Bùi Kiến Thành tiếp tục nói về cuộc sống và công việc của ông tại Pháp. Sau một thời gian, gia đình mua một ngôi nhà lớn có vườn rộng 10 nghìn mét vuông ở thung lũng Chevreuse, thành phố nhỏ Milon-la-Chappelle, vùng đẹp nhất xung quanh Paris. Có một chiếc tàu chạy thẳng từ Luxembourg về Vallée de Chevreuse mất khoảng chừng 20 phút.

“Bác Thành vẫn làm ở Paris. Chi vào trường dành cho con gái Lycée Francois Couperin trong Fontainebleau, ở nội trú. Một năm sau Diệp cũng vào. Thế thì học trường dành cho con trai ở Paris, trường ngay dưới chân nhà số 1 Vanquelin đó. Nó quen Paris rồi, nó thân với Phan Hoàng Nam, con của cô ba Ngọc Hoa, bằng tuổi nó, nên xin mẹ tới nhà cô Hoa ở nhờ và đi học cùng lớp Nam, hai đứa dính nhau như hình với bóng. Thái về Milon-la-Chappelle học mẫu giáo trước khi vào lớp một. Ở Milon-la-Chappelle cảnh đẹp lắm, mình mua nhà của một bà quý tộc Pháp cũng khá tiền. Lâu lâu thứ bảy, chủ nhật, Chi với Diệp ở Fontainebleau về, hoặc là về Paris, hoặc là về Milon-la-Chappelle.”

“Bác vẫn tiếp tục mua bán đồ cổ ạ?”

“Việc buôn bán đồ cổ bác Thành làm một thời gian không chuyên tâm nên cũng không hiệu quả bằng mấy người khác. Năm 1969, chú em Quốc tốt nghiệp đại học, trở thành kiến trúc sư, một hôm anh em mới bàn nhau làm về bất động sản. Hồi còn ở Việt Nam, Quốc quen anh bạn là Maurice Bonin, lúc đó qua Việt Nam tham gia thiết kế Dinh Độc Lập cùng Ngô Viết Thụ. Đại học bên Pháp dạy chung tổng quát nhưng có cái atelier[1] đào tạo sinh viên đặc biệt theo trường phái của các ông thầy nổi tiếng. Ngô Viết Thụ giới thiệu cho Quốc vào atelier của ông Le Maresquier. Thời kì đó, bất động sản Pháp đang gặp khủng hoảng. Bác Thành, chú Quốc với Maurice Bonin lái xe một vòng miền Nam nước Pháp, từ Toulon tới Nice, Côte d’Azur. Tới thành phố Hyeres gần Toulon, ba người gặp François Leredu, một chuyên gia bất động sản đại tài nhưng bị phá sản. Ảnh dẫn đi xem bao nhiêu dự án bất động sản bị ngân hàng siết nợ. Ở miền Nam mọi người thường nhắc tới Nice hay Cannes, nhưng Hyeres là nơi mà các hoàng gia châu Âu thường tới nghỉ đông. Nice hay Cannes thì náo nhiệt nên hội thương gia, nhà giàu thích ghé, còn Hyeres thì cao cấp nhưng tĩnh lặng. Thành phố cổ từ thế kỷ XII với bờ biển trải dài...”

Bùi Kiến Thành tại Pháp năm 1969

“Thế là bác bắt đầu sự nghiệp bất động sản ở đó?”

“Ừ. Mình làm chương trình đầu tiên là Le Bau Rouge, rộng sáu hécta bên bờ biển. Bên Pháp, làm bất động sản có quy chế chặt chẽ lắm. Mình muốn bán khu đất để làm nhà thì ở khu đất đó phải làm đường xong xuôi hết rồi, dưới đường phải có bao nhiêu ống nước, đường điện, điện thoại ngầm dẫn tới từng lô. Trước mỗi lô phải có tủ gắn đồng hồ điện, nước… Phải làm xong hết cơ sở hạ tầng thì khu đất đó mới có thể bán được. Muốn bán nhà phải có hợp đồng công chứng, bao nhiêu tiền giao dịch phải trả cho công chứng chứ không phải trả tiền riêng cho mình. Khi công chứng làm giấy tờ xong xuôi, bên mua nhận được đầy đủ các quyền sở hữu đất mà không có gì cản trở nữa thì công chứng mới phát tiền lại cho mình là công ty bán.”

Mảnh đất dự án của Leredu ít nước, dự án phải làm cả một cái hồ chứa ở trên núi dẫn nước xuống. Cảnh thì đẹp mà Leredu chưa làm được vì không có đường vào. Miếng đất đó một bên là bìa rừng, một bên là vườn hoa. Hơn một cây số qua vườn hoa rất đắt giá. Từ Le Bau Rouge tới đường biển bên kia khoảng chừng một cây số đi qua rừng, tới một cảng nhỏ gọi là Port Des Oursinières, từ đó có một con đường lớn về Toulon. Bùi Kiến Thành quyết định làm con đường qua rừng. Ông trình bày để thuyết phục ngân hàng cho phép mình mua lại miếng đất, rừng thuộc đất của nhà nước nên phải xin phép địa phương. Địa phương ủng hộ, ông thuê Sở Công chánh Giao thông vận tải của địa phương làm con đường rộng khoảng chín mét chạy vào... Trước không ai làm được, vậy mà có anh Việt Nam qua lại dám nghĩ chuyện tày trời mở đường, đưa nước vào khu đất này.

Ông viết thư xin bác sĩ Tín trích ra một phần doanh thu từ công ty bình điện, gửi qua Pháp đầu tư bất động sản. Bác sĩ Tín gửi qua bảy tám trăm nghìn Franc. Bùi Kiến Thành lại rủ thêm Ngô Đình Luyện tham gia. Cháu của Luyện là Nguyễn Văn Bửu, trước là đại gia tàu thủy ở Sài Gòn, cho vay thêm ba trăm nghìn Franc, vậy là vốn ban đầu hơn một triệu Franc. Ông thương lượng với ngân hàng cho mình vay tiếp thì đủ tiền để làm dự án sáu hécta bên bờ biển. Qua đó, ông kiếm được tiền, quan trọng hơn là tạo được uy tín với ngân hàng và giới chuyên gia.

Thời gian làm bất động sản dưới miền Nam nước Pháp cũng là thời gian Bùi Kiến Thành gần gũi với Ngô Đình Luyện, em út của Ngô Đình Diệm. Thứ sáu hàng tuần, hai người mua vé giường nằm từ Hyeres về Paris, tám giờ tối lên tàu thì sáu giờ sáng đến nơi, tối chủ nhật lại cùng trở lại miền Nam làm việc. Họ thường ra hành lang đàm đạo. Luyện cũng có thói quen hút thuốc và nói chuyện tràn lan như ông anh Tổng thống của mình trước đây. Ở Hyeres, họ ở chung trên tầng hai ngôi nhà bốn tầng ở số 20 Avenue des Iles d’Or, nghĩa là con đường Những Hòn Đảo Vàng.

Bùi Kiến Thành và Ngô Đình Luyện ở miền Nam nước Pháp

“Thành phố Hyeres có nhiều đảo, gọi là những hòn đảo vàng, trên đó có rất nhiều khu du lịch. Đặc biệt, hòn đảo Ile du Levant tức là đảo mặt trời lên, dành cho những người theo chủ nghĩa tự nhiên, không thích mặc đồ. Người từ khắp thế giới tới đây, nhất là dân Bắc Âu thích ánh mặt trời. Đàn ông, đàn bà đi qua đi lại phơi nắng. Những người sống tự nhiên tới đó để nghỉ hè. Từ chỗ Le Bau Rouge, bác Thành làm việc ở trên triền núi, dẫn xuống tới bãi biển toàn đá, cách ly tất cả tầm nhìn của người khác. Nhà bác ở số 20 con đường Những Hòn Đảo Vàng, trên cổng vào có tấm biển bằng đá in dòng chữ: ‘Năm 1789, Napoléon Bonaparte từng sống ở đây.’ Nhà đó là di tích lịch sử, nhìn ra công viên, vô tình mình đến thuê ở thôi. Phía trước là văn phòng, phía sau là chỗ ở. Bác Thành, ông Luyện, anh Long - cháu ông Luyện - mỗi người một phòng, thuê một chị tới nấu cơm cho ăn.”

Ngô Đình Luyện tính thoải mái. Ông không phải là kiến trúc sư, mà là kĩ sư dự án, tham gia các vấn đề hành chính quan hệ. Bên cạnh công việc, ông hay tâm sự với Bùi Kiến Thành những chuyện riêng tư. Gia đình họ Ngô có nhiều đại họa. Đời trước đã có những giai đoạn gia đình bị tru di tam tộc, gần như tuyệt diệt. Đến đời này tưởng các con của Ngô Đình Khả làm rạng danh dòng dõi, thế rồi Ngô Đình Khôi cùng con trai bị Việt Minh hành quyết năm 1945, Diệm với Nhu năm 1963 bị đảo chính sát hại, Ngô Đình Cẩn cũng bị bắt và xử tử, Đức cha Thục sang Vatican sống rất vất vả. Còn Luyện, sinh 10 đứa con gái liên tiếp, cố gắng tiếp tục đẻ một đứa con trai, một đứa con gái rồi một đứa con trai nữa, tổng cộng 13 đứa. Con gái Nhu sang Paris học bị xe tải lật phải, một đứa con gái của Luyện cũng bị tai nạn giao thông trên đường đi học...

Từ năm 1969 đến 1972, khi những vấn đề cơ bản giải quyết xong thì Ngô Đình Luyện về Paris.

“Sau dự án ấy, mọi việc diễn tiến ra sao ạ?”

“Dạo đó chú Quốc thân với gia đình Leredu nên thuyết phục ông cụ cho anh này vay tiền làm một số dự án. Chuyện thì dài nhưng Leredu phá sản, không trả được. Mình phải nhờ luật sư phong tỏa tài sản của ảnh, trong khi ảnh lại đem những tài sản đó bán cho một anh chủ nợ lớn là Oliva. Ngân hàng cho Leredu vay cũng kẹt vào. Cuối cùng bác Thành dàn xếp để ba bên, thêm những nhà thầu làm đường sá cho mình là bốn, cùng làm dự án La Galinette 48 hécta trên sườn núi trông ra biển. Mình thuê kiến trúc sư vẽ 168 lô đất, bình quân mỗi lô 2.000 mét. Ba bên kí hợp đồng hợp tác, mỗi lần bán được miếng đất thì mình chia, anh một phần, ngân hàng một phần, trả chi phí cho nhà thầu, còn lại phần của tôi là người phát triển. Bây giờ dự án đó ở tỉnh Var đẹp lắm, cạnh một sân golf hơn 40 hécta. Sau khi hoàn thành, mỗi lô như vậy rẻ nhất là 70 nghìn Franc, đắt nhất chừng 200 nghìn, nhưng bây giờ mỗi lô trên đồi đó là cả triệu đô la. Cũng như bờ biển sáu hécta kia, bây giờ ai mà động tới một cái lô bên bờ biển Le Bau Rouge kia thì không dưới một triệu đô la đâu.”

Thêm một dự án phức tạp nữa, uy tín của Bùi Kiến Thành trong lĩnh vực bất động sản tại Pháp càng lớn.

“Làm được thì ngân hàng tới tìm mình, hỏi mình có muốn làm những dự án khác thế này, thế kia không, ví dụ dự án khó đòi đó. Có những người thấy mình làm được thì tới mời mình làm, trong đó có bà Morabito trong thành phố Hyeres. Bả nhượng cho bác Thành ngọn núi mười mấy hécta của thành phố Hyeres, trên đó có lâu đài cổ Château Sainte Claire từ thế kỷ XII. Đó là một di tích lịch sử văn hóa, muốn làm cái gì trên đó đều phải có sự phê duyệt của Bộ Văn hóa Pháp. Mình đưa ra một chương trình được sự phê duyệt đồng ý của anh kiến trúc sư bảo tồn di tích lịch sử, người có trách nhiệm xem xét tất cả những công trình xung quanh có tác động tới những di tích lịch sử đó. Mình tốn nhiều tiền lắm. Chỗ đó không đủ nước để cung cấp cho các khu nhà nên mình phải làm một cái bồn chứa nước lớn tới 500 mét khối, ở trên đồi, bơm nước từ dưới lên. Thế kỷ XII, mấy ông hiệp sĩ Templier dựng lâu đài, tới thế kỷ XVII, vua Louis XIII với giáo chủ Richelieu giành chiến thắng trong cuộc chiến với các giáo phái đã đập nát lâu đài đó. Mấy trăm năm nó bị chôn vùi, không ai động đến. Khu Castel Sainte Claire cũng có hơn 30 lô, mình khoanh ra 5.000 mét vuông lâu đài, tặng cho thành phố để thành phố quản lí di tích lịch sử, cho khách du lịch tham quan.”

Bùi Kiến Thành chỉ giữ lại tháp Nữ Hoàng, là một đống đá đổ nát đứng trên mấy tầng chóp núi, giữa một hệ thống thành trì chạy vòng quanh. Chóp núi cao 180 mét, lên đến tháp là khoảng 110 mét. Ông quyết định trùng tu nó. Vấn đề là phải dẫn điện dẫn nước lên tháp. Thế là ông đi hỏi mua thêm ba hécta đất phía trước, chia ra bốn, năm ngôi nhà rồi chừa lại để làm đường chạy điện, nước. “Làm thì khó khăn mà tiền thì chẳng được bao nhiêu, nhưng mình thích thì làm thôi, có duyên vậy đó.” Có thể tìm kiến trúc sư khác nhưng ông kí hợp đồng luôn với anh kiến trúc sư bảo tồn di tích lịch sử để làm thiết kế. Một cái ban công đẹp, một căn phòng với lò sưởi, đốt củi khi trời lạnh, một cái bàn làm việc. Tầng trên đặt một bàn thờ Phật và phòng thiền.

“Việc thi công có khó khăn không ạ?”

“Trong núi, bao nhiêu đá từ thành trì rớt xuống thì mình lượm từng viên đá đắp lên thành cái tháp giống như tháp cũ vậy, hai năm mới xong. Bác Thành thiết kế một con đường chở vật liệu lên tới chân tháp. Xung quanh cái tháp nhỏ xíu, bác mua thêm 2.500 mét vuông đất, làm một khu vườn trồng cây, mặt tiền nhìn xuống biển. Ở đó mình thấy thanh thản lắm. Có tiền chưa chắc người ta đã làm được việc mình làm, vì phải hội tụ nhiều nhân duyên. Gần 300 năm tháp Nữ Hoàng đã nằm yên lặng, chơi vơi chờ cơ duyên này.”

Khoảng năm 1979, lúc công trình tháp Nữ Hoàng hoàn thiện, cũng là thời điểm Bùi Kiến Thành gặp Bùi Văn Thinh, nhân sĩ miền Nam nổi tiếng, được Ngô Đình Diệm vô cùng trọng vọng một thời. Từng giữ chức Bộ trưởng Bộ Nội vụ và Bộ trưởng Bộ Tư pháp, ông Thinh sau đó được cử đi làm đại sứ tại Nhật Bản. Tới 1961, ông xin nghỉ, sang Pháp dành thời gian học đạo, từ đạo Phật đến đạo Lão.

Tháp Nữ Hoàng

“Ổng rất giỏi chữ Nho, có thể dịch trực tiếp hàng trăm hàng nghìn trang chữ Nho sang tiếng Việt mà không phải viết lại trang nào. Chữ ông đẹp vô cùng. Cuối tuần nào về Paris, bác Thành với bà xã cũng dắt nhau tới nhà ông Thinh một buổi chiều nghe ổng giảng về tu tiên. Bà xã là người mở đường đưa bác Thành đến học đạo với ông Thinh. Ổng không giảng cho ai bao giờ, nay lại truyền thụ cho mình những gì ổng dày công nghiên cứu. Nguyên tắc của đạo tiên là: ‘Luyện tinh hóa khí, luyện khí hóa thần, luyện thần hoàn hư, hoàn hư nhập đạo.’ Ngày ổng đem sách ra nói trực tiếp, tối ổng thiền rồi dịch sách. Về sau ổng giao cho bác Thành một bộ 14 cuốn Đạo pháp Tầm nguyên, còn giữ tới bây giờ.”

“Dường như có những cơ duyên dẫn dắt bác quay vào bên trong bản thể của mình?”

“Đúng thế. Ở miền Nam nước Pháp, bác Thành ban ngày làm ở phố, tối lên tháp Nữ Hoàng ngồi thiền. Mỗi người có những ấn tín đặc biệt lắm. Người mới tập thiền ngồi chừng năm mười phút là khó chịu rồi, đầu óc nghĩ đủ thứ chuyện, chân tay mỏi mệt. Những người tu ở trong thiền viện thì có thể ngồi cả tiếng đồng hồ để tịnh. Bác Thành ngồi được chừng hai, ba tiếng đồng hồ.”

“Bác cảm thấy lúc đó thế nào?”

“Mình thấy con người mình biến mất, không còn một gram nào hết. Thân thể thấy nhẹ bẫng, tưởng mình như bay lên vậy, chỉ còn tinh thần thôi. Nhiều người tu Phật cứ ràng buộc là phải tu bao nhiêu giới, phải lạy Phật thế này, thế kia. Nhưng làm vậy là mình bị ràng buộc. Phải thoát ra mọi sách vở, không còn có từ ngữ, không còn sách tiếng Việt, tiếng Anh gì nữa. Khi mình hoàn toàn yên tĩnh, mình đi vào thế giới tịnh, gọi là ‘hoàn hư nhập đạo’. Mình không thấy mình nữa, không biết mình là cái gì nữa. Mình ngồi tịnh tự nhiên nó động. Mình đang ngồi im thì bỗng nhiên tay chân mình múa may quay cuồng, có khi nhẹ, có khi mạnh. Sau một khoảng thời gian cơ thể mình bình thản trở lại, khi ấy dường như mọi ức chế trong thân thể mình được giải tỏa. Nó như một phương thức chữa bệnh tự nhiên để tạo lập lại cân bằng năng lượng bên trong... Cứ ban ngày làm giám đốc bất động sản, đến chiều tối thì ra chợ mua vài thứ mang lên núi mình tự nấu ăn lấy, rồi ngủ tịnh thiền. Mình có diễm phúc được ngồi một mình trên núi. Thứ bảy, chủ nhật mình bắt xe lửa về với gia đình.”

“Cháu không biết bây giờ tháp Nữ Hoàng ra sao? Và hoạt động bất động sản của bác sau đó thì thế nào?”

“Bác giao cho mấy đứa con ở Paris. Tháp ở cheo leo sườn núi, nhiều khi có người tới phá cửa vào lấy đồ. Kiến Thế xuống sửa mấy lần rồi cực quá nên nói cho nó bán đi, không biết bán cho ai đó được hơn một triệu Franc. Bác Thành cũng vui vì đã để lại dấu chân mình trên con đường lịch sử của lâu đài Templier đó thôi. Bác làm đến năm 1984 vẫn còn tài sản để bán, đa phần là các dự án lớn, ít dự án nhỏ. Thời kì làm bất động sản, bác đã giúp bao nhiêu người trở nên giàu có. Mua đất của bác Thành xong bán là giàu rồi. Anh trợ lí được giao bán hàng sau này cũng có mấy triệu Franc. Môi giới bán hàng thì mỗi miếng đất như vậy cũng được 3% hay 4%...”

Bác Thành say sưa chia sẻ về nghề:

“Làm bất động sản không dừng ở việc bán mà phải đi kèm quy định về kiến trúc của khu đô thị để đảm bảo chất lượng ở cho tất cả mọi người, phải làm rất chặt chẽ. Đấy là quy định của Chính phủ Pháp và mình phải thực hiện rất nghiêm túc. Muốn làm nhà thì phải tuân thủ quy định chặt chẽ của khu đất. Ví dụ, trong một khu nhà anh không được xây nhà mái bằng mà chỉ được xây nhà mái ngói, không được sơn cửa lòe loẹt, chỉ được sơn những gam màu nào đó thôi. Không được phơi quần áo ở cửa sổ mà muốn phơi thì phải ở sân thượng phía trong để người ta đi đường không nhìn thấy. Không được xây nhà quá ba tầng… Đó là quy định về kiến trúc của khu nhà. Mỗi khu đất chia lô đều phải có một kiến trúc sư chịu trách nhiệm về dự án, mang bản thiết kế tới anh đó kiểm tra quy định về xây dựng, người ta duyệt thì mới được làm. Anh kiến trúc sư đó là của mình. Quy định của dự án đấy là của mình vì mình là người phát triển dự án. Mình sẽ nộp cho tỉnh quy định về xây dựng bảo toàn chất lượng cùng với hồ sơ triển khai dự án. Ai làm trái quy định thì người chủ những lô đất khác có quyền yêu cầu Sở Kiến trúc can thiệp.

Những công trình xây trong dự án đó, mình phải đảm bảo chất lượng trong vòng 10 năm sau khi giao nhà. Những gì thuộc về cấu trúc cứng của căn nhà như gạch bong, tường nứt... thì mình phải chịu trách nhiệm sửa trong vòng 10 năm. Còn vòi nước hay thảm không phải trách nhiệm của mình. Muốn phòng ngừa rủi ro thì mình kí hợp đồng với công ty bảo hiểm. Họ có trách nhiệm đền bù cho người chủ nhà nếu xảy ra sự cố trong khung luật bảo hành chất lượng. Mọi thứ đều theo một chuỗi chặt chẽ: Mình làm nhà phải cẩn thận, chắc chắn, công ty bảo hiểm sẽ cử chuyên gia đến theo dõi, giám định công trình. Anh kiểm tra chất lượng của công ty bảo hiểm và anh kiểm tra chất lượng của người phát triển làm việc chung với nhau để đảm bảo rằng công trình đó đạt được tất cả mọi tiêu chuẩn, tránh rủi ro về sau. Nếu mình làm tốt, hệ số tín nhiệm cao thì bảo hiểm ít.”

Lâu đài Château Sainte Claire là dự án bất động sản cuối cùng Bùi Kiến Thành làm tại miền Nam nước Pháp, hoàn thành năm 1979. Ông sống ở tháp Nữ Hoàng cho tới khi rời nước Pháp.

❀ ❀ ❀

[1] Tiếng Pháp nghĩa là “hội thảo”.