Từ thời thơ ấu bước vào tuổi trưởng thành

Giờ đây Hiawatha của tôi đã lớn khôn,

Tinh thông mọi mưu mẹo của thợ săn,

Uyên bác trong mọi truyền thuyết của bậc trưởng lão,

Trong mọi trò chơi và thú tiêu khiển tuổi trẻ,

Trong mọi nghệ thuật và công việc của nam nhi.

Hiawatha chạy nhanh như gió;

Chàng có thể bắn một mũi tên đi,

Rồi lao về trước với tốc độ nhanh đến mức,

Mũi tên đã rơi xuống phía sau chàng!

Hiawatha có đôi tay vạm vỡ;

Chàng có thể bắn vút lên trời mười mũi tên,

Bắn chúng với sức mạnh và tốc độ nhường ấy,

Rằng mũi tên thứ mười chưa rời dây cung

Thì mũi tên đầu tiên đã chạm đất!

Chàng có đôi găng tay Minjekahwun,

Đôi găng tay thần kỳ làm bằng da hươu;

Khi đeo chúng vào đôi bàn tay,

Chàng có thể đánh vỡ tung những tảng đá,

Chàng có thể nghiền chúng thành bột mịn.

Chàng có đôi giày moccasin bị yểm bùa,

Đôi giày thần kỳ làm bằng da hươu;

Khi buộc chúng quanh cổ chân,

Khi thắt chúng vào đôi bàn chân,

Mỗi bước chân chàng đo được một dặm đường!

Chàng gặng hỏi bà Nokomis già rất nhiều điều

Về người cha Mudjekeewis của mình;

Học được từ bà bí mật định mệnh

Về vẻ đẹp của người mẹ,

Về sự dối trá của người cha;

Và lòng chàng sục sôi căm giận,

Lòng chàng tựa như một hòn than hồng đang cháy.

Rồi chàng nói với bà Nokomis già,

“Con sẽ đi tìm Mudjekeewis,

Xem cha con sống ra sao,

Nơi ngưỡng cửa của Gió Tây,

Nơi cổng thành của Hoàng Hôn!”

Từ chiếc lều của mình, Hiawatha bước ra,

Y phục sẵn sàng lên đường, vũ khí giắt đầy người;

Mặc áo và quần dài bằng da hươu,

Được thêu thùa lộng lẫy bằng lông nhím và vỏ sò wampum;

Trên đầu đội những chiếc lông chim đại bàng,

Quanh eo thắt chiếc đai wampum,

Trên tay cầm cây cung gỗ tần bì,

Căng dây bằng gân tuần lộc;

Trong ống tên đựng đầy những mũi tên gỗ sồi,

Đầu nhọn gắn ngọc bích, đuôi chắp lông chim;

Mang theo đôi găng tay Minjekahwun,

Cùng đôi giày moccasin bị yểm bùa.

Bà Nokomis già cất lời cảnh báo,

“Đừng đi, hỡi Hiawatha!

Đến vương quốc của Gió Tây,

Đến miền đất của Mudjekeewis,

Kẻo hắn hại con bằng phép thuật của mình,

Kẻo hắn giết con bằng sự quỷ quyệt của hắn!”

Nhưng chàng Hiawatha bất sợ

Chẳng màng tới lời cảnh báo của đàn bà;

Chàng hiên ngang bước vào rừng sâu,

Mỗi bước chân đo được một dặm đường;

Bầu trời trên đầu trông thật âm u, kỳ dị,

Mặt đất dưới chân trông cũng đầy vẻ hiểm ác,

Không khí xung quanh nóng bức và ngột ngạt,

Đượm mùi khói và hơi men lửa cháy,

Tựa như rừng cây và thảo nguyên đang bốc cháy,

Bởi lòng chàng lúc ấy đang sục sôi căm giận,

Lòng chàng tựa như một hòn than hồng đang cháy.

Thế là chàng cứ hướng về phía tây mà đi mãi, đi mãi,

Bỏ lại đằng sau những con hươu chạy nhanh nhất,

Bỏ lại loài linh dương và bò rừng bison;

Vượt qua dòng sông Esconaba chảy xiết,

Vượt qua con sông Mississippi vĩ đại,

Đi qua những Ngọn núi Thảo nguyên,

Đi qua vùng đất của bộ tộc Crows và Foxes,

Đi qua những xóm làng của người Blackfeet,

Cuối cùng cũng đến được Dãy núi Rocky,

Đến vương quốc của Gió Tây,

Nơi trên những đỉnh núi lộng gió

Lão Mudjekeewis đang ngự trị,

Bậc cai quản những cơn gió trên trời.

Hiawatha không khỏi kinh ngạc

Trước diện mạo của người cha.

Phủ quanh người lão, bay lượn và tung bay dữ dội

Là mái tóc mây bồng bềnh,

Mái tóc sáng rực như tuyết trôi,

Chói lọi tựa như Ishkoodah, ngôi sao chổi,

Giống như vì tinh tú mang mái tóc lửa ngời ngời.

Mudjekeewis vô cùng mừng rỡ

Khi nhìn ngắm Hiawatha,

Thấy tuổi trẻ của chính mình đang hiện về< nàoKhuôn mặt của Hiawatha,

Thấy vẻ đẹp của nàng Wenonah

Từ cõi chết bước về trước mặt lão.

“Chào con!” lão nói, “Hiawatha,

Đến với vương quốc của Gió Tây!

Ta đã chờ đợi con từ lâu lắm rồi.

Tuổi trẻ thì đáng yêu, tuổi già thì cô quạnh,

Tuổi trẻ thì bốc lửa, tuổi già thì lạnh lẽo băng giá;

Con mang những ngày tháng cũ trở về,

Con mang tuổi trẻ đầy đam mê của ta trở về,

Cả nàng Wenonah xinh đẹp nữa!”

Nhiều ngày liền họ trò chuyện cùng nhau,

Hỏi han, lắng nghe, chờ đợi, đáp lời;

Vị thần Mudjekeewis dũng mãnh

Hết lời khoe khoang về chiến tích thuở xưa,

Về những cuộc phiêu lưu đầy hiểm nguy,

Về lòng dũng cảm bất khuất,

Về thân thể kim cang bất tử của mình.

Hiawatha kiên nhẫn ngồi nghe,

Lắng nghe những lời khoe khoang của cha;

Chàng ngồi nghe với một nụ cười,

Không thốt ra một lời đe dọa hay hầm hè nào,

Cả lời nói lẫn ánh mắt đều không để lộ điều chi,

Nhưng lòng chàng lúc ấy đang sục sôi căm giận,

Lòng chàng tựa như một hòn than hồng đang cháy.

Rồi chàng cất lời, “Hỡi Mudjekeewis,

Không có gì có thể làm hại cha sao?

Không có gì khiến cha phải sợ hãi hay sao?”

Và vị thần Mudjekeewis dũng mãnh,

Với vẻ hào hùng và khoan thai của kẻ đang khoe khoang,

Đáp rằng, “Chẳng có gì cả,

Chẳng có gì ngoài tảng đá đen kia kìa,

Chẳng có gì ngoài hòn Wawbeek định mệnh ấy!”

Rồi lão nhìn Hiawatha

Với ánh mắt đầy từng trải và nhân từ,

Với vẻ mặt đượm tình cha con,

Nhìn với niềm tự hào khôn tả về vóc dáng

Cao ráo và uyển chuyển của chàng,

Và nói, “Hỡi Hiawatha, con yêu dấu của ta!

Có thứ gì có thể làm hại con chăng?

Có gì khiến con phải sợ hãi chăng?”

Nhưng chàng Hiawatha cẩn trọng

Lặng đi giây lát như thể đang phân vân,

Giữ im lặng như thể đang tính toán điều gì,

Rồi mới đáp rằng, “Chẳng có gì cả,

Chẳng có gì ngoài cây lau nước kia kìa,

Chẳng có gì ngoài cây Apukwa vĩ đại ấy!”

Và khi Mudjekeewis vừa đứng dậy,

Vươn tay định nhổ cây lau nước lên,

Hiawatha liền kêu lên hoảng hốt,

Kêu lên bằng nỗi sợ hãi được giả vờ hết sức khéo léo,

“Kago! kago! đừng chạm vào nó!”

“Á, kaween!” Mudjekeewis nói,

“Đương nhiên rồi, ta sẽ không chạm vào nó đâu!”

Rồi họ lại chuyện trò về những chuyện khác;

Trước tiên là về những người anh em của Hiawatha,

Đầu tiên là Wabun, vị thần Gió Đông,

Về Gió Nam, Shawondasee,

Về Gió Bắc, Kabibonokka;

Rồi đến người mẹ của Hiawatha,

Về nàng Wenonah xinh đẹp,

Về sự ra đời của nàng trên thảo nguyên,

Về cái chết của nàng, đúng như những gì bà Nokomis già

Đã ghi nhớ và kể lại.

Và chàng thét lên, “Hỡi Mudjekeewis,

Chính cha là kẻ đã giết hại Wenonah,

Đã cướp đi tuổi trẻ và nhan sắc của mẹ,

Đã bẻ gãy Bông Huệ của Thảo nguyên,

Đã giẫm nát đóa hoa ấy dưới gót chân cha;

Chính cha đã thú nhận điều đó! Chính cha đã thú nhận!”

Và vị thần Mudjekeewis dũng mãnh

Hất mái tóc tung bay trước gió,

Cúi đầu cúi mặt đầy đau đớn trong nỗi niềm dằn vặt,

Lặng lẽ gật đầu thừa nhận.

Bấy giờ Hiawatha vùng đứng dậy,

Với ánh mắt và cử chỉ đầy đe dọa,

Chàng đặt tay lên tảng đá đen,

Đặt lên hòn Wawbeek định mệnh ấy,

Dùng đôi găng tay Minjekahwun của mình,

Xé toạc mỏm đá nhô ra làm đôi,

Đấm và nghiền nát nó thành từng mảnh vụn,

Rồi giận dữ ném tất cả vào người cha,

Kẻ đang tràn ngập nỗi ân hận Mudjekeewis,

Bởi lòng chàng lúc ấy đang sục sôi căm giận,

Lòng chàng tựa như một hòn than hồng đang cháy.

Nhưng vị chúa tể của Gió Tây

Đã thổi những mảnh vụn ấy bay ngược lại,

Bằng hơi thở từ lồng ngực mình,

Bằng cơn bão tố của sự giận dữ,

Lão thổi chúng bay ngược về phía kẻ tấn công;

Rồi chộp lấy cây lau nước, cây Apukwa,

Giật phăng nó cùng toàn bộ rễ và xơ

Khỏi mép của vùng thảo nguyên,

Khỏi vũng bùn lầy nơi cây lau khổng lồ trú ngụ;

Hiawatha ngửa cổ cười lớn vang dội cả một vùng!

Thế là trận chiến tử sinh bắt đầu,

Giáp lá cà giữa chốn non cao ngàn trượng;

Từ tổ trên vách đá, chim đại bàng ré lên từng hồi,

Chim Keneu, chúa tể loài đại bàng chiến trận,

Đậu trên những mỏm đá xung quanh họ,

Lượn vòng và vỗ cánh phành phịch trên đầu họ.

Tựa như một thân cây cao trong cơn bão dữ,

Cây lau khổng lồ oằn mình quật đảo;

Và từng khối Wawbeek định mệnh nặng nề, to lớn

Đổ sầm xuống với tiếng động gầm rú kinh hoàng;

Cho đến khi mặt đất rung chuyển bởi tiếng vang dội

Và sự hỗn loạn của trận chiến ác liệt,

Khắp bầu trời ngập tràn những tiếng thét hò reo,

Và tiếng sấm gầm từ các dãy núi,

Giật mình cất tiếng vang lên đáp lại, “Baim-wawa!”

Mudjekeewis lùi bước thối lui,

Vừa chạy tháo thân về hướng tây qua các dãy núi,

Vừa vấp ngã lao xuống sườn núi phía tây,

Suốt ba ngày ròng vừa rút lui vừa chiến đấu,

Vẫn bị Hiawatha kiên trì truy đuổi

Đến tận ngưỡng cửa của Gió Tây,

Đến tận cổng thành của Hoàng Hôn,

Đến tận chốn biên thuỳ xa xôi nhất của trần gian,

Nơi mặt trời lặn khuất vào khoảng không vô tận,<Tựa như một con chim hồng hạc

Sà vào tổ của mình khi chiều tà buông xuống

Giữa chốn đầm lầy u tịch.

“Dừng tay!” cuối cùng Mudjekeewis cất tiếng kêu lên,

“Dừng lại, con trai ta, hỡi Hiawatha!

Con không tài nào giết được ta đâu,

Bởi con chẳng thể nào tước đoạt sự bất tử.

Ta bày ra thử thách này cho con,

Chỉ để dò xét và chứng thực lòng dũng cảm của con;

Giờ đây hãy nhận lấy phần thưởng của lòng dũng cảm ấy!

“Hãy trở về mái nhà và dân tộc của con,

Sống hòa mình cùng họ, lao động cùng họ,

Làm sạch mặt đất khỏi mọi điều gây hại,

Khơi thông những ngư trường và dòng sông,

Tiêu diệt mọi yêu ma quỷ quái cùng các phù thủy,

Mọi con quái vật Wendigo, những tên khổng lồ,

Mọi loài mãng xà, những con Kenabeek,

Đúng như ta từng hạ gục Mishe-Mokwa,

Đã giết chết Gấu Lớn của chốn non ngàn.

“Và cuối cùng khi Thần Chết đến gần con,

Khi ánh mắt đáng sợ của Pauguk

Trừng trừng nhìn con trong bóng tối,

Ta sẽ chia sẻ vương quốc của mình với con,

Từ nay về sau con sẽ là bậc tối cao cai quản

Gió Tây Bắc, Keewaydin,

Vị thần của ngọn gió quê hương, Keewaydin.”

Trận chiến lừng lẫy ấy đã diễn ra như thế đấy

Vào những ngày tháng kinh hoàng của Shah-shah,

Vào những thời kỳ đã lùi sâu vào dĩ vãng,

Nơi vương quốc của Gió Tây.

Cho đến nay người thợ săn vẫn thấy những dấu tích của nó

Vương vãi khắp muôn nơi trên đồi cao lẫn thung sâu;

Vẫn thấy cây lau khổng lồ mọc lên

Bên những hồ nước và dòng suối nhỏ,

Vẫn thấy những khối đá Wawbeek nằm bất động

Ở khắp mọi thung lũng.

Hiawatha giờ đây lên đường trở về nhà;

Cảnh vật xung quanh thật tươi đẹp làm sao,

Bầu trời trên đầu mới trong lành làm sao,

Bởi sự cay đắng của lòng căm hờn

Đã hoàn toàn tan biến khỏi tâm trí chàng,

Khỏi bộ óc những ý nghĩ trả thù,

Khỏi trái cơn sốt hừng hực đang bốc cháy.

Chỉ có mỗi một lần chàng bước chậm lại,

Chỉ có mỗi một lần chàng dừng chân hoặc đứng lại,

Dừng lại để mua những đầu mũi tên

Từ chỗ người Thợ làm mũi tên già,

Nơi miền đất của bộ tộc Dacotahs,

Nơi Thác nước Minnehaha

Tỏa sáng lấp lánh giữa những tán cây sồi,

Cười đùa và tung mình nhảy múa vào thung lũng.

Nơi ấy, người Thợ làm mũi tên già

Đã chế tác những đầu mũi tên bằng đá sa thạch,

Đầu mũi tên bằng đá mã não chalcedony,

Đầu mũi tên bằng đá lửa và ngọc bích,

Được mài nhẵn và vót sắc ở các cạnh,

Vừa cứng cáp vừa láng bóng, vô cùng bén ngọt và đắt giá.

Sống cùng ông là cô con gái có đôi mắt thẳm buồn,

Tinh nghịch chẳng khác nào dòng Minnehaha,

Với những nét tâm trạng khi u ám lúc nắng rạng,

Đôi mắt lúc cười lúc lại cau mày hờn dỗi,

Đôi chân thoăn thoắt tựa dòng sông,

Mái tóc buông lơi dòng nước chảy,

Và tiếng cười trong trẻo tựa tiếng đàn:

Và ông đã đặt tên cho nàng theo tên của dòng sông,

Đặt tên nàng theo ngọn thác nước,

Minnehaha, dòng Nước Cười.

Phải chăng vì những đầu mũi tên ấy,

Những đầu mũi tên bằng đá mã não chalcedony,

Những đầu mũi tên bằng đá lửa và ngọc bích,

Mà Hiawatha của tôi đã dừng chân

Nơi miền đất của người Dacotahs?

Phải chăng là để được ngắm nhìn thiếu nữ,

Ngắm nhìn khuôn mặt của nàng Nước Cười

Đang hé nhìn từ phía sau tấm rèm lá,

Để nghe tiếng xiêm y sột soạt

Từ phía sau tấm rèm lá đang rung rinh trước gió,

Tựa như người ta thấy dòng Minnehaha

Lấp lánh, thấp thoáng qua những cành cây,

Tựa như người ta nghe tiếng Nước Cười

Vọng lại từ sau bức màn lá xanh tươi?

Ai dám nói những suy nghĩ và ảo ảnh nào

Đang ngập tràn trong tâm trí rực lửa của tuổi trẻ?

Ai dám nói những giấc mơ đẹp đẽ nhường nào

Đang chiếm lĩnh trái tim của Hiawatha?

Tất cả những gì chàng kể cho bà Nokomis già nghe,

Khi chàng về đến túp lều vào lúc hoàng hôn,

Chỉ là cuộc gặp gỡ với người cha,

Chỉ là trận chiến với Mudjekeewis;

Không một lời chàng đả động đến những mũi tên,

Chẳng một lời nhắc đến nàng Nước Cười.