,
Mà vì lợi ích của nhân dân,
Vì sự phồn vinh của các bộ tộc.
“Được phái xuống từ Chúa tể Sự sống,
Ta là người bạn của con người, Mondamin,
Đến để cảnh báo và chỉ dạy cho ngươi,
Cách thức qua đấu tranh và lao động
Ngươi sẽ đạt được điều mình hằng cầu xin.
Hãy đứng dậy khỏi chiếc giường cành cây,
Hãy đứng lên, hỡi chàng trai, và vật lộn với ta!”
Lả đi vì đói khát, Hiawatha
Bật dậy khỏi chiếc giường cành cây,
Từ bóng râm mập mờ của lều chóp da
Bước thẳng ra ánh hoàng hôn rực rỡ
Và vật lộn với Mondamin;
Chạm vào cậu, chàng cảm thấy một lòng dũng cảm mới
Đang nhịp đập trong óc và trong lồng ngực,
Cảm thấy sự sống, hy vọng và sinh lực mới
Lan chạy qua từng dây thần kinh và thớ thịt.
Thế là họ quần thảo với nhau ở đó
Trong ánh hoàng hôn huy hoàng,
Và họ càng gắng sức đấu tranh bao nhiêu,
Hiawatha lại càng trở nên mạnh mẽ bấy nhiêu;
Cho đến khi bóng tối buông xuống xung quanh,
Và con chim diệc Shuh-shuh-gah,
Từ chiếc tổ trên những ngọn thông,
Cất lên tiếng kêu than khóc,
Cất lên tiếng thét của nỗi đau và cơn đói.
“Thế là đủ!” bấy giờ Mondamin nói,
Miệng mỉm cười nhìn Hiawatha,
“Nhưng ngày mai, khi mặt trời lặn,
Ta sẽ lại đến để thử thách ngươi.”
Rồi cậu biến mất, chẳng còn thấy đâu;
Liệu chìm xuống như mưa chìm xuống,
Liệu bay lên như sương bay lên,
Hiawatha nào thấy, nào hay,
Chàng chỉ thấy cậu đã biến mất,
Bỏ lại chàng cô độc và lả đi,
Với mặt hồ mờ sương bên dưới,
Và những vì sao đang quay cuồng trên đầu.
Vào ngày hôm sau và ngày hôm sau nữa,
Khi mặt trời lặn qua tầng trời,
Như một hòn than đỏ rực cháy
Từ lò sưởi của Vĩ Thần,
Rơi xuống làn nước phương tây,
Mondamin lại đến để thử thách,
Để đọ sức cùng Hiawatha;
Đến lặng lẽ tựa như sương rơi,
Xuất hiện từ hư không,
Rồi lại trở về hư không,
Mang hình hài khi chạm vào mặt đất,
Nhưng vô hình trước mọi người
Trong lúc đến và lúc đi.
Ba lần họ vật lộn cùng nhau ở đó
Trong ánh hoàng hôn huy hoàng,
Cho đến khi bóng tối buông xuống xung quanh,
Cho đến khi con chim diệc Shuh-shuh-gah,
Từ chiếc tổ giữa những rặng thông,
Cất lên tiếng kêu đói khát vang dội,
Và Mondamin dừng lại lắng nghe.
Cậu đứng đó thật cao ráo và xinh đẹp,
Trong bộ trang phục xanh lục và vàng;
Những chùm lông vũ trên đầu cậu cứ chao đảo
Và gật gù theo nhịp thở,
Và mồ hôi sau cuộc giao tranh
Đọng lại trên mình tựa những giọt sương.
Rồi cậu cất tiếng gọi: “Hiawatha!
Ngươi đã dũng cảm vật lộn với ta,
Đã ba lần kiên cường đấu sức cùng ta,
Và Chúa tể Sự sống, Đấng đang dõi theo chúng ta,
Ngài sẽ ban cho ngươi chiến thắng!”
Rồi cậu mỉm cười, nói tiếp: “Ngày mai
Là ngày cuối cùng của cuộc giao tranh,
Là ngày cuối cùng ngươi nhịn ăn.
Ngươi sẽ chiến thắng và khuất phục được ta;
Hãy đào một cái giường cho ta nằm,
Nơi nước mưa có thể rơi xuống người ta,
Nơi mặt trời có thể chiếu tới sưởi ấm ta;
Hãy lột bỏ những trang phục xanh lục và vàng này,
Hãy gỡ chùm lông vũ đang gật gù này khỏi người ta,
Hãy đặt ta vào lòng đất, và làm cho đất
Thật mềm mại, tơi xốp và nhẹ nhàng bên trên ta.
“Đừng để bàn tay nào quấy rầy giấc ngủ của ta,
Đừng để cỏ dại hay sâu bọ nào làm phiền ta,
Đừng để Kahgahgee, con quạ đen,
Đến ám ảnh và quấy rầy ta,
Chính ngươi hãy đến canh giữ ta,
Cho đến khi ta tỉnh giấc, giật mình và hồi sinh,
Cho đến khi ta tung mình nhảy vào ánh nắng.”
Nói xong, cậu cáo từ ra đi;
Hiawatha ngủ say trong bình yên,
Nhưng chàng vẫn nghe thấy tiếng Wawonaissa,
Nghe tiếng chim bắt cô trỏ tép than thở,
Đậu trên túp lều hiu quạnh của chàng;
Nghe tiếng Sebowisha chảy róc rách,
Nghe con suối nhỏ rì rào gần đó,
Trò chuyện với khu rừng u tối;
Nghe tiếng cành lá thở dài,
Khi chúng nâng lên rồi hạ xuống
Theo làn gió đêm lướt qua,
Nghe chúng, như người ta nghe trong giấc ngủ
Những tiếng thì thầm xa xăm, mộng mị:
Hiawatha ngủ say trong bình yên.
Đến hôm sau Nokomis tới,
Vào ngày nhịn ăn thứ bảy của chàng,
Đến mang theo thức ăn cho Hiawatha,
Đến cất lời van xin và khóc lóc,
Sợ rằng cơn đói sẽ chiến thắng chàng,
Sợ rằng việc nhịn ăn sẽ mang lại tai họa.
Nhưng chàng chẳng nếm, chẳng chạm vào,
Chỉ bảo với bà rằng: “Nokomis,
Hãy đợi cho đến khi mặt trời lặn,
Cho đến khi bóng tối bao trùm lấy chúng ta,
Cho đến khi con chim diệc Shuh-shuh-gah,
Cất tiếng kêu từ những đầm lầy hoang vu,
Báo cho chúng ta biết ngày đã tàn.”
Nokomis đẫm lệ ra về trong tiếc thương,
Đau buồn cho Hiawatha của bà,
Lo sợ sức lực chàng sẽ suy kiệt,
Lo sợ việc nhịn ăn sẽ mang lại tai họa.
Trong khi đó chàng vẫn ngồi mệt mỏi chờ đợi
Sự xuất hiện của Mondamin,
Cho đến khi những chiếc bóng ngả về hướng đông,
Dài ra trên đồng ruộng và rừng cây,
Cho đến khi mặt trời rơi khỏi vòm trời,
Bập bềnh trôi về phía vùng nước phương tây,
Như chiếc lá đỏ mùa Thu
Rơi và trôi nổi trên mặt nước,
Rơi rồi chìm sâu vào lòng nước.
Và kìa! Chàng thiếu niên Mondamin,
Với mái tóc mềm mại và sáng ngời,
Với trang phục màu xanh lục và vàng,
Với bộ lông vũ dài và óng mượt,
Đứng đó và ra hiệu ở cửa lều.
Và tựa như kẻ đang mộng du,
Xanh xao, hốc hác mà chẳng hề nao núng,
Từ trong túp lều Hiawatha
Bước ra và vật lộn với Mondamin.
Cả phong cảnh quay cuồng quanh chàng,
Bầu trời và rừng cây chao đảo nhòa đi,
Và trái tim mạnh mẽ đập thình thịch trong lồng ngực,
Như con cá tầm quẫy vùng và vùng vẫy
Trong chiếc lưới để phá đứt những mắt lưới.
Như vòng tròn lửa vây quanh chàng
Đường chân trời đỏ rực bùng cháy và lóe sáng,
Và hàng trăm mặt trời dường như đang nhìn chăm chú
Vào cuộc chiến của hai đấu sĩ.
Bỗng nhiên trên thảm cỏ xanh
Hiawatha đứng đó hoàn toàn cô độc,
Thở hồng hộc vì gắng sức đến cùng trời cuối đất,
Tim đập loạn nhịp sau cuộc vật lộn;
Và trước mặt chàng đang thở dốc, bất động,
Là thiếu niên với mái tóc bù xù,
Lông vũ rách tơi, trang phục tả tơi,
Cậu nằm đó đã chết trong ánh hoàng hôn.
Và Hiawatha đắc thắng
Đã đào mộ theo đúng lời cậu dặn,
Lột bỏ trang phục của Mondamin,
Gỡ bỏ bộ lông vũ tả tơi của cậu,
Đặt cậu vào lòng đất, và làm cho đất
Thật mềm mại, tơi xốp và nhẹ nhàng bên trên cậu;
Và con chim diệc Shuh-shuh-gah,
Từ những vùng hoang mạc sầu thảm,
Đã cất lên tiếng kêu than khóc,
Cất lên tiếng kêu của nỗi đau đớn và xót xa!
Rồi Hiawatha đi về nhà
Đến túp lều của bà lão Nokomis,
Và bảy ngày nhịn ăn của chàng
Đã hoàn thành và viên mãn.
Nhưng chốn ấy nào có bị lãng quên
Nơi chàng đã vật lộn cùng Mondamin;
Cũng chẳng bị lãng quên hay bỏ mặc
Ngôi mộ nơi Mondamin đang nằm,
Đang ngủ trong mưa và nắng,
Nơi những chiếc lông vũ và trang phục vương vãi của cậu
Đã phai tàn trong mưa và nắng.
Ngày qua ngày Hiawatha
Vẫn đến chờ đợi và canh giữ bên ngôi mộ;
Giữ cho lớp đất đen bên trên luôn mềm mại,
Giữ cho nó sạch cỏ dại và sâu bọ,
Xua đuổi, bằng những tiếng chế giễu và la hét,
Kahgahgee, vua của loài quạ.
Cho đến cuối cùng một chiếc lông vũ nhỏ màu xanh
Từ lòng đất chậm rãi nhô lên,
Rồi lại thêm một chiếc nữa và lại một chiếc nữa,
Và trước khi mùa Hạ khép lại
Cây ngô đã đứng đó với toàn bộ vẻ đẹp,
Khoác trên mình những tấm áo sáng ngời,
Cùng mái tóc dài, mềm mại và vàng óng;
Và trong nỗi ngất ngây Hiawatha
Đã cất tiếng kêu lớn: “Chính là Mondamin!
Đúng vậy, người bạn của con người, Mondamin!”
Rồi chàng gọi bà lão Nokomis
Và Iagoo, kẻ hay khoác lác, tới,
Chỉ cho họ thấy nơi cây ngô đang mọc,
Kể cho họ nghe về điềm báo kỳ diệu của mình,
Về cuộc vật lộn và chiến thắng của chàng,
Về món quà mới này dành cho các bộ tộc,
Thứ sẽ làm nguồn lương thực cho họ mãi mãi về sau.
Và mãi sau này, khi mùa Thu
Biến những chiếc lá xanh dài thành màu vàng,
Và những hạt ngô mọng nước mềm mại
Lớn lên cứng cáp và vàng óng tựa hạt wampum,
Bấy giờ chàng thu hoạch những bắp ngô chín vàng,
Bóc bỏ những lớp vỏ khô héo bên ngoài,
Như chàng từng lột áo kẻ đấu sĩ thuở nào,
Và tổ chức Bữa tiệc Đầu tiên của Mondamin,
Rồi loan báo cho nhân dân được biết
Món quà mới này của Vĩ Thần.
