Lý Nghị nói: "Giả tượng?"

"Đúng vậy, Lý chủ nhiệm." Người phụ trách của tập đoàn Tây Trọng này đưa ra một gương mặt đưa đám, nói: "Một mặt là để tạo ấn tượng tốt cho người mua, khiến họ cảm thấy tập đoàn Tây Trọng chúng ta là một nhà máy tốt, từ đó sẵn sàng đưa ra giá cao để thu mua. Mặt khác, chúng ta cũng là để không có lỗi với công nhân. Công ty đã sớm rơi vào tình trạng thua lỗ, nhưng bao nhiêu công nhân cần cơm ăn áo mặc, nên chúng tôi đã vay một khoản tiền từ ngân hàng để duy trì sản xuất bình thường."

Lý Nghị nói: "Tập đoàn Tây Trọng, thực sự đã đi đến bước đường này rồi sao? Đây là một nhà máy cũ có lịch sử mấy chục năm đấy."

"Vài năm trước đã không ổn rồi, từ năm ngoái bắt đầu thì càng tuột dốc không phanh, đến năm nay thì hoàn toàn là đang gồng mình chống đỡ. Nếu không thì tỉnh cũng chẳng hạ quyết tâm muốn tiến hành cải chế. Thật sự là đường cùng rồi, không cải chế không được nữa! Lý chủ nhiệm, ông là chủ nhiệm Văn phòng Cải cách Xí nghiệp Kinh thành, phương án cải chế của nhà máy chúng tôi, còn mong ông sớm phê duyệt xuống ạ!" Người phụ trách nói: "Công ty chúng tôi bây giờ mỗi ngày trì hoãn, chỉ riêng tiền lãi ngân hàng thôi đã là một khoản chi tiêu khổng lồ rồi!"

Vừa nói chuyện, họ vừa bước vào thang máy, đi đến văn phòng trong tòa nhà làm việc, mọi người ngồi xuống trò chuyện.

Lý Nghị nói: "Người mua thấy hiệu quả sản xuất của công ty các ông tốt như vậy, họ không nghi ngờ sao? Một doanh nghiệp tốt như thế này mà lại muốn bán đi!"

"Họ không nghi ngờ gì cả! Họ thấy tình hình sản xuất của chúng ta ổn định như vậy còn đặc biệt vui mừng, tưởng rằng mình vớ được món hời lớn đấy!" Người phụ trách cười nói.

Lý Nghị nói: "Vậy phương án cải cách xí nghiệp của các ông đã đem ra bàn bạc ở Đại hội đại biểu công nhân chưa? Tôi vừa trò chuyện với đám công nhân kia, họ không một ai biết về tình hình này cả. Các ông định lừa dối họ sao?"

Người phụ trách thản nhiên đáp: "Lý chủ nhiệm, ông nói quá lời rồi. Chúng tôi tuy không thông báo cho tất cả công nhân, nhưng phương án cải cách xí nghiệp này quả thực đã từng triệu tập Đại hội đại biểu công nhân, mọi người đã tiến hành thảo luận và biểu quyết rồi."

Lý Nghị nói: "Vậy sao công nhân đều không hề hay biết?"

Người phụ trách đáp: "Lúc triệu tập đại hội công nhân, mỗi phân xưởng chỉ chọn ra một hai đại diện tham gia, chúng tôi đã dặn đi dặn lại họ trong đại hội là trước khi phương án cải cách xí nghiệp được phê duyệt thì đừng nói ra ngoài. Mọi thứ còn chưa đâu vào đâu, tôi sợ truyền ra ngoài sẽ gây ra những xáo trộn không cần thiết."

Quách Kim Xán cười nói: "Lý chủ nhiệm, quả thực là tình huống như vậy, đại hội công nhân chắc chắn đã được triệu tập, nhưng vì cân nhắc đến sự ổn định nên mới không tuyên truyền ra ngoài."

Lý Nghị hiểu rõ. Trong cải cách doanh nghiệp nhà nước, nếu quan thương cấu kết hoành hành, chỉ có đại hội công nhân mới có khả năng trở thành một rào cản ngăn chặn các hành vi tham nhũng trong cải chế.

Nhưng đây cũng chỉ là một "khả năng".

Trong thực tế vận hành, đại hội công nhân nhìn có vẻ là một ải khó vượt qua đối với những kẻ muốn xâm chiếm tài sản nhà nước, nhưng thực ra, đối với những gã lão luyện mưu mô mà nói, đại hội công nhân chẳng qua chỉ là một con rối trong lòng bàn tay họ. Để chiếm được ải đại hội công nhân này, họ có thể nói là thủ đoạn trăm bề, thiếu gì cách bất chính để đối phó.

Lý Nghị chậm rãi nói: "Vậy thì hãy triệu tập lại những đại biểu công nhân từng tham gia đại hội lúc trước đến đây, tôi có chuyện muốn hỏi họ."

Vẻ mặt người phụ trách khựng lại, nói: "Lý chủ nhiệm, chuyện này..."

Lý Nghị sầm mặt nói: "Có chỗ nào khó khăn à?"

Người phụ trách đáp: "Thời gian đã trôi qua lâu như vậy rồi, bây giờ lại là giờ làm việc..."

Lý Nghị nói: "Ông muốn nói là ông không tìm thấy họ à? Chẳng lẽ các ông không tổ chức họp ký danh theo quy định sao? Cũng không chuẩn bị sổ ghi chép biên bản cuộc họp à?"

Trên trán người phụ trách cũng bắt đầu rịn mồ hôi lạnh.

Lý Nghị trầm giọng nói: "Phương án trình lên đại hội công nhân biểu quyết, bắt buộc phải gửi cho đại biểu công nhân trước 10 ngày. Triệu tập hội nghị trù bị đại hội đại biểu công nhân, tổ chức để đại biểu công nhân thẩm định, quy định này, với tư cách là lãnh đạo cấp cao của công ty, các ông có biết không?"

Người phụ trách đáp: "Lúc đó tình huống khẩn cấp, ban lãnh đạo công ty chúng tôi vừa đưa ra nghị án xong là lập tức đem đi biểu quyết ngay."

Lý Nghị nói: "Các ông đột kích triệu tập đại hội công nhân, không để lại thời gian cho đại biểu công nhân lấy ý kiến từ bộ phận của mình và suy nghĩ độc lập, đây là hành vi vi phạm kỷ luật tổ chức!"

"Lý chủ nhiệm, là lỗi của chúng tôi, lúc đó chúng tôi quá nóng vội rồi." Người phụ trách lau mồ hôi trên trán, thầm nghĩ Lý chủ nhiệm này còn trẻ tuổi thế mà sao uy nghiêm lớn quá vậy! Cặp mắt sáng đó trừng lên một cái có thể dọa người ta sợ chết khiếp!

Lý Nghị nói: "Khi liên quan đến các vấn đề trọng đại như cải cách doanh nghiệp, cải chế, phân luồng công nhân nghỉ việc, nên áp dụng hình thức bỏ phiếu kín để biểu quyết. Lúc trước các ông có áp dụng cách này không?"

Người phụ trách đáp: "Có, có ạ."

Lý Nghị nói: "Bây giờ ông đi tìm những đại biểu công nhân mà các ông có thể tìm thấy đến đây cho tôi! Tôi muốn hỏi trực tiếp họ!"

Quách Kim Xán nói: "Lời Lý chủ nhiệm nói, các anh nghe thấy chưa? Còn chần chừ gì nữa, đi nhanh đi!" Vừa nói, vừa nháy mắt liên tục với người phụ trách kia.

Người phụ trách kia liên tục đáp lời, đứng dậy rời đi.

Lý Nghị cũng hiểu rõ những mánh khóe tồn tại trong đại hội công nhân.

Một số đơn vị doanh nghiệp nhà nước, để đại hội công nhân có thể thuận lợi thông qua chủ trương của giám đốc, quản lý, đã né tránh việc đại hội công nhân bầu ra đoàn chủ tịch và chức năng tổ chức đại hội của đoàn chủ tịch. Họ biến đại hội đại biểu công nhân thành một cuộc họp do giám đốc, quản lý chọn ra đại biểu cho công nhân, chứ không phải là "hình thức tổ chức để công nhân thực thi quyền dân chủ chính trị" như quy định. Hoặc đơn giản là đánh tráo đại hội đại biểu công nhân với đại hội hội viên công đoàn, do ban lãnh đạo hành chính quyết định triệu tập hay không, quyết định thời gian triệu tập và chương trình nghị sự của đại hội; để chủ tịch công đoàn đóng vai thế thân cho giám đốc, quản lý, thay thế đoàn chủ tịch đại hội, vi phạm quy định khi chủ trì cuộc họp và lãnh đạo tất cả hoạt động trong nhiệm kỳ của đại hội. Khiến đại biểu công nhân bị lừa gạt mà mất đi quyền chủ đạo đối với đại hội công nhân.

Khi triệu tập đại hội công nhân, nhà máy tùy tiện chỉ định người chủ trì cuộc họp; sau khi đọc phương án thì không tổ chức để đại biểu thẩm định mà trực tiếp đem đi biểu quyết; khi biểu quyết không đặt hòm phiếu, người chủ trì trực tiếp thu phiếu; không kiểm đếm số người tham dự; không công bố số phiếu phát ra và thu về, cứ thế qua loa đại khái mà thông qua. Một khi không thông qua được, còn có thể tại chỗ tuyên bố phát hiện sai sót về thủ tục, biểu quyết vô hiệu.

Bí thư Đảng ủy kiêm Chủ tịch Hội đồng quản trị của tập đoàn Tây Trọng là Tôn Chính Phú dẫn theo một đám thuộc hạ chạy tới, chào hỏi Lý Nghị, nói muốn sắp xếp yến tiệc để đón tiếp tẩy trần cho Lý Nghị.

Tập đoàn Tây Trọng là một doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, chức vụ Bí thư Đảng ủy tập đoàn có cấp bậc ngang hàng với Lý Nghị, đều là cấp Chánh sảnh.

Nhưng Lý Nghị là lãnh đạo từ Trung ương xuống khảo sát công việc, đại diện cho Trung ương, lại còn đến để giám sát điều tra công tác cải cách xí nghiệp của tập đoàn Tây Trọng, đương nhiên phải là nước lên thì thuyền lên, quyền lực cao hơn một bậc.

Lý Nghị từ chối ý tốt của tập đoàn Tây Trọng, nói mình xuống đây làm việc, mỗi ngày đều có chi phí công tác, cơm nước làm việc mình tự giải quyết là được, không cần phiền hà đến tập đoàn Tây Trọng.

Không phải Lý Nghị không nể mặt Tôn Chính Phú, mà vì anh biết rất rõ, vũng nước ở tập đoàn Tây Trọng này rất sâu, sâu không lường được! Mình không thể hồ đồ mà ngã xuống đó được. Ăn vài bữa cơm là chuyện nhỏ, nhưng nếu bị người ta nắm thóp, hoặc bị người ta giăng bẫy lừa lên thuyền giặc thì chuyện đó mới lớn!

Tôn Chính Phú nói: "Lý chủ nhiệm, chúng tôi không có ý gì khác, chỉ là muốn mời ông ăn một bữa cơm làm việc thôi."

Lý Nghị xua tay nói: "Thật sự không cần đâu. Tôn chủ tịch, chúng tôi đến đây lần này là chuyên trách điều tra việc cải cách xí nghiệp của quý công ty. Về chuyện này, ông có gì muốn nói với tôi không?"

Tôn Chính Phú hơn năm mươi tuổi, bị hói rất nặng, những sợi tóc còn sót lại trên đầu đều được chải ngược ra sau. Da thịt trên mặt lỏng lẻo, trông như một mảng vỏ cây khô héo.

"Lý chủ nhiệm, tình hình cải chế của công ty chúng tôi đều đã hình thành tài liệu văn bản, báo cáo lên Văn phòng Cải cách Xí nghiệp Trung ương, tôi tin là ông đã xem qua rồi chứ? Tất cả tài liệu bên trong đều là chân thực đáng tin. Tôi hy vọng Lý chủ nhiệm có thể sớm phê duyệt thông qua, để chúng tôi có thể sớm triển khai công tác cải chế liên quan."

Lý Nghị nói: "Tôn chủ tịch, ông chỉ muốn nói với tôi chừng đó thôi sao?"

"Lý chủ nhiệm, ông còn trẻ như vậy mà đã ở vị trí cao, có thể thấy tiền đồ của ông vô lượng. Tôi, Tôn Chính Phú, thích nhất là kết giao với thiếu niên anh hùng, nếu Lý chủ nhiệm coi trọng tại hạ, tôi nguyện kết tình vong niên chi giao với Lý chủ nhiệm, làm đôi anh em tốt." Khi Tôn Chính Phú nói chuyện, vẻ mặt trên gương mặt luôn không thay đổi, cực kỳ nghiêm túc, dù là nói với Lý Nghị chuyện muốn kết bái huynh đệ, cũng là vẻ mặt này.

Lý Nghị cười nói: "Tôn chủ tịch, tôi sao dám trèo cao!" Anh xua tay nói: "Tôn chủ tịch, cải cách doanh nghiệp nhà nước có rất nhiều phương pháp, tại sao công ty các ông lại chọn con đường bán đấu giá tài sản? Tập đoàn Tây Trọng, thực sự đã đi đến bước đường này rồi sao?"

Tôn Chính Phú nói: "Lý chủ nhiệm, chúng tôi cũng muốn làm sống dậy doanh nghiệp này chứ, nhưng chúng tôi lực bất tòng tâm! Trước khi tôi đến tập đoàn Tây Trọng, nơi này đã thay ba đời lãnh đạo rồi! Nhưng đều vì không làm ra thành tích gì nên cuối cùng đều nhanh chóng bị thay thế. Tập đoàn Tây Trọng đã bệnh vào tận tâm, vô phương cứu chữa rồi."

Lý Nghị trầm giọng nói: "Nhưng tập đoàn Tây Trọng là công ty công nghiệp nặng quan trọng của quốc gia, trước khi bán đấu giá, liệu có nên suy đi tính lại không?"

Tôn Chính Phú nói: "Lý chủ nhiệm, vô dụng thôi! Chúng tôi đã thử qua mọi cách rồi. Doanh nghiệp này chính là không có lấy một chút khởi sắc nào. Bây giờ cơ hội khó tìm, có người chịu thu mua công ty chúng tôi, chúng ta hãy nhân cơ hội tốt này mà cải chế tập đoàn Tây Trọng đi! Cũng mong Lý chủ nhiệm sớm phê duyệt."

Đang nói chuyện, nhân viên đưa hơn hai mươi công nhân đi vào, người phụ trách lúc nãy cười với Lý Nghị: "Lý chủ nhiệm, tìm được các đại biểu công nhân rồi ạ, một số người hôm nay nghỉ phép, còn một số người khác không rời khỏi vị trí làm việc được. Sợ Lý chủ nhiệm đợi lâu nên đã đưa nhóm người này qua trước."

Lý Nghị chậm rãi quét mắt nhìn hơn hai mươi người đó, đôi mày thanh tú nhíu lại, thầm nghĩ đám người này, từng người một đều là già yếu bệnh tật cả! Họ thực sự là nhân viên đang làm việc sao? Hơn nữa lại là đại biểu công nhân?

"Vị này là Lý chủ nhiệm của Văn phòng Cải cách Xí nghiệp Trung ương, lần này đến công ty chúng ta để điều tra tình hình cải cách xí nghiệp. Lý chủ nhiệm hỏi các người cái gì, các người biết sao nói vậy, không được nói dối!" Tôn Chính Phú mặt mày nghiêm nghị, trầm giọng nói với đám người đó.

Lý Nghị xoa cằm, chỉ vào một đại biểu công nhân, hỏi: "Ông nghỉ hưu mấy năm rồi?"