Tiếng heo rừng khịt mũi tựa sấm ran,

Hình bóng khổng lồ giữa bóng chiều tàn,

Ủi bới quanh tầng rễ bám sâu,

Tiếng ngựa hoang hý gọi đêm thâu,

Ấy muôn thanh âm khi Đức Vua sầu

Khoác đàn lên vai, quay gót về.

Mắt cú vọ nhìn quanh, chân cáo lướt êm,

Trĩu nặng tâm tư giữa lối mòn đêm;

Người trông trại ngoại giáo dựng chênh vênh,

Hàng cọc thông vây, lính gác tuần hành,

Và ngọn đèn thờ cướp giật sáng rực rành

Treo trên lều trại Guthrum.

Nơi bụi rậm gai góc xứ Ethandune

Đêm ấy quân thù cắm trại nằm tuôn;

Từ đó băng qua bãi thạch nam mờ xám

Là con đường La Mã lát đá ngổn ngang;

Và trong cánh rừng cách đó chẳng xa xăm

Lối mòn nhợt nhạt rẽ làm đôi.

Bằng ánh mắt của một tướng già,

Người nhìn rừng sâu cùng ngả rẽ chia xa,

Ngẫm bao phen từng gắng dò Định Mệnh

Mà mắt trần đâu thấu được huyền cơ;

Bại trận tiêu điều hay thắng lợi không ngờ,

Cả hai đến đều ngỡ ngàng như mộng.

Cũng như xưa người từng ngắm nhìn kinh ngạc

Dưới đồi Ashdown từ chốn đồng bằng;

Khi Ethelred còn cầu nguyện trong lều rạp,

Tới lúc bụi sơn tra trắng ngả nghiêng cong,

Khi Alfred xông giáo mác, xé tan tành

Bức tường khiên của bầy giặc Đan Mạch.

Cũng như xưa người từng dõi mắt ngẩn ngơ,

Chẳng biết gì hơn, chẳng tỏ đôi bờ,

Tới khi muôn tướng tá thảy đều ngã gục,

Lưỡi rìu dập dồn chém rách thịt da,

Xô đẩy người chạy trốn phương xa

Tựa tên hải tặc dạt vào bờ cát.

Người từng sáng suốt trước thuở bại vong,

Và từng sáng suốt trước buổi công thành;

Sáng suốt lẫn ngây thơ trong cả hai giờ khắc,

Chẳng tỏ hơn, cũng chẳng kém phân ranh.

Lần bước xuống túp lều ven sông vắng,

Nghe thoảng mùi cà độc dược bay xa,

Tựa tiểu thiên thần ác nghiệt bay ra,

Lũ cú cánh nhỏ, mắt sáng như đèn pha,

Ngỡ người đang chìm xuống cõi âm ba;

Nhưng người cứ bước, trầm mình sâu hút.

Lần bước xuống túp lều bên bờ nước,

Người đi như kẻ gục ngã lao đao;

Ngắm vòm rừng cùng cành lá vươn cao,

Xanh thẫm mịt mùng rách vệt vàng xao xác,

Tựa kẻ kiêu hãnh ngước nhìn sao ác,

Giữa bầu trời đỏ rực chốn địa ngục sâu.

Bởi bên túp lều sông người phải hội ngộ

Những kẻ người từng truyền lệnh mang gươm,

Mark từ những tòa tháp xứ Italy,

Và Colan của Cây Thiêng nơi hoang dã,

Cùng Eldred kẻ bên bờ sóng vỗ

Nặng nhọc cày bừa trên mảnh nông trang.

Mái lều nghiêng há miệng sát bờ xanh,

Tựa cây nấm khổng lồ nằm trơ trọi;

Tưởng chốn hoang vu rỗng không tiếng gọi;

Bỗng cánh cửa hé mở một hồi,

Hiện ra người đàn bà to lớn, mặt sẹo vương đầy,

Đôi mắt quật cường mà khiêm nhường khôn nguôi.

Vua Alfred chỉ là người đàn ông gầy gò,

Mắt sáng ngời nhưng mảnh khảnh, xanh xao:

Không tấc gươm, ôm đàn rách rưới bọc quanh,

Trông như kẻ ăn mày lê bước chậm chạp,

Lần mò kiếm mẩu bánh khô và hớp rượu nồng.

Người đàn bà mang ánh mắt nữ nhi,

Vừa xót thương vừa rực lửa sân si,

Cất tiếng sau hồi lâu trừng mắt đoái:

"Bánh nướng sẵn phần cho ai nấy,

Miễn chịu ngồi trông bếp lửa hồng."

Alfred cúi mình nặng nhọc thở dài,

Ngồi xuống khêu đống lửa tàn rơi,

Và dẫu người đàn bà thương hại người,

Người cũng thương bà xiết bao nỗi đoạn trường.

Người thầm nhủ: "Hỡi tấm lòng vĩ đại trong đêm,

Kẻ tốt lành nhất bị quẳng nơi tồi tệ nhất,

Hoàng hôn rồi tan, sớm mai sẽ thức,

Chẳng chút ngọt lành nào đến với đời bà,

Cho tới khi Chúa Trời đảo lộn thế gian

Đưa kẻ rốt cùng lên hàng thứ nhất.

"Phải chăng Chúa cùng đám bầy tôi tớ

Cũng chung một phần số hãi hùng thay;

Ngài chẳng phải một người hầu tôi tớ,

Và há chẳng từng bị lãng quên đấy ư?

"Chúa há chẳng từng là người làm vườn cho ta,

Lặng lẽ âm thầm tựa một kẻ nô bộc;

Đã gieo rắc sồi ngàn trên đồi dốc

Hay ban bụi cây rậm rạp chốn tha ma?

"Chúa há chẳng từng rèn giáp cho ta,

Bao nhẫn nại mà không màng công xá,

Đã đúc sọ ta nên chiếc mũ sắt bền,

Và uốn xương sườn thành áo giáp chở che?

"Chẳng phải một người tôi tớ vĩ đại áo xám

Của muôn đời tổ tiên ta và ta,

Đã dựng nên lầu rạp rừng thông bạt ngàn,

Chăn đàn chim muông, bồi đắp vườn nho,

Rồi nhọc nhằn dời gót chẳng để lại dấu vết nào

Ngoài lòng xót thương và nỗi nhiệm mầu?

"Bởi Chúa là một người tôi tớ lớn lao,

Thức dậy từ trước lúc rạng đông,

Bừng tỉnh sau giấc ngủ nghìn xưa xa thẳm;

Nhưng chúng ta kẻ hậu sinh muộn màng

Cứ chìm vào giấc điệp, mặt trời lên mới trở dậy,

Và Đức Chúa Trời đã rời bước đi xa.

"Chiếu xuống muôn loài chập chờn thức giấc,

Vầng thái dương còn ngái ngủ chưa tan,

Cây ngáp dài vươn cành tay cứng nhắc,

Thú bốn chân chớp mắt ngó bâng khuâng,

Con người thức dậy bắt tay làm và ngắm nhìn—

Nhưng Trời Cao đã xong việc và khuất bóng.

"Nào ai đoán nổi câu đố tuyệt vời kia

Hay nói được về Đấng Chí Thánh tuyệt luân,

Trừ phi bằng hình bóng mờ và lời lẽ hụt hơi,

Đấng hằng yêu thương, mà cười vang giữa muôn lằn gươm giáo,

Miệt mài lao tác, lại mãi mãi an nhàn?

"Nhưng lắm kẻ ngỡ Chúa tựa Guthrum,

Đội vương miện với bộ râu dài quăn tít,

Còn ta thấy Chúa như chàng khổng lồ nhân hậu,

Đang oằn mình nâng bổng cả thế gian.

"Thế nên Chúa mới ở đồi Golgotha,

Bị giết chết như một tên nô lệ nghèo hèn;

Ngài căm ghét lũ vương công quý tộc,

Và yêu thương, ban nguồn vui ấm áp,

Cho những ai như người đàn bà nơi đây,

Vững vàng bước đi trong đau đớn đọa đày.

"Nhưng trong buổi sáng xám xịt của kiếp người,

Đôi khi chợt loé lên trong tâm trí

Một tia sáng nhỏ nhảy nhót rồi vút bay,

Tựa vì sao bị gió cuốn dạt dào.

"Vì sao không chốn về, vì sao không tên gọi,

Một ánh sáng quay cuồng, chao đảo chớp lòa,

Vang tiếng reo rằng dẫu nơi bờ giậu hay ngọn đồi,

Ngay chốn trần gian, rồi cũng sẽ đến ngày tàn

Giáng xuống đầu lũ bá tước tàn bạo ác ôn.

"Một đốm sáng nhảy nhót, một vì sao bất định,

Bị gió xoáy cuốn xoay trên đồng hoang lạnh lẽo;

Nhưng dường như đang cất lời ca về phẩm giá ngút ngàn,

Về một thời tước bỏ mọi số mệnh lẫn vinh hoa dòng dõi,

Và vương quốc của người nghèo khó trên cõi trần

Sẽ hiển hiện, tựa chốn nước Thiên Đàng.

"Nhưng dẫu chuỗi ngày ấy có trường tồn,

Thì ích chi cho thân bà cơ cực?

Bà sẽ rên xiết đi về nơi mộ địa,

Cùng muôn nô lệ nhu mì mà quật cường,

Kẻ cày ruộng nương, kẻ chài lưới trên đầu sóng,

Cùng bác tiều phu và gã đánh xe gầy.

"Hãy nhào nặn lại cả thế gian rộng lớn

Thành chiếc bánh thơm đượm men nồng nhân hậu;

Song những mảnh đời này vẫn muôn đời sầu thảm—

Trừ phi có một cánh cửa nhỏ hé mở,

Một cánh cửa nhỏ nơi chốn Thiên Đàng."

Và khi người nhỏ lệ xót thương người đàn bà,

Người bỏ bẵng việc lửa củi bà giao,

Tựa lời thề quân vương vội vã thốt trao,

Bánh ngon rơi tõm vào đống tro tàn

Và đen thui tức khắc.

Thét lên, người đàn bà chộp lấy chiếc bánh nướng

Còn đỏ rực lửa bám trên vỉ sắt,

Rồi giáng thẳng một đòn vào mặt người,

Để lại một vết sẹo đỏ tươi.

Vua Alfred đứng lặng câm không thốt nổi một lời,

Chết sững vì ngỡ ngàng tột độ,

Nỗi cay đắng cùng những thói tà độc

Vốn ẩn sâu trong tâm tính trẻ con của đấng quân vương

Chợt lóe lên trong mắt người trong chốc lát.

Và ngay khi người còn đứng trừng trừng chết lặng,

Bao quanh người giữa bóng tối hoàng hôn

Là những bạn hữu lần mò từ nông trại xa xôi,

Marcus dẫn theo đoàn nô lệ nai nịt giáo gươm,

Cùng những ngọn giáo lạ lùng mang bùa chú cổ xưa

Của Colan vùng Usk ngút ngàn lau lách.

Cả một nông trang rầm rập tiến bước bộ hành

Làm rung chuyển con đường mòn đầy vết dẫm,

Kẻ làm thuê lẫn đàn gia súc xô đẩy xông xáo,

Cùng những vò rượu mật và kho thóc lúa mạch đen,

Nơi Eldred sải bước oai phong lấn át bầy chó săn

Cổ họng gầm vang tựa sấm dội.

Đàn gia súc xám và bạc cất tiếng rống ran

Trước ban mai còn chưa bừng tỉnh giấc,

Cọng rơm vàng còn vương trên cán giáo cao ngất,

Và một đứa trẻ đi tiên phong dẫn lối

Thổi vang rền chiếc tù và sừng cừu.

Tựa như giễu cợt cuộc hội quân thô mộc ấy,

Thị tộc mờ ảo của người Gael

Tiến đến tựa đám tang một vị vua tàn bạo,

Với xiêm y ủ rũ rách rưới tả tơi

Và tiếng sáo quỷ gào thét ai oán não nề—

Khoác trên mình những mảnh áo dài kỳ dị,

Dù rách tơi bời nhưng mang nét tôn nghiêm cổ xưa,

Với chòm râu giáo sĩ Druid và những ngọn giáo thần bí,

Tựa một giống loài vừa trỗi dậy hồi sinh

Từ lòng đất mẹ thuở hồng hoang xa thẳm.

Và dẫu chính Vua là người triệu tập họ

Và nhận ra họ thuộc về phe mình,

Nhưng từng ánh mắt đều phẳng lặng tựa ngọc đá,

Từng viền thêu buông rủ ma quái hư ảo,

Khiến người ngỡ họ là những pho tượng xám

Được tạc nên tự thời đại đồ đá ngút ngàn.

Và hai sắc dân hoang dại chốn phương bắc

Đứng đối diện nhau giữa bóng chiều tà,

Mỗi bên đều lắng nghe và thấu rõ trong lòng

Tiếng sấm thứ ba vang rền lộng gió,

Bức tường sống chở che cho nhân loại,

Bức tường thành đang diễu hành của thành Rome.

Dưới trướng Mark là các bộ tộc miền tây hỗn tạp,

Đủ mọi màu da và dòng giống khác nhau,

Gurth, với mái tóc rậm bờm xờm như cỏ vàng óng,

Và gã ngư dân Cornish tên Gorlias,

Cùng Halmer vừa xong buổi lễ thánh đầu đời,

Một tên giặc Đan Mạch mới chịu phép rửa tội.

Nhưng tựa như một người duy nhất khoác giáp trụ,

Hàng trăm sinh mạng ấy rầm rập bước trên chiến trường,

Từ xứ Ả Rập đỏ rực tới tận dòng sông Tyne

Mặt đất từng lắng nghe đoàn quân ấy hành quân,

Kể từ tiếng thét trên ngọn đồi Capitoline,

Và sự sụp đổ của chiếc khiên vàng huyền thoại.

Mặt đất rung chuyển còn Vua vẫn đứng lặng yên

Dưới cành lá của rừng xanh bát ngát,

Chiếc bánh nướng bốc khói nằm trơ dưới chân người

Và vết tát bỏng rát còn in hằn trên trán.

Rồi Alfred bỗng bật cười vang dội,

Tựa tiếng sấm gầm giữa tiết trời xuân,

Làm rung chuyển cả những thanh xà cửa gỗ,

Lũ sóc giật mình thức giấc trong bụi mờ mộng mị,

Đàn chim hốt hoảng bay vút lên thành từng luồng rợp bóng,

Trước tràng cười sấm sét của Đức Vua.

Muôn thú dưới đất cùng chim trời nhìn xuống,

Trong vẻ trang nghiêm hoang dại khôn cùng,

Trước một cảnh tượng kỳ lạ hơn cả tiên nữ hay yêu tinh,

Trước một kẻ tự cười nhạo chính bản thân mình

Dưới tán cây râm mát của rừng xanh—

Tiếng cười khổng lồ của những người theo đạo Kitô

Vang rền qua ngàn câu chuyện kể truyền đời,

Nơi thói tham lam là khỉ đột, kiêu căng là lừa ngu,

Và Jack chuồn đi cùng người tình của chủ,

Gã hà tiện bị nện túi bụi bằng chính đống tiền đồng,

Còn gã nông phu bị đòn đau bằng chính những chiếc đập lúa;

Những chuyện cười lăn lộn, những chuyện mẹo lừa tinh quái,

Nhưng chẳng kết thúc bằng vẻ khinh khi miệt thị—

Về các bậc đế vương và lũ hề trong cảnh ngộ khôi hài,

Về chiếc đồng hồ chạy sai còn cõi đời lại chạy đúng,

Mà đám kịch phường nghêu ngao hát trong đêm Giáng sinh

Và buổi sáng ngày Lễ Giáng sinh tươi đẹp.

Alfred kêu lên: "Nay đây chính là minh chứng,

Ta lấy thanh gươm của mình mà thề đoan;

Kẻ nào bị tát vì tội làm một đứa tôi tớ tồi,

Kẻ đó ắt sẽ trở thành vị minh quân nhân từ.

"Kẻ từng trải kiếp tôi tớ

Hiểu biết nhiều hơn các bậc tăng lữ và đế vương,

Nhưng kẻ từng là một đứa tôi tớ tồi tệ,

Mới là kẻ thấu tỏ mọi sự trên đời.

"Kiêu ngạo ném những cung điện mong manh lên trời cao,

Như người ta bốc cát hất ngược vào gió bão,

Nhưng bước chân vững chãi của lòng khiêm nhường

Lại bám chặt vào tầng đất mẹ dày sâu.

"Kiêu ngạo múa may với những tòa tháp nghiêng ngả chực đổ,

Chạm tới mặt trời rồi tan thành tro bụi hư vô,

Nhưng bước chân vững chãi của lòng khiêm nhường

Bám chặt vào lòng đất tựa rễ cây ngàn năm.

"Kẻ thất bại trong một việc nhỏ nhoi

Sẽ mang một dấu ấn trên vầng trán rộng;

Và lũ Bá tước của Đại Quân Ngoại Giáo

Chẳng có được ấn tín nào như thế để phô trương.

"Vết đỏ in hằn trên trán ta đây,

Đốm lửa nhỏ sẽ hóa thành vì sao đỏ rực,

Đi tiên phong nơi mũi nhọn của đoàn quân hừng hực xung trận,

Vào lúc bầu trời bị xé toạc bởi mười tiếng tù và,

Và bàn tay của những chiến binh reo hò hân hoan

Sẽ đẩy toang muôn cánh cổng chiến tranh khốc liệt.

"Nhát đòn này ta chẳng buồn đánh trả

Sẽ được ta hoàn trả gấp mười phen

Lên đầu lũ vua chúa và bá tước muôn phương,

Và những đạo quân rộng lớn tựa muôn đế quốc

Sẽ trượt dài như lở đất nhào xuống biển khơi sâu thẳm

Một khi vì sao đỏ rực bốc cháy bừng bừng.

"Một người sẽ đánh đuổi một trăm tên thù,

Tựa thuở xưa các bậc tiên vương từng xua đuổi;

Trước mặt ta muôn đạo quân chao đảo sẽ bị xé toang,

Và các chiến đoàn dũng mãnh sẽ bị đánh dạt lui về phía sau,

Bởi ta là vị vua đầu tiên được Trời Cao thấu tỏ

Từng chịu một cái tát như một đứa nô bộc nghèo hèn.

"Hãy tiến lên con đường trắng cổ xưa, hỡi các anh em,

Tiến lên bức tường thành La Mã kiên cố!

Bởi đêm nay là đêm tuốt gươm lâm trận,

Và tòa tháp nhơ bẩn của bầy lũ ngoại giáo man di

Đang lung lay trước búa tạ, ngọn lửa và dây thừng của chúng ta,

Nghiêng ngả một hồi rồi sụp đổ tan tành.

"Hãy dõi theo vì sao đang sống động nhảy nhót,

Hãy dõi theo lưỡi gươm đang cất tiếng hát vang lừng,

Bởi chúng ta lên đường gặt hái mạng lũ ngoại đạo,

Một mùa gặt kinh hoàng, từng mười tên một ngã rạp,

Tựa cơn thịnh nộ của mùa thu đỏ rực cuối cùng—chính là khi

Chúa Kitô vung liềm gặt phăng đầu muôn vương giả.

"Hãy dõi theo ánh sáng đang nhảy nhót cuồng quay,

Hãy dõi theo ngọn lửa đang bùng lên giương cờ ngạo nghễ!

Bởi đang trỗi dậy chống lại vương quyền và vương trượng,

Một kẻ từng bị lãng quên, một kẻ từng bị chà đạp tàn tệ,

Gã khổng lồ thất lạc cuối cùng, chính là Đức Chúa Trời,

Đang vùng lên trỗi dậy chống lại cả thế gian."

Họ gầm vang vượt qua bức tường thành La Mã,

Và gầm vang xông xáo dọc lối mòn ngút ngàn,

Ngọn đuốc họ vung lên thành chiếc thang lửa ngút trời,

Khúc thánh ca của họ mỗi lúc một vang cao,

Thêm phần ngọt ngào bởi căm hờn và khát khao cháy bỏng,

Và trên vùng gai góc bụi rậm phương bắc xa xăm,

Họ ập xuống đầu bầy giặc Đan Mạch tan tác.