Thuở xưa, có một vị vua vô cùng cao quý tên là Uther-Pendragon, người đã trở thành Bá vương cai trị toàn cõi nước Anh. Nhà vua đạt được vương quyền tối cao ấy nhờ sự phò tá đắc lực của hai nhân vật luôn hết lòng giúp đỡ ngài trong mọi việc. Một trong hai người là một bậc pháp sư vô cùng hùng mạnh kiêm nhà tiên tri lừng danh mà người đời gọi là Merlin Thông Thái; chính ông đã dâng lên Uther-Pendragon những lời khuyên vô cùng sáng suốt. Người còn lại là một vị hiệp sĩ lỗi lạc, cao quý và nổi tiếng tên là Ulfius (được nhiều người xem là vị tướng trận tài ba nhất thời bấy giờ); ông luôn sát cánh phò trợ và hiến kế cho Uther-Pendragon trong chốn binh đao. Nhờ sự giúp đỡ của Merlin và Ngài Ulfius, Uther-Pendragon đã đánh bại mọi kẻ thù để bước lên ngôi báu cai quản toàn bộ vương quốc.

Uther-Pendragon rước phu nhân Igraine về làm hoàng hậu.

Sau khi trị vì vương quốc được một thời gian, Uther-Pendragon đã kết hôn với một phu nhân vô cùng xinh đẹp và dịu dàng tên là Igraine. Nữ quý tộc này là góa phụ của Gerlois, Công tước xứ Tintegal; với vị vương công quá cố ấy, bà đã sinh hạ được hai người con gái—một người tên là Margaise còn người kia là Morgana le Fay. Riêng Morgana le Fay vốn là một nữ phù thủy nổi tiếng. Sau khi kết hôn với vị quốc vương hùng mạnh nọ, Hoàng hậu đã đưa các con gái theo mình vào triều đình của Uther-Pendragon; tại đây, Margaise được gả cho Vua Urien xứ Gore, còn Morgana le Fay được gả cho Vua Lot xứ Orkney.

Về sự chào đời và những hiểm nguy của vị hoàng tử nhỏ.

Chẳng bao lâu sau, Uther-Pendragon và Hoàng hậu Igraine sinh được một hoàng tử kháu khỉnh, thân hình vạm vỡ cùng cốt cách phi phàm. Khi cậu bé vẫn còn quấn tả lót và nằm trong chiếc nôi bằng vàng nạm ngọc lưu ly, Merlin diện kiến Uther-Pendragon trong trạng thái linh ứng tiên tri mạnh mẽ (vốn là điềm thường xảy ra ở ông); và cất lời bằng giọng điệu của đấng tiên tri rằng: "Tâu Bệ hạ, thần được ơn trên cho thấy trước rằng chẳng bao lâu nữa ngài sẽ lâm trọng bệnh ngã quầy, rồi có lẽ sẽ qua đời vì những cơn đổ mồ hôi dữ dội theo sau đó. Giờ đây, nếu điều đau buồn ấy thực sự xảy ra với tất cả chúng ta, thì hoàng tử nhỏ này (người đích thực là niềm hy vọng của toàn cõi vương quốc) sẽ rơi vào tình thế vô cùng nguy hiểm đến tính mạng; bởi chắc chắn sẽ có rất nhiều kẻ thù nổi dậy tâm địa cướp lấy cậu để thâu tóm cơ nghiệp, rồi hoặc là cậu sẽ bị sát hại, hoặc sẽ bị giam cầm đến mức chẳng còn hy vọng trốn thoát. Vì vậy, thần khẩn khoản xin Bệ hạ cho phép thần và Ngài Ulfius đưa đứa trẻ rời đi ngay lập tức đến một chốn nương náu an toàn, giấu kín ở nơi thâm sơn cùng cốc cho đến khi khôn lớn thành người và có đủ sức tự vệ trước những hiểm họa chực chờ."

Khi Merlin dứt lời, Uther-Pendragon điềm tĩnh đáp lại với sắc diện kiên định rằng: "Hỡi Merlin, về phần cái chết của trẫm—khi thời diêm vương định đoạt đã đến, trẫm tin Chúa sẽ ban ơn để trẫm đối mặt với hồi kết một cách thật thanh thản; bởi lẽ, số phận của trẫm quả thực chẳng khác gì bất kỳ phàm nhân nào sinh ra từ cõi đời này. Nhưng xét đến chuyện của hoàng tử nhỏ, nếu lời tiên tri của ngươi là sự thật, thì nguy cơ đối với nó là vô cùng lớn, và việc đưa nó rời khỏi đây đến một chốn an toàn như ngươi khuyên nhủ là hoàn toàn đúng đắn. Do đó, trẫm giao phó việc này cho ngươi toàn quyền định đoạt, hãy khắc ghi trong lòng rằng đứa trẻ chính là di sản quý giá nhất mà trẫm để lại cho mảnh đất này."

Vua Uther băng hà ứng theo lời tiên tri của Merlin.

Tất cả những điều đó, như đã nói, đều được Uther-Pendragon thốt lên với sự bình thản và điềm tĩnh tuyệt vời trong tâm hồn. Và Merlin đã hành động đúng như kế hoạch; ông cùng Ngài Ulfius bí mật đưa đứa trẻ đi vào ban đêm, chẳng một ai hay biết đứa bé được mang đến nơi nào. Chẳng bao lâu sau, Uther-Pendragon mắc bệnh nặng đúng như Merlin đã tiên đoán, và ngài băng hà y hệt như những gì Merlin từng lo sợ; chính vì thế, việc đưa đứa trẻ đến nơi an toàn từ trước là một quyết định vô cùng sáng suốt.

Và quả nhiên, sau khi Uther-Pendragon qua đời, mọi chuyện diễn ra đúng như nỗi sợ của Merlin, khi toàn bộ vương quốc rơi vào cảnh hỗn loạn khôn cùng. Các tiểu vương tranh giành quyền lực bá chủ lẫn nhau, trong khi những tên hiệp sĩ và nam tước tàn ác lộng hành khắp các nẻo đường tùy thích, nhẫn tâm thu phí với sự tàn nhẫn cùng cực đối với những lữ khách cơ cực. Có kẻ bắt những lữ khách ấy làm tù binh để đòi tiền chuộc, có kẻ lại tước đoạt mạng sống chỉ vì họ không có tiền chuộc. Thế nên, chẳng có gì lạ khi bắt gặp một thây ma bên vệ đường, nếu bạn cả gan thực hiện một chuyến hành trình vì bất kỳ công chuyện gì. Cứ thế, chẳng mấy chốc, toàn bộ mảnh đất sầu thương ấy oằn mình rên siết dưới gánh nặng bi ân.

Tổng giám mục Canterbury bàn bạc cùng Merlin.

Cứ thế gần mười tám năm đằng đẵng trôi qua trong nỗi thống khổ tột cùng, cho đến một ngày nọ, Tổng giám mục Canterbury cho triệu tập Merlin đến và ngỏ lời rằng: "Hỡi Merlin, người đời ca tụng ngươi là kẻ thông thái nhất thiên hạ. Lẽ nào ngươi không tìm được cách nào để hàn gắn vết thương chia rẽ của vương quốc lầm than này ư? Hãy dồn trọn trí tuệ của ngươi vào việc này và chọn lấy một vị vua xứng đáng làm bá vương cho chúng ta, để muôn dân lại được hưởng thái bình thịnh trị như thuở triều đại của Uther-Pendragon."

Bấy giờ, Merlin ngước nhìn vị Tổng giám mục, rồi cất lời: "Tâu Đức cha, thần lực tiên tri ngự trị trong tâm trí đôi lúc lại thôi thúc thần thấu cảm rằng đất nước này chẳng bao lâu nữa sẽ có một vị minh quân, người sẽ thông thái, vĩ đại và đáng ngợi ca hơn cả Uther-Pendragon. Ngài sẽ vãn hồi kỷ cương và mang lại hòa bình nơi đang chìm trong loạn lạc và chiến tranh. Hơn thế nữa, thần xin tiết lộ rằng vị vua ấy mang dòng máu hoàng gia thuần khiết chính thống của Uther-Pendragon."

Nghe vậy, Tổng giám mục liền đáp: "Những điều ngươi vừa nói thật là kỳ lạ, hỡi Merlin. Nhưng với năng lực tiên tri ấy, ngươi có thể đoán trước khi nào vị Vua ấy sẽ xuất hiện không? Và làm sao để chúng ta nhận ra ngài khi ngài bước ra giữa thế gian này? Bởi có biết bao tiểu vương đang khát khao làm bá vương xứ này, và cũng lắm kẻ tự cho mình đủ tài cai trị tất cả những người khác. Vậy làm cách nào chúng ta phân biệt được vị Vua đích thực với những kẻ tự xưng là chân chúa?"

"Tâu Đức Tổng giám mục," Merlin đáp, "nếu thần được ngài cho phép vận dụng phép thuật, thần sẽ dựng lên một thử thách; hễ ai vượt qua được thử thách đó, cả thiên hạ sẽ tức khắc nhận ra người ấy chính là vị Vua và Bá vương hợp pháp của vương quốc này." Nghe thế, Tổng giám mục phán rằng: "Merlin, ta cho phép ngươi làm bất cứ điều gì ngươi cho là phải trong chuyện này." Và Merlin đáp: "Thần tuân lệnh."

Merlin chuẩn bị thử thách để tìm chân chúa.

Thế là bằng phép thuật, Merlin khiến một khối đá cẩm thạch khổng lồ, vuông vức đột ngột xuất hiện ở một khoảng đất trống ngay trước cửa nhà thờ. Trên khối đá cẩm thạch ấy, ông dùng phép tạo ra một cái đe, và cắm sâu vào chính giữa cái đe một thanh gươm trần. Thanh gươm ấy là bảo kiếm kỳ lạ nhất mà chưa từng ai từng thấy trên đời: lưỡi gươm làm bằng thép xanh sáng ngời rực rỡ đến phi thường; chuôi gươm đúc bằng vàng, được chạm trổ tinh vi tuyệt mỹ và khảm vô số đá quý, tỏa sáng lấp lánh dưới ánh mặt trời. Xung quanh thanh gươm khắc những dòng chữ bằng vàng:—

Kẻ nào rút được thanh gươm này ra khỏi đe

Chính là Vua nước Anh được Thiên mệnh suy tôn.

Đông đảo dân chúng đã kéo đến chiêm ngưỡng thanh gươm và hết sức kinh ngạc, bởi chưa từng có bảo vật nào trên đời sánh được với nó.

Khi đã hoàn tất phép mầu ấy, Merlin thỉnh Tổng giám mục triệu tập toàn bộ các bậc hào kiệt của vương quốc vào dịp lễ Giáng Sinh; đồng thời ban lệnh cho mỗi người phải thử sức rút thanh gươm ra, bởi ai rút được nó khỏi đe sẽ đường đường chính chính trở thành Vua của nước Anh.

Tổng giám mục liền làm theo lời Merlin; và đó chính là kỳ tích về khối đá cẩm thạch cùng chiếc đe, câu chuyện mà bất kỳ ai cũng có thể tìm đọc trong cuốn sách do Robert de Boron chép lại từ rất lâu về trước, mang tên Le Roman de Merlin.

Khi chiếu chỉ của Đức Tổng giám mục được ban hành, triệu tập các bậc quyền quý trong nước đến thử thách phép mầu ấy (bởi quả thực việc rút một lưỡi gươm ra khỏi khối sắt đặc là một phép lạ), toàn bộ vương quốc lập tức sục sôi náo động. Khắp nơi người ta thì thầm hỏi nhau: "Ai sẽ là người rút được thanh gươm ấy, và ai sẽ là vị Vua của chúng ta?" Kẻ thì đoán là Vua Lot, người lại nghĩ là Vua Urien xứ Gore (đây đều là những người con rể của Uther-Pendragon); có người cho rằng đó là Vua Leodegrance xứ Camiliard, kẻ khác lại tin là Vua Ryence xứ Bắc Wales; người chọn vị vua này, kẻ ủng hộ vị vua kia, bởi thiên hạ chia thành trăm ngả tùy theo sở thích và lòng ái mộ của mỗi người.

Rồi khi lễ Giáng Sinh cận kề, cảnh tượng thiên hạ đổ xô về thành phố London hiện ra tẻ nập như trẩy hội; các nẻo đường lớn nhỏ đều nghẹt thở bóng dáng lữ khách—từ vua chúa, lãnh chúa, hiệp sĩ, phu nhân, cho đến các tráng sĩ, tùy tùng và binh lính—tất cả đều hướng về nơi diễn ra thử thách thanh gươm và cái đe. Mọi quán trọ và lâu đài đều chật ních khách đường xa đến mức khó hiểu làm sao họ có thể dung chứa nổi ngần ấy con người, khiến những chiếc lều trại được dựng lên san sát dọc bên đường để túc trực cho những ai không tìm được chốn dung thân dưới mái nhà.

Khi Tổng giám mục chứng kiến đoàn người đông đảo tụ hội về đây, ngài bảo Merlin rằng: "Quả thật, hỡi Merlin, sẽ là một điều kỳ lạ khôn tả nếu giữa biết bao vị vua chúa và các bậc công hầu khanh tướng cao quý ấy mà chúng ta lại không tìm được lấy một người xứng đáng làm Vua của vương quốc này."

Nghe vậy, Merlin mỉm cười đáp: "Tâu Đức cha, xin chớ lấy làm lạ nếu trong số những kẻ bề ngoài tỏ ra vô cùng xuất chúng ấy lại chẳng tìm nổi một ai xứng đáng; và cũng đừng ngạc nhiên nếu giữa muôn vàn kẻ vô danh tiểu tốt, sẽ có một người vươn lên chứng tỏ bản thân xứng đáng đến từng chân tơ kẽ tóc."

Tổng giám mục trầm ngâm ngẫm nghĩ trước lời của Merlin, và câu chuyện từ đây xin được bắt đầu.