Không gặp lại người bạn của mình thêm lần nào nữa, cuối kỳ nghỉ, tôi lên đường đến St. ——. Cả cha và mẹ đều đi cùng tôi, tận tình trao gửi tôi cho sự bảo bọc của một giáo viên trong trường, nơi tôi sẽ ở nội trú. Họ hẳn đã chết lặng trong kinh hãi nếu chỉ thoáng biết mình đang phó mặc tôi cho thứ số phận nào.

Thời điểm ấy, vẫn chưa rõ liệu theo thời gian tôi sẽ trở thành một người con ngoan và một công dân hữu ích, hay bản chất tôi sẽ bùng nổ theo những hướng khác. Nỗ lực cuối cùng của tôi nhằm tìm kiếm hạnh phúc dưới mái nhà của cha và bầu không khí ngự trị nơi đó đã kéo dài một khoảng thời gian đáng kể, và đôi khi tưởng chừng đã suýt thành công, để rồi cuối cùng thất bại hoàn toàn.

Cảm giác trống rỗng và cô lập kỳ lạ mà lần đầu tiên tôi bắt đầu nếm trải trong kỳ nghỉ sau lễ xác nhận (làm sao tôi có thể quên được sự trống rỗng ấy, bầu không khí loãng ấy về sau) đã không biến mất ngay lập tức. Việc chia tay gia đình đối với tôi tương đối dễ dàng. Thực ra tôi hơi ngượng vì bản thân không buồn hơn—các chị tôi khóc lóc không vì lý do gì, còn tôi thì không thể. Tôi tự ngạc nhiên về chính mình. Từ trước đến nay tôi vẫn luôn là một đứa trẻ đa cảm, và xét đến cùng, là một đứa khá ngoan. Giờ đây tôi đã đổi khác hoàn toàn. Tôi hoàn toàn thờ ơ với thế giới bên ngoài. Hết ngày này qua ngày khác, công việc duy nhất của tôi là lắng nghe nội tâm mình, lắng nghe dòng lũ bản năng đen tối, cấm kỵ đang gầm thét âm ỉ trong lồng ngực. Tôi đã cao lên rất nhanh trong nửa năm cuối đó, trông cao ngòng ngoòng, gầy guộc và non nớt. Vẻ đáng yêu thời thơ ấu đã hoàn toàn biến mất khỏi con người tôi; chính tôi cũng nhận ra rằng thật không thể yêu nổi một kẻ như vậy, và bản thân tôi cũng chẳng hề yêu mến gì mình. Tôi thường vô cùng khao khát Max Demian; mặt khác, không ít lần tôi căm ghét cậu ấy, coi cậu ấy là kẻ chịu trách nhiệm cho sự nghèo nàn về đạo đức trong đời mình, thứ mà tôi buông xuôi chấp nhận như một loại bệnh tật gớm ghiếc.

Thời gian đầu, tôi không được yêu quý hay tôn trọng tại khu nội trú của trường. Đầu tiên họ trêu chọc tôi, rồi sau đó lánh xa tôi, coi tôi như một kẻ bỏ đi và kỳ quặc; tôi lấy làm đắc ý và thậm chí còn già mồm đóng quá vai, thu mình vào sự cô độc, thỉnh thoảng lẩm bẩm vài câu yếm thế. Vẻ bề ngoài, tôi ra điều phơi bày sự khinh miệt thế gian một cách nam tính nhất, nhưng thực chất trong lòng lại bị gặm nhấm bởi sự u sầu và tuyệt vọng. Ở trường, tôi có thể dựa vào lượng kiến thức đã tích lũy ở nhà. Lớp học của tôi không tiến bộ bằng lớp tương ứng ở ngôi trường tôi vừa rời đi, thế nên tôi đâm ra thói quen coi thường các bạn đồng môn, xem họ chẳng khác nào trẻ con.

Thái độ này kéo dài suốt một năm và lâu hơn thế. Những chuyến về thăm nhà đầu tiên chẳng mang lại thay đổi nào, tôi lại hân hoan rời đi.

Đó là vào đầu tháng mười một. Tôi đã nhiễm thói quen đi dạo ngắn ngẫm nghĩ trong mọi kiểu thời tiết, trong lúc ấy tôi thường trải nghiệm một thứ niềm vui, một niềm vui tràn ngập nỗi buồn sầu, sự khinh miệt thế gian và khinh miệt chính mình. Một buổi chiều nọ, tôi đang thong thả bước đi giữa chập choạng sương mù ẩm ướt ở một vùng ngoại ô thị trấn. Lối đi rộng rãi của một công viên công cộng hoàn toàn vắng bóng người, mời gọi tôi bước vào. Con đường ngập lá rụng dày đặc, tôi khoái trá dùng chân bới tung chúng lên. Không khí sực mùi ẩm mốc và hăng hắc; từ đằng xa, những hàng cây sừng sững cao lớn và mờ ảo, trông như những bóng ma trong màn sương.

Cuối con đường, tôi đứng lại đầy do dự, đăm đăm nhìn vào tán lá đen thẫm, háo hức hít hà mùi ẩm mốc của sự mục rữa và cái chết, thứ dường như đồng điệu với tâm trạng của chính tôi. Ồ, cuộc đời mới nhạt nhẽo làm sao!

Một người đàn ông với cổ áo mưa dựng ngược bước ra từ một lối nhỏ bên đường. Tôi đang định bước tiếp thì hắn cất tiếng gọi tôi.

“Này, Sinclair!”

Hóa ra là Alphonse Beck, nam sinh lớn tuổi nhất khu nội trú. Tôi luôn vui mừng khi gặp hắn và chẳng có thành kiến gì với hắn, ngoại trừ việc hắn luôn đối xử với tôi như với tất cả những đứa trẻ nhỏ tuổi khác, bằng giọng điệu mỉa mai và bề trên. Hắn nổi tiếng là khỏe như vạc, được cho là có ảnh hưởng lớn với giám thị, và là nhân vật chính trong rất nhiều câu chuyện của trường.

“Cậu đang làm gì ở đây thế?” hắn hỏi vẻ thân mật, bằng giọng điệu mà mấy cậu học sinh lớp trên vẫn hay dùng khi hạ cố trò chuyện với chúng tôi. “Làm thơ à, cá không?”

“Tôi không thèm nghĩ đến chuyện đó,” tôi cộc lốc chối phắt.

Hắn cười, bước lại gần tôi, và chúng tôi trò chuyện với nhau theo cách mà đã lâu rồi tôi không quen nữa.

“Cậu không phải sợ rằng tôi không hiểu đâu, Sinclair ạ. Tôi biết cảm giác đó, khi người ta đi dạo trong một buổi tối sương mù—những suy nghĩ mà mùa thu gợi lên trong lòng. Và tất nhiên, người ta viết thơ về sự tàn lụi của thiên nhiên, về tuổi trẻ đã qua; cũng ná ná như vậy thôi. Đã đọc Heinrich Heine chưa?”

“Tôi không hề ủy mị đến thế,” tôi tự vệ nói.

“Ồ, tùy cậu. Nhưng trong cái thời tiết này, tôi nghĩ, thật tốt nếu tìm được một chốn yên tĩnh để nhấm nháp ly rượu vang hay thứ gì đó. Có đi cùng tôi một lát không? Tình cờ là tôi đi một mình. Hay cậu không thích? Tôi không muốn dẫn đường quẩn cho cậu đâu, anh bạn trẻ, nhỡ cậu là một trong những đứa học trò mẫu mực.”

Chỉ một lúc sau, chúng tôi đã ngồi chạm những chiếc cốc dày cộp trong một quán rượu nhỏ ở ngoại ô, uống thứ rượu vang không rõ chất lượng. Ban đầu tôi không thấy hào hứng lắm, nhưng dù sao đó cũng là một sự đổi gió đối với tôi. Tuy nhiên, vì không quen uống rượu, tôi nhanh chóng trở nên ba hoa. Cứ như thể một ô cửa sổ trong lòng tôi vừa được bật tung, và ánh sáng thế giới tràn vào—đã bao lâu rồi, quãng thời gian dài khủng khiếp nhường nào, tôi không được giãi bày tâm sự. Tôi thả trí tưởng tượng bay xa, và một khi đã bắt đầu, tôi kể câu chuyện về Cain và Abel.

Beck hào hứng lắng nghe tôi—cuối cùng cũng có người để tôi sẻ chia! Hắn vỗ vai tôi, bảo tôi là một tay chơi cừ khôi và một gã ranh mãnh thông minh. Trời ạ, tôi ngây ngất biết bao khi được bày tỏ quan điểm của mình, khi trút bỏ được mọi suy nghĩ dồn nén suốt những tháng ngày qua! Lòng tôi phồng lên vì kiêu hãnh khi tài năng được công nhận bởi một người lớn tuổi hơn. Khi hắn gọi tôi là gã ranh thông minh, cảm giác ấy tựa như một ngụm rượu ngọt ngào, mạnh mẽ đang chạy rần rật trong người. Thế giới bừng sáng với những sắc màu mới mẻ, ý tưởng đến với tôi như từ trăm ngả, sự dí dỏm và nhiệt huyết bùng cháy trong tôi. Chúng tôi nói về các thầy giáo và bạn học, và tôi ngỡ rằng chúng tôi hiểu nhau đến kỳ lạ. Chúng tôi bàn về người Hy Lạp và người ngoại đạo, và Beck cứ khăng khăng muốn gặng hỏi tôi về chuyện phụ nữ. Nhưng về điểm này thì tôi chịu cứng. Tôi chẳng có kinh nghiệm gì, không có gì để kể cả. Đúng là tất cả những gì tôi cảm nhận và tưởng tượng đang rực cháy trong tôi, thế nhưng tôi không tài nào truyền đạt được suy nghĩ của mình, ngay cả dưới ảnh hưởng của hơi men. Beck biết nhiều hơn thế về con gái, và tôi lắng nghe những câu chuyện của hắn với đôi mắt rực sáng. Những điều tôi nghe được thật không thể tin nổi. Những thứ mà tôi chưa từng tưởng tượng nổi là có thể xảy ra nay lại bước vào phạm vi thực tế tầm thường và có vẻ hiển nhiên như chân lý. Alphonse Beck, có lẽ mới mười tám tuổi đầu, đã là một kẻ từng trải. Trong số những chuyện khác, hắn kể rằng con gái thích bọn con trai tỏ ra ga lăng với chúng, nhưng nhìn chung lại quá sợ hãi để tiến xa hơn. Cậu có thể hy vọng thành công lớn hơn với phụ nữ. Phụ nữ khôn ngoan hơn nhiều. Chẳng hạn như bà Jaggelt, người bán bút chì và vở viết, dễ bề tiếp cận hơn hẳn. Tất cả những chuyện diễn ra đằng sau quầy hàng của bà ta thì không thể in lên bất kỳ cuốn sách nào.

Tôi ngồi chết sững bị mê hoặc; đầu óc quay cuồng. Thú thật, tôi không hẳn là yêu bà Jaggelt, nhưng dẫu sao, đó cũng là chuyện động trời. Cứ như thể trên đời có những chuyện xảy ra, ít ra là với những người lớn tuổi, mà tôi chưa từng mơ tới. Quả thực có một âm hưởng giả dối nào đó trong câu chuyện, mọi thứ có vẻ tầm thường và dung tục hơn, chẳng trùng khớp gì với quan niệm của riêng tôi về tình yêu, nhưng dẫu sao, đó vẫn là hiện thực, đó là tình yêu và phiêu lưu, có một kẻ ngồi ngay cạnh tôi đã trải nghiệm qua tất cả, đối với kẻ đó mọi thứ hiển nhiên như hơi thở.

Cuộc trò chuyện của chúng tôi đã tuột xuống một tầng thấp hơn, trở nên tầm thường hóa. Tôi không còn là một chú nhóc thông minh nữa, tôi chỉ đơn thuần là một đứa trẻ đang lắng nghe một người đàn ông. Thế nhưng ngay cả vậy—so với những gì cuộc đời tôi phải gánh chịu suốt bao tháng trời, thì điều này thật tuyệt vời, đây chính là thiên đường. Hơn nữa, như tôi dần nhận ra, tất cả những điều này đều bị cấm, tuyệt đối cấm kỵ, từ việc ngồi trong quán rượu cho đến chủ đề trò chuyện của chúng tôi. Dù sao đi nữa, tôi nghĩ mình đang thể hiện sự ngông cuồng; tôi đang nổi loạn.

Tôi có thể nhớ rõ như in đêm hôm đó. Cả hai chúng tôi mò mẫm về nhà vào lúc muộn dưới ánh đèn gas mờ ảo trong màn đêm lạnh lẽo, ẩm ướt, và lần đầu tiên trong đời tôi say khướt. Chẳng mấy dễ chịu gì, phải nói là cực kỳ khó chịu, nhưng ẩn chứa trong đó là một thứ sức hút kỳ lạ, một sự ngọt ngào—nó mang hương vị của sự cuồng hoan và nổi loạn, của tinh thần và sự sống. Beck dũng cảm dìu dắt tôi, và dẫu hắn càu nhàu mắng tôi là một thằng nhắt tò te ngu ngốc, hắn vẫn nửa kéo nửa vác tôi về nhà, nơi may mắn thay, hắn đã xoay xở lách được cả hai chúng tôi qua một ô cửa sổ tầng trệt để ngỏ.

Thế nhưng một nỗi đau đớn xé gan xé ruột đã đi kèm với cơn tỉnh rượu khi tôi đau đớn tỉnh giấc sau một giấc ngủ ngắn nặng nề. Tôi ngồi bật dậy trên giường và thấy mình vẫn mặc chiếc áo sơ mi. Quần áo và giày dép vứt lung tung trên sàn, bốc mùi thuốc lá và bãi nôn. Và giữa cơn đau đầu, buồn nôn cùng nỗi khát cháy cổ, một hình ảnh hiện lên trong tâm trí tôi, thứ mà đã lâu lắm rồi tôi không ngó ngàng tới. Tôi thấy ngôi nhà của mình, nơi cha mẹ tôi ở. Tôi thấy cha và mẹ, các chị tôi và khu vườn. Tôi thấy phòng ngủ yên bình, quen thuộc, thấy trường học và khu chợ. Demian và lớp học giáo lý—và tất cả những điều ấy thật rực rỡ, ngập tràn ánh sáng, tất cả đều tuyệt diệu, thánh thiện và trong trắng, tất cả những điều đó, giờ đây tôi mới nhận ra, cho đến tận hôm qua vẫn thuộc về tôi, vẫn đang chờ đợi tôi. Thế nhưng giờ đây, trong giờ phút này, chúng không còn là của tôi nữa, chúng hắt hủi tôi và nhìn tôi đầy ghê tởm. Mọi thứ dịu dàng và thân thuộc, tất cả những gì tôi nhận được từ cha mẹ từ những ngày thơ ấu vàng son đầu tiên, mỗi nụ hôn mẹ trao, mỗi mùa Giáng sinh, mỗi buổi sáng Chủ nhật thánh thiện ngập tràn ánh sáng ở quê nhà, mỗi bông hoa trong vườn, tất cả đã bị tàn phá, tôi đã dùng chân dẫm đạp lên tất cả! Nếu cảnh sát đến bắt tôi vào lúc đó, xiềng xích tôi lại và dẫn tôi ra đoạn đầu đài như một kẻ báng bổ và là cặn bã của nhân loại, tôi cũng sẽ cam chịu; sẽ vui vẻ bước đi. Tôi sẽ thấy điều đó là đúng đắn và phải phép.

Tâm trạng tôi lúc đó là vậy đấy. Tôi, kẻ từng đi dạo với thái độ khinh miệt thế gian! Tôi, kẻ từng kiêu hãnh về tinh thần và từng chia sẻ tư tưởng với Demian! Hóa ra tôi là một con lợn bẩn thỉu, xếp chung mâm với cặn bã xã hội, say sưa và nhơ nhớp, ghê tởm và đê tiện, một tên thú vật trụy lạc, bị cuốn đi bởi những bản năng gớm ghiếc. Hóa ra tôi là thế đấy, tôi—kẻ xuất phát từ những khu vườn mà những bông hoa rực rỡ từng là sự tinh tuyết và dịu ngọt, tôi—kẻ từng yêu âm nhạc của Bach và những vần thơ đẹp đẽ! Tôi vẫn có thể nghe thấy, với nỗi chán ghét và kinh tởm, tiếng cười của chính mình, tiếng cười say xỉn, không kiểm soát, co giật và ngốc nghếch phát ra từ cổ họng. Đó chính là tôi!

Nhưng bất chấp tất cả, việc chịu đựng những nỗi thống khổ ấy lại mang lại một thứ khoái cảm kỳ lạ. Tôi đã sống một cuộc đời mù quáng, tẻ nhạt quá lâu, trái tim tôi đã câm lặng, nghèo nàn và đóng kín quá lâu, nên ngay cả sự tự kết tội này, sự tự căm ghét này, cảm giác hoàn toàn kinh hoàng này cũng đáng hoan nghênh. Ít nhất thì đó cũng là cảm giác; những bông hoa đang bùng cháy, cảm xúc đang run rẩy trong đó. Giữa muôn vàn khốn khổ, tôi trải nghiệm một cảm giác hỗn độn về sự giải thoát, về mùa xuân đang đến gần.

Tuy nhiên, xét về bề ngoài, tôi đang trượt dài trên con dốc tụt dốc không phanh. Cuộc ăn chơi trác táng đầu tiên nhanh chóng được tiếp nối bởi những lần khác. Chuyện uống rượu ở trường diễn ra như cơm bữa, kèm theo những thứ khác không phù hợp với việc học hành. Tôi nằm trong số những kẻ nhỏ tuổi nhất hùa theo trò này, nhưng từ chỗ chỉ được dung túng và xem như một chú nhóc tì, tôi nhanh chóng vươn lên thành một thủ lĩnh kiêm ngôi sao sáng. Tôi nổi tiếng là kẻ liều lĩnh và có tửu lượng chẳng thua kém bất kỳ ai. Một lần nữa, tôi thuộc về thế giới tăm tối, về quỷ dữ, và trong thế giới này, tôi được coi là một anh chàng tuyệt vời.

Nhưng đồng thời, tâm trí tôi lại đang ở trong một trạng thái đáng thương hại. Tôi sống trong một vòng xoáy trác táng tự hủy diệt, và trong khi được bạn bè ngước nhìn như một thủ lĩnh và một gã bạn tốt tuyệt vời, một kẻ bợm rượu dí dỏm và sắc sảo, thì tâm hồn lo âu của tôi lại tràn ngập nỗi sợ hãi. Tôi nhớ có lần nước mắt trào ra khi bước ra từ một quán rượu vào một sáng Chủ nhật, tôi nhìn thấy những đứa trẻ đang chơi đùa trên đường phố, tươi tắn và mãn nguyện, với mái tóc chải chuốt gọn gàng và mặc quần áo đi chơi Chủ nhật. Và trong lúc tôi làm trò giải trí và thường xuyên khiến bạn bè hoảng sợ bằng những lời châm biếm quái đản, khi chúng tôi ngồi bên những chiếc bàn dơ bẩn đọng đầy vũng bia trong những quán rượu tồi tàn, thì trong tim tôi lại ẩn chứa một nỗi kính trọng sâu sắc, thầm kín đối với tất cả những gì tôi đang chế nhạo—nội tâm tôi đang khóc nức nở khi nghĩ về quá khứ, về người mẹ, về Thiên Chúa.

Có lý do chính đáng cho việc tôi chưa bao giờ thực sự hòa nhập với đám bạn, rằng tôi vẫn cô độc ngay giữa lòng bọn chúng, rằng tôi phải chịu đựng những nỗi niềm đã tả ở trên. Tôi là anh hùng trong những cuộc nhậu nhẹt, kẻ bợm trợn nhất đám, một kẻ chuyên chế nhạo đúng gu của chúng. Tôi tỏ ra dũng cảm và sắc sảo trong ý tưởng lẫn lời nói khi bàn về các thầy giáo, nhà trường, cha mẹ, nhà thờ—tôi lắng nghe những câu chuyện tục tĩu của chúng một cách thản nhiên và thậm chí còn tự mình tuôn ra một hai câu—nhưng tôi chẳng bao giờ có mặt khi đám bạn bè chí cốt kéo đi tìm gái. Tôi ở lại một mình, dằn vặt bởi khát khao yêu đương cháy bỏng, một nỗi mong mỏi tuyệt vọng, trong khi nếu đánh giá qua lời ăn tiếng nói, chắc ai cũng tưởng tôi là một tên sát gái già dơ. Chẳng ai dễ tổn thương hơn tôi, chẳng ai trong trắng hơn tôi. Và khi thỉnh thoảng tôi nhìn thấy những thiếu nữ đi ngang qua thị trấn, xinh xắn và gọn gàng, rạng rỡ và đáng yêu, họ trông giống như những người phụ nữ trong mơ tuyệt đẹp và thuần khiết, tốt đẹp và trong trắng hơn tôi gấp ngàn lần. Một thời gian dài tôi không tài nào bước chân vào cửa hàng văn phòng phẩm của bà Jaggelt, bởi tôi đỏ mặt tía tai mỗi khi nhìn thấy bà và liên tưởng đến những gì Alphonse Beck đã kể.

Càng nhận ra mình khác biệt với những thành viên trong nhóm mới đến nhường nào, tôi càng cảm thấy cô độc giữa họ bao nhiêu, thì việc cắt đứt với họ lại càng khó khăn bấy nhiêu. Thực lòng tôi không biết những cuộc chè chén say sưa và khoác lác ấy có từng mang lại cho tôi chút niềm vui nào không, và tôi chưa bao giờ có thể quen với việc uống rượu nặng đến mức không phải chịu những hậu quả đau đớn sau mỗi cuộc nhậu. Cứ như thể tôi bị ép buộc phải làm vậy. Tôi làm thế vì buộc phải làm, vì ngoài ra tôi hoàn toàn mù tịt không biết phải theo con đường nào, chẳng biết bắt đầu từ đâu. Tôi sợ phải ở một mình quá lâu. Tôi sợ những tâm trạng dịu dàng, trong sáng, thân mật mà tôi luôn cảm thấy dâng trào trong lòng, tôi sợ những rung động tình yêu dịu ngọt cứ liên tục ùa về.

Thứ tôi thiếu nhất chính là một người bạn. Có hai hay ba bạn học mà tôi rất mến. Nhưng họ thuộc nhóm học sinh ngoan, còn thói hư tật xấu của tôi từ lâu đã chẳng còn là bí mật với ai. Họ tránh xa tôi. Trong mắt tất cả mọi người, tôi là một kẻ ăn chơi vô phương cứu chữa, kẻ mà mặt đất dưới chân dường như đang sụt lở. Các thầy giáo biết rất nhiều điều về tôi, những hình phạt nghiêm khắc đã giáng xuống đầu tôi không ít lần, việc tôi sớm muộn gì cũng bị đuổi học là điều ai cũng đoán trước với mức độ chắc chắn cao thấp khác nhau. Bản thân tôi cũng rõ điều đó; đã lâu lắm rồi tôi chẳng còn là một học sinh ngoan; tôi chắp vá việc học của mình bằng mọi thủ đoạn, với linh cảm rằng tình trạng này sẽ chẳng kéo dài được bao lâu.

Có rất nhiều cách để Thiên Chúa khiến chúng ta cảm thấy cô độc và dẫn dắt chúng ta đến sự tự nhận thức. Với tôi thì diễn ra theo cách này: nó giống như một cơn ác mộng, nơi tôi thấy mình bị trục xuất, nhớp nhúa và nhớp nháp, lê lết một cách bất an và đau đớn trên những mảnh thủy tinh vỡ, dọc theo một con đường dơ dáy kinh tởm. Có những giấc mơ như thế, khi bạn tưởng mình lên đường tìm kiếm một nàng công chúa xinh đẹp, nhưng lại kẹt lại trong những con hẻm tồi tàn hôi hám đầy rác rưởi và vũng nước bẩn thỉu. Mọi chuyện với tôi cũng y như vậy. Theo cái cách chẳng lấy gì làm thanh tao ấy, tôi được định sẵn để trở nên cô độc và dựng lên giữa tôi với tuổi thơ mình một cánh cửa Địa Đàng đóng chặt, đối diện với nó là những lính gác vô tình đứng canh trong những tia nắng chói chang. Đó là một sự khởi đầu, là sự thức tỉnh của nỗi nhớ nhà, khao khát được quay về với bản ngã đích thực của mình.

Tôi vô cùng hoảng sợ khi cha tôi, bị hoảng hốt bởi lá thư từ giám thị, lần đầu tiên xuất hiện ở St. —— và bất ngờ đối mặt với tôi. Khi ông đến lần thứ hai, vào khoảng cuối mùa đông năm đó, tôi đã trở nên chai lì và thờ ơ, tôi mặc cho ông trút những lời quở trách, mặc cho ông nài nỉ tôi hãy nghĩ đến người mẹ, tôi vẫn trơ như đá. Cuối cùng ông nổi giận lôi đình và tuyên bố rằng nếu tôi không chịu hối cải, ông sẽ khiến tôi mất mặt và bị đuổi cổ khỏi trường, rồi tống vào trường giáo dưỡng. Tôi thèm vào mà bận tâm! Khi ông ra đi, tôi thấy thương hại ông, nhưng ông chẳng đạt được mục đích gì cả; ông chẳng tìm được lối nào để tiếp cận tôi, và trong vài khoảnh khắc, tôi thấy ông đáng đời lắm.

Tôi thờ ơ với việc rồi số phận mình sẽ trôi dạt về đâu. Bằng cái cách kỳ cục và khó ưa của mình, với thói ăn chơi và la cà quán xá, tôi đang chống lại thế giới—đó là cách tôi biểu tình. Tôi đang tự hủy hoại bản thân vì điều đó, nhưng thì sao chứ? Có những lúc sự việc hiện lên trong đầu tôi thế này: Nếu thế giới không có chỗ cho những kẻ như tôi, nếu chẳng có nơi nào tốt đẹp hơn dành cho chúng tôi, nếu chẳng có những nghĩa vụ cao cả hơn, thì những kẻ như tôi cứ quách xuống địa ngục cho rồi. Thế giới càng tồi tệ thêm chút nữa thì có sao.

Kỳ nghỉ Giáng sinh năm đó vô cùng tẻ nhạt. Mẹ tôi hoảng hốt khi gặp lại tôi. Tôi đã cao lên, và gương mặt gầy gò của tôi trông xám xịt, tàn tạ vì trác táng, với những nét mặt nhão nhoét và quầng thâm sưng húp quanh mắt. Những sợi râu lún phún đầu đời, cùng cặp kính mà tôi mới tập tọe đeo gần đây càng làm tôi trông kỳ quái hơn. Các chị tôi giật mình lùi lại rồi khúc khích cười khi nhìn thấy tôi. Mọi chuyện mới vui vẻ làm sao. Tẻ nhạt nhất là cuộc trò chuyện với cha trong phòng làm việc của ông, tẻ nhạt là màn chào hỏi của mấy họ hàng, và tẻ nhạt hơn cả là đêm Giáng sinh. Từ khi sinh ra, đó vẫn luôn là ngày trọng đại nhất trong nhà chúng tôi, buổi tối của lễ hội và tình yêu thương, của lòng biết ơn, của sự hàn gắn mối dây liên kết giữa cha mẹ và tôi. Lần này, mọi thứ đều ngột ngạt và gượng gạo. Như thường lệ, cha đọc đoạn phúc âm về những kẻ chăn cừu ngoài đồng “thức canh bầy vật ban đêm”; như thường lệ, các chị tôi đứng rạng rỡ trước chiếc bàn bày quà. Nhưng giọng cha trĩu nặng buồn bã, và ông trông già nua, gượng gạo. Mẹ thì bất hạnh; với tôi, mọi thứ đều đau đớn và chướng tai gai mắt như nhau, từ quà cáp, lời chúc tụng cho đến Phúc âm và cây thông Noel. Bánh gừng thơm phức bốc lên những làn khói dày đặc gợi nhắc bao ký ức ngọt ngào. Cây thông Noel tỏa hương thơm ngát kể về những điều đã lùi vào dĩ vãng. Tôi khát khao buổi tối ấy và kỳ nghỉ mau chóng chấm dứt.

Cứ thế, toàn bộ mùa đông trôi qua. Chẳng mấy chốc tôi đã bị ban giám hiệu khiển trách nặng nề và đe dọa đuổi học. Chẳng thể kéo dài lâu hơn được nữa. Chà, với tôi thì sao cũng được.

Tôi nuôi một mối hằn học đặc biệt với Max Demian, người mà suốt thời gian qua tôi không hề gặp mặt. Trong học kỳ đầu tiên ở St. —— tôi đã viết thư cho cậu ấy hai lần, nhưng chẳng nhận được hồi âm; chính vì thế nên trong kỳ nghỉ tôi đã không ghé thăm cậu ấy.

Cũng tại cái công viên nơi tôi gặp Alphonse Beck vào mùa thu, tình cờ vào những ngày đầu mùa xuân, khi những hàng rào gai bắt đầu đâm chồi xanh lá, một cô gái đã thu hút sự chú ý của tôi. Tôi đang đi dạo một mình, đầu óc đầy rẫy những lo toan và suy nghĩ gặm nhấm, bởi sức khỏe tôi không tốt. Bên cạnh đó, tôi còn liên tục rơi vào cảnh túng quẫn tiền bạc. Tôi nợ bạn bè những khoản tiền khác nhau và phải bịa ra đủ thứ lý do để vòi tiền từ nhà. Ở mấy cửa hàng, tôi đã nợ đầm đìa tiền mua xì gà và những thứ linh tinh khác. Không phải những nỗi lo ấy quá bức bách—nếu sự nghiệp học hành của tôi sắp đi đến hồi kết, và nếu tôi tự tử hoặc bị đẩy vào trường giáo dưỡng, thì mấy chuyện vặt vãnh ấy cũng chẳng thay đổi được gì nhiều. Thế nhưng tôi vẫn phải liên tục đối mặt với những điều khó chịu đó và chịu đựng nó.

Vào ngày mùa xuân trong công viên hôm ấy, tôi gặp một cô gái có sức hút mãnh liệt đối với tôi. Cô cao ráo, mảnh khảnh, ăn mặc thanh lịch, sở hữu gương mặt thông minh, mang nét nam tính. Cô khiến tôi thích thú ngay lập tức, cô thuộc về tuýp người mà tôi yêu thích, và cô bắt đầu khơi gợi trí tưởng tượng của tôi. Cô ấy hầu như chẳng lớn hơn tôi là bao, nhưng chín chắn hơn; cô thanh lịch và có vóc dáng đẹp, gần như đã ra dáng một thiếu nữ trưởng thành, nhưng trên những đường nét gương mặt vẫn phảng phất chút bồng bột của tuổi trẻ, khiến tôi vô cùng mê đắm.

Tôi chưa từng có diễm phúc được tiếp cận một cô gái mà tôi có thể đem lòng yêu, và trong trường hợp này cũng vậy. Nhưng ấn tượng để lại còn sâu sắc hơn tất cả những lần trước, và sức ảnh hưởng của niềm say mê này đối với cuộc đời tôi là vô cùng mạnh mẽ.

Bất ngờ thay, một hình ảnh lại hiện ra trước mắt tôi, một hình ảnh được sùng kính—chà, chẳng có nỗi khao khát hay xung lực nào trong tôi lại sâu sắc và mãnh liệt bằng mong muốn được tôn sùng, được kính ngưỡng. Tôi đặt tên cho cô là Beatrice, người mà dù chưa từng đọc Dante, tôi dăm phần biết đến qua một bức tranh Anh quốc, một bản in sao mà tôi đang sở hữu. Bức tranh vẽ một thiếu nữ theo trường phái Tiền Raphael người Anh, chân tay rất dài và mảnh khảnh, với cái đầu nhỏ, thuôn dài cùng đôi bàn tay và đường nét gương mặt mang đậm tính tâm linh. Thiếu nữ xinh đẹp của tôi không hoàn toàn giống hệt như vậy, dù cô cũng có vóc dáng mảnh khảnh và sự uyển chuyển mang nét nam tính mà tôi yêu thích, cùng với chút chiều sâu tâm linh trên khuôn mặt, tựa như tâm hồn cô đang ngự trị nơi đó.

Tôi chưa bao giờ nói với Beatrice dù chỉ một lời. Thế nhưng vào thời điểm ấy, cô lại có ảnh hưởng sâu sắc nhất đối với tôi. Hình ảnh của cô khắc sâu vào tâm trí tôi; trong trí tưởng tượng, cô mở ra cho tôi một chốn thánh điện, cô khiến tôi phải quỳ gối cầu nguyện trong một ngôi đền. Từ ngày này sang ngày khác, tôi lánh xa những cuộc nhậu nhẹt và những chuyến du ngoạn đêm hôm. Thêm một lần nữa, tôi có thể chịu đựng được cảnh một mình, tôi thích đọc sách, tôi thích đi dạo trở lại.

Tôi bị chế nhạo rất nhiều vì sự cải tà quy chính đột ngột ấy. Nhưng giờ đây tôi đã có thứ để yêu thương và tôn thờ, tôi lại có một lý tưởng, cuộc đời một lần nữa tràn ngập những gợi ý, những sắc thái bí mật rực rỡ sắc màu, khiến tôi dửng dưng trước những lời giễu cợt của đám bạn. Tôi lại cảm thấy thuộc về chính mình, dẫu cho giờ đây tôi là kẻ hầu người hạ, là nô lệ cho một bức tranh mà tôi kính ngưỡng.

Tôi không thể nghĩ về khoảng thời gian đó mà không dâng trào cảm xúc. Với sự nỗ lực chân thành, tôi lại cố gắng xây dựng một “thế giới rực rỡ” từ những hoang tàn của giai đoạn cuộc đời vừa đổ vỡ xung quanh, tôi lại sống trọn vẹn và đơn nhất trong khát khao gạt bỏ bóng tối và điều tồi tệ, để đắm mình hoàn toàn trong ánh sáng, sụp lạy dưới chân các vị thần của mình. Mặc dù vậy, “thế giới rực rỡ” mà tôi tạo dựng nên phần nào vẫn là sản phẩm của riêng tôi. Đó không phải là hành động chạy trốn hay bò lê về với mẹ, về một chốn an toàn không tì vết trách nhiệm. Đó là một sự phụng sự hoàn toàn mới mà tôi dấn thân vào, do chính tôi phát minh ra cho nhu cầu của bản thân, đi kèm với trách nhiệm và sự tự kỷ luật. Ý thức về giới tính từng khiến tôi khổ sở và luôn tìm cách trốn chạy giờ đây đã được chuyển hóa trong ngọn lửa thiêng này thành tinh thần và sự sùng mộ. Sự cay độc và kinh khủng sẽ biến mất, tôi sẽ không phải oằn mình qua những đêm trằn trọc đau đớn nữa, sẽ không còn những nhịp đập thình thịch trước những bức tranh khiêu dâm, không còn rình rập bên những cánh cửa cấm kỵ, không còn sự dâmõng. Thay vào đó, tôi dựng lên bàn thờ của mình, với bức tranh của Beatrice, và khi hiến dâng bản thân cho cô, tôi hiến dâng mình cho tinh thần và cho các vị thần. Phần bản ngã mà tôi dứt ra khỏi thế lực bóng tối, tôi đem dâng làm vật tế thần cho các thế lực ánh sáng. Mục tiêu của tôi không phải là dục vọng, mà là sự thanh khiết; không phải hạnh phúc, mà là cái đẹp và tâm linh.

Sự sùng bái dành cho Beatrice đã thay đổi hoàn toàn cuộc đời tôi. Từ một kẻ yếm thế già trước tuổi cách đó không lâu, giờ đây tôi đã trở thành một kẻ hầu bàn thờ, với mục tiêu phấn đấu để trở thành một vị thánh. Tôi không chỉ từ bỏ lối sống tội lỗi mà mình đã quen thuộc, mà còn nỗ lực thay đổi mọi thứ, tự đặt ra cho mình một tiêu chuẩn về sự thanh cao, quý phái và phẩm giá, thậm chí áp dụng cả vào việc ăn uống, cách nói năng và trang phục. Mỗi buổi sáng, tôi bắt đầu rửa mặt bằng nước lạnh, thứ mà ban đầu tôi phải ép mình mới làm nổi. Tôi cư xử nghiêm nghị và đường hoàng, ngẩng cao đầu và tập dáng đi chậm rãi, trang nghiêm hơn. Đối với người ngoài, trông có vẻ khá buồn cười, nhưng với tôi đó là một nghi lễ thờ cúng thiêng liêng.

Trong tất cả những cách mà tôi tìm kiếm để thể hiện đức tin mới của mình, có một cách đã đơm hoa kết trái. Tôi bắt đầu vẽ. Thoạt đầu, bức tranh nàng Beatrice của Anh mà tôi đang giữ không giống Beatrice cho lắm. Tôi muốn thử tự mình vẽ cô ấy. Đầy ắp niềm vui và hy vọng mới, tôi bê vào phòng mình—gần đây tôi đã được cho ở phòng riêng—giấy đẹp, màu vẽ và cọ. Tôi chuẩn bị bảng màu, bát sứ, lọ thủy tinh và bút chì. Những màu nước mịn màng trong những tuýp nhỏ mà tôi mua đã làm tôi mê mẩn. Có một sắc xanh crôm rực rỡ mà tôi nghĩ mình vẫn có thể thấy nó lóe lên lần đầu tiên từ tuýp trắng nhỏ xíu đó.

Tôi bắt đầu một cách thận trọng. Vẽ một khuôn mặt rất khó; trước hết tôi muốn thử sức với thứ khác. Tôi vẽ hoa văn, hoa lá và phong cảnh nhỏ theo trí tưởng tượng, một cây cổ thụ gần nhà nguyện, một cây cầu La Mã với những hàng cây trắc bách diệp. Tôi thường hoàn toàn đắm chìm vào trò tiêu khiển này, vui sướng như một đứa trẻ được cho hộp màu vẽ. Cuối cùng, tôi bắt đầu vẽ Beatrice.

Những nỗ lực đầu tiên đều thất bại, và tôi vứt xó chúng. Càng cố gắng gợi lại trong tâm trí khuôn mặt của cô gái mà tôi thỉnh thoảng gặp trên đường, tôi dường như càng ít khả năng truyền tải ấn tượng của mình lên trang giấy. Cuối cùng tôi từ bỏ ý định đó, và bắt đầu đơn giản là vẽ một khuôn mặt theo sự dẫn dắt của trí tưởng tượng, một khuôn mặt dần hình thành từ bức tranh đang vẽ dở như thể tự nó sinh ra, phó mặc cho màu sắc và đầu cọ. Kết quả là một gương mặt tôi từng mơ thấy, và tôi không lấy làm thất vọng với nó. Thế nhưng tôi thực hiện ngay một thử nghiệm khác, và mỗi bức tranh mới đều rõ nét hơn, tiệm cận hơn với hình mẫu, nhưng hoàn toàn không giống với thực tế.

Càng ngày tôi càng quen dần với việc, theo một cách mộng mị, kéo những đường cọ, tô lấp những khoảng không. Các bức ký họa của tôi nảy nở từ vài nhát cọ, từ trong cõi vô thức. Cuối cùng, có một ngày tôi hoàn thành một khuôn mặt, gần như trong vô thức, thứ gây ấn tượng mạnh mẽ với tôi hơn những bức trước đó. Đó không phải là khuôn mặt của cô gái, bởi vì từ lâu tôi đã từ bỏ ý định vẽ nàng Beatrice giống y như đúc ngoài đời thực. Đó là một thứ khác, điều gì đó không có thực, nhưng lại chẳng vì thế mà kém phần giá trị đối với tôi. Trông nó giống đầu của một thiếu niên hơn là một thiếu nữ. Mái tóc không vàng như cô gái xinh đẹp của tôi, mà mang màu nâu phớt đỏ; cằm bạnh và cứng cáp, nhưng đôi môi lại đỏ mọng như đóa hoa. Các nét mặt cứng đờ như mặt nạ, nhưng đầy ấn tượng và tràn trề sức sống bí ẩn.

Khi ngồi trước bản phác thảo đã hoàn thành, nó mang lại cho tôi một ấn tượng kỳ lạ. Nó trông giống như một bức tranh về vị thần hoặc một chiếc mặt nạ thần thánh, nửa nam nửa nữ, vượt lên trên tuổi tác, biểu cảm vừa mơ màng vừa cương nghị, cứng nhắc mà lại ẩn chứa sự sống ngầm. Gương mặt này dường như có điều muốn nói với tôi, nó thuộc về tôi; cái nhìn của nó mang vẻ ra lệnh, như thể đang đòi hỏi điều gì từ tôi. Và có một nét tương đồng nào đó với ai đó, mà tôi không biết là ai.

Bức tranh đóng một vai trò quan trọng trong một thời gian, sẻ chia suy nghĩ và cuộc đời tôi. Tôi giấu nó trong ngăn kéo, sợ có ai tóm được rồi đem ra giễu cợt mình. Nhưng hễ cứ thấy mình thui thủi trong căn phòng nhỏ, tôi lại lôi bức tranh ra thủ thỉ tâm tình. Mỗi tối, tôi ghim nó lên tường đối diện giường ngủ, đắm chìm ngắm nhìn cho đến khi chìm vào giấc ngủ. Sáng ra, đó là vật đầu tiên đập vào mắt tôi.

Cũng chính vào dạo ấy, tôi lại bắt đầu mơ rất nhiều, hệt như khi còn bé. Có cảm giác như cả mấy năm trời tôi chẳng mộng mị gì nữa. Giờ đây chúng quay trở lại, mang theo một kiểu hình ảnh hoàn toàn mới, và hết lần này đến lần khác, hình ảnh được vẽ trong tranh xuất hiện trong đó, sống động và cất tiếng nói, thân thiện hoặc thù địch, với nét mặt đôi khi biến dạng thành một cái nhăn nhó, đôi khi lại vô cùng xinh đẹp, hài hòa và cao quý.

Và một buổi sáng nọ, khi tỉnh giấc từ một giấc mơ như thế, tôi chợt nhận ra nguyên mẫu của bức tranh là ai, tôi đã nhận ra nó. Nó nhìn tôi bằng một ánh mắt quen thuộc đến kỳ lạ, và dường như đang gọi tên tôi. Nó dường như thấu hiểu tôi, tựa như một người mẹ, dường như yêu thương tôi tự thuở hồng hoang. Với trái tim đập loạn nhịp, tôi trân trân nhìn vào trang giấy, vào mái tóc nâu dày, vào bờ môi nửa nữ tính, vào vương trán vạm vỡ ngập tràn ánh sáng diệu kỳ (nó đã tự khô như thế) và ngày càng cảm nhận sâu sắc hơn trong mình tri thức, sự chắc chắn rằng mình đã từng gặp nguyên mẫu của bức tranh này ở đâu đó.

Tôi tung chăn bật dậy, đứng sững trước gương mặt ấy, dán mắt vào khoảng cách gần nhất, thẳng vào đôi mắt mở trừng trừng, sắc xanh lục đang nhìn chằm chằm, con mắt bên phải hơi cao hơn bên kia. Và đột nhiên, con mắt bên phải ấy giật giật thấy rõ, nhưng quả quyết, và từ cái nháy mắt ấy, tôi nhận ra bức tranh...

Sao tôi lại có thể phát hiện ra điều đó muộn màng thế nhỉ? Đó chính là khuôn mặt của Demian. Về sau, tôi đã so sánh đi so sánh lại bức tranh với những nét mặt thực sự của Demian, như những gì còn lưu lại trong ký ức. Chúng không hoàn toàn giống hệt, dẫu có nét tương đồng. Nhưng dù sao đi nữa, đó vẫn chính là Demian.

Có một lần, vào một buổi tối đầu hè, ánh nắng đỏ rực chiếu xiên qua khung cửa sổ hướng về phía tây của tôi. Trong phòng, bóng tối đang buông dần. Tôi chợt nảy ra ý định ghim bức tranh Beatrice, hay chính là Demian, lên thanh ngang khung cửa sổ và ngắm nhìn nó, trong lúc ánh nắng chiều đang rọi xuyên qua. Toàn bộ đường viền khuôn mặt biến mất, nhưng đôi mắt viền đỏ, vầng trán ngập tràn ánh sáng và bờ môi đỏ thắm bừng sáng lên một cách sâu thẳm và hoang dại trên bề mặt trang giấy. Tôi ngồi đối diện với nó một hồi lâu, ngay cả khi ánh sáng đã tắt ngấm. Và dần dần, cảm giác ấy dâng lên trong tôi rằng đây không phải Beatrice hay Demian mà chính là—trứng nước của tôi. Bức tranh không giống tôi—nó không hề mang dụng ý đó, tôi cảm nhận được—nhưng ẩn chứa trong đó là thứ dường như được bồi đắp từ cuộc đời tôi, một phần nội tâm tôi, từ số phận hay con quỷ hộ mệnh của tôi. Người bạn của tôi sẽ trông như thế, nếu tôi tìm được một người khác. Người tình của tôi sẽ trông như thế, nếu tôi từng có một người. Cuộc đời và cái chết của tôi sẽ diễn ra như thế. Nó mang âm hưởng và nhịp điệu của định mệnh tôi.

Trong những tuần ấy, tôi bắt đầu đọc một cuốn sách để lại ấn tượng sâu sắc hơn bất cứ thứ gì tôi từng đọc trước đó. Ng cả những năm tháng sau này, tôi cũng hiếm khi gặp lại được những cuốn sách có sức lay động mạnh mẽ đến thế, ngoại trừ có lẽ là các tác phẩm của Nietzsche. Đó là một tập sách của Novalis, bao gồm các bức thư và cách ngôn. Có rất nhiều điều tôi không tài nào hiểu nổi. Nhưng cuốn sách đã cuốn hút tôi và chiếm trọn tâm trí tôi đến kỳ lạ. Một trong những câu cách ngôn bỗng lóe lên trong đầu tôi. Tôi dùng bút ghi lại nó bên dưới bức tranh: “Định mệnh và tâm hồn là hai mặt của cùng một khái niệm.” Điều đó giờ đây tôi đã hiểu.

Tôi thường xuyên chạm mặt cô gái mà tôi gọi là Beatrice. Tôi không hề thấy xúc động khi nhìn thấy cô, nhưng tôi thường cảm nhận được sự hòa hợp về mặt cảm xúc, dường như muốn nói rằng: chúng ta có mối liên kết, hay đúng hơn, không phải bạn và tôi, mà là bức tranh của bạn và tôi; bạn là một phần định mệnh của tôi.

Nỗi khao khát Max Demian trong tôi lại bùng cháy. Tôi không hề có tin tức gì về cậu ấy suốt mấy năm trời. Chỉ có đúng một lần tôi gặp lại cậu ấy trong kỳ nghỉ. Giờ đây tôi nhận ra mình đã quên không nhắc đến cuộc gặp ngắn ngủi này trong bài tường thuật, và tôi hiểu rằng đó là do thói kiêu ngạo và sĩ diện của bản thân. Tôi phải bù đắp lại điều đó ngay bây giờ.

Thế rồi, một lần trong kỳ nghỉ, tôi đang nghênh ngang dạo bước với cái vẻ mệt mỏi, chán chường của mình qua thị trấn. Trong lúc đang lững thững bước đi, vung vẩy chiếc gậy và săm soi những gương mặt tiểu tư sản chẳng hề đổi thay qua năm tháng mà tôi hằng khinh bỉ, tôi bất ngờ đụng độ người bạn cũ. Vừa thoáng thấy cậu ấy, tôi giật mình vô thức. Nhanh như chớp, tâm trí tôi bị kéo ngược về phía Frank Kromer. Tôi thầm cầu mong Demian đã thực sự quên đi câu chuyện đó! Thật khó chịu khi phải mang ơn cậu ấy—chỉ vì một chuyện trẻ con ngớ ngẩn—dù sao đi nữa, tôi vẫn đang mang ơn...

Cậu ấy có vẻ đang đợi xem tôi có chào hỏi gì không. Tôi làm thế, một cách bình tĩnh nhất có thể trong hoàn cảnh ấy, và cậu ấy đưa tay ra. Quả nhiên đó vẫn là cái bắt tay ngày nào! Vừa mạnh mẽ, ấm áp lại vừa mát rượi, rất đỗi nam tính!

Cậu ấy chăm chú nhìn vào mặt tôi và nói: “Cậu cao lên nhiều đấy, Sinclair ạ.” Bản thân cậu ấy trông chẳng đổi thay chút nào, vẫn già dặn và trẻ trung như ngày nào.

Cậu ấy đề nghị chúng tôi đi dạo, và chúng tôi trò chuyện về những chuyện không đầu không cuối, tuyệt nhiên không nhắc về quá khứ. Tôi chợt nhớ ra mình từng viết thư cho cậu ấy vài lần mà chẳng nhận được hồi âm. Tôi hy vọng cậu ấy cũng đã quên bén đi những bức thư ngớ ngẩn, ngớ ngẩn ấy. Cậu ấy chẳng đả động gì đến chúng.

Vào thời điểm đó chưa có Beatrice hay bức tranh nào cả, tôi vẫn đang chìm đắm trong chuỗi ngày trác táng. Ra đến ngoài thị trấn, tôi rủ cậu ấy vào một quán rượu. Cậu ấy nhận lời. Tôi ra vẻ ta đây gọi một chai rượu vang và rót đầy hai cốc. Tôi chạm cốc với cậu ấy, thể hiện cho cậu thấy tôi am hiểu văn hóa uống rượu của sinh viên ra sao, và nốc cạn ly đầu tiên trong một hơi.

“Cậu hay la cà quán xá lắm à?” cậu ấy hỏi tôi.

“Ồ vâng,” tôi kéo dài giọng đáp, “ngoài ra thì còn biết làm gì khác chứ? Dù sao thì nó cũng thú vị hơn bất cứ thứ gì; suy cho cùng.”

“Cậu nghĩ vậy à? Có lẽ thế. Chắc chắn có điều gì đó rất hấp dẫn ở đó—sự say sưa, những bữa tiệc tùng cuồng hoan dionysos! Nhưng tôi thấy, với đại đa số những kẻ hay la cà quán rượu, thứ cảm giác buông thả ấy lại bị đánh mất. Tôi có cảm giác rằng có điều gì đó rất ư tiểu tư sản, mang tính thị dân trong thói quen quán xá này. Tất nhiên, chỉ cho đúng một đêm, với những ngọn đuốc rực cháy, để tổ chức một buổi cuồng hoan say xỉn chính hiệu. Nhưng cứ làm đi làm lại một trò y hệt, nốc hết chén này đến chén khác—thì đó chẳng phải là bản chất thực sự. Cậu có thể tưởng tượng ra cảnh Faust ngồi hết buổi tối này qua buổi tối khác nốc rượu cùng một cái bàn không?”

Tôi uống một ngụm, nhìn cậu ấy với chút hằn học.

“Ừ, nhưng đâu phải ai cũng là Faust,” tôi cộc lốc đáp.

Cậu ấy nhìn tôi với vẻ ngạc nhiên đôi chút.

Rồi cậu ấy cười, bằng nụ cười bề trên quen thuộc ngày nào. “Cãi nhau chuyện này làm quái gì chứ? Dù sao thì cuộc đời của một tay bợm rượu, một kẻ trác táng, tôi tưởng tượng, vẫn kích thích hơn cuộc đời của một công dân vô tội. Và rồi—tôi đọc được ở đâu đó—cuộc đời của một kẻ đàng điếm lại là một trong những sự chuẩn bị tốt nhất để trở thành một nhà tiên tri. Luôn có những người như Thánh Augustinô, những kẻ đã trở thành bậc đạo sĩ tiên tri. Trước đó, ông ấy cũng từng là một tay ăn chơi trác táng.”

Tôi đâm ra hoài nghi và tuyệt đối không muốn để cậu ấy tỏ thái độ bề trên với mình. Thế nên tôi nhạt nhẽo bảo: “Chà, tùy gu mỗi người thôi! Tôi chẳng có chút ý định nào trở thành nhà tiên tri hay cái quái gì sất.”

Demian ném cho tôi một cái nhìn qua đôi mắt nheo lại một nửa.

“Sinclair thân mến,” cậu ấy thong thả nói, “tôi không có ý định làm tổn thương tình cảm của cậu đâu. Hơn nữa—cả hai chúng ta đều chẳng biết vì mục đích gì mà cậu lại uống rượu. Trong con người cậu có một thứ đang định đoạt cuộc đời cậu, và biết rõ tại sao cậu lại làm thế. Thật tốt khi nhận ra điều này; có một ai đó ở trong chúng ta biết tuốt mọi thứ, muốn tuốt mọi thứ, làm tuốt mọi thứ tốt hơn cả chính chúng ta tự làm. Nhưng xin lỗi nhé, tôi phải về nhà đây.”

Chúng tôi không lằng nhằng kéo dài cuộc chia tay. Tôi ngồi lại một mình, vô cùng chán nản, và nốc cạn chai rượu. Lúc đứng dậy định đi, tôi phát hiện ra Demian đã trả tiền từ bao giờ. Điều đó càng khiến tôi tức điên lên.

Sự việc nhỏ nhặt này cứ lởn vởn trong tâm trí tôi, nơi ngập tràn hình bóng Demian. Và những lời cậu ấy thốt ra trong quán rượu lại vọng về trong trí nhớ tôi, giữ nguyên vẹn sự tươi mới và ý nghĩa sâu sắc: “Thật tốt khi biết rằng có một kẻ trong chúng ta thấu hiểu mọi điều!”

Tôi nhìn bức tranh treo bên khung cửa sổ, giờ đây đã chìm vào bóng tối mịt mùng. Đôi mắt vẫn ánh lên rực rỡ. Đó là ánh mắt của Demian. Trên đó mang ánh nhìn của kẻ ngự trị bên trong tôi, kẻ thấu suốt mọi điều.

Ôi, tôi khao khát Demian biết bao! Tôi chẳng biết tung tích cậu ấy ở đâu, đối với tôi cậu ấy là kẻ tầm với không tới. Tôi chỉ biết rằng cậu ấy hình như đang học hành ở xó xỉnh nào đó, và sau khi kết thúc sự nghiệp học đường, mẹ cậu ấy đã rời khỏi thị trấn.

Tôi gợi lại trong tâm trí mọi ký ức về Max Demian, bắt đầu từ vụ rắc rối với Kromer. Rất nhiều điều cậu ấy từng nói đã ùa về trong tôi. Cho đến tận hôm nay, mọi thứ vẫn vẹn nguyên ý nghĩa, tất cả đều thực sự quan trọng đối với tôi! Và những gì cậu ấy nói trong cuộc gặp gỡ cuối cùng, dẫu không mấy dễ chịu cho lắm, về kẻ trác táng và vị thánh, bỗng lướt qua tâm trí tôi. Chẳng phải chuyện của tôi cũng y như vậy sao? Chẳng phải tôi đã sống trong vũng bùn và hơi men, các giác quan tê liệt vì trác táng, cho đến khi một luồng xung lực sống mới, hoàn toàn trái ngược với cái cũ trỗi dậy trong tôi, chính là khát khao sự thanh khiết, nỗi mong mỏi được trở thành thánh nhân đó sao?

Cứ thế, tôi đi từ ký ức này sang ký ức khác. Đêm đã buông xuống từ lâu, và bên ngoài trời đang mưa. Trong hoài niệm, tôi cũng nghe tiếng mưa rơi; đó là khoảnh khắc dưới tán cây dẻ khi cậu ấy lần đầu tiên gặng hỏi tôi về Frank Kromer, qua đó đoán ra những bí mật đầu tiên của tôi. Lần lượt từng ký ức hiện về, những cuộc trò chuyện trên đường đến trường, lớp học giáo lý. Và rồi tôi nhớ lại lần đầu tiên gặp Max Demian. Khi ấy chúng tôi đang nói chuyện về cái gì nhỉ? Chốc lát tôi không tài nào nhớ nổi, nhưng tôi từ tốn, suy nghĩ thật sâu. Cuối cùng tôi cũng nhớ ra. Chúng tôi đang đứng trước cửa nhà mình; sau khi cậu ấy thổ lộ quan điểm về Cain. Rồi cậu ấy nói cho tôi nghe về chiếc huy hiệu cổ, gần như đã phai mờ nằm ngay trên đầu cột trụ cổng ngày càng rộng ra khi lên cao. Cậu ấy bảo nó rất thú vị và người ta không nên để những thứ như thế lọt khỏi tầm mắt.

Đêm đó tôi mơ thấy Demian và chiếc huy hiệu. Nó biến đổi không ngừng, lúc thì Demian cầm nó trên tay, lúc thì nhỏ xíu và xám xịt, lúc lại to đùng đa sắc màu, nhưng cậu ấy giải thích với tôi rằng nó vẫn luôn là một và duy nhất. Nhưng cuối cùng cậu ấy ép tôi phải nuốt chiếc huy hiệu ấy vào bụng. Khi nuốt nó xuống, tôi kinh hoàng nhận ra con chim trên huy hiệu vẫn đang sống sờ sờ trong người mình, dạ dày tôi phình to ra và con chim bắt đầu gặm nhấm nội tạng tôi. Mang theo nỗi sợ hãi cái chết cận kề, tôi vùng vẫy chống trả. Rồi tôi bừng tỉnh.

Tôi thấy nhẹ nhõm. Đã giữa đêm, và tôi nghe tiếng mưa tạt vào phòng. Tôi đứng dậy để khép cửa sổ lại; và trong lúc làm vậy, tôi dẫm phải một vật sáng lóa nằm dưới sàn. Sáng hôm sau, tôi nhận ra đó chính là bức tranh của mình. Nó nằm đó ngập trong nước và đã cuộn tròn lại. Để làm khô nó, tôi trải phẳng nó ra giữa hai tờ giấy thấm rồi kẹp dưới một cuốn sách nặng. Khi tôi kiểm tra lại vào ngày hôm sau, nó đã khô. Nhưng nó đã thay đổi. Đôi môi đỏ đã nhợt nhạt đi và thu nhỏ lại. Giờ thì nó y hệt như miệng của Demian.

Tôi bắt đầu vẽ một bức tranh mới, cụ thể là con chim trên huy hiệu. Tôi không tài nào nhớ nổi trông nó thực sự ra sao, cũng chẳng thể hình dung rõ ràng toàn bộ hình dáng, bởi ngay cả khi đứng ngay trước cửa nhà, huy hiệu cũng gần như không thể nhận ra, vì nó đã quá cũ và bị quét sơn đè lên nhiều lần. Con chim đứng hoặc đậu trên một vật gì đó, có lẽ là trên một bông hoa, hoặc trên một chiếc giỏ hay cái tổ, hoặc trên ngọn cây. Tôi mặc kệ chuyện đó và bắt đầu ngay với phần mà tôi có thể hình dung rõ ràng. Đáp lại một sự thúc bách hỗn độn, tôi lao vào vẽ ngay với những gam màu mạnh; trên trang giấy của tôi, đầu con chim có màu vàng kim. Tôi tiếp tục công việc của mình ngắt quãng tùy theo tâm trạng, và chỉ sau vài ngày, tác phẩm đã hoàn thành.

Giờ thì nó là một loài chim săn mồi, với chiếc đầu diều hâu sắc bén, kiêu hãnh. Nửa thân dưới cắm sâu vào một quả địa cầu tăm tối, từ trong đó nó đang cựa quậy trồi lên như thoát ra từ một quả trứng khổng lồ. Nền trời xanh thẳm. Càng ngắm nghía bức tranh, tôi càng có cảm giác đây chính là chiếc huy hiệu mang màu sắc mà tôi từng mường tượng trong giấc mơ.

Tôi không tài nào viết nổi một lá thư gửi cho Demian, ngay cả khi tôi biết phải gửi đi đâu. Nhưng tôi quyết định, hành động theo một gợi ý xuất hiện trong trạng thái mơ màng như mọi lần thúc giục thời kỳ đó, là gửi cho cậu ấy bức tranh vẽ con diều hâu—dù nó có đến tay cậu ấy hay không. Tôi không đề gì trên đó, thậm chí cả tên mình. Tôi cẩn thận cắt viền, mua một chiếc bìa giấy lớn và ghi lên đó địa chỉ cũ của người bạn. Rồi tôi đem gửi đi.

Kỳ thi cận kề buộc tôi phải chăm chỉ hơn thường lệ ở trường. Các thầy giáo đã tha thứ cho tôi từ khi tôi đột ngột thay đổi hành vi đồi trụy. Dù sao đi nữa, lúc này tôi vẫn chưa phải là một học sinh ngoan, nhưng cả tôi lẫn bất kỳ ai dường như đều quên mất rằng nửa năm trước, việc tôi bị đuổi học đã cận kề đến nơi.

Cha tôi giờ đây viết thư cho tôi như trước, áp dụng giọng điệu vui vẻ ngày nào, không còn trách mắng hay đe dọa. Tuy nhiên, tôi chẳng có chút động lực nào để giải thích cho ông hay bất kỳ ai hiểu sự thay đổi ấy diễn ra như thế nào. Chỉ là ngẫu nhiên sự thay đổi này lại trùng khớp với mong muốn của cha mẹ và các thầy cô giáo. Nó không kéo tôi xích lại gần những người khác mà ngược lại, còn khiến tôi càng thêm cô lập. Bản thân tôi cũng mù tịt về xu hướng biến đổi trong con người mình, nó có thể đang dẫn tôi đến với Demian, đến một số phận xa xôi nào đó. Mọi chuyện khởi nguồn từ Beatrice, nhưng từ một dạo trước, tôi đã sống trong một thế giới hoàn toàn phi thực tế với những bức tranh và suy nghĩ về Demian, đến mức cô ấy hoàn toàn phai mờ khỏi tâm trí tôi, cũng như biến mất khỏi tầm mắt tôi. Tôi sẽ chẳng thể thốt nổi một lời với bất cứ ai về những giấc mơ của mình, về những kỳ vọng, về sự biến đổi nội tâm diễn ra trong tôi, ngay cả khi tôi có muốn làm thế đi chăng nữa.

Nhưng tôi hoàn toàn chẳng có lấy một chút ham muốn nào để khơi mào chủ đề đó.