Trong kỳ nghỉ, tôi từng một lần ghé lại ngôi nhà mà nhiều năm trước, Max Demian và mẹ anh từng sinh sống. Một cụ bà đang đi dạo trong khu vườn. Tôi bắt chuyện và biết được rằng ngôi nhà thuộc về bà. Tôi hỏi thăm về mẹ con Demian. Bà vẫn nhớ họ rất rõ, nhưng không biết hiện giờ họ đang sống ở đâu. Nhận thấy sự quan tâm của tôi, bà dẫn tôi vào nhà, lục tìm trong một cuốn album bọc da và cho tôi xem bức ảnh chụp mẹ của Demian. Tôi hầu như chẳng còn chút ký ức nào về diện mạo của bà. Thế nhưng, khi nhìn thấy tấm ảnh nhỏ ấy, trái tim tôi như ngừng đập. Đó chính là người phụ nữ trong giấc mơ của tôi! Kìa là vóc dáng cao ráo, gần như mang nét nam tính, phảng phất những đường nét giống con trai bà, lại vừa đượm vẻ hiền từ của người mẹ, những nét vừa nghiêm nghị vừa chìm đắm trong niềm đam mê sâu sắc, vừa đẹp đẽ lôi cuốn lại vừa cao ngạo xa cách, vừa là ác quỷ vừa là người mẹ, vừa là định mệnh lại vừa là tình nhân. Chính là bà!

Tôi ngập tràn trong một nỗi kinh ngạc cuồng nhiệt khi nhận ra rằng người phụ nữ trong giấc mơ của mình thực sự đang hiện hữu trên cõi đời này! Hóa ra có một người phụ nữ như thế, người mang định mệnh của tôi trong từng đường nét khuôn mặt! Bà đang ở đâu? Ở đâu chứ? Và bà chính là mẹ của Demian!

Chẳng bao lâu sau, tôi bắt đầu những chuyến đi. Một hành trình kỳ lạ! Tôi bứt rứt đi từ nơi này sang nơi khác theo sự thúc giục của bản linh, lúc nào cũng mải miết tìm kiếm người phụ nữ ấy. Có những ngày tôi bắt gặp những bóng hình gợi cho tôi nhớ đến bà, những bóng hình mang vóc dáng giống hệt bà. Những bóng hình ấy dẫn dắt tôi đi qua những con đường của các thành phố xa lạ, bước vào các nhà ga, lên những chuyến tàu, tựa như trong một giấc mơ rối rắm. Có những ngày khác, tôi nhận ra sự tìm kiếm của mình mới vô ích làm sao. Thế rồi tôi ngồi thẫn thờ bất động ở bất cứ đâu, trong một công viên, khu vườn của khách sạn hay một phòng đợi; tôi hướng nội tâm về chính mình và cố gắng thổi sự sống vào bức ảnh trong tâm trí. Nhưng giờ đây nó thật rụt rè và khó nắm bắt. Tôi không thể ngủ nổi, chỉ chợp mắt được chừng mười lăm phút hay đại loại thế trong những chuyến tàu chạy qua những vùng đất lạ lẫm với tôi. Có lần ở Zürich, một người phụ nữ đã đi theo tôi, một người đàn bà xinh đẹp và có phần bạo dạn. Tôi hầu như chẳng mảy may chú ý đến ả và cứ thế bước đi, coi ả như không khí. Thà chết ngay lập tức còn hơn là tỏ chút tình cảm với một người phụ nữ khác, dẫu chỉ trong chốc lát.

Tôi cảm thấy định mệnh đang dẫn dắt mình. Tôi cảm thấy sự viên mãn đã cận kề. Tôi phát điên lên vì sự sốt ruột khi nghĩ rằng bản thân chẳng thể làm gì để tự cứu lấy mình. Có lần tại một nhà ga, hình như là ở Innsbruck, tôi nhìn thấy bên cửa sổ của một đoàn tàu chuẩn bị khởi hành bóng dáng một người gợi cho tôi nhớ về bà, và tôi đã chìm đớn đau suốt nhiều ngày trời. Rồi đột nhiên bóng hình ấy lại hiện về với tôi trong giấc mơ đêm đó. Tôi tỉnh giấc với cảm giác hổ thẹn khi nhận ra sự vô ích và vô nghĩa trong cuộc rượt đuổi của mình, và tôi quyết định trở về nhà theo con đường ngắn nhất.

Vài tuần sau, tôi ghi danh vào Đại học H——. Mọi thứ đều khiến tôi thất vọng. Các bài giảng tôi theo dõi về lịch sử triết học cũng sáo rỗng và máy móc chẳng khác gì đời sống sinh viên tầm thường. Mọi thứ đều rập khuôn theo mẫu, người này làm theo người khác, và những gương mặt non choẹt ấy, dẫu phừng phừng vẻ hào hứng gượng gạo, lại trông trống rỗng đến não lòng. Nó tựa như lớp vỏ bóng bẩy của một món đồ làm sẵn! Nhưng tôi được tự do, tôi có trọn cả ngày cho riêng mình, và sống lặng lẽ trong một tòa nhà cổ kính xinh đẹp nằm ngoài thị trấn. Trên bàn tôi có vài tập sách của Nietzsche. Tôi sống cùng ông, cảm nhận sự cô độc trong tâm hồn ông, cảm nhận định mệnh thôi thúc ông tiến bước không ngừng. Tôi đau đớn cùng ông, và hạnh phúc vì từng có một con người đi theo con đường của mình một cách kiên định đến thế.

Muộn một buổi tối nọ, tôi lang thang qua thị trấn; một cơn gió thu đang thổi và tôi nghe thấy các hội sinh viên đang cất tiếng hát trong các quán rượu của họ. Khói thuốc lá cuồn cuộn bay qua những khung cửa sổ mở toang; những lời ca được gào lên đầy lớn tiếng và căng thẳng; thế nhưng âm thanh ấy chẳng bay cao lên nổi, mà rơi lộp bộp vào tai, đơn điệu đến mức vô hồn.

Tôi đứng ở một góc phố và lắng nghe. Từ hai quán cà phê, dòng thác âm thanh cuồn cuộn trào vào đêm tối. Đâu đâu cũng là sự tụ tập bầy đàn, đâu đâu cũng là sự nép sát vào nhau, đâu đâu cũng là sự trút bỏ gánh nặng định mệnh, sự trốn chạy vào bầu không khí cận kề ấm áp của bầy đàn!

Hai người đàn ông chậm rãi lướt qua tôi. Tôi bắt được một câu trong cuộc trò chuyện của họ.

“Chẳng phải nó giống hệt một buổi tụ họp của đám thanh niên trong một ngôi làng da đen hay sao?” một người nói. “Tất cả bọn họ đều làm những việc giống nhau. Thậm chí xăm mình cũng đang thành mốt. Nhìn kìa, đó chính là Châu Âu trẻ tuổi.”

Giọng nói ấy vang lên đầy sức gợi trong tai tôi. Tôi lẽo đẽo bám theo hai người họ trong con đường tối tăm. Một trong số họ là người Nhật, nhỏ thó và lịch lãm. Tôi thấy khuôn mặt vàng óng đang mỉm cười của anh ta lấp lánh dưới ánh đèn.

Người kia lại lên tiếng.

“Ừm, tôi cho rằng ở Nhật Bản của anh cũng chẳng khá khẩm hơn đâu. Những kẻ không đi theo bầy đàn thì ở đâu cũng hiếm. Ở đây cũng chỉ có vài người thôi.”

Từng lời nói xoáy sâu vào tâm can tôi. Tôi vừa cảm thấy thích thú lại vừa sợ hãi. Tôi nhận ra người đang nói. Đó chính là Demian.

Trong đêm gió lộng, tôi bám theo anh và người Nhật qua những con phố tối tăm, lắng nghe cuộc trò chuyện của họ và tận hưởng âm vực trầm ấm trong giọng nói của Demian. Nó vẫn mang cái âm điệu ngày nào, sự vững chãi và tĩnh lặng tuyệt vời ngày nào, và nó vẫn có quyền lực thống trị tôi như trước. Giờ thì mọi thứ đều ổn cả rồi. Tôi đã tìm thấy anh.

Cuối một con phố ở vùng ngoại ô, người Nhật chào tạm biệt và khép lại cánh cửa nhà sau lưng anh ta. Demian quay đầu bước trở lại. Tôi vẫn đứng chờ anh ngay giữa lòng đường. Với trái tim đập rộn ràng, tôi thấy anh đang tiến lại gần trong tư thế hiên ngang và những bước chân uyển chuyển. Anh mặc một chiếc áo mưa màu nâu và cầm một cây gậy mỏng đung đưa bên tay. Anh tiến về phía trước mà không hề thay đổi nhịp bước đều đặn cho đến khi đứng giáp mặt tôi. Anh cở phăng chiếc mũ, để lộ gương mặt rạng rỡ năm xưa với cái miệng quả quyết và ánh sáng kỳ lạ vầng trán rộng.

“Demian!” tôi gọi lớn.

Anh chìa tay ra về phía tôi.

“Ra là cậu đấy à, Sinclair? Tớ vẫn chờ cậu đấy.”

“Cậu biết tớ ở đây ư?”

“Tớ không biết chắc chắn, nhưng tớ vẫn hy vọng điều đó là sự thật. Tớ trông thấy cậu đầu tiên vào tối nay. Cậu đã bám theo bọn tớ suốt từ nãy đến giờ đấy.”

“Vậy là cậu nhận ra tớ ngay lập tức ư?”

“Đương nhiên rồi. Cậu đã thay đổi rất nhiều là cái chắc; nhưng cậu vẫn mang dấu ấn đó. Hồi trước chúng ta vẫn gọi nó là dấu ấn của Cain, nếu cậu còn nhớ. Đó là dấu ấn của chúng ta. Cậu vẫn luôn mang nó; chính vì thế nên tớ mới trở thành bạn của cậu. Nhưng giờ thì nó rõ ràng hơn rồi.”

“Tớ không biết. Hay nói đúng hơn là tớ có biết. Tớ từng vẽ một bức tranh về cậu, Demian, và đã vô cùng kinh ngạc khi thấy nó cũng giống cả tớ nữa. Đó có phải là dấu ấn ấy không?”

“Chính là nó đấy. Thật tuyệt vì giờ đây cậu đã có mặt ở đây! Mẹ tớ cũng sẽ vui lắm cho mà xem.”

Tôi giật mình thon thót.

“Mẹ cậu á? Bà ấy cũng ở đây ư? Bà ấy nào có biết tí gì về tớ đâu.”

“Ồ, mẹ có biết về cậu chứ. Mẹ sẽ biết cậu là ai mà chẳng cần tớ phải hỏi. Cậu đã để mất liên lạc với tớ một thời gian dài rồi đấy nhé.”

“Ồ, tớ vẫn thường muốn viết thư cho cậu, nhưng rồi chẳng đi đến đâu cả. Đã một dạo tớ cảm thấy mình thế nào cũng sẽ tìm thấy cậu. Tớ ngóng chờ điều đó từng ngày.”

Anh luồn tay vào cánh tay tôi và chúng tôi tiếp tục bước đi. Sự tĩnh lặng dường như lan tỏa từ anh và thấm sang tôi. Chẳng mấy chốc chúng tôi lại rôm rả trò chuyện như thuở nào. Chúng tôi nhắc lại những ngày cắp sách đến trường, lớp giáo lý và cuộc gặp gỡ đầy tai quái ấy trong kỳ nghỉ — chỉ có điều là chẳng ai đả động gì đến sợi dây liên kết đầu tiên và khăng khít nhất giữa chúng ta, vụ việc liên quan đến Frank Kromer.

Một cách bất ngờ, chúng tôi thấy mình đang chìm đồn vào một cuộc trò chuyện kỳ lạ và đầyềm báo. Nhớ lại bài diễn thuyết của Demian với người Nhật, chúng tôi bàn về đời sống sinh viên nói chung và từ đó rẽ sang một chủ đề khác, có vẻ chẳng mấy liên quan đến mạch trò chuyện trước đó của cả hai. Thế nhưng, qua cách Demian dẫn dắt vấn đề, cuộc trò chuyện của chúng tôi vẫn giữ được sự mạch lạc đến lạ kỳ.

Anh nói về tinh thần của châu Âu, và về những xu hướng hiện đại. Anh bảo rằng ở đâu người ta cũng ngự trị một khát khao được tụ họp lại với nhau, được lập thành bầy đàn, nhưng chẳng nơi nào có được tự do hay tình yêu. Toàn bộ lối sống cộng đồng này, từ các câu lạc bộ sinh viên và các hội hợp xướng cho đến nhà nước, đều là một hiện tượng bất tự nhiên và gượng ép. Cộng đồng ấy ra đời từ nỗi sợ hãi, sự ngượng ngùng, từ một khao khát trốn chạy; xét về bản chất bên trong, nó đã mục rữa, già nua và đang tiến đến bờ vực sụp đổ toàn diện.

“Cộng đồng,” Demian nói, “là một điều tốt đẹp. Nhưng thứ mà chúng ta thấy đang nở rộ khắp nơi hoàn toàn không phải là thứ đó. Nó sẽ tái sinh từ sự thấu hiểu lẫn nhau giữa các cá nhân, và sau một thời gian, thế giới sẽ được định hình lại. Thứ được gọi là cộng đồng hiện nay chỉ đơn thuần là sự hình thành của các bầy đàn. Nhân loại tìm kiếm sự nương náu bên nhau bởi vì con người sợ hãi lẫn nhau — những kẻ thống trị liên kết vì mục đích riêng của họ, công nhân vì mục đích của họ, và trí thức cũng vì mục đích của họ! Và tại sao họ lại sợ hãi? Người ta chỉ sợ hãi khi không hòa hợp được với chính mình. Họ sợ hãi bởi vì họ chưa bao giờ có dũng khí để được là chính mình. Một cộng đồng của những con người sợ hãi phần vô thức chưa biết trong chính họ! Tất cả bọn họ đều cảm thấy những quy luật trong đời sống của mình không còn đúng đắn nữa, rằng họ đang sống theo những điều răn lỗi thời. Cả tôn giáo lẫn đạo đức của họ đều chẳng còn phù hợp với nhu cầu của chúng ta nữa. Hơn một thế kỷ nay, châu Âu chỉ biết học hành và xây dựng các nhà máy. Họ biết chính xác cần bao nhiêu gam thuốc súng để giết chết một con người, nhưng lại chẳng biết cách cầu nguyện với Chúa. Họ mù tịt về cách giải trí cho bản thân, dẫu chỉ trong một tiếng đồng hồ. Hãy nhìn đám sinh viên đang chè chén trong quán rượu kìa! Hoặc nhìn vào bất cứ khu giải trí nào mà tầng lớp giàu có lui tới! Thật vô vọng làm sao! Bạn tôi ơi, Sinclair ạ, chẳng có niềm vui sướng hay sự thanh thản nào có thể sinh ra từ tất cả những thứ đó. Những sinh vật cứ di chuyển bất an trong đám đông kia đều ngập tràn nỗi sợ hãi và sự độc ác, chẳng ai tin tưởng ai cả. Họ bám víu vào những lý tưởng đã lụi tàn, và ném đá bất cứ ai đưa ra một lý tưởng mới. Tớ cảm thấy những giông bão đang chực chờ phía trước chúng ta. Chúng sẽ đến, tin tớ đi, chúng sẽ đến sớm thôi! Dĩ nhiên là thế giới sẽ chẳng khá lên đâu! Dù công nhân có tàn sát các nhà chủ, hay người Nga và người Đức bắn giết lẫn nhau, thì đó cũng chỉ là sự thay đổi những kẻ nắm quyền mà thôi. Nhưng nó sẽ không vô ích. Nó sẽ giải phóng thế giới khỏi xiềng xích của những lý tưởng đương thời, sẽ có một cuộc quét sạch những vị thần thời kỳ đồ đá. Thế giới, như nó đang hiện hữu lúc này, muốn chết đi, muốn diệt vong, và nó sẽ phải diệt vong.”

“Và chuyện gì sẽ xảy ra với chúng ta khi đó?” tôi hỏi.

“Với chúng ta ư? Ồ, có lẽ chúng ta cũng sẽ tiêu vong thôi. Bọn chúng cũng có thể sát hại những kẻ ở vị thế như chúng ta. Chỉ là chúng ta sẽ không bị xóa sổ hoàn toàn mà thôi. Ý chí của tương lai sẽ tự thực hiện hóa từ những gì còn sót lại từ ảnh hưởng của chúng ta, hoặc với sự trợ giúp của những người trong chúng ta sống sót. Ý chí của nhân loại sẽ tự khẳng định, thứ mà châu Âu của chúng ta từ lâu đã cố gắng dìm chết trong cái chợ trời bán buôn những sản phẩm chế tạo bằng khoa học. Và rồi người ta sẽ thấy rằng chẳng có điểm chung nào giữa ý chí của nhân loại với ý chí của các cộng đồng đương thời chúng ta, của các quốc gia và dân tộc, của các hội đoàn và nhà thờ. Nhưng điều mà tự nhiên muốn ở con người, lại được khắc họa trong số ít những cá thể độc lập, trong cậu và trong tớ. Nó được tìm thấy ở Jesus, ở Nietzsche. Đối với những điều này (những dòng tư duy duy nhất có thể tự thay đổi lộ trình mỗi ngày) sẽ luôn có chỗ đứng khi các cộng đồng đương thời sụp đổ.”

Trời đã khuya khi chúng tôi dừng chân trước một khu vườn bên bờ sông.

“Bọn tớ sống ở đây,” Demian nói. “Hãy đến thăm bọn tớ sớm nhé! Bọn tớ sẽ đợi cậu.”

Tôi vui vẻ bước đi trên chặng đường dài về nhà trong màn đêm đã trở nên lạnh lẽo. Lác đác đó đây, những tên sinh viên say xỉn đang loạng choạng đi qua thị trấn. Tôi từng nhiều khi cảm nhận rõ rệt, lúc thì với cảm giác thiếu thốn, lúc thì với sự khinh miệt, sự tương phản giữa cái kiểu vui vẻ kỳ cục của bọn chúng với cuộc đời cô độc của tôi. Nhưng giờ đây, tĩnh lặng và mạnh mẽ trong ý thức về một sức mạnh thầm kín, tôi cảm thấy chưa bao giờ hơn thế rằng điều đó chẳng hề ảnh hưởng gì đến mình, rằng thế giới của bọn chúng cách xa thế giới của tôi biết bao. Tôi tự nhắc mình nhớ đến các vị quan chức ở thị trấn quê hương, những ông cụ đáng kính, những kẻ vẫn bám víu lấy ký ức về những học kỳ chè chén của họ như thể bám víu lấy một thiên đường hạnh phúc, và thực hành một thứ tín ngưỡng gợi lại hồi ức về cái “tự do” đã mất của đời sinh viên với tất cả sự nghiêm túc mà một nhà thơ hay một kẻ lãng mạn nào đó dành để kể về thời thơ ấu của mình. Đâu đâu cũng thế! Đâu đâu người ta cũng tìm kiếm “tự do” và “hạnh phúc” ở đằng sau, ở quá khứ, vì sợ phải đối mặt với trách nhiệm của chính mình, sợ bị cảnh báo rằng họ không đang tự vạch lối đi riêng, mà chỉ đang đi theo con đường của cả thế giới. Hai hoặc ba năm trôi qua trong việc chè chén và vui chơi phè phởn, rồi họ luồn cúi chui vào cái mái nhà chung để trở thành những ông cụ nghiêm túc phục vụ nhà nước. Vâng, nó mục rữa, toàn bộ hệ thống của chúng ta đã mục rữa và những trò ngớ ngẩn của sinh viên này thực ra còn đỡ ngu ngốc và ít tồi tệ hơn hàng trăm thứ khác.

Thế nhưng, khi về đến căn nhà ở tít đằng xa của mình và lên giường đi ngủ, tất cả những suy nghĩ ấy đều bay biến. Mọi thứ khác đều chìm vào trạng thái mong chờ khi tôi hướng về việc thực hiện lời hứa dành cho mình ngày hôm đó. Ngay khi muốn, vào buổi sáng nếu tôi thích, tôi có thể gặp mẹ của Demian. Cứ để cho lũ sinh viên chè chén và xăm trổ mặt mày, cứ để cho thế giới mục rữa và đứng trước bờ vực diệt vong — điều đó thì dính dáng gì đến tôi chứ? Tôi chỉ đang chờ đợi một điều duy nhất, đó là định mệnh của tôi sẽ hội ngộ tôi trong một bức tranh mới.

Tôi tỉnh dậy muộn vào sáng hôm sau từ một giấc ngủ sâu. Ngày mới mở ra trước mắt tôi như một ngày lễ trang nghiêm, thứ mà tôi chưa từng trải nghiệm kể từ những dịp lễ Giáng sinh thời thơ ấu. Tôi ngập tràn một nỗi bồn chồn sâu sắc, nhưng hoàn toàn không hề sợ hãi. Tôi cảm thấy một ngày trọng đại đã mở ra với mình. Tôi nhìn và cảm nhận thế giới xung quanh mình đã thay đổi: nó tràn ngập những điềm báo thầm kín, đầy mong đợi và trang nghiêm. Ngay cả làn mưa thu lất phất rơi cũng thật đẹp đẽ, đượm thứ âm nhạc tĩnh lặng, hân hoan và trang nghiêm của một ngày lễ. Lần đầu tiên thế giới bên ngoài hòa nhịp với thế giới nội tâm của tôi — khi ấy chính là ngày lễ của tâm hồn, khi ấy sự sống mới đáng giá làm sao! Không một ngôi nhà, không một ô cửa hàng, không một gương mặt nào ngoài đường có thể làm tôi xao lãng. Mọi thứ đều diễn ra đúng như nó phải thế, nhưng lại không mang vẻ trống rỗng của những ngày thường nhật và thói quen. Nó tựa như thiên nhiên đầy mong đợi, đứng ngập ngừng trong sự kính sợ để đón chào định mệnh của mình. Thuở nhỏ, tôi vẫn thường nhìn thế giới như thế vào buổi sáng của một ngày đại lễ, ngày Giáng sinh hay Phục sinh. Tôi đã không biết rằng thế giới này vẫn có thể đẹp đẽ đến nhường ấy. Tôi đã quen với việc sống khép kín trong lòng mình và tự bằng lòng với ý niệm rằng sự thấu hiểu của tôi đối với thế giới bên ngoài đã mất đi, rằng việc đánh mất những sắc màu rực rỡ là điều tất yếu gắn liền với sự phai tàn của tầm nhìn thời thơ ấu.

Và rồi khoảnh khắc ấy cũng đến, khi tôi tìm lại được khu vườn ở vùng ngoại ô, nơi cánh cổng mà tôi đã nói lời chia tay Max Demian vào tối hôm trước. Ẩn khuất sau những hàng cây trong màn sương mưa xám xợt là một ngôi nhà nhỏ, sáng sủa và ấm cúng, những bông hoa cao vút đứng sau một vách kính lớn, và đằng sau những ô cửa sổ lấp lánh là những bức tường phòng tối tăm với tranh ảnh và giá sách. Cửa trước dẫn thẳng vào một sảnh nhỏ, và một người hầu già lặng lẽ, mặc đồ đen với chiếc tạp dã trắng, đã dẫn tôi vào và đón lấy chiếc áo mưa trên người tôi.

Bà để tôi ở lại một mình ngoài sảnh. Tôi đảo mắt nhìn xung quanh. Tôi ngoảnh nhìn khắp chốn; và ngay lập tức, tôi rơi vào giữa giấc mơ của mình. Trên bức tường gỗ tối màu phía trên một khung cửa, được lồng kính trong khung đen, treo một bức tranh mà tôi vô cùng quen thuộc: con chim của tôi với chiếc mào diều hâu vàng óng, đang vùng vẫy thoát ra khỏi quả cầu. Xúc động nghẹn ngào, tôi đứng sững lại. Trái tim tôi vừa mừng vừa tủi, tựa như trong khoảnh khắc ấy, tất cả những gì tôi đã làm và đã trải qua đều dội về như một câu trả lời và sự viên mãn. Tựa như một tia chớp, hàng loạt hình ảnh lướt qua tâm hồn tôi: quê hương tôi, ngôi nhà của cha tôi, với huy hiệu bằng đá cổ kính trên vòm cửa, cậu bé Demian đang vẽ huy hiệu, chính tôi thuở nhỏ, đầy sợ hãi dưới bùa chú độc ác của kẻ thù Kromer, chính tôi, thời niên thiếu, ngồi bên chiếc bàn trong căn phòng nhỏ ở trường đang vẽ con chim trong giấc mơ, tâm hồn bị mắc kẹt trong cái lưới do chính mình dệt nên, và tất cả, tất cả cho đến khoảnh khắc này lại vang dội trong tôi một lần nữa, được khép lại, được đáp lời, được chuẩn thuận.

Với đôi mắt nhòa lệ, tôi đờ đẫn nhìn chằm chằm vào bức tranh của mình và đọc trong cuốn sách của tâm hồn. Ánh mắt tôi hạ xuống. Ngay khung cửa mở bên dưới bức tranh con chim là một người phụ nữ cao ráo trong bộ đầm tối màu. Chính là bà.

Tôi không thốt nên lời. Người phụ nữ đẹp đẽ mỉm cười với tôi một cách thân thiện bên dưới những đường nét giống con trai bà, vượt lên trên thời gian và tuổi tác, tràn ngập một ý chí đầy sinh khí. Ánh nhìn của bà là sự viên mãn, lời chào của bà đồng nghĩa với việc trở về nhà. Trong thinh lặng, tôi chìa cả hai tay về phía bà. Bà nắm lấy đôi bàn tay tôi bằng đôi bàn tay rắn rỏi và ấm áp của bà.

“Cậu là Sinclair. Tôi nhận ra cậu ngay lập tức. Tôi rất vui được gặp cậu!”

Giọng bà trầm ấm, tôi uống lấy nó như thứ rượu ngọt ngào. Và giờ đây tôi ngước nhìn lên khuôn mặt tĩnh lặng của bà, nhìn vào đôi mắt đen sâu thẳm không thấu đáy. Tôi ngắm cái miệng tươi tắn, chín mọng của bà, chiếc trán vương giả mang dấu ấn ấy.

“Tôi vui biết bao!” tôi nói với bà và hôn lên đôi bàn tay bà. “Tôi tin rằng mình đã ở trên đường đi suốt cả cuộc đời — nhưng giờ đây tôi đã được trở về nhà.”

Bà mỉm cười dịu dàng như một người mẹ.

“Chẳng ai thực sự trở về nhà cả,” bà dịu dàng đáp. “Nhưng nơi nào những con đường thân hữu giao hội, thì cả thế giới trong chốc lát sẽ trông giống như nhà.”

Bà đã diễn tả lại chính xác những gì tôi từng cảm nhận trên con đường đến gặp bà. Giọng nói và lời lẽ của bà giống hệt con trai bà, nhưng lại mang nét gì đó hoàn toàn khác biệt. Mọi thứ đều trưởng thành hơn, ấm áp hơn, vững chãi hơn. Nhưng cũng giống như Max trong những năm tháng qua chưa từng để lại ấn tượng là một cậu nhóc đơn thuần đối với bất cứ ai, mẹ của anh cũng không hề trông giống mẹ của một đứa con trai đã trưởng thành, hơi thở từ khuôn mặt và mái tóc bà mới trẻ trung và ngọt ngào làm sao, làn da vàng óng mới mịn màng làm sao, đôi môi mới căng mọng làm sao. Bà đứng trước mặt tôi còn mang phong thái vương giả hơn cả trong giấc mơ. Sự hiện diện của bà chính là niềm hạnh phúc của tình yêu, ánh nhìn của bà chính là sự viên mãn.

Và thế đấy, đây chính là bức tranh mới, nơi định mệnh của tôi bày tỏ chính mình, không còn khắc nghiệt, không còn lẻ loi, mà đã trưởng thành và tràn trề hy vọng. Tôi không đưa ra một quyết tâm nào, không lập một lời thề nguyền nào. Tôi đã đạt được một đích đến, tôi đã chạm tới một điểm cao trên hành trình, từ đó con đường phía trước mở ra, rộng rãi và xinh đẹp, dẫn đến những vùng đất hứa hẹn, được che bóng bởi những tán cây hạnh phúc cận kề, được làm dịu mát bởi những khu vườn hoan ca. Mặc cho thế gian ra sao, tôi vẫn hạnh phúc khi biết được sự tồn tại của người phụ nữ này trên đời, được uống lấy giọng nói của bà, được cảm nhận sự hiện diện của bà. Dù bà có là mẹ, là tình nhân hay là nữ thần đối với tôi — thì điều đó có gì quan trọng miễn là bà vẫn hiện hữu! Miễn là con đường của tôi đi sát bên đường của bà!

Bà chỉ tay về phía bức tranh con chim diều hâu của tôi.

“Chưa bao giờ Max lại cảm thấy vui mừng đến thế như khi nhận được bức tranh con chim này do cậu gửi tới,” bà trầm ngâm nói. “Và tôi cũng rất vui. Bọn tôi đã ngóng chờ cậu, và khi bức tranh đến nơi, chúng tôi biết rằng cậu đang trên đường đến với chúng tôi. Hồi cậu còn là một cậu bé, Sinclair ạ, con trai tôi hôm nọ từ trường về và nói: ‘Có một cậu nhóc mang dấu ấn trên trán, cậu ta chắc chắn phải là bạn của con.’ Đó chính là cậu đấy. Cậu đã trải qua không ít gian truân, nhưng chúng tôi vẫn luôn đặt niềm tin ở cậu. Có lần trong kỳ nghỉ khi cậu ở nhà, Max đã gặp lại cậu. Lúc đó cậu khoảng mười sáu tuổi. Max đã kể cho tôi nghe——”

Tôi ngắt lời: “Ôi, sao cậu ấy lại kể với cô chuyện đó cơ chứ. Đó là khoảng thời gian tồi tệ nhất đời cháu!”

“Ừ, Max đã nói với tôi rằng: ‘Giờ thì Sinclair sắp phải trải qua khoảng thời gian khó khăn nhất. Cậu ấy đang cố gắng trốn chạy để hòa nhập vào cộng đồng, cậu ấy thậm chí còn bắt đầu chè chén với những người khác; nhưng cậu ấy sẽ không thành công đâu. Dấu ấn của cậu ấy đã lu mờ đi, nhưng nó vẫn âm thầm tỏa sáng.’ Chẳng phải đúng là thế sao?”

“Ồ vâng, đúng thế, hoàn toàn chính xác. Sau đó cháu tìm thấy Beatrice, và cuối cùng một người dẫn đường đã đến với cháu. Tên ông ấy là Pistorius. Lần đầu tiên cháu hiểu rõ vì sao tuổi thơ của mình lại gắn kết sâu sắc với Max đến vậy, vì sao cháu không thể dứt ra khỏi cậu ấy. Thưa cô — thưa mẹ thân yêu, lúc ấy cháu từng nghĩ mình sẽ phải tự kết liễu đời mình. Con đường ấy đối với ai cũng khó khăn đến thế sao?”

Bà để những ngón tay luồn qua mái tóc tôi, nhẹ nhàng tựa như một làn gió thoảng.

“Được sinh ra chưa bao giờ là điều dễ dàng cả. Cậu biết đấy, con chim chui ra khỏi vỏ trứng đâu phải không tốn chút sức lực nào. Hãy nhìn lại và tự hỏi xem: con đường lúc đó khó khăn lắm ư? — chỉ khó khăn thôi sao? Chẳng lẽ nó không hề đẹp đẽ hay sao? Cậu có thể tìm được một con đường nào đẹp đẽ hơn, dễ dàng hơn thế nữa không?”

Tôi lắc đầu.

“Nó rất khó,” tôi nói, như thể đang mơ màng, “nó rất khó, cho đến khi giấc mơ xuất hiện.”

Bà gật đầu và nhìn tôi đầy thấu thấu cảm.

“Đúng vậy, người ta phải tìm thấy giấc mơ của chính mình, khi ấy con đường mới trở nên dễ dàng. Nhưng chẳng có giấc mơ nào kéo dài mãi mãi. Mỗi giấc mơ qua đi sẽ giải phóng một giấc mơ mới, và chẳng nên bám víu vào bất cứ giấc mơ nào cả.”

Tôi giật mình. Đó đã là một lời cảnh báo ư? Đó đã là một sự rào đón ngăn cản ư? Nhưng chẳng hề gì, tôi sẵn sàng để cho bà dẫn dắt, và chẳng màng truy vấn về hồi kết.

“Cháu không biết,” tôi nói, “giấc mơ của mình sẽ kéo dài trong bao lâu. Cháu ước gì nó kéo dài mãi mãi. Định mệnh của cháu đã tiếp đón cháu dưới bức tranh con chim, tựa như một người mẹ, và như một người tình. Cháu thuộc về định mệnh và chẳng thuộc về ai khác nữa.”

“Chừng nào giấc mơ còn là định mệnh của cậu, chừng đó cậu phải giữ trọn sự trung thành với nó,” bà nói, như một lời khẳng định đầy nghiêm túc cho nhận xét của tôi.

Tôi cảm thấy vô cùng buồn bã, và tha thiết ước gì mình được chết ngay trong khoảnh khắc mê đắm này; tôi cảm thấy những giọt nước mắt — ôi đã bao lâu rồi tôi không khóc — không kìm nén được mà trào dâng lấn át lấy tôi. Tôi phũ phàng quay mặt đi chỗ khác. Tôi bước đến bên cửa sổ, nhìn ra ngoài, đôi mắt nhòa lệ hướng qua những chậu hoa.

Tôi nghe thấy giọng bà vang lên phía sau; nó vẫn điềm tĩnh thế nhưng lại đong đầy sự dịu dàng, tựa như một chiếc chén chứa chan đầy rượu.

“Sinclair, sao cậu lại trẻ con thế nhỉ! Dĩ nhiên định mệnh yêu cậu rồi. Sẽ có ngày nó thuộc về cậu hoàn toàn, đúng như những gì cậu đã mơ ước, nếu cậu giữ trọn lòng trung thành với nó.”

Tôi đã trấn tĩnh lại và quay mặt về phía bà. Bà đưa tay ra cho tôi.

“Tôi có một vài người bạn,” bà mỉm cười nói, “rất ít, cực kỳ ít những người bạn tâm giao, những người gọi tôi là Mẹ Eve. Nếu thích, cậu cũng có thể gọi tôi như thế.”

Bà dẫn tôi ra cửa, mở nó ra và hướng về phía khu vườn. “Chắc cậu sẽ tìm thấy Max ở ngoài đó đấy.”

Tôi đứng dưới những tán cây cao, bàng hoàng và ngây dại. Tôi không biết mình tỉnh táo hơn hay đang chìm trong giấc mơ hơn bao giờ hết. Mưa nhỏ tí tách rơi từ những vòm lá. Tôi chậm rãi bước đi qua khu vườn trải dài dọc theo bờ sông. Cuối cùng tôi cũng tìm thấy Demian. Anh đang đứng trong một chòi nghỉ mát ngoài trời. Cởi trần đến thắt lưng, anh đang tập đấm bốc với một chiếc túi cát nhỏ treo lủng lẳng từ một thanh xà.

Sững sờ, tôi đứng ngây ra đó. Trông Demian thật tráng lệ; bờ ngực rộng, cái đầu nam tính cứng cáp, đôi tay giơ cao mới khỏe khoắn và vạm vỡ làm sao. Những chuyển động xuất phát từ phần hông, bờ vai, các khớp tay, linh hoạt tựa như nước tuôn ra từ một mạch nguồn sức mạnh.

“Demian!” tôi gọi. “Cậu đang làm gì đấy?”

Anh vui vẻ cười lớn.

“Tớ đang tập thể dục. Tớ đã hứa đấu quyền anh với anh chàng người Nhật nhỏ con; gã đó linh hoạt như một con mèo, và dĩ nhiên cũng láu cá y như thế. Nhưng gã sẽ không đời nào khuất phục được tớ đâu. Tớ còn nợ gã một trận đòn nhỏ nữa đấy.”

Anh mặc chiếc áo sơ mi và áo khoác vào.

“Cậu đã gặp mẹ rồi chứ?” anh hỏi.

“Rồi, Demian, mẹ cậu tuyệt vời làm sao! Mẹ Eve! Cái tên ấy hợp với bà ấy quá mức; bà ấy giống như người mẹ của mọi sinh linh.”

Anh đăm đăm nhìn vào mặt tôi một thoáng đầy trầm ngâm.

“Cậu biết tên của mẹ rồi ư? Cậu phải lấy làm tự hào đấy, cậu bạn trẻ ạ. Cậu là người duy nhất được mẹ nói cho biết điều đó ngay trong giờ đầu tiên quen biết đấy.”

Từ ngày hôm đó trở đi, tôi ra vào ngôi nhà ấy như một người con trai và người em trai, nhưng cũng đồng thời như một người tình. Khi tôi khép cánh cổng lại sau lưng, thậm chí ngay cả khi tôi nhìn thấy những tán cây cao của khu vườn xuất hiện từ đằng xa, tôi cũng đã thấy hạnh phúc rồi. Bên ngoài là “thực tại,” bên ngoài là những con đường và ngôi nhà, con người và các thể chế, thư viện và giảng đường — còn ở bên trong này là tình yêu và đời sống tâm hồn, ở đây chính là vương quốc của những câu chuyện cổ tích và giấc mơ. Thế nhưng chúng tôi chẳng hề sống tách biệt khỏi thế giới. Trong tư tưởng và lời nói, chúng tôi thường sống giữa lòng thế giới ấy, chỉ là trên một bình diện khác. Chúng tôi không bị phân tách với đại đa số chúng sinh bởi những ranh giới, mà đúng hơn là bởi một cách nhìn nhận khác biệt. Nhiệm vụ của chúng tôi là trở thành một hòn đảo giữa thế gian, có lẽ là một tấm gương, dẫu sao đi nữa thì cũng để tuyên bố rằng việc sống một cuộc đời theo cách khác hoàn toàn là điều khả thi. Tôi, kẻ từng bị cô lập trong suốt một thời gian dài, đã học được rằng sự đồng cảm cộng hưởng có thể đạt đến mức độ nào giữa những con người từng trải qua sự cô độc tột cùng. Tôi không còn mong muốn quay trở lại những bàn tiệc của những kẻ hạnh phúc, những buổi tiệc tùng của đám người vui vẻ. Tôi không còn cảm thấy ghen tị hay nhớ nhung khi nhìn thấy những kẻ khác sống quần tụ bầy đàn. Và từng bước một, tôi được điểm đạo vào bí mật của những kẻ mang “dấu ấn.”

Chúng tôi, những kẻ mang dấu ấn, có lẽ hoàn toàn có cơ sở khi bị thế giới xem là kỳ quặc — vâng, thậm chí là điên rồ và nguy hiểm. Bởi vì chúng tôi thức tỉnh, hoặc đang thức tỉnh, và nỗ lực của chúng tôi là được thức tỉnh một cách trọn vẹn hơn nữa, trong khi những kẻ khác lại tha thiết mưu cầu hạnh phúc, bám víu lấy bầy đàn, lấy những quan điểm và lý tưởng mà họ vơ vào làm của riêng, ôm lấy những bổn phận giống nhau, đặt cuộc đời và hạnh phúc của mình phụ thuộc vào những lợi ích chung. Quả thực, có một sự vĩ đại và mạnh mẽ nhất định trong nỗ lực của họ. Nhưng trong khi, từ góc nhìn của chúng tôi, những kẻ mang dấu ấn thực hiện ý chí của tự nhiên với tư cách là những cá nhân và những con người của tương lai, thì những kẻ kia lại kiên trì trong một sự bướng bỉnh cản trở mọi tiến bộ. Đối với họ, nhân loại — thứ mà họ yêu quý y như chúng ta — là một cái gì đó đã hoàn thiện, phải được gìn giữ và bảo vệ. Còn đối với chúng tôi, nhân loại là một tương lai xa xôi, nơi tất cả chúng ta đang trên đường hướng tới. Chẳng ai có thể tưởng tượng nổi tương lai này, cũng chẳng có luật lệ nào của nó được viết ra trong bất kỳ cuốn sách nào.

Bên cạnh Mẹ Eve, Max và tôi, vòng tròn của chúng tôi còn có sự góp mặt ở những mức độ thân thiết khác nhau của rất nhiều những kẻ tìm kiếm đủ mọi thể loại. Nhiều người trong số họ đang đi trên những con đường riêng biệt của mình, đã đặt ra những mục tiêu riêng và tuân theo những quan điểm cùng bổn phận đặc thù. Trong số đó có các nhà chiêm tinh và kabbalah, cả một tín đồ của Bá tước Tolstoy, và đủ loại người dịu dàng, rụt rè, nhạy cảm, những kẻ theo các giáo phái mới, những người thực hành tín ngưỡng Ấn Độ, những người ăn chay và cả những người khác nữa. Với tất cả những người đó, chúng tôi thực ra chẳng có điểm chung nào về mặt tinh thần, ngoại trừ sự tôn trọng mà mỗi người dành cho giấc mơ đời sống thầm kín của kẻ khác. Một số người có mối liên hệ gần gũi hơn với chúng tôi, chẳng hạn như những kẻ dò dẫm tìm kiếm dấu vết của nhân loại hướng về các vị thần và những lý tưởng mới trong quá khứ, những nghiên cứu của họ thường gợi cho tôi nhớ đến người bạn Pistorius của mình. Họ mang theo sách vở, dịch các văn bản từ ngôn ngữ cổ cho chúng tôi và cho chúng tôi xem hình minh họa về các biểu tượng và nghi lễ cổ đại. Họ dạy chúng tôi cách nhìn nhận rằng tất cả những lý tưởng của nhân loại cho đến nay đều có cội nguồn từ những giấc mơ của tâm hồn vô thức, những giấc mơ mà trong đó nhân loại đang tự mò mẫm dấn thân vào tương lai, được dẫn đường bởi những linh cảm về tiềm năng của tương lai. Cứ thế, chúng tôi đi qua lịch sử tôn giáo của thế giới cổ đại với hàng ngàn vị thần, cho đến buổi bình minh của Kitô giáo. Những lời thú tội của các vị thánh cô độc là điều chúng tôi đều biết rõ, cùng với những biến đổi tôn giáo qua từng chủng tộc. Và từ tất cả những kiến thức thu nhận được ấy đã đẻ ra một sự chỉ trích đối với thời đại chúng ta và châu Âu đương đại, đối với lục địa này — nơi qua những nỗ lực khổng lồ đã tạo ra những thứ vũ khí mới vô cùng mạnh mẽ cho nhân loại, để rồi cuối cùng rơi vào một sự tàn phá tinh thần sâu sắc mà hậu quả của nó rốt cuộc đang dần lộ diện. Bởi vì nó đã chiếm được cả thế giới, để rồi đánh mất chính linh hồn mình.

Đồng hành cùng chúng tôi còn có cả những tín đồ thực thụ, những người biện hộ cho các học thuyết cứu rỗi mà họ đặt trọn niềm hy vọng lớn lao vào hiệu quả của chúng. Có những Phật tử muốn cải đạo châu Âu, có những môn đồ của Tolstoy, và của các giáo phái khác. Chúng tôi trong vòng tròn nhỏ hẹp của mình chỉ lắng nghe, chứ không chấp nhận bất kỳ học thuyết nào trong số đó ngoại trừ dưới dạng các biểu tượng. Chúng tôi, những kẻ mang dấu ấn, chẳng hề bận tâm đến việc tạo dựng tương lai. Đối với chúng tôi, mọi giáo phái, mọi học thuyết cứu rỗi đều hiển hiện rõ ràng là đã chết yểu và vô dụng ngay từ khi chưa ra đời. Toàn bộ bổn phận, định mệnh của chúng tôi, như chúng tôi cảm nhận được, chính là đạt đến sự tự nhận thức, để trong chúng ta tự nhiên có thể tìm thấy không gian cho những hoạt động trọn vẹn của nó, và để tương lai vô định có thể tìm thấy chúng ta trong tư thế sẵn sàng đảm nhận bất kỳ vai trò nào được phân phó.

Dù chúng tôi có bày tỏ quan điểm của mình bằng ngần ấy lời lẽ hay không, thì rõ ràng với tất cả chúng tôi rằng một cuộc sụp đổ của thế giới đương đại đang đến gần, theo sau đó sẽ là một sự tái sinh. Demian đã nói với tôi nhiều hơn một lần: “Những gì sắp đến là vượt quá sức tưởng tượng. Linh hồn của châu Âu là một con thú đã bị xích lại trong một khoảng thời gian dài vô tận. Khi nó được giải phóng, những chuyển động đầu tiên của nó sẽ chẳng mấy thiện cảm đâu. Nhưng con đường nó sẽ đi, dù trực tiếp hay gián tiếp, không phải là điều quan trọng, miễn là nhu cầu chân chính của linh hồn được thực hiện, cái linh hồn đã bị đánh lừa và làm cho lù đù trong suốt chừng ấy thời gian. Khi đó ngày của chúng ta sẽ đến, khi đó chúng ta sẽ cần thiết, không phải với tư cách những kẻ dẫn đường hay những nhà lập pháp mới — chúng ta sẽ không sống để chứng kiến những luật lệ mới ấy — mà đúng hơn là với tư cách những tình nguyện viên, những kẻ sẵn sàng tuân theo và đứng ở bất cứ nơi nào định mệnh kêu gọi chúng ta. Nhìn xem, tất cả mọi người đều sẵn sàng làm những điều khó tin khi lý tưởng của họ bị đe dọa. Nhưng chẳng có ma nào đứng ra khi một lý tưởng mới, một sự thôi thúc mới, có lẽ đầy nguy hiểm và kỳ lạ của sự tăng trưởng tâm thần tự tuyên bố. Chúng ta sẽ là một trong số ít những kẻ có mặt ở đó, sẵn sàng tiến bước. Chính vì mục đích đó mà chúng ta đã được chọn lựa, y như Cain từng được đánh dấu bằng dấu ấn để khơi gợi sự sợ hãi và căm ghét, để xua đuổi những con người thời đại ông khỏi sự tồn tại điền viên chật hẹp để bước vào những đồng cỏ rộng lớn của một định mệnh vĩ đại hơn. Tất cả những con người có ảnh hưởng đến bước tiến của nhân loại, tất cả bọn họ, không phân biệt, đều nợ năng lực và hiệu quả hoạt động của mình ở chỗ họ đã sẵn sàng làm theo tiếng gọi của định mệnh. Điều đó đúng với cả Napoleon và Bismarck. Mục đích trước mắt mà họ hướng năng lượng vào không nằm trong sự lựa chọn của họ. Nếu Bismarck thấu hiểu những người xã hội dân chủ và dấn thân cùng họ, ông ấy đã là một kẻ khôn ngoan, nhưng ông ấy sẽ không bao giờ là công cụ của định mệnh. Điều tương tự cũng áp dụng cho Napoleon, cho Caesar, cho Loyola, cho tất cả bọn họ! Người ta phải luôn nhìn nhận những thứ như vậy từ góc độ sinh học và tiến hóa! Khi những biến đổi diễn ra trên bề mặt trái đất đưa những động vật sống dưới nước lên cạn, và ngược lại, thì những cá thể sẵn sàng hoàn thành chức năng của mình như những công cụ của định mệnh đã tạo ra những điều mới mẻ và chưa từng có, đồng thời có thể, thông qua những sự thích nghi mới, cứu lấy giống loài của mình. Liệu những cá thể đó có phải là những kẻ trước đó từng bảo thủ và gìn giữ hiện trạng, hay là những kẻ quái dị và cách mạng, thì không ai biết được. Họ sẵn sàng để được định mệnh sử dụng, và chính vì thế họ mới có thể giúp giống loài của mình vượt qua một giai đoạn tiến hóa mới. Điều đó thì chúng ta biết chắc. Chính vì thế chúng tôi muốn được sẵn sàng.”

Mẹ Eve thường có mặt khi những cuộc trò chuyện như thế diễn ra, nhưng bà không hề tham gia. Đối với mỗi người trong chúng tôi chọn bộc lộ suy nghĩ của mình, bà tựa như một người lắng nghe và là một tiếng vang, tràn ngập niềm tin, tràn ngập sự thấu hiểu. Có cảm tưởng như mọi ý tưởng của chúng tôi đều xuất phát từ bà và lại quay trở về với bà. Niềm hạnh phúc của tôi là được ngồi bên bà, được thỉnh thoảng lắng nghe giọng nói của bà, và được hòa mình vào bầu không khí đậm chất trưởng thành và tâm hồn bao bọc lấy bà.

Bà cảm nhận được ngay lập tức khi một sự thay đổi đang diễn ra trong tôi, khi tâm hồn tôi trăn trở, hoặc khi một sự đổi mới đang tiến hành. Tôi có cảm giác như những giấc mơ tôi thấy trong giấc ngủ đều do bà truyền cảm hứng. Tôi thường kể chúng cho bà nghe. Bà thấy chúng hoàn toàn dễ hiểu và tự nhiên, chẳng có điểm kỳ quặc nào mà bà không thể thấu suốt rõ ràng. Có một dạo tôi mơ những giấc mơ giống như sự tái hiện lại những cuộc trò chuyện trong ngày. Tôi mơ rằng cả thế giới đang nổi dậy, và rằng tôi, một mình hoặc cùng với Demian, đang hồi hộp chờ đợi tín hiệu của định mệnh. Định mệnh vẫn ẩn giấu một nửa, nhưng ít nhiều mang những nét của Mẹ Eve — được bà lựa chọn hoặc chối bỏ, đó chính là định mệnh.

Thỉnh thoảng bà mỉm cười nói: “Giấc mơ của cậu chưa hoàn chỉnh đâu, Sinclair, cậu đã quên mất phần tuyệt vời nhất rồi” — và đôi khi chuyện xảy ra là lúc đó tôi sực nhớ ra, và không thể hiểu nổi sao mình lại có thể quên mất bất kỳ chi tiết nào trong số đó.

Có lúc tôi thấy bất mãn và bị dằn vặt bởi dục vọng, tôi nghĩ mình không thể chịu đựng việc nhìn thấy bà ở bên thêm phút giây nào nữa mà không ôm chầm lấy bà. Bà nhận ra điều đó ngay tức khắc. Có lần, khi tôi đã lánh mặt mấy ngày liền và quay trở lại trong tâm trạng bấn loạn, bà kéo tôi sang một bên và nói: “Cậu không nên thả mình vào những mong muốn mà bản thân cậu không tin tưởng, tôi biết cậu đang ao ước điều gì. Cậu phải từ bỏ những ham muốn ấy, hoặc là hoàn toàn đầu hàng trước chúng. Nếu có ngày cậu có thể cất lời, với niềm xác tín rằng những khát khao của mình sẽ được viên mãn, thì khi đó cậu mới tìm thấy sự thỏa mãn. Nhưng cậu khao khát, rồi lại hối hận, rồi lại sợ hãi. Cậu phải vượt qua tất cả những điều đó. Tôi sẽ kể cho cậu nghe một câu chuyện cổ tích.”

Và bà kể cho tôi nghe về một chàng trai trẻ đem lòng yêu một ngôi sao. Anh ta đứng trên bờ biển, vươn hai tay ra, và cầu nguyện với ngôi sao. Anh ta mơ về nó và mọi suy nghĩ của anh ta đều hướng về nó. Nhưng anh ta biết, hoặc nghĩ rằng mình biết, rằng một ngôi sao là thứ con người không thể ôm trọn vào lòng. Anh ta đinh ninh rằng định mệnh của mình là yêu một ngôi sao không có hy vọng viên mãn, và từ suy nghĩ đó, anh ta tạo ra cả một bài thơ đời về sự từ bỏ, về nỗi đau khổ âm thầm, trung thực có thể làm cho anh ta trở nên tốt đẹp hơn và thanh tẩy anh ta. Thế nhưng những giấc mơ của anh ta vẫn bay tuốt lên ngôi sao. Lại một đêm nọ, anh ta đứng bên bờ biển, trên một mỏm đá cao. Anh ta đăm đăm nhìn ngôi sao, và tình yêu anh dành cho nó bùng cháy trong lồng ngực. Và trong một khoảnh khắc khát khao tột độ, anh ta tung người lao mình vào không trung để đón lấy ngôi sao. Thế nhưng đúng vào khoảnh khắc lao đi, ý nghĩ ấy vụt qua trong đầu: điều đó là bất khả! Và thế là anh ta rơi xuống vỡ tan tành trên nhữngmỏm đá ở phía dưới. Anh ta không biết cách yêu. Ước gì anh ta có được sự mạnh mẽ trong tâm hồn, vào đúng khoảnh khắc lao đi ấy, để tin vào sự viên mãn cho mong ước của mình, anh ta đã bay vút lên và hòa làm một với ngôi sao.

“Tình yêu không được van xin,” bà nói, “cũng không được đòi hỏi. Tình yêu phải có sức mạnh để hoàn toàn chắc chắn về chính mình. Khi ấy nó không còn bị thu hút nữa, mà chính là kẻ thu hút. Sinclair, tôi đang thu hút tình yêu của cậu. Ngay khi cậu thu hút tình yêu của tôi, tôi sẽ đến. Tôi không muốn tự dưng đem mình ra làm một món quà. Tôi muốn được chinh phục.”

Vào một dịp sau đó, bà lại kể cho tôi nghe một câu chuyện cổ tích khác. Có một người tình, đem lòng yêu mà chẳng có chút hy vọng thành công nào. Anh ta thu mình hoàn toàn vào nội tâm và nghĩ rằng tình yêu sẽ thiêu rụi anh ta. Thế giới đối với anh ta đã lụi tàn, anh ta chẳng còn nhìn thấy bầu trời xanh hay khu rừng biếc nữa, anh ta không nghe thấy tiếng rì rào của con suối, hay âm vang của tiếng đàn harp; tất cả những thứ đó chẳng còn chút ý nghĩa gì với anh ta nữa, và anh ta trở nên nghèo nàn, khốn khổ. Thế nhưng tình yêu của anh ta ngày một lớn dần, và anh ta thà chết đi để chấm dứt tất cả còn hơn là từ bỏ cơ hội sở hữu người phụ nữ xinh đẹp mà anh ta yêu thương. Rồi đột nhiên anh ta cảm thấy tình yêu của mình đã thiêu rụi mọi thứ khác trong anh, nó trở nên mạnh mẽ và tạo ra một sức hút không thể cưỡng lại, người phụ nữ xinh đẹp buộc phải đi theo, bà đã đến và anh đứng đó với hai cánh tay dang rộng để kéo bà vào lòng. Thế nhưng khi bà đứng trước mặt anh, bà hoàn toàn biến đổi, và trong niềm rung cảm tột độ, anh cảm nhận và nhìn thấy rằng mình đã ôm trọn vào vòng tay cả thế giới, thứ mà anh từng đánh mất. Bà đứng trước mặt anh và hiến dâng trọn vẹn cho anh, bầu trời, khu rừng và con suối, tất cả đều được khoác lên mình những sắc màu mới lạ lùng, tất cả đều thuộc về anh, và cất lên tiếng nói của riêng anh. Và thay vì chỉ chinh phục được một người phụ nữ, anh đã ôm trọn cả thế giới vào trái tim mình, và từng ngôi sao trên bầu trời đều bừng sáng trong anh, và lấp lánh truyền ngọn lửa khát khao vào tâm hồn anh. Anh đã yêu, và nhờ đó đã tìm thấy chính mình. Thế nhưng hầu hết mọi người lại chỉ yêu để rồi đánh mất chính mình mà thôi.

Toàn bộ cuộc đời tôi dường như gói gọn trong tình yêu dành cho Mẹ Eve. Thế nhưng mỗi ngày trông bà lại một khác. Nhiều lần tôi cảm nhận rõ rệt rằng không phải thể xác của bà là thứ mà toàn bộ sinh thể tôi đang hướng tới, mà bà là biểu tượng cho nội tâm sâu thẳm của tôi, và rằng bà chỉ muốn dẫn dắt tôi nhìn thấu sâu hơn vào chính mình. Tôi thường nghe những lời thốt ra từ đôi môi bà, nghe như những câu trả lời cho những câu hỏi bỏng cháy được đặt ra bởi phần vô thức trong tôi. Rồi lại có những khoảnh khắc khi ở trước mặt bà, tôi bừng cháy bởi khao khát, để rồi sau đó hôn lên những đồ vật mà bà từng chạm vào. Và dần dần, tình yêu nhục cảm và tình yêu phi nhục cảm, thực tại và biểu tượng hòa quyện vào làm một. Khi ấy chuyện xảy ra là tôi có thể nghĩ về bà ở nhà trong căn phòng của mình với một niềm nồng nhiệt tĩnh lặng. Tôi ngỡ như mình cảm nhận được bàn tay bà trong tay tôi và đôi môi tôi áp chặt vào môi bà. Hoặc khi tôi ở nhà bà, ngước nhìn lên khuôn mặt bà, trò chuyện cùng bà và lắng nghe giọng nói của bà; và tôi không tài nào biết được liệu đó có thực sự là bà, hay chỉ là một giấc mơ. Tôi bắt đầu tiên liệu được cách mà người ta có thể có một tình yêu bền vững và bất diệt. Khi đọc một cuốn sách, tôi thu nhận được tri thức mới, và cảm giác ấy y hệt một nụ hôn từ Mẹ Eve. Bà vuốt ve mái tóc tôi và mỉm cười với tôi, tôi hít hà hương thơm từ đôi môi chín mọng ấm áp của bà, và có cảm giác như mình đang tiến bộ vượt bậc ngay trong nội tâm. Tất cả những gì quan trọng và mang tính định mệnh đối với tôi dường như đều gói gọn trong con người bà. Bà có thể biến hóa thành từng suy nghĩ của tôi, và mỗi suy nghĩ của tôi lại hóa thân thành bà.

Tôi từng sợ rằng sẽ là một sự tra tấn khi phải trải qua hai tuần nghỉ lễ Giáng sinh, bị chia cắt khỏi Mẹ Eve, ở cùng cha mẹ tại nhà. Thế nhưng đó chẳng phải là sự tra tấn, thật tuyệt vời khi được ở nhà và nghĩ về bà. Khi tôi trở lại H——, tôi vẫn tiếp tục lánh mặt khỏi nhà bà thêm hai ngày nữa, cốt để tận hưởng cảm giác an toàn và độc lập từ sự hiện diện thực sự của bà. Tôi cũng mơ những giấc mơ mà trong đó sự hợp nhất của tôi với bà được thực hiện qua hình thức ẩn dụ. Bà là một đại dương, và tôi, một con sông, đang chảy vào đó. Bà là một ngôi sao, và chính tôi cũng là một ngôi sao trên hành trình hướng về phía bà. Chúng tôi cảm thấy bị thu hút lẫn nhau. Chúng tôi gặp nhau, và ở bên nhau mãi mãi, say sưa quay quần bên nhau trong những quỹ đạo sát gần, trong âm nhạc của các tầng trời.

Tôi kể giấc mơ này cho bà nghe, khi tôi đến thăm bà trở lại sau kỳ nghỉ lễ.

“Đó là một giấc mơ đẹp,” bà dịu dàng nói. “Hãy biến nó thành sự thật nhé!”

Có một ngày đầu xuân mà tôi sẽ không bao giờ quên. Tôi bước vào sảnh. Một cánh cửa sổ mở toang và hương thơm ngào ngạt của hoa hyacinth, được cuốn theo một luồng khí ấm áp, lan tỏa khắp căn phòng. Vì chẳng thấy ai ở đó, tôi đi lên lầu hướng về phòng làm việc của Max Demian. Tôi khẽ gõ cửa và bước vào mà không chờ sự cho phép, theo thói quen vẫn làm với cậu ấy.

Căn phòng tối om. Tất cả rèm cửa đều được kéo kín. Cánh cửa dẫn vào một căn phòng nhỏ liền kề đang mở hé, nơi Max đã thiết lập một phòng thí nghiệm hóa học. Từ đó chiếu rọi thứ ánh sáng trắng ngần của mặt trời mùa xuân, xuyên qua những đám mây mưa. Tôi nghĩ chẳng có ai ở đó và kéo vội một tấm rèm ra.

Ở đó, tôi nhìn thấy Max Demian, đang ngồi trên một chiếc đẩu cạnh khung cửa sổ che rèm. Tư thế của cậu ấy gập ghóe và trông lạ lẫm hẳn đi. Ý nghĩ vụt qua trong đầu tôi: Cậu từng nhìn thấy cậu ấy thế này một lần rồi! Hai tay cậu ấy buông thõng bất động bên sườn, hai bàn tay đặt trên đùi; khuôn mặt hơi cúi về phía trước, đôi mắt mở trừng trừng nhưng vô hồn, tựa như đã chết. Trong đôi mắt ấy lấp lánh thứ ánh sáng phản chiếu đục ngầu của một mảnh thủy tinh. Khuôn mặt tái nhợt hướng nội và hoàn toàn vô cảm, ngoại trừ vẻ cứng đờ đến cực độ. Cậu ấy trông giống như chiếc mặt nạ cổ đại của một loài thú nào đó đặt trước cửa đền. Cậu ấy có vẻ như không hề thở.

Ký ức ùa về trong tôi — chính xác là thế, y hệt thế, tôi từng nhìn thấy cậu ấy như thế này, từ nhiều năm trước, khi tôi vẫn còn là một cậu nhóc. Đôi mắt cậu ấy từng trừng trừng hướng vào trong như thế, đôi tay ấy từng nằm bất động sát vào nhau như thế, từng có một con ruồi đang bò ngang qua mặt cậu ấy. Và hồi đó, có lẽ sáu năm về trước, cậu ấy trông cũng già dặn và vô tuổi như thế, chẳng một nếp nhăn nào trên mặt thay đổi.

Tôi hoảng hốt, lặng lẽ bước ra khỏi phòng và đi xuống cầu thang. Ngoài sảnh, tôi gặp Mẹ Eve. Bà trông tái nhợt và có vẻ mệt mỏi: tôi chưa từng thấy bà như thế bao giờ. Một bóng mây lướt qua khung cửa sổ, ánh mặt trời trắng ngần bỗng chốc biến mất.

“Cháu vừa vào phòng Max,” tôi hấp tấp thì thầm. “Đã có chuyện gì xảy ra ư? Cậu ấy đang ngủ, hay đang chìm vào cõi vô định nào đó, cháu không biết nữa; cháu từng thấy cậu ấy như thế một lần rồi.”

“Nhưng cậu không đánh thức cậu ấy chứ?” bà nhanh chóng hỏi.

“Không ạ. Cậu ấy không nghe thấy cháu. Cháu ra ngoài ngay lập tức. Mẹ Eve, nói cho cháu biết đi, chuyện gì đang xảy ra với cậu ấy vậy?”

Bà đưa tay vuốt trán.

“Đừng lo lắng, Sinclair, chẳng có chuyện gì xảy ra với nó đâu. Nó đang rút về cõi nội tâm của chính mình. Sẽ nhanh thôi mà.”

Bà đứng dậy và bước ra khu vườn, mặc dù trời đã bắt đầu mưa. Tôi cảm thấy mình không được phép đi theo bà. Thế nên tôi cứ đi qua đi lại trong sảnh, hít hà hương thơm của hoa hyacinth làm đần độn các giác quan tôi, và đăm đăm nhìn bức tranh con chim của tôi treo phía trên cửa ra vào. Tôi cảm nhận rõ rệt một cách áp lực cái bóng kỳ lạ dường như bao trùm lấy ngôi nhà vào buổi sáng hôm đó. Rốt cuộc là gì chứ? Chuyện gì đã xảy ra vậy?

Mẹ Eve quay lại chẳng bao lâu sau đó. Những giọt mưa đọng lại trên mái tóc đen của bà. Bà ngồi xuống chiếc ghế bành. Bà rất mệt. Tôi tiến lại gần bà, cúi xuống và hôn lên những giọt mưa vương trên tóc bà. Đôi mắt bà sáng rực và dịu dàng, thế nhưng những giọt mưa lại mằn mặn vị nước mắt.

“Cháu vào xem cậu ấy thế nào nhé?” tôi thì thầm hỏi.

Bà mỉm cười yếu ớt.

“Đừng trẻ con thế chứ, Sinclair!” bà lớn tiếng nhắc nhở, tựa như để giải tỏa những cảm xúc của chính mình. “Đi đi và lát nữa quay lại, bây giờ mẹ không thể nói chuyện với cậu lúc này được.”

Tôi bước đi. Tôi bước ra khỏi ngôi nhà và ra khỏi thị trấn, hướng về phía những ngọn núi. Mưa phùn lất phất rơi xiên xẹo, và những đám mây đang cuồn cuộn là là sát mặt đất dưới áp lực nặng nề, tựa như đang sợ hãi. Dưới thấp hầu như chẳng có chút gió nào, thế nhưng trên những đỉnh cao phía trên, một cơn bão dường như đang gầm rú. Vài lần, ánh mặt trời, tái nhợt và rực rỡ, phá vỡ màn mây xám ngắt màu thép trong chốc lát.

Có một đám mây bông xốp màu vàng đang trôi dạt ngang qua bầu trời. Nó va chạm với bức tường mây xám xợt, và chỉ trong vài giây, gió đã nhào nặn nên một bức tranh gồm hai màu vàng và xanh, hình một con chim khổng lồ đang giãy giụa thoát ra khỏi mớ hỗn độn màu xanh và với đôi cánh rộng phấp phới biến mất vào bầu trời. Rồi cơn bão cất tiếng gầm rú và mưa lẫn với đá dăm lộp bộp trút xuống. Một tiếng sét ngắn ngủi với âm thanh phi tự nhiên và khủng khiếp nổ tung trên cảnh vật đang oằn mình chịu đòn. Ngay lập tức mặt trời ló rạng và trên những ngọn núi cận kề phía trên những cánh rừng nâu rực lên, tái ngắt và ảo ảnh, lớp tuyết mới tinh.

Khi tôi quay trở lại sau vài tiếng đồng hồ, ướt sũng vì mưa và gió, chính Demian là người mở cửa đón tôi.

Cậu ấy kéo tôi lên phòng mình. Một ngọn lửa gas đang cháy bùng trong phòng thí nghiệm, giấy tờ vương vãi khắp nơi, có vẻ như cậu ấy vừa làm việc xong.

“Ngồi xuống đi,” cậu ấy mời mọc, “chắc cậu mệt lắm, vừa rồi là một cơn bão khủng khiếp; rõ ràng là cậu đã bị nó chặn đường rồi. Trà sẽ được mang lên ngay đây.”

“Hôm nay có chuyện gì thế không biết,” tôi ngập ngừng bắt chuyện, “chắc không chỉ đơn thuần là một trận bão vớ vẩn đâu nhỉ.”

Cậu ấy đăm đăm nhìn tôi.

“Cậu đã thấy gì à?”

“Có. Cháu nhìn thấy rõ một bức tranh trong mây, trong chốc lát.”

“Bức tranh kiểu gì thế?”

“Đó là một con chim.”

“Con diều hâu á? Phải nó không? Con chim trong giấc mơ của cậu ấy hả?”

“Ừ, chính là con diều hâu của tớ. Nó có màu vàng và to lớn khổng lồ, nó bay vút lên bầu trời đen thẫm màu xanh lam.”

Demian hít một hơi thật sâu. Có tiếng gõ cửa. Người hầu già mang trà bước vào.

“Uống một tách đi, Sinclair, uống đi chứ. Tớ không nghĩ việc cậu nhìn thấy con chim là ngẫu nhiên đâu.”

“Ngẫu nhiên? Người ta nhìn thấy những thứ như thế mà là ngẫu nhiên sao?”

“À, không. Nó mang ý nghĩa gì đó. Cậu có biết là gì không?”

“Không. Tớ chỉ cảm thấy, nó báo hiệu một sự chấn động dữ dội, sự cận kề của định mệnh. Tớ nghĩ nó sẽ ảnh hưởng đến tất cả chúng ta.”

Cậu ấy đi đi lại lại đầy bứt rứt.

“Sự cận kề của định mệnh!” cậu ấy cất lời lớn tiếng. “Chính tớ đêm qua cũng mơ thấy điều tương tự, và hôm qua mẹ tớ cũng có một điềm báo, báo hiệu điều y hệt. Tớ mơ thấy mình đang trèo lên một chiếc thang, dựng vào thân cây hoặc một ngọn tháp. Khi lên đến đỉnh, tớ nhìn thấy toàn bộ vùng đất. Đó là một vùng đồng bằng rộng lớn, với những thị trấn và làng mạc đang bốc cháy. Tớ vẫn chưa thể kể hết mọi thứ, vì mọi thứ vẫn chưa hoàn toàn rõ ràng với tớ.”

“Cậu giải mã giấc mơ đó có liên quan đến bản thân mình chứ?” tôi hỏi.

“Tớ á? Dĩ nhiên rồi. Chẳng ai mơ về những thứ không liên quan đến mình cả. Nhưng nó không chỉ liên quan đến một mình tớ, cậu nói đúng đấy. Tớ phân biệt khá rạch ròi giữa những giấc mơ biểu thị sự chấn động trong tâm hồn chính tớ, và những giấc mơ khác, những giấc mơ hiếm hoi, mang tầm ảnh hưởng đến định mệnh của toàn nhân loại. Tớ hiếm khi có những giấc mơ kiểu đó, và chưa từng có giấc mơ nào mà tớ có thể nói chắc nịch rằng nó là một lời tiên tri, và rằng nó đã ứng nghiệm. Việc giải mã quá ư mơ hồ. Nhưng điều này thì tớ biết chắc chắn, tớ đã mơ về một thứ không chỉ liên quan đến riêng tớ. Bởi vì giấc mơ đó thuộc về những người khác, những giấc mơ trước đây tớ từng có; đây chính là phần tiếp theo. Đó chính là những giấc mơ, Sinclair ạ, trong đó tớ đã có những linh cảm mà tớ từng đề cập với cậu rồi đấy. Chúng ta đều biết thế giới này đã hoàn toàn mục rữa, nhưng đó chưa phải là lý do để tiên tri về sự diệt vong của nó, hay đưa ra một lời tiên tri mang tính chất tương tự. Thế nhưng từ vài năm qua tớ đã có những giấc mơ, từ đó tớ kết luận, hoặc cảm nhận, hoặc tùy cậu muốn gọi thế nào cũng được, những giấc mơ mang lại cho tớ cảm giác rằng sự sụp đổ của một thế giới cũ đang đến gần. Ban đầu chúng chỉ là những linh cảm mơ hồ, nhưng từ đó đến nay chúng ngày càng trở nên mang ý nghĩa trọng đại. Ngay lúc này đây, tớ chẳng biết gì hơn ngoài việc một điều gì đó to lớn và khủng khiếp đang đến gần, thứ sẽ liên quan đến chính chúng ta. Sinclair, chúng ta sắp sửa trải qua những biến cố mà chúng ta đã bàn luận với nhau rất nhiều lần. Thế giới sắp sửa tái sinh rồi. Nó phảng phất mùi vị của cái chết. Chẳng có cái mới nào ra đời mà không phải trải qua cái chết cả. Nó khủng khiếp hơn tớ từng nghĩ.”

Hoảng hốt, tôi đăm đăm nhìn cậu ấy.

“Cậu không thể kể nốt phần còn lại trong giấc mơ của mình sao?” tôi rụt rè nài nỉ.

Cậu ấy lắc đầu.

“Không.”

Cánh cửa mở ra và Mẹ Eve bước vào.

“Các con đang ngồi tụ tập ở đây đấy à! Các con ơi, hy vọng là các con không buồn rầu chứ?”

Bà trông thật tươi tắn, vẻ mệt mỏi đã bay biến đi đâu mất. Demian mỉm cười với bà, bà tiến về phía chúng tôi tựa như một người mẹ đến với những đứa con đang sợ hãi.

“Bọn con không buồn đâu, mẹ ạ. Bọn con chỉ đang cố gắng giải mã câu đố về những điềm báo mới này thôi. Nhưng điều đó chẳng quan trọng gì; những gì sắp đến, sẽ xuất hiện một cách đột ngột, và khi ấy chúng ta sẽ biết rõ những gì mình cần biết.”

Thế nhưng trong lòng tôi chẳng hề thấy hạnh phúc. Khi tôi chào tạm biệt và thui thủi bước đi một mình qua sảnh, tôi cảm thấy những đóa hyacinth đã phai tàn và héo rũ, gợi cho tôi nhớ đến những thây ma. Một bóng đen đã phủ xuống đầu chúng tôi.