Tôi xin bắt đầu câu chuyện của mình bằng một sự kiện xảy ra vào thời điểm tôi lên mười hay mười một tuổi, khi tôi theo học trường La-tinh ở thị trấn nhỏ của chúng tôi. Phần lớn hương vị của thời xưa cũ ấy lại thoảng về trong tôi, nhưng cảm giác của tôi không hề đơn thuần khi tôi ôn lại những ký ức—những con phố tối tăm cùng những ngôi nhà và ngọn tháp sáng rực, tiếng chuông đồng hồ điểm và dung mạo của những con người, những căn phòng ấm cúng và bình dị, những căn phòng tràn ngập điều bí mật và nỗi sợ ma quái. Tôi lại cảm nhận được bầu không khí của sự ấm áp dễ chịu, của thỏ và những cô hầu gái, của các bài thuốc gia truyền và trái cây khô. Hai thế giới đã giao thoa qua lại nơi ấy. Từ hai cực điểm, ngày và đêm tuôn chảy.
Thế giới thứ nhất là mái ấm của tôi, nhưng nó thậm chí còn chật hẹp hơn thế nữa, bởi vì thực chất nó chỉ bao gồm bố mẹ tôi. Thế giới này phần lớn rất đỗi quen thuộc đối với tôi; nó có nghĩa là mẹ và bố, tình yêu thương và sự nghiêm khắc, gương sáng và trường học. Đó là một thế giới của ánh hào quang dịu ngọt, của sự trong trẻo và sạch sẽ; ở đó có những lời nói ân cần dịu dàng, những bàn tay được rửa sạch, quần áo tinh tươm và phép tắc lịch sự. Nơi đây bài thánh ca ban mai được cất lên, và lễ Giáng sinh được cử hành.
Trong thế giới ấy có những đường nét và lối đi dẫn đến tương lai; ở đó có bổn phận và tội lỗi, lương tâm cắn rứt và lời xưng tội, sự tha thứ và những quyết tâm tốt đẹp, tình yêu và sự tôn sùng, những đoạn kinh thánh và sự khôn ngoan. Tương lai của chúng tôi phải thuộc về thế giới này, nó phải trong vắt như pha lê, tốt đẹp và ngăn nắp.
Thế giới thứ hai, trái lại, bắt đầu ngay giữa lòng gia đình chúng tôi, hoàn toàn khác biệt, mang một mùi hương khác, một cách nói năng khác và đưa ra những lời hứa hẹn cũng như đòi hỏi khác. Trong thế giới thứ hai ấy có những cô hầu gái và thợ thuyền, những câu chuyện ma quái và hơi hướng của tai tiếng. Đó là một dòng lũ rực rỡ sắc màu của những chuyện quái đản, cám dỗ, khủng khiếp, kỳ bí, những thứ như lò mổ và nhà tù, những kẻ say xỉn và những người đàn bà chửi bới, những con bò đang trong cơn chuyển dạ, những con ngựa lồng lộn, những câu chuyện về trộm cắp, giết người, tự sát. Tất cả những điều tuyệt vời và đáng sợ, hoang dã và tàn nhẫn ấy đều vây quanh, ở con phố bên cạnh, ở ngôi nhà kế bên. Cảnh sát và những kẻ lang thang đi lại dập dìu, những người đàn ông say rượu đánh vợ, từng đám thiếu nữ tuôn ra khỏi các nhà máy vào buổi chiều tà, những bà già có thể yểm bùa khiến bạnổ bệnh, những tên cướp trú ngụ trong rừng, những kẻ phóng hỏa bị cảnh sát cưỡi ngựa vây bắt—khắp nơi sôi sục và bốc mùi thứ thế giới đầy đam mê thứ hai ấy, ở khắp mọi nơi, ngoại trừ trong những căn phòng của chúng tôi, nơi có bố và mẹ. Và điều đó thật may mắn. Thật tuyệt vời làm sao khi ở đây, trong ngôi nhà của chúng tôi, có sự bình yên, trật tự và tĩnh lặng, có bổn phận và lương tâm trong sạch, có sự tha thứ và tình yêu thương—và thật tuyệt vời khi bên cạnh đó còn có tất cả những thứ khác, tất cả những gì ồn ào và chói tai, hiểm độc và bạo lực, thế nhưng người ta có thể trốn thoát khỏi chúng chỉ bằng một bước nhảy để về với mẹ.
Và điều kỳ lạ nhất chính là hai thế giới ấy sát lại gần nhau biết bao, cả hai gần gũi nhau đến nhường nào! Chẳng hạn như Lina, cô hầu gái của chúng tôi, khi con bé ngồi cạnh cửa phòng khách trong giờ cầu nguyện buổi tối, và cất tiếng hát thánh ca bằng giọng trong trẻo, hai bàn tay vừa mới rửa sạch đặt lên chiếc tạp dề đã được vuốt phẳng, thì hoàn toàn thuộc về bố và mẹ, thuộc về chúng tôi, thuộc về những gì tươi sáng và đoan trang. Ngay sau đó, ở nhà bếp hoặc trong nhà để củi, khi con bé kể cho tôi nghe câu chuyện về tên lùn không đầu, hoặc khi nó cãi nhau với những người phụ nữ hàng xóm ở cửa hàng thịt nhỏ, thì nó lại là một con người khác, thuộc về thế giới kia, và bị bao bọc trong vẻ huyền bí. Mọi sự mọi vật đều thế cả, và nhất là chính bản thân tôi. Chắc chắn là tôi thuộc về thế giới tươi sáng, đáng kính trọng, tôi là đứa con của bố mẹ, thế nhưng thế giới kia vẫn hiện diện trong mọi thứ tôi nhìn thấy và nghe thấy, và tôi cũng sống trong đó, dẫu cho nó thường xa lạ và kỳ quái đối với tôi, dẫu cho ở đó người ta thường trực mang một lương tâm cắn rứt và nỗi lo âu. Thậm chí đôi khi tôi thích sống trong thế giới bị cấm đoán ấy hơn, và thường thì việc trở về chốn sáng sủa —dù có cần thiết và tốt đẹp đến đâu— lại có cảm giác suýt soát như sự trở lại với một cái gì đó kém tươi đẹp hơn, một cái gì đó vô vị và hoang vắng hơn. Đôi khi tôi nhận ra điều này: mục đích sống của tôi là lớn lên giống như bố và mẹ, thật rạng rỡ và thanh cao, thật ngăn nắp và ưu tú. Nhưng con đường để đạt được điều đó thật dài, bạn phải đến trường, phải học tập, phải vượt qua các kỳ thi cử. Con đường ấy dẫn đi qua thế giới tối tăm kia và xuyên qua nó, và không loại trừ khả năng bạn sẽ tụt lại ở đó và bị vùi lấp trong đó. Đã có những câu chuyện về những đứa con hoang đàng từng gặp phải chuyện ấy—tôi cực kỳ thích đọc những câu chuyện đó. Ở đó, việc trở về với cha và với thế giới đáng kính luôn mang lại sự giải thoát lớn lao và thật cao cả, tôi hoàn toàn cảm thấy rằng chỉ có điều này mới là đúng đắn, tốt đẹp và đáng mong ước. Thế nhưng phần của câu chuyện viết về những kẻ đồi bại và hư hỏng lại hấp dẫn hơn hẳn, và nếu được phép thừa nhận công khai, thì quả thật đôi khi rất đáng tiếc khi kẻ hoang đàng lại ăn năn hối cải và được cứu rỗi. Nhưng người ta không nói ra điều đó, cũng không thực sự nghĩ thế. Nó chỉ hiện diện bằng cách này hay cách khác như một linh cảm hay một khả năng, tận sâu thẳm trong cảm xúc của mỗi người. Khi hình dung ra ác quỷ trong tâm trí, tôi hoàn toàn có thể tưởng tượng ra hắn ở dưới kia ngoài phố, xuất hiện đường hoàng hay cải trang, hoặc ở hội chợ thường niên hay trong quán rượu, nhưng tôi chưa bao giờ có thể tưởng tượng ra hắn ở cùng chúng tôi trong nhà.
Các chị tôi cũng thuộc về thế giới tươi sáng. Thường thì tôi có cảm giác họ gần gũi với bố mẹ hơn; rằng họ ngoan ngoãn và có cách hành xử hay ho hơn tôi, không mắc nhiều lỗi lầm như vậy. Họ cũng có những khiếm khuyết, họ nghịch ngợm, nhưng điều đó đối với tôi có vẻ không bám rễ sâu xa. Nó không giống như tôi, người mà sự tiếp xúc với cái điều ác thật mạnh mẽ và đau đớn, và thế giới tối tăm lại gần gũi hơn rất nhiều. Các chị tôi, cũng giống như bố mẹ, là những người phải được đối xử bằng sự kính trọng và nể nang. Nếu bạn có điều gì cãi cọ với họ, chính lương tâm của bạn sau đó sẽ buộc tội bạn là kẻ sai trái và là nguyên nhân gây ra trận cãi vã, là kẻ phải cầu xin sự tha hồ. Bởi vì chống lại các chị tôi tức là tôi đã xúc phạm bố mẹ, những đại diện của sự thiện lương và luật lệ. Có những bí mật mà thà tôi sẻ chia với những đứa trẻ đường phố hư hỏng nhất còn hơn là với các chị mình. Vào những ngày tươi sáng, tốt đẹp khi tôi có một lương tâm trong sạch, thật tuyệt vời biết bao khi được chơi đùa cùng các chị, được đối xử dịu dàng và tốt bụng với họ, và nhìn thấy bản thân mình được bao bọc trong một hào quang của sự thiện lương. Phải thế nào nếu bạn là một thiên thần chứ! Đó là điều cao cả nhất mà chúng tôi biết đến, được làm một thiên thần, được bao quanh bởi những âm thanh ngọt ngào và hương thơm như trong dịp Giáng sinh và hạnh phúc. Nhưng ôi chao, những ngày tháng và giờ phút hoàn hảo ấy mới hiếm hoi làm sao! Thường thì khi chúng tôi đang chơi một trong những trò chơi hay ho, vô hại và đúng mực, tôi lại quá sôi nổi và bồng bột, khiến các chị phiền lòng đến mức chúng tôi cãi nhau và trở nên bất hạnh. Những lúc bị cơn giận cuốn đi, tôi đã làm và nói những điều mà sự tồi tệ của chúng cứ nhức nhối và bùng cháy sâu thẳm trong tôi, ngay cả khi tôi đang làm và nói những điều ấy. Sau đó là những giờ phút buồn bã, tối tăm của sự hối hận và ăn năn, khoảnh khắc đau đớn khi tôi cất lời xin lỗi, rồi lại một tia sáng chiếu rọi, một niềm hạnh phúc bình yên, biết ơn không một gợn sóng bất hòa, kéo dài trong vài phút hay vài giờ.
Tôi từng theo học trường La-tinh. Con trai của ngài thị trưởng và ngài chánh lâm quan học cùng lớp với tôi và đôi khi vẫn đến nhà chúng tôi chơi. Chúng là những đứa trẻ hoang dã, nhưng dẫu sao chúng vẫn thuộc về thế giới của sự thiện lương và phép tắc. Dù vậy, tôi lại có quan hệ thân thiết với những đứa trẻ hàng xóm, những học sinh trường công lập mà chúng tôi thường coi rẻ. Với một trong số những đứa trẻ ấy, tôi phải bắt đầu câu chuyện của mình.
Vào một buổi chiều nghỉ học—lúc đó tôi vừa hơn mười tuổi—tôi đi chơi với hai đứa trẻ ở quanh xóm. Một cậu bé học trường công lập khoảng mười ba tuổi nhập bọn với chúng tôi; nó to con hơn chúng tôi, một tên thô lỗ và vạm vỡ, con trai của một thợ may. Cha nó là một kẻ nợ nần rượu chè, và cả gia đình mang tiếng xấu. Tôi biết rất rõ Frank Kromer, tôi sợ nó, và rất khó chịu khi nó gia nhập nhóm chúng tôi. Nó sớm nhiễm những thói quen đàn ông, bắt chước dáng đi và cách nói năng của những công nhân trẻ ở nhà máy. Dưới sự dẫn dắt của nó, chúng tôi bước xuống bờ suối và trốn tránh thế giới dưới vòm cầu đầu tiên. Bờ suối nhỏ nằm giữa bức tường vòm cầu và dòng nước chảy lững lờ chẳng có gì ngoài rác rưởi, nào đồ sứ vỡ và rác thải, nào những cuộn dây sắt gỉ xoắn lại cùng các thứ bỏ đi khác. Đôi khi người ta tìm thấy ở đó những vật dụng hữu ích. Chúng tôi phải lục lọi cả dải đất dưới sự chỉ đạo của Frank Kromer và đưa cho nó xem những gì chúng tôi tìm thấy. Sau đó, nó hoặc giữ lấy hoặc ném thẳng xuống nước. Nó bắt chúng tôi phải chú ý xem đồ vật làm bằng chì, đồng thau hay thiếc. Mọi thứ loại này tìm được nó đều giữ lại hết, cùng với một chiếc lược sừng cũ. Tôi cảm thấy vô cùng bất an khi ở cạnh nó, không phải vì tôi biết bố sẽ cấm chúng tôi chơi với nhau nếu ngài hay biết, mà vì nỗi sợ hãi chính bản thân Frank. Tôi thấy mừng vì nó đối xử với tôi giống như những đứa khác. Nó ra lệnh và chúng tôi tuân theo; điều đó đối với tôi dường như đã thành thói quen, dẫu đó là lần đầu tiên tôi ở cùng nó.
Cuối cùng chúng tôi ngồi xuống. Frank khạc nhổ xuống nước và ra dáng một người đàn ông trưởng thành; nó khạc qua kẽ răng, điều khiển bãi nước bọt bay đi bất cứ hướng nào nó muốn. Nó bắt đầu trò chuyện, và mấy đứa trẻ thi nhau khoe khoang về những chiến tích và trò quậy phá của học trò. Tôi im lặng, thế nhưng, nếu không nói gì, tôi lại sợ sẽ thu hút sự chú ý vào bản thân và kích động cơn giận của Kromer nhắm vào mình. Hai chiến hữu của tôi ngay từ đầu đã quay lưng lại với tôi và đứng về phía nó; tôi trở thành kẻ xa lạ giữa bọn họ, và tôi cảm thấy quần áo cùng tác phong của mình chính là một sự khiêu khích. Chẳng đời nào Frank lại thích tôi, một học sinh trường La-tinh và là con trai của một gia đình gia giáo, và tôi cảm thấy, hễ cứ đến lúc then chốt, hai đứa kia chắc chắn sẽ phủ nhận tôi và bỏ mặc tôi bơ vơ.
Cuối cùng, vì quá sợ hãi, tôi cũng bắt đầu kể một câu chuyện. Tôi bịa ra một câu chuyện dài đằng đẵng về một vụ trộm, trong đó tôi tự nhận mình là nhân vật chính. Tôi kể rằng, trong một khu vườn cạnh cối xay ở góc phố, một đêm nọ, với sự giúp đỡ của một người bạn, tôi đã trộm nguyên cả một bao tải táo, và toàn là những loại táo không hề bình thường chút nào, mà là táo vỏ vàng sần và táo ánh vàng pippin, những loại ngon nhất. Trong cơn nguy cấp của thời điểm đó, tôi đành phải bấu víu vào việc bịa ra câu chuyện này, thứ mà tôi sáng tác một cách dễ dàng và tuôn ra một cách trôi chảy. Để không phải kết thúc ngay lập tức, và nhờ thế có thể tránh khỏi việc bị dắt mũi từ tồi tệ đến tồi tệ hơn, tôi tha hồ phát huy trí tưởng tượng của mình. Tôi tiếp tục bịa rằng một trong hai đứa chúng tôi luôn phải đứng canh gác, trong khi đứa kia thả táo từ trên cây xuống, và bao tải nặng đến mức cuối cùng chúng tôi phải mở ra lần nữa và bỏ lại một nửa số táo; nhưng chúng tôi đã quay lại sau nửa tiếng đồng hồ và lấy nốt số còn lại mang đi.
Tôi hy vọng cuối cùng mình sẽ thu được chút ít sự tán thưởng, tôi đã nhập tâm vào câu chuyện và thả hồn theo mạch kể. Hai đứa nhóc ngồi im lặng đầy trông đợi, nhưng Frank Kromer lại nheo mắt nhìn tôi đầy dò xét và cất giọng đe dọa hỏi:
—Thế có thật không?
—Thật chứ, —tôi đáp.
—Thật và rất thật chứ?
—Ừ, thật và rất thật đấy, —tôi bướng bỉnh khẳng định, dẫu trong lòng đang chết ngạt vì sợ hãi.
—Mày dám thề không?
Tôi hoảng sợ vô cùng, nhưng vẫn trả lời không chút do dự: —Có.
—Thế thì nói xem: “Ta thề trước Chúa và mọi điều thiêng liêng!”
Tôi nói: —Tôi thề trước Chúa và mọi điều thiêng liêng!
—Xí, đi đi! —hắn nói rồi quay lưng bỏ đi.
Tôi tưởng thế là mọi chuyện đã ổn thỏa, và thở phào nhẹ nhõm khi nó đứng dậy hướng về phía thị trấn. Khi chúng tôi lên đến cầu, tôi rụt rè nói rằng bây giờ tôi phải về nhà. —Đừng có vội vàng thế chứ, —Frank cười lớn, —chúng ta đi chung một đường cơ mà. Nó lê bước đi chậm chạp, và tôi không dám tách ra, nhất là khi nó thực sự đang đi về phía nhà tôi. Khi chúng tôi đến nơi, tôi nhìn cánh cửa bằng đồng nặng trịch, ánh nắng chiếu trên cửa sổ và những tấm rèm trong phòng mẹ, và tôi trút một tiếng thở phào nhẹ nhõm. Cuối cùng cũng về đến nhà! Thật là diễm phúc biết bao khi lại được ở nhà, được trở về với sự tươi sáng và bình yên của vòng tay gia đình!
Khi tôi nhanh chóng mở cửa và lách mình vào trong, sẵn sàng khép cửa lại phía sau, Frank Kromer cũng chen chân xông vào. Nó đứng cạnh tôi trong hành lang bằng đá mát lạnh và tối tăm, nơi chỉ có ánh sáng hắt vào từ khoảng sân trong, nắm lấy tay tôi và thì thầm: —Đừng có đi nhanh thế chứ, cưng!
Hoảng sợ, tôi nhìn nó. Bàn tay nó siết chặt tay tôi như gọng kìm bằng sắt. Tôi cố nghĩ xem trong đầu nó đang mưu tính điều gì, liệu nó có định hành hạ tôi hay không. Tôi tự hỏi nếu mình thét lên, liệu có ai chạy xuống kịp thời để cứu tôi không. Nhưng tôi dập tắt ngay ý định đó.
—Có chuyện gì vậy? —tôi hỏi. —Cậu muốn gì nào?
—Chẳng có gì nhiều đâu. Tao chỉ muốn hỏi mày một chuyện thôi—một chuyện mà bọn kia không cần phải nghe thấy.
—Ừ, cậu muốn tôi kể gì nào? Mà tớ phải lên lầu rồi đấy.
—Mày biết thừa vườn táo ở cạnh cối xay góc phố là của ai chứ gì? —Frank thì thầm.
—Không, tớ không biết; tớ nghĩ là của bác thợ xay.
Frank đã quàng tay qua người tôi, nó kéo tôi sát vào mình đến mức tôi buộc phải ngước lên nhìn thẳng vào mặt nó. Ánh nhìn của nó chẳng lành lặn chút nào, nó cười nham hiểm, và khuôn mặt tràn ngập vẻ tàn ác cùng sự uy quyền.
—Bây giờ thì nhóc con ạ, tao có thể nói cho mày biết khu vườn ấy là của ai. Tao đã biết từ lâu rằng số táo đó là bị trộm, và tao cũng biết rằng người đàn ông đó nói sẽ thưởng hai đồng mác cho bất kỳ ai cho ông ta biết kẻ nào đã ăn trộm hoa quả.
—Trời đất ơi! —tôi thốt lên. —Nhưng cậu sẽ không nói gì với ông ấy chứ? —Tôi cảm thấy việc khơi gợi lòng tự trọng của hắn là vô ích. Hắn đến từ thế giới bên kia; đối với hắn, sự phản bội không phải là tội ác. Tôi cảm thấy điều đó một cách chắc chắn. Trong những vấn đề này, những kẻ đến từ thế giới “kia” không giống như chúng tôi.
—Không nói á? —Kromer cười khẩy. —Nghe này bạn hiền, mày nghĩ tao đang đúc tiền chắc và tự in được những đồng hai xu đấy à? Tao là một thằng nghèo, tao không có người bố giàu có như mày, và khi có cơ hội kiếm được hai shilling thì tao phải chớp lấy chứ. Thậm chí ông ta còn có thể cho tao nhiều hơn thế.
Đột nhiên nó buông tôi ra. Ngôi nhà của chúng tôi không còn mang lại cho tôi cảm giác bình yên và an toàn nữa, cả thế giới sụp đổ xung quanh tôi. Nó sẽ tố cáo tôi là tội phạm, bố tôi sẽ hay biết, thậm chí cảnh sát có thể đến bắt tôi. Nỗi kinh hoàng của sự hỗn loạn tột cùng đang đe dọa tôi, tất cả những gì xấu xa và nguy hiểm nhất đều chĩa mũi nhọn vào tôi. Việc tôi hoàn toàn không ăn trộm quả nào chẳng có trọng lượng chút nào. Hơn nữa tôi đã thề độc cơ mà. Ôi chao ôi!
Tôi oà khóc nức nở. Tôi cảm thấy mình phải dùng tiền để chuộc lại sự yên ổn. Trong tuyệt vọng, tôi lục lọi tất cả các túi áo. Không có lấy một quả táo, chẳng có cái dao nhí nào, hoàn toàn không có gì cả. Bỗng nhiên tôi nghĩ đến chiếc đồng hồ của mình. Đó là một chiếc đồng hồ bạc cũ không còn chạy được nữa. Tôi đeo nó chẳng vì lý do đặc biệt nào cả. Nó là kỷ vật của bà ngoại để lại cho tôi. Tôi nhanh chóng rút nó ra.
—Kromer, —tôi nói, —nghe này, cậu đừng tố tớ nhé, làm thế không đẹp mặt cậu đâu. Nhìn này, tớ sẽ đưa cho cậu chiếc đồng hồ của tớ; tớ chẳng còn gì khác, xui xẻo thật đấy! Cậu có thể lấy nó, đó là đồng hồ bạc; bộ máy bên trong vẫn tốt, chỉ hỏng có một chút xíu thôi, cần phải đem đi sửa lại là được.
Nó mỉm cười và cầm lấy chiếc đồng hồ trong bàn tay to bè của mình. Tôi nhìn bàn tay nó và cảm thấy nó thô lỗ và thù địch biết bao, cách nó đang nắm lấy cuộc đời và sự bình yên của tôi.
—Nó bằng bạc đấy, —tôi rụt rè lên tiếng.
—Đồ bạc với đồng hồ cũ của mày tao đíu thèm quan tâm một cọng rơm! —nó nói với vẻ khinh bỉ tột độ. —Tự đem đi mà sửa lấy!
—Nhưng mà, Frank, —tôi thốt lên, run rẩy vì sợ hãi ngỡ rằng nó sẽ bỏ đi. —Đợi chút đã. Lấy chiếc đồng hồ đi mà! Nó thực sự bằng bạc đấy, thật và rất thực sự cơ mà. Và tớ chẳng còn gì khác nữa.
Nó ném cho tôi một cái nhìn lạnh lùng và khinh miễn.
—Thế thì tùy mày, mày biết tao sắp đi gặp ai rồi đấy; hoặc tao có thể báo cảnh sát. Tao rất rành ông cảnh sát trưởng.
Nó quay người bước đi. Tôi níu tay áo níu giữ nó lại. Tôi không thể để chuyện đó xảy ra được. Thà chết đi còn hơn phải chịu đựng tất cả những gì sẽ diễn ra nếu nó cứ thế bỏ đi như vậy.
—Frank, —tôi khẩn khoản, giọng khản đặc vì xúc động, —làm ơn đừng làm điều gì ngốc nghếch thế chứ! Nói với tớ đi đó chỉ là trò đùa thôi, phải không nào?
—Ờ thì đúng là trò đùa, nhưng nó có thể khiến mày tốn kém lắm đấy.
—Nói cho tớ biết phải làm gì đi, Frank. Tớ sẽ làm bất cứ điều gì! —Nó đánh giá tôi bằng ánh mắt nheo lại đầy xét nét rồi lại cười lớn.
—Đừng có ngốc thế, —nó nói với giọng điệu giả vờ thân thiện. —Mày biết thừa như tao thôi. Tao có cơ hội kiếm được vài đồng mác, và tao không phải là thằng giàu có gì để mà vứt đi cơ hội đó, mày biết rõ điều đó mà. Nhưng mày thì giàu, chà, mày còn có cả đồng hồ cơ mà. Mày chỉ cần đưa cho tao đúng hai đồng mác là mọi chuyện sẽ ổn cả thôi.
Tôi hiểu logic của nó. Nhưng hai đồng mác! Đối với tôi, số tiền đó lớn bằng, và cũng xa vời y như mười, một trăm, hay một nghìn đồng mác vậy. Tôi chẳng có xu dính túi. Chỉ có một con heo đất mẹ giữ hộ tôi, trong đó có vài đồng mười và năm pfennig mà tôi nhận được từ người chú mỗi khi chú đến thăm, hoặc từ những nguồn tương tự. Tôi chẳng có gì khác nữa. Ở độ tuổi đó, tôi hoàn toàn không được cho tiền tiêu vặt.
—Tớ chẳng có gì cả, —tôi buồn bã đáp. —Tớ hoàn toàn không có tiền. Nhưng tớ sẽ đưa cho cậu mọi thứ tớ có. Tớ có một cuốn sách về người da đỏ, cả lính đồ chơi nữa, và một chiếc la bàn. Tớ sẽ lấy những thứ đó cho cậu.
Nhưng Kromer chỉ nhếch cái miệng xấu xí lên và khạc nhổ xuống đất.
—Bớt lải nhải đi, —nó ra lệnh. —Mấy thứ rác rưởi cũ kỹ đó mày cứ giữ lấy mà dùng. La bàn á? Đừng có làm tao nổi giận, nghe chưa? Giao tiền ra mau!
—Nhưng tớ không có tiền. Tớ chẳng bao giờ có tiền cả. Tớ đành chịu thôi.
—Được rồi, thế thì sáng mai mày phải mang hai đồng mác đến cho tao. Tao sẽ đợi mày ở chợ sau giờ học. Thế thôi. Nếu mày không mang tiền đến, thì cứ liều mà coi chừng tao!
—Ừ; nhưng mà tớ kiếm tiền ở đâu ra chứ? Lạy Chúa! Nếu tớ không có xu nào——
—Trong nhà mày thiếu gì tiền. Đó là việc của mày. Trưa mai sau giờ học nhé. Và tao nói cho mày biết: Nếu mày không mang đến——
Ánh mắt nó phóng ra một tia nhìn đáng sợ vào tôi, nó lại khạc nhổ một bãi rồi biến mất như một cái bóng.
Tôi không thể bước lên lầu nổi nữa. Cuộc đời tôi coi như tiêu tơi rồi. Tôi tự hỏi liệu mình có nên bỏ trốn và không bao giờ quay lại nữa, hay là ram sông tự vẫn. Nhưng những suy nghĩ đó chẳng được định hình rõ ràng. Tôi ngồi thụp xuống trong bóng tối ở bậc thềm cuối cùng và phó mặc cho số phận cay đắng của mình. Lina đã tìm thấy tôi đang khóc nức nở ở đó khi cô bé đi xuống với chiếc giỏ để lấy củi.
Tôi cầu xin cô bé đừng nói gì khi quay lên và tôi bước lên lầu. Chiếc mũ của bố và chiếc ô che nắng của mẹ treo trên giá gần cửa kính. Tất cả những thứ ấy gợi nhắc tôi về mái nhà và sự dịu dàng, trái tim tôi thổn thức hướng về chúng đầy khẩn cầu và, lòng biết ơn vì sự hiện diện của chúng, tôi cảm thấy giống như đứa con hoang đàng khi ngoái nhìn căn phòng quen thuộc thuở nào và cảm nhận bầu không khí thân thương. Tất cả những điều ấy, thế giới tươi sáng của bố và mẹ, nay không còn thuộc về tôi nữa, và tôi đã bị vùi lấp sâu thẳm đầy tội lỗi trong dòng lũ xa lạ, vướng vào những cuộc phiêu lưu tội lỗi, bị bao vây bởi kẻ thù và hiểm nguy, bị đe dọa bởi sự hổ thẹn và kinh hoàng. Chiếc mũ và chiếc ô, nền nhà bằng đá sa tháp tốt lành, bức tranh lớn treo phía trên tủ đựng đồ ở sảnh, và giọng nói của chị gái tôi ở phòng khách, tất cả những điều ấy trở nên thân thương và quý giá đối với tôi hơn bao giờ hết, nhưng chúng không còn là nguồn an ủi và chỗ dựa an toàn nữa. Giờ đây tất cả đều là sự quở trách. Tất cả những thứ đó không còn thuộc về tôi nữa, tôi không thể chia sẻ thêm chút niềm vui và sự bình yên nào ở đó nữa. Tôi mang theo trên đôi giày thứ bùn đất mà mình không thể chùi sạch trên thảm lau chân, tôi mang cả những bóng tối bước vào nhà, thứ mà thế giới gia đình hoàn toàn không hay biết. Tôi đã từng giấu giếm biết bao bí mật, mang vác biết bao bận tâm—nhưng điều đó chỉ là trò trẻ con, chẳng thấm tháp gì so với những gì tôi đang mang theo khi bước chân vào nhà ngày hôm ấy.
Định mệnh đang bắt kịp tôi, những bàn tay đang vươn ra tóm lấy tôi, thứ mà ngay cả mẹ cũng không thể che chở cho tôi, thứ mà mẹ tuyệt đối không được phép hay biết. Mọi chuyện đều như nhau cả thôi, dù tội lỗi của tôi là trộm cắp, hay là lời nói dối (chẳng phải tôi đã thề dối trước Chúa hay sao?). Tội lỗi của tôi không phải là cái này hay cái kia, mà là tôi đã chìa tay ra cho ác quỷ. Tại sao tôi lại đi theo hắn? Tại sao tôi lại vâng lời Kromer hơn cả bố? Tại sao tôi lại bịa đặt câu chuyện ăn trộm? Tại sao tôi lại tự đắc vì đã phạm tội, cứ như đó là một chiến công hiển hách? Giờ thì ác quỷ đang nắm lấy tay tôi, giờ thì kẻ gian ác đang săn đuổi tôi.
Trong chốc lát, tôi không còn cảm thấy sợ hãi ngày mai nữa, nhưng tôi mang một sự chắc chắn khủng khiếp rằng con đường của tôi đang dẫn tôi lún sâu hơn mãi vào bóng tối. Tôi nhận thức rõ ràng rằng từ hành vi sai trái của mình sẽ đẻ ra những hành vi sai trái khác, rằng những lời chào hỏi và nụ hôn tôi dành cho bố mẹ sẽ là sự dối trá, rằng một định mệnh bí mật mà tôi buộc phải che giấu đang lơ lửng treo trên đầu.
Trong một khoảnh khắc, niềm tin và hy vọng lóe lên trong tôi như chớp giật khi tôi ngước nhìn chiếc mũ của bố. Tôi sẽ kể cho bố nghe mọi thứ, sẽ chấp nhận phán quyết của ngài và hình phạt mà ngài có thể giáng xuống; ngài sẽ là người tâm phúc của tôi và sẽ cứu rỗi tôi. Xưng tội là tất cả những gì cần thiết, giống như tôi đã từng thú tội bao nhiêu lần trước đây—một giờ đồng hồ cay đắng khó khăn, một lời cầu xin tha thứ đầy nghiêm túc và ăn năn.
Nghe ngọt ngào làm sao! Thật cám dỗ làm sao! Nhưng chẳng có gì xảy ra cả. Tôi biết rằng mình sẽ không làm thế. Tôi biết rằng giờ đây mình đang giữ một bí mật, rằng tôi đang oằn mình gánh chịu một tội lỗi mà bản thân sẽ phải một mình chịu trách nhiệm. Có lẽ ngay tại khoảnh khắc này tôi đang đứng ở ngã ba đường, có lẽ từ giờ phút này trở đi tôi sẽ phải thuộc về lũ người xấu xa, mãi mãi chia sẻ bí mật với những kẻ tồi tệ, phụ thuộc vào chúng, vâng lời chúng, và trở thành một kẻ giống như chúng. Tôi từng giả vờ làm một người đàn ông và một anh hùng, giờ thì tôi phải gánh chịu hậu quả.
Tôi thầm mừng khi bố bước vào và bắt bẻ đôi giày sũng nước của tôi. Nó đánh lạc hướng sự chú ý của ngài khỏi một chuyện tồi tệ hơn, và tôi đành chịu đựng sự quở trách của ngài, trong lòng thầm nghĩ về chuyện kia. Điều đó nảy sinh trong tôi một cảm giác kỳ lạ hoàn hảo, một cảm giác cắt cứa tồi tệ tựa như chiếc lưỡi câu ngạnh ngược. Tôi cảm thấy mình bề trên hơn bố! Tôi cảm thấy, trong thời gian ngắn ngủi của một khoảnh khắc, sự coi thường nhất định đối với sự thiếu hiểu biết của ngài; những lời la mắng của ngài về đôi giày ướt sũng đối với tôi thật vụn vặt. “Ưu gì bố biết được chuyện này!” tôi thầm nghĩ, và coi bản thân mình như một tên tội phạm đang bị xét xử vì tội ăn cắp một ổ bánh mì, trong khi lẽ ra hắn phải thú nhận tội giết người. Đó là một cảm giác tồi tệ và đáng ghê tởm, thế nhưng lại mạnh mẽ và mang một sức hút nhất định, và nó trói buộc tôi vào bí mật cũng như tội lỗi của mình một cách chặt chẽ hơn bất cứ thứ gì khác. Có lẽ Kromer đã đến đồn cảnh sát và tố giác tôi rồi, tôi nghĩ thế, và một cơn bão đang chực chờ giáng xuống đầu tôi, trong khi ở đây tôi lại được nhìn nhận như một đứa trẻ con!
Đây là yếu tố quan trọng và xuyên suốt của toàn bộ sự kiện cho đến thời điểm này trong câu chuyện của tôi. Đó là vết nứt đầu tiên trong sự tôn nghiêm của đấng sinh thành, đó là sự rạn nứt đầu tiên trên cột trụ mà tuổi thơ tôi từng tựa vào, và thứ mà bất kỳ ai cũng phải đánh sập trước khi họ có thể đạt đến sự thấu hiểu chính bản thân mình. Nền tảng sâu kín, cốt lõi trong định mệnh của chúng ta được xây dựng từ những sự kiện như thế, thứ mà không một kẻ ngoài cuộc nào quan sát thấy. Một vết nứt hay sự rạn rách như vậy rồi sẽ khép lại, lành lặn và chìm vào quên lãng, nhưng trong căn phòng bí mật nhất của tâm hồn, nó vẫn tiếp tục tồn tại và rỉ máu.
Bản thân tôi cảm thấy kinh hãi ngay lập tức trước cảm giác mới mẻ này, tôi chỉ muốn ôm lấy đôi chân của bố ngay lúc đó để cầu xin ngài tha thứ. Nhưng người ta không thể cầu xin sự tha thứ cho một điều gì đó thuộc về nền tảng cốt lõi, và một đứa trẻ hiểu và cảm nhận điều đó rõ ràng và sâu sắc chẳng kém gì bất kỳ người lớn nào.
Tôi cảm thấy cần phải suy ngẫm về vụ việc và cân nhắc các phương kế cho ngày mai; nhưng tôi chẳng thể làm nổi điều đó. Toàn bộ buổi tối của tôi chỉ xoay quanh việc làm quen với bầu không khí đã đổi khác trong phòng khách của chúng tôi. Đồng hồ và bàn ghế, Kinh Thánh và gương soi, tủ sách và những bức tranh dường như đều đang nói lời tạm biệt với tôi. Với trái tim đông cứng, tôi phải đứng nhìn thế giới của mình, khoảng thời gian hạnh phúc tốt đẹp của cuộc đời tôi, tự dứt khỏi tôi, bị đẩy lùi vào dĩ vãng. Tôi buộc phải nhận ra rằng mình đang bị níu giữ chặt chẽ bởi những chiếc rễ hút máu mới trong bóng tối của thế giới xa lạ ngoài kia. Lần đầu tiên tôi nếm trải vị đắng của cái chết, và cái chết mang vị đắng ngắt, bởi vì đó chính là sự tái sinh, đi kèm với nỗi khiếp sợ và hoảng hốt của một sự đổi thay đáng sợ.
Tôi mừng rỡ khi cuối cùng cũng được nằm trên giường. Nhưng trước đó tôi đã phải trải qua luyện ngục dưới hình thức giờ cầu nguyện buổi tối, và chúng tôi đã hát một bài thánh ca, một trong những bài tôi yêu thích nhất. Ôi chao! Tôi không hòa giọng cùng, và mỗi nốt nhạc đối với tôi đều cay đắng như mật đắng và độc dược. Tôi cũng không hòa giọng trong bài cầu nguyện chung khi bố ban phép lành, và khi ngài kết thúc: “Xin Chúa ở cùng tất cả chúng ta!” tôi co giật mình dứt ra khỏi vòng tròn. Ân điển của Chúa ở cùng tất cả mọi người, nhưng không còn ở với tôi nữa. Lạnh lẽo và vô cùng mệt mỏi, tôi bỏ đi.
Sau khi nằm trên giường một lúc, được cuộn mình trong sự ấm áp và an toàn, trái tim đầy rắc rối của tôi lại lang thang quay trở lại, và vỗ cánh bất an trong dĩ vãng. Mẹ đã chúc tôi ngủ ngon như mọi khi, tiếng bước chân của mẹ vẫn vang lên trong phòng, ánh sáng từ cây nến của mẹ hắt qua khe cửa. Giờ thì, tôi nghĩ, bây giờ mẹ sẽ quay lại thôi—mẹ đã cảm nhận được nhu cầu của tôi, mẹ sẽ đặt lên trán tôi một nụ hôn và sẽ hỏi, bằng chất giọng ân cần đầy hứa hẹn rằng có chuyện gì vậy. Khi đó tôi có thể khóc, cục nghẹn trong cổ họng tôi sẽ tan biến, tôi sẽ vòng tay ôm lấy mẹ và kể cho mẹ nghe mọi chuyện, và mọi thứ sẽ ổn thỏa—tôi sẽ được cứu rỗi! Và khi khe cửa lại tối sầm trở lại, tôi vẫn lắng tai nghe một lúc và nghĩ—mẹ phải quay lại chứ, mẹ chắc chắn phải đến.
Rồi tôi trở lại với thực tại, và đối mặt trực diện với kẻ thù của mình. Tôi nhìn thấy hắn rõ mồn một, hắn nhắm một bên mắt, cái miệng cười cợt một cách thô lỗ. Trong lúc tôi trân trân nhìn hắn và thứ không thể tránh khỏi đang gặm nhấm trái tim tôi, hắn ngày càng trở nên to lớn hơn và xấu xí hơn, và ánh mắt độc ác của hắn ánh lên vẻ ma quái. Hắn đứng sát ngay bên tôi, cho đến khi tôi chìm vào giấc ngủ. Nhưng tôi không mơ thấy hắn, cũng chẳng mơ thấy những sự kiện trong ngày. Thay vào đó, tôi mơ thấy chúng tôi đang ở trên một chiếc thuyền, bố mẹ, các chị em tôi và tôi, được đùm bọc trong sự bình yên và ánh sáng rực rỡ của một ngày lễ hội. Tôi giật mình tỉnh giấc giữa đêm khuya, với dư vị ngọt ngào còn đọng lại. Tôi vẫn nhìn thấy những chiếc váy hè trắng tinh của các chị mình lấp lánh dưới ánh nắng, rồi rơi tõm từ thiên đường của mình trở về thực tại, và kẻ thù với con mắt độc ác đứng ngay trước mặt tôi.
Trông tôi có vẻ ốm yếu khi mẹ bước nhanh vào phòng vào buổi sáng, thông báo đã muộn thế nào và muốn biết tại sao tôi vẫn còn nằm trên giường, và khi mẹ hỏi có chuyện gì xảy ra với tôi, tôi đã nôn mửa.
Nhưng có vẻ như tôi đã đạt được mục đích. Tôi khá thích thú khi được hơi ốm một chút và được phép nằm trên giường suốt buổi sáng nhấm nháp trà hoa cúc, lắng nghe mẹ dọn dẹp ở căn phòng bên cạnh, và nghe tiếng Lina bên ngoài hành lang đang mở cửa cho người bán thịt. Việc trốn học buổi sáng tựa như một câu chuyện cổ tích vậy, và ánh nắng nô đùa trong phòng không giống như thứ ánh sáng bạn nhìn qua những tấm rèm xanh ở trường. Nhưng ngày hôm nay tất cả những điều đó đã mất đi vẻ cuốn hút đối với tôi. Nó mang một âm hưởng giả dối.
Phải chi tôi đã chết! Nhưng tôi chỉ hơi ốm nhẹ, giống như bao lần trước đây, và chẳng thu được lợi lộc gì từ việc đó. Nó ngăn tôi đến trường, nhưng hoàn toàn không bảo vệ tôi khỏi Kromer, kẻ đang chực chờ tôi ở chợ lúc mười một giờ. Và sự ân cần của mẹ lần này chẳng mang lại chút an ủi nào; nó thật nặng nề và đau đớn. Chẳng mấy chốc tôi giả vờ ngủ thiếp đi lần nữa, và nghiền ngẫm về vấn đề này, nhưng hoàn toàn vô ích—tôi buộc phải có mặt ở chợ lúc mười một giờ. Vì lý do đó, tôi đã dậy lúc mười giờ, và nói rằng mình đã khỏe hơn. Như thường lệ trong những trường hợp như vậy, tôi được bảo rằng hoặc là tôi phải quay lại giường nằm hoặc là chiều nay phải đi học. Tôi nói tôi thà đi học còn hơn. Tôi đã lên sẵn một kế hoạch.
Tôi không dám đến gặp Kromer mà không có tiền. Tôi buộc phải chiếm lấy chiếc ống heo tiết kiệm nhỏ của mình. Không có đủ tiền trong đó, thiếu xa lắc thiếu lơ, tôi biết chứ; nhưng dẫu sao đó vẫn là một ít tiền, và trực giác mách bảo tôi rằng có một ít vẫn hơn là không có gì; vì ít ra Kromer cũng phải được xoa dịu.
Tôi cảm thấy ghê tởm làm sao khi rón rén đi bằng tất vào phòng mẹ và lấy chiếc ống đựng tiền của mình ra khỏi bàn làm việc của mẹ; nhưng nó không đáng sợ bằng trải nghiệm của ngày hôm qua. Tim tôi đập nhanh đến mức suýt chết ngất, và cảm giác chẳng khá hơn chút nào khi ngay từ cái nhìn đầu tiên lúc bước xuống cầu thang, tôi nhận ra chiếc ống tiết kiệm đã bị khóa. Việc cạy nó ra rất dễ dàng, chỉ cần cắt qua một lớp thiếc mỏng là được; nhưng hành động đó khiến tôi đau đớn, bởi vì chỉ bằng cách làm thế là tôi đang thực hiện hành vi trộm cắp. Cho đến lúc đó, tôi mới chỉ lén lút lấy những cục đường và trái cây. Giờ thì tôi đã thực sự ăn trộm một thứ gì đó, dẫu đó là tiền của chính mình. Tôi nhận ra mình đã bước thêm một bước đến gần Kromer và thế giới của hắn, rằng tôi đang trượt dài xuống dốc—và tôi chọn thái độ buông xuôi bất chấp. Ác quỷ muốn bắt tôi đi đâu thì bắt, chẳng còn lối thoát nào khác. Tôi lo lắng đếm số tiền, trong ống nghe lỏm xẻng có vẻ nhiều lắm, giờ nằm trong lòng bàn tay mới thấy ít ỏi thảm hại. Chỉ có sáu mươi lăm pfennig. Tôi giấu chiếc ống heo xuống tầng hầm, nắm chặt số tiền trong lòng bàn tay và bước ra khỏi nhà, với một cảm giác hoàn toàn khác lạ so với bất kỳ lần bước qua cánh cổng nào trước đây. Ai đó gọi với theo tôi từ trên lầu, tôi nghĩ vậy, nhưng tôi vẫn rảo bước thật nhanh trên con đường của mình.
Vẫn còn thừa thời gian. Tôi lén lút đi vòng vèo qua những con đường của một thị trấn đã đổi khác, dưới những đám mây mà tôi chưa từng thấy bao giờ, qua những ngôi nhà dường như đang dò xét tôi, và những con người đang nghi kỵ tôi. Trên đường đi, tôi chợt nhớ ra rằng một người bạn cùng lớp của tôi đã từng tìm thấy một đồng thaler ở chợ gia súc. Tôi rất muốn cầu xin Chúa làm một phép màu và cho phép tôi vớ được một món báu vật như thế. Nhưng tôi không còn quyền cầu nguyện nữa. Và ngay cả khi có thế thì chiếc ống heo cũng không thể lành lặn trở lại được.
Frank Kromer đã nhìn thấy tôi từ đằng xa. Tuy nhiên, nó đi tới rất chậm chạp và có vẻ như không hề tìm kiếm tôi. Khi đến gần, nó ra hiệu ra lệnh cho tôi đi theo. Nó thản nhiên bước đi, không thèm ngoảnh đầu lại lấy một lần, đi xuống phố Straw và băng qua cây cầu, rồi dừng lại ở vùng ngoại ô trước một tòa nhà mới xây. Không có ai làm việc ở đó, những bức tường để trần trụi, chẳng có cửa ra vào hay cửa sổ. Kromer ngoảnh lại nhìn quanh rồi bước qua khung cửa trống. Tôi lẽo đẽo theo sau. Nó bước ra phía sau bức tường, ra hiệu cho tôi và chìa tay ra.
—Được sáu mươi lăm pfennig, —nó nói và nhìn tôi.
—Ừ, —tôi rụt rè đáp. —Tớ chỉ có bấy nhiêu thôi—nít quá, tớ biết chứ, nhưng chỉ có từng đó thôi. Tớ không còn nữa.
—Tao cứ tưởng mày ranh ma hơn thế chứ, —nó thốt lên, quở trách tôi bằng những lời lẽ nghe gần như ôn hòa. —Giữa những người đàn ông quang minh chính đại phải có sự sòng phẳng. Tao sẽ không lấy bất cứ thứ gì của mày, trừ những gì thuộc về tao. Mày biết điều đó mà. Nhận lại số tiền lẻ của mày này, cầm lấy! Còn phần kia—mày biết ai rồi đấy—không đời nào dám mặc cả với tao đâu. Hắn trả đủ.
—Nhưng tớ hoàn toàn không còn gì khác nữa. Đó là ống heo tiết kiệm của tớ mà.
—Đó là việc của mày. Nhưng tao không muốn đẩy mày vào bước đường cùng. Mày vẫn còn nợ tao một đồng mác ba mươi lăm pfennig. Khi nào thì tao có thể nhận được đây?
—Ồ, cậu sẽ sớm có nó thôi, chắc chắn đấy, Kromer. Tớ chưa biết nữa—có lẽ ngày mai, hoặc ngày kia, tớ sẽ có thêm. Cậu hiểu là tớ không thể nói với bố được cơ mà?
—Đó không phải việc của tao. Tao không muốn hại mày. Nếu thích, tao có thể lấy tiền ngay trước buổi trưa đấy, mày thấy đấy, và tao thì nghèo. Mày mặc quần áo đẹp, và bữa trưa được ăn ngon hơn tao. Nhưng tao sẽ không nói gì cả. Tao sẵn sàng đợi vài ngày. Ngày kia, vào buổi chiều, tao sẽ huýt sáo gọi mày, rồi mày mang tiền đến. Mày vẫn nhận ra tiếng huýt sáo của tao chứ?
Nó huýt lên một tiếng mà tôi đã từng nghe thấy rất nhiều lần trước đây.
—Có, —tôi nói, —tớ biết chứ.
Nó bỏ đi, như thể tôi chẳng dính líu gì đến nó. Giữa chúng tôi chỉ là một cuộc giao dịch, không hơn không kém.
Thậm chí cho đến tận ngày nay, tôi tin rằng tiếng huýt sáo của Kromer vẫn sẽ khiến tôi khiếp sợ nếu bất chợt nghe lại. Kể từ dạo đó, tôi nghe thấy tiếng huýt sáo ấy rất thường xuyên. Dường như tôi nghe thấy nó liên miên và hoài hoài. Chẳng có nơi chốn nào, trò chơi nào, công việc nào, hay ý nghĩ nào mà tiếng huýt sáo ấy không vang lên. Tôi hoàn toàn lệ thuộc vào nó, giờ đây nó chính là sứ giả định mệnh của tôi. Vào những buổi chiều mùa thu dịu dàng và ấm áp, tôi thường thừ người trong khu vườn hoa nhỏ của mình, nơi tôi vô cùng yêu thích. Một sự thôi thúc kỳ lạ khiến tôi quay trở lại với những trò chơi thời bé mà tôi từng chơi trước đây. Tôi chơi đùa, tự huyễn hoặc mình là một đứa trẻ nhỏ tuổi hơn tôi, vẫn còn ngoan ngoãn và tự do, ngây thơ và an toàn. Nhưng ngay giữa lúc đang chơi, luôn luôn là điều được dự báo trước nhưng vẫn vô cùng khủng khiếp và bất ngờ, tiếng huýt sáo của Kromer vang lên, phá nát bức tranh mà trí tưởng tượng của tôi vừa vẽ ra.
Thế là tôi đành phải đi, tôi buộc phải đi theo kẻ hành hạ mình đến những nơi tồi tệ và xấu xí, phải thanh minh và để cho hắn đòi nợ. Toàn bộ câu chuyện đó có lẽ kéo dài vài tuần, nhưng đối với tôi nó tựa như cả một năm trời, hay thậm chí là một cõi vĩnh hằng. Tôi hiếm khi có tiền—chỉ là một đồng năm hay mười pfennig trộm được trên bàn bếp khi Lina bỏ quên giỏ đựng chợ ở đó. Lần nào tôi cũng bị Kromer mắng mỏ, và trút đầy những lời lăng mạ; rằng chính tôi là kẻ lừa dối hắn và ém lại những gì thuộc về hắn, chính tôi là kẻ cướp của hắn và khiến hắn bất hạnh! Hiếm có lúc nào trong đời sự khốn cùng lại đè nặng lên tôi đến thế, hiếm khi nào tôi cảm thấy sự bất lực lớn lao hơn thế, sự phụ thuộc lớn lao hơn thế.
Tôi đã nhét đầy tiền đồ chơi vào chiếc ống heo tiết kiệm—chẳng ai mảy may thắc mắc điều gì. Nhưng điều đó cũng có thể bị phát hiện bất cứ ngày nào. Tôi còn sợ mẹ hơn cả tiếng huýt sáo chói tai của Kromer, nhất là khi mẹ nhẹ nhàng bước đến gần tôi—liệu có phải mẹ sắp hỏi tôi về chiếc ống heo tiết kiệm không?
Khi tôi xuất hiện trước mặt tên ác quỷ của mình vài lần mà không có tiền trong tay, hắn bắt đầu hành hạ và sai khiến tôi theo một cách khác. Tôi phải làm việc cho hắn. Hắn bắt tôi lo toan nhiều việc vặt cho bố hắn. Tôi làm những việc đó cho hắn hoặc hắn bắt tôi làm những trò khó nhọc hơn, nhảy lò cò bằng một chân trong mười phút, hay gắn một mảnh giấy vụn lên áo của một người qua đường nào đó. Đêm đêm, những màn tra tấn ấy lại hiện thực hóa trong những giấc mơ của tôi, để rồi tôi oà khóc và vã mồ hôi lạnh trong những cơn ác mộng. Có dạo tôi bị ốm. Tôi thường xuyên nôn mửa và thấy lạnh người, nhưng ban đêm thì nằm mê sảng trong cơn sốt, mồ hôi đầm đìa. Mẹ cảm nhận được có điều gì đó bất ổn và tỏ ra vô cùng thông cảm với tôi, nhưng điều này lại tra tấn tôi bởi vì tôi không thể đáp lại bằng cách tâm sự với mẹ.
Vào một buổi tối, sau khi tôi đã lên giường đi ngủ, mẹ mang vào cho tôi một thanh sô-cô-la. Hành động này gợi nhắc về những năm tháng trước đây, khi tôi ngoan ngoãn, tôi thường được thưởng như vậy trước khi chìm vào giấc ngủ. Giờ đây mẹ đứng đó và đưa thanh sô-cô-la ra cho tôi. Điều này khiến tôi đau đớn đến mức chẳng làm gì khác ngoài việc lắc đầu từ chối. Mẹ hỏi có chuyện gì với tôi và vuốt tóc tôi. Tôi chỉ có thể nghẹn ngào bật khóc: —Không có gì ạ! Không có gì đâu ạ! Con không lấy gì hết. —Mẹ đặt thanh sô-cô-la lên bàn cạnh giường tôi rồi bước ra ngoài. Khi sau đó mẹ muốn gặng hỏi tôi về chuyện này, tôi vờ như chẳng hay biết gì. Có lần mẹ mời bác sĩ đến khám cho tôi, vị bác sĩ đã khám và kê đơn cho tôi tắm nước lạnh vào buổi sáng.
Trạng thái của tôi lúc bấy giờ tựa như một dạng điên loạn. Tôi rụt rè và sống trong sự dằn vặt như một hồn ma giữa chốn bình yên ngăn nắp trong ngôi nhà của chúng tôi. Tôi chẳng có chút phần nào trong cuộc sống của những người khác, và hiếm khi có thể quên đi sự tồn tại khốn khổ của mình, dù chỉ trong một tiếng đồng hồ. Trước mặt bố, người hay bắt bẻ tôi với thái độ cáu kỉnh, tôi trở nên khép kín và thu mình lại.
