Ông Baker, đại phó của chiếc tàu Narcissus, bước một bước dài từ căn cabin sáng đèn ra khoảng tối của boong lái phía sau. Phía trên đầu ông, ngay gờ mép lầu lái, người gác đêm gióng lên hai hồi chuông kép. Đã chín giờ. Ông Baker ngước lên gọi người đang trực phía trên: — "Knowles, mọi thủy thủ đã lên tàu cả chưa?"

Người thủy thủ khập khiễng bước xuống thang, rồi trầm ngâm đáp:

— "Tôi nghĩ là rồi, thưa ngài. Toàn bộ mấy tay cựu trào của chúng ta đã có mặt, cùng với một đám lính mới nữa.... Chắc là đủ hết rồi đấy ạ."

— "Bảo bác quản giáp gọi tất cả tập trung ra đằng lái," ông Baker nói tiếp; "đồng thời bảo một chú nhóc mang một ngọn đèn tốt ra đây. Tôi muốn điểm danh đám người của chúng ta."

Boong chính ở phía sau chìm trong bóng tối, nhưng từ phía trước, xuyên qua cánh cửa mở toang của gian ở thủy thủ đoàn, hai luồng sáng rực rỡ cắt ngang màn đêm tĩnh lặng đang bao trùm lấy con tàu. Âm thanh xôn xao của những giọng nói vọng lên từ đó, trong khi ở cả mạn trái lẫn mạn phải, tại những ô cửa sáng rực, bóng dáng những người di chuyển hiện lên chốc lát đen ngòm, phẳng lì không chút khối lượng, tựa như những hình nhân cắt bằng thiếc lá. Con tàu đã sẵn sàng ra khơi. Người thợ mộc vừa đóng chiếc nêm cuối cùng vào các thanh nẹp cửa hầm hàng chính, rồi quăng chiếc búa tạ xuống, thong thả lau mặt ngay vào lúc điểm đúng năm giờ. Boong tàu đã được quét dọn, tời neo được tra dầu mỡ và sẵn sàng cất neo; sợi dây cáp lai dắt lớn nằm thành những vòng uốn lượn dài dọc theo một bên boong chính, với một đầu được kéo ngược lên và vắt qua mũi tàu, sẵn sàng cho chiếc tàu lai sắp ì ì bơi tới, thở phì phò ồn ã, nóng nực và đầy khói trong bầu không khí trong trẻo, mát mẻ và tĩnh lặng của buổi sáng sớm. Viên thuyền trưởng đang ở trên bờ, nơi ông đã tuyển thêm vài thủy thủ mới để biên chế đủ cho đoàn thủy thủ; và khi công việc trong ngày đã hoàn tất, các sĩ quan trên tàu đều lánh mặt để tận hưởng chút thời gian thảnh thơi ngắn ngủi. Khi màn đêm vừa buông xuống chưa lâu, số ít thủy thủ được lên bờ và những người mới bắt đầu lục đục kéo đến trên những chiếc xuồng do người châu Á mặc đồ trắng chèo lái; họ tranh giành nhau réo gọi đòi tiền công trước khi cập đến bậc thang mạn tàu. Tiếng lải nhải chát chúa và đầy vẻ sốt ruột của thứ ngôn ngữ phương Đông đấu dịu với giọng điệu hách dịch của những tên thủy thủ say xỉn, những kẻ dùng tiếng lóng chửi bới để phản bác lại những đòi hỏi trơ trẽn và những hy vọng gian dối. Sự yên bình rực rỡ và lấp lánh ánh sao của phương Đông bị xé nát thành những mảnh tơi tả thảm hại bởi những tiếng gầm thét vì giận dữ và tiếng kêu la oai oái phát ra từ những khoản tiền thù lao lặt vặt dao động từ năm xu cho đến nửa đồng rupee; và mọi sinh linh đang trôi nổi tại Vịnh Bombay đều nhận thức rõ rằng các tân binh đang gia nhập tàu Narcissus.

Dần dần, thứ âm thanh hỗn loạn ấy cũng lắng xuống. Những chiếc xuồng không còn kéo đến từng chùm ba bốn chiếc cùng lúc khua nước ì oạp nữa, mà cập mạn từng chiếc đơn lẻ, giữa một thứ tiếng xì xào phản đối bị cắt cụt ngủn bởi câu: "Đừng bước thêm bước nào nữa! Mày xuống địa ngục đi!" thốt ra từ một gã đang lảo đảo bước lên thang mạn — một bóng đen với chiếc túi dài vác trên vai. Trong gian ở của thủy thủ đoàn, những người mới đến, đứng thẳng người và chao đảo giữa những chiếc hộp buộc dây cùng những bưu kiện đựng chăn nệm, làm quen với những thủy thủ kỳ cựu đang ngồi chen chúc ở hai tầng giường ngủ, đưa mắt dò xét các bạn đồng hành tương lai với cái nhìn vừa xét nét vừa thân thiện. Hai ngọn đèn trong gian thủy thủ được vặn bấc lên cao, tỏa ra thứ ánh sáng gắt gao và chói lọi; những chiếc mũ tròn đi trên bờ bị đẩy tuốt ra tận sau gáy, hoặc lăn lóc trên mặt sàn giữa những sợi xích neo; những chiếc cổ áo trắng phất phơ không cài khúc, nhô ra hai bên những gương mặt đỏ bừng; những bắp tay cuồn cuộn trong tay áo trắng khua khoắng; những giọng nói gầm gừ hòa quyện đều đặn giữa những tràng cười vang và tiếng gọi khàn khàn. "Này cậu nhóc, nhận cái giường đó đi!... Đừng có dại mà làm thế!... Con tàu trước của mày là tàu nào thế?... Ta biết nó đấy.... Ba năm trước, ở Puget Sound rồi.... Cái sạp này bị dột đấy, tao nói cho mà biết!... Lại đây nào; cho tụi này chút cơ hội để kê cái rương đó xem nào!... Bọn quý tộc bờ bãi chúng mày có đứa nào mang theo chai nào không hả?... Cho xin chút thuốc lá đi nào... Ta biết con tàu đó; thuyền trưởng của nó uống rượu đến chết đấy!... Hắn đúng là một tay chơi sành sỏi!... Hắn thích rót chất cay vào bụng lắm đấy!... Không!... Trật tự ngay đi mấy tên kia!... Tao bảo tụi mày đã bước lên một cái lồng lợn, nơi chúng nó vắt kiệt từng đồng tiền mồ nước mắt của bác thợ chèo nghèo khổ, mẹ kiếp!..."

Một tên gầy gò tên là Craik, có biệt danh là Belfast, đang lớn tiếng mắng nhiếc con tàu, thêu dệt chuyện phét lác cốt để cho mấy tay tân binh có cái mà suy ngẫm. Archie, ngồi vắt vẻo trên chiếc rương biển của mình, thu gọn đầu gối lại và kiên nhẫn đẩy mũi kim xuyên qua một miếng vá trắng trên chiếc quần dài màu xanh. Những người mặc áo khoác đen và cổ áo đứng, lẫn lộn với những người chân trần, tay trần, mặc áo sơ mi màu mở phanh để lộ bộ ngực đầy lông, đang xô đẩy lẫn nhau ở giữa gian phòng. Cám cảnh chen chúc xoay mòng mòng, chao đảo, tự quay cuồng như trong một vụ ẩu đả giữa làn khói thuốc lá mịt mờ. Tất cả đều nhao nhao lên tiếng, cứ cách một từ lại chửi thề một câu. Một gã người Nga gốc Phần Lan, mặc chiếc áo sơ mi vàng sọc hồng, ngước mắt nhìn lên đầy mơ mộng từ dưới mái tóc rối bù. Hai gã khổng lồ trẻ tuổi với khuôn mặt nhẵn nhụi ngây thơ như trẻ sơ công — hai gã người Scandinavi — giúp nhau trải chăn nệm, lặng lẽ và mỉm cười hiền hòa giữa cơn bão chửi thề vô hại và vô nghĩa. Lão Singleton, thủy thủ kỳ cựu nhất trên tàu, ngồi một mình trên sàn ngay dưới ánh đèn, cởi trần trụi đến thắt lưng, xăm trổ kín mít như một tù trưởng ăn thịt người trên khắp bộ ngực vạm vỡ và đôi bắp tay cuồn cuộn. Lộ ra giữa những họa tiết xanh đỏ là làn da trắng ngần tựa sa tanh; tấm lưng trần của lão tựa vào phần gốc cột buông, tay cầm một cuốn sách dang rộng ra trước khuôn mặt sạm nắng. Với cặp kính tròng và bộ râu trắng đáng kính, lão trông giống như một vị tộc trưởng thông thái mà hoang dã, là hiện thân của sự khôn ngoan thời hồng hoang đang tĩnh lặng giữa chốn hỗn độn đầy những lời nguyền rủa của thế gian. Lão hoàn toàn đắm chìm vào trang sách, và mỗi khi lật trang, một vẻ ngạc nhiên trầm ngâm lại thoáng qua nét mặt gồ ghề của lão. Lão đang đọc cuốn tiểu thuyết "Pelham". Sự phổ biến của Bulwer Lytton trong gian ở của những con tàu chuyên tuyến phương Nam là một hiện tượng kỳ lạ và đầy bất ngờ. Những ý tưởng nào có thể được đánh thức bởi những câu văn trau chuốt và có phần giả tạo đến kỳ lạ của nhà văn trong tâm trí đơn giản của những đứa trẻ to xác đang sinh sống tại những nơi tăm tối và lưu lạc này trên trái đất? Những tâm hồn thô kệch, thiếu từng trải của chúng có thể tìm thấy ý nghĩa gì trong thứ văn chương phù phiếm trên các trang sách của ông? Sự kích thích nào?—sự lãng quên nào?—sự xoa dịu nào? Thật là bí ẩn! Phải chăng đó là sự mê hoặc của những điều không thể hiểu nổi?—hay là sức quyến rũ của những điều bất khả thi? Hay những sinh mệnh tồn tại bên ngoài lề cuộc sống ấy bị khuấy động bởi những câu chuyện của ông tựa như một sự hé lộ kỳ bí về một thế giới rực rỡ nằm trong ranh giới của sự đồi bại và nhơ nhớp, nằm trong biên ải của bụi bặm và đói nghèo, của khốn khổ và truỵ lạc, thứ biên ải bao trùm từ mọi ngả đến tận mép nước của đại dương bất diệt, và là điều duy nhất chúng biết về cuộc sống, điều duy nhất chúng nhìn thấy từ vùng đất bao quanh — những tù nhân giam mình suốt đời theo tiếng gọi của biển cả? Thật bí ẩn! Lão Singleton, kẻ đã lênh đênh về phương Nam từ năm mười hai tuổi, kẻ trong suốt bốn mươi lăm năm qua đã sống (như chúng ta tính toán từ giấy tờ của lão) chưa quá bốn mươi tháng trên bờ — lão Singleton, kẻ từng khoác lác với sự điềm đạm dịu dàng của những năm tháng đã trôi qua xứng đáng, rằng thường thì từ ngày được thanh toán tiền lương ở con tàu này cho đến ngày xuống tàu khác, lão hiếm khi ở trong trạng thái tỉnh táo để phân biệt được ban ngày — lão Singleton vẫn ngồi lặng lẽ giữa chốn va chạm của những giọng nói và tiếng thét, đánh vần cuốn "Pelham" với vẻ nhọc nhằn chậm chạp, chìm đắm trong sự tập trung sâu sắc đến mức tựa như đang xuất thần. Lão thở đều đặn. Mỗi lần lật cuốn sách trong đôi bàn tay to lớn và đen đúa, cơ bắp trên đôi tay trắng ngột của lão lại khẽ gợn sóng dưới lớp da nhẵn nhụi. Bị che khuất bởi bộ râu mép trắng, đôi môi dính đầy nước thuốc lá nhỏ giọt xuống tận chòm râu dài, mấp máy thì thầm những lời vô thanh. Đôi mắt lờ đờ của lão đăm đăm nhìn qua tròng kính gọng đen lấp lánh. Đối diện với lão, và ngang tầm với khuôn mặt lão, con mèo của tàu đang ngồi trên trục tời với tư thế của một con quái vật nhân sư thu mình, chớp chớp đôi mắt xanh nhìn người bạn cũ. Nó có vẻ đang âm mưu một cú nhảy lên đùi ông già qua tấm lưng còng của người thủy thủ thường trực đang ngồi dưới chân Singleton. Cậu nhóc Charley gầy gò và cổ dài. Gờ xương sống của chiếc áo cũ nổi lên thành một chuỗi đồi nhỏ. Khuôn mặt của một đứa trẻ đường phố — một khuôn mặt sớm già trước tuổi, cáo già và đầy vẻ mỉa mai, với những nếp nhăn sâu trũng ở mỗi bên khóe miệng mỏng và rộng — cúi gằm xuống đôi đầu gối xương xẩu của mình. Cậu đang học cách thắt nút dây bằng một mẩu thừng cũ. Những giọt mồ hôi nhỏ lấm tấm trên chiếc trán dô ra; cậu hít mũi sụt sịt từng hồi, liếc nhìn bằng khóe mắt đầy vẻ bồn chồn về phía lão thủy thủ già, người chẳng thèm bận tâm đến cậu nhóc đang bối rối lẩm bẩm với công việc của mình.

Tiếng ồn ngày một tăng. Cơn oi bức nặng nề của gian phòng dường như làm cho gã Belfast nhỏ con sủi bọt lên vì cơn giận dữ hài hước. Đôi mắt cậu ta đảo cuồng nhiệt; trong khuôn mặt đỏ bừng trông buồn cười như chiếc mặt nạ, cái miệng há hốc đen ngòm với những nét mặt kỳ quái. Đối diện cậu ta, một gã đàn ông mặc đồ nửa kín nửa hở ôm lấy mạn sườn, ngửa đầu cười rũ rượi với hàng mi đẫm ướt. Những kẻ khác ngẩn ngơ nhìn với đôi mắt kinh ngạc. Những gã ngồi gập người trong các giường tầng trên phì phèo tẩu thuốc ngắn, lúc lắc đôi bàn chân trần da nâu trên đầu những kẻ đang nằm dài dưới các rương biển, lắng nghe với nụ cười ngốc nghếch hoặc khinh khỉnh. Qua những vành trắng của các ô giường ngủ nhô ra những chiếc đầu với đôi mắt chớp chớp; nhưng thân mình thì chìm khuất trong bóng tối của những xó xỉnh ấy, trông giống như những hốc đặt quan tài hẹp trong một nhà xác được quét vôi trắng và bật đèn sáng trưng. Những giọng nói râm ran lớn dần. Archie, với đôi môi mím chặt, thu mình lại, có vẻ như co ro trong một không gian nhỏ hơn, và vẫn cặm cụi may vá, siêng năng và im lặng. Belfast thét lên như một tên đạo sĩ cuồng tín: — "… Thế là tao bảo nó, mấy bồ ạ, tao bảo thế này: 'Xin lỗi ngài nhé, thưa ngài,' tao bảo gã phó nhì của chiếc tàu thủy đó thế — 'xin lỗi ngài nh-é-é, Bộ Thương mại chắc hẳn đã say khướt khi cấp bằng lái cho ngài đấy!' 'Mày nói cái gì hả, đồ chó chết này—!' hắn thét lên, lao vào tao như một con bò điên… toàn thân mặc đồ trắng; thế là tao vớt ngay lấy thùng hắc ín của tao rồi lật úp nó lên cái mặt đẹp đẽ chết tiệt và cái áo khoác bảnh bao của hắn… 'Nhận lấy đi!' tao bảo thế. 'Dù sao thì tao cũng là một thủy thủ, đồ cột chống cầu tàu vô dụng, nịnh hót, xỏ lá, thừa thãi kia chứ! Tao là loại người như thế đấy!' tao gạt phăng… Lực lượng chúng mày phải thấy lúc hắn cắm cổ chạy chứ, hỡi anh em! Ướt sũng, mù tịt vì hắc ín ấy chứ! Thế là…"

— "Đừng có tin nó! Nó có làm đổ hắc ín nào đâu; tao ở đấy mà!" có kẻ la lên. Hai gã người Na Uy ngồi trên một chiếc rương cạnh nhau, trông giống hệt nhau và điềm tĩnh, tựa như một cặp chim uyên ương trên cành đậu, với đôi mắt tròn xoe nhìn ngây thơ; thế nhưng gã người Nga gốc Phần Lan, giữa tiếng la hét bùng nổ và những tràng cười rộ lên, vẫn bất động, mềm nhũn và đờ đẫn, giống như một kẻ điếc không xương sống. Gần đó, Archie mỉm cười nhìn mũi kim của mình. Một tân binh ngực nở, mắt đờ đẫn chậm rãi lên tiếng nói với Belfast giữa lúc tiếng ồn lặng đi đôi chút: — "Tao tự hỏi không hiểu mấy tên phó máy ở đây sao vẫn còn sống được với một thằng như mày trên tàu đấy! Tao kết luận là bọn chúng bây giờ không đến nỗi tệ đâu, nếu mày có công thuần hóa chúng nó đấy, nhóc con ạ."

— "Không tệ á! Không tệ cái nỗi gì!" Belfast hét toáng lên. "Nếu không vì tụi mình đoàn kết với nhau… Không tệ sao! Chúng nó chẳng bao giờ tệ khi chúng không có cơ hội, mặc xác bộ lòng đen tối của chúng…"

Cậu ta sùi bọt mép, vung vẩy đôi tay, rồi bỗng toét miệng cười và lấy từ trong túi ra một thẻ thuốc lá đen, cắn một miếng với vẻ hung dữ buồn cười. Một tân binh khác — một gã có đôi mắt láo liên và khuôn mặt lưỡi cày vàng khè, nãy giờ đứng há hốc mồm lắng nghe trong bóng tối của chiếc tủ giữa tàu — cất giọng lanh lảnh nhận xét: — "Thôi thì dẫu sao đây cũng là chuyến hải trình trở về nhà. Xấu hay tốt, tao cũng qua được tất — miễn là tao về tới nhà. Và tao biết cách bảo vệ quyền lợi của mình chứ! Tao sẽ cho chúng nó thấy tay tao!" Tất cả các cái đầu đều quay về phía gã. Chỉ có cậu thủy thủ thường trực và con mèo là không thèm để ý. Gã đứng chống nũng hai tay, một gã nhỏ con với hàng mi trắng. Gã trông có vẻ như đã nếm trải mọi sự nhục nhã và mọi cơn cuồng nộ. Gã trông như thể từng bị tát tai, đá đít, lăn lộn trong bùn; gã trông như thể từng bị cào cấu, nhổ nước bọt, bị ném đầy những thứ rác rưởi không tiện nhắc tên… và gã mỉm cười với sự an tâm hiện rõ trên những khuôn mặt xung quanh. Đôi tai gã cụp xuống dưới sức nặng của chiếc mũ phớt nhàu nát. Những dải tơi tả của chiếc áo khoác đen phấp phới thành tua rua quanh bắp chân gã. Gã cài lại hai chiếc khuy duy nhất còn sót lại và ai nấy đều thấy rằng bên trong gã chẳng mặc chiếc áo sơ mi nào. Đó là nỗi bất hạnh đáng đời của gã khi những mảnh giẻ rách mà chẳng ai có thể mường tượng nổi là thuộc về ai ấy, trông cứ như thể gã vừa đi ăn trộm về. Cổ gã dài và gầy; mí mắt đỏ hoe; vài sợi tóc lơ thơ bám quanh quẳng hàm; bờ vai nhọn hoắt và rũ xuống như đôi cánh chim gãy; toàn bộ nửa bên trái của gã đóng đầy bùn chứng tỏ gã vừa mới ngủ trong một rãnh nước ướt nhẹp. Gã đã cứu cái thân xác tồi tàn của mình khỏi một cái chết bạo lực bằng cách bỏ trốn khỏi một con tàu Mỹ — nơi trong một phút lãng trí dại dột, gã đã cả gan ký hợp đồng làm việc; và gã đã lang thang suốt nửa tháng trời trên bờ ở khu phố bản xứ, đi xin ăn từng ngụm rượu, chết đói, ngủ trên những đống rác, lang thang dưới ánh nắng: một vị khách đáng sợ đến từ thế giới của những cơn ác mộng. Gã đứng đó, gớm ghiếc và mỉm cười giữa sự im lặng bất chợt. Gian phòng thủy thủ trắng phau và sạch sẽ này chính là chốn dung thân của gã; nơi gã có thể lười biếng; nơi gã có thể lấm láp, nằm ì và ăn uống — rồi nguyền rủa thứ thức ăn mình đang ăn; nơi gã có thể trưng ra tài trốn việc, bịp bợm, ăn xin; nơi gã chắc chắn sẽ tìm được một kẻ để nịnh bợ và một kẻ để bắt nạt — và nơi gã sẽ được trả công cho việc làm tất cả những điều đó. Ai nấy đều rõ mặt gã. Trên đời này có nơi nào mà một kẻ như thế lại xa lạ hay sao, một tàn tích điềm báo chứng thực cho sự phù hợp vĩnh viễn của những lời dối trá và sự trơ trẽn? Một gã thủy thủ kỳ cựu lầm lì, tay dài với những ngón tay quặp, nãy giờ nằm ngửa hút thuốc, trở mình trên giường để lạnh lùng quan sát gã, rồi phóng qua đầu gã một bãi nước bọt dài trong suốt hướng về phía cửa. Ai nấy đều rõ mặt gã! Gã chính là kẻ không biết lái tàu, không biết bện thừng, kẻ chuyên trốn việc trong những đêm tối trời; là kẻ ở trên cao buông bám tuyệt vọng bằng cả tay lẫn chân, rồi nguyền rủa gió, mưa tuyết, bóng tối; kẻ luôn nguyền rủa biển cả trong khi những người khác đang làm việc. Kẻ là người cuối cùng bước ra và là kẻ đầu tiên chạy vào khi có lệnh tập trung toàn thể thủy thủ. Kẻ không biết làm hầu hết mọi việc và nhất quyết không làm những việc còn lại. Cục cưng của những kẻ bài bạc từ thiện và bọn nhà đất vụ lợi. Sinh vật đáng thương và đáng được cảm thông, kẻ tường tận mọi quyền lợi của mình nhưng lại chẳng biết gì về lòng dũng cảm, về sự sức chịu đựng, và về niềm tin thầm lặng, về lòng trung thành không lời gắn kết các thành viên của một đoàn thủy thủ lại với nhau. Đứa con độc lập sinh ra từ sự tự do đê hèn của những khu ổ chuột, đầy rẫy sự khinh miệt và căm thù đối với sự phục dịch khắc khổ của biển cả.

Có ai đó hét lên vào mặt gã: "Tên mày là gì?" — "Donkin," gã đáp, đảo mắt nhìn xung quanh với vẻ mặt trơ trẽn đầy vui vẻ. — "Mày là cái thá gì?" một giọng khác hỏi. — "Thì cũng là một thủy thủ giống như các cậu thôi, lão bạn ạ," gã đáp lại bằng một giọng có vẻ chân thành nhưng thực ra lại rất hỗn xược. — "Mẹ kiếp nếu trông mày không tệ hại hơn cả một gã thợ đốt lò rách việc," một lời lầm bầm đầy xác quyết vang lên. Charley ngẩng đầu lên và cất giọng lanh lảnh trơ tráo: "Hắn là một con người và là một thủy thủ" — rồi dùng mu bàn tay quẹt mũi, cặm cúi cắm cổ vào đoạn thừng của mình. Vài người bật cười. Số khác nhìn ngó đầy hoài nghi. Tân binh rách rưới tỏ ra bất bình: — "Đó là một cách hay ho để chào đón một anh em vào khoang thủy thủ đấy nhỉ," hắn gầm gừ. "Các người là con người hay là một lũ ăn thịt người vô tâm hả?" — "Đừng có nổi sùng lên vì một câu nói chứ, bạn đồng hành," Belfast gọi lớn, nhảy chồm lên phía trước, vừa hung dữ, đe dọa nhưng cũng vừa thân thiện. — "Cái gã ở đó đui mù à?" kẻ bù nhìn bất khuất hỏi, đảo mắt nhìn sang phải và sang trái với vẻ ngạc nhiên giả tạo. "Các người không thấy tao không có lấy một chiếc áo sơ mi nào à?"

Gã dang rộng cả hai tay và lắc mạnh những mảnh giẻ rách đang phất phơ trên bộ xương của mình một cách đầy kịch tính.

— "Tại sao chứ?" gã tiếp tục với giọng rất to. "Bọn khốn kiếp người Mỹ đã tìm cách bóp cổ tao chỉ vì tao đứng lên bảo vệ quyền lợi của mình như một người đàn ông chính hiệu. Tao là người Anh, nghe chưa. Bọn chúng xúm vào đánh tao và tao phải chuồn. Đó là lý do đấy. Các người chưa từng thấy một gã ngập trong túng quẫn bao giờ à? Chà! Đây là cái loại tàu chết tiệt gì thế này? Tao trắng tay rồi. Tao chẳng có cái quái gì cả. Không rương, không giường, không chăn, không sơ mi — chẳng có một mảnh giẻ rách nào ngoài bộ đồ đang mặc trên người. Nhưng tao có gan để chống lại bọn Yankees đó. Có đứa nào trong tụi mày có đủ lòng tốt để bố thí một chiếc quần cũ cho một thằng bạn túng thiếu không?"

Gã biết cách chinh phục những bản năng ngây thơ của đám đông ấy. Ngay lập tức, họ dành cho gã sự cảm thông của mình, dù là bằng giọng giễu cợt, khinh miệt hay cáu kỉnh; và ban đầu nó biểu hiện bằng một chiếc chăn được ném vào người gã khi gã đứng đó với làn da trắng bệch của các khớp chân tay lộ ra tình đoàn kết kiếp người qua lớp áo rách rưới kỳ quái. Rồi một đôi giày cũ rơi xuống sát đôi bàn chân dính bùn của gã. Kèm theo một tiếng kêu: — "Tránh ra dưới đó!", một chiếc quần vải bạt cuộn tròn, nặng trịch những vết hắc ín, đập trúng vai gã. Cơn gió của lòng nhân ái đã khơi dậy một làn sóng thương cảm đầy xúc động trong những trái tim còn đang hoài nghi của họ. Họ bị cảm động bởi chính sự sẵn lòng của mình trong việc xoa dịu nỗi thống khổ của một bạn đồng hành. Những tiếng kêu vang lên: — "Tụi tao sẽ sắm sửa cho mày đầy đủ, lão bạn ạ." Những tiếng lầm bầm: "Chưa từng thấy hoàn cảnh nào ngặt nghèo đến thế… Tội nghiệp lão khất… Tao có chiếc áo lót cũ đây… Nó có giúp ích gì được cho mày không?... Cầm lấy đi, bạn hiền…" Những lời thì thầm thân thiện ấy tràn ngập gian phòng thủy thủ. Gã dùng bàn chân trần khua khoắng thu gom mọi thứ thành một đống rồi đảo mắt tìm kiếm thêm. Archie vô cảm làm tròn bổn phận bằng cách đóng góp vào đống đồ một chiếc mũ vải cũ đã rách vành. Lão Singleton, chìm đắm trong những vùng trời hư cấu thanh thản, vẫn tiếp tục đọc sách mà không buồn ngẩng đầu lên. Charley, tàn nhẫn với sự khôn ngoan của tuổi trẻ, lanh lảnh: — "Nếu mày cần cúc đồng cho mấy bộ đồng phục mới thì tao có hai chiếc cho mày đây." Đồ vật dơ bẩn của lòng bác ái chung giơ nắm đấm về phía cậu nhóc — "Tao sẽ bắt mày phải giữ cho khoang thủy thủ này sạch sẽ đấy, nhóc con," hắn gầm gừ độc địa. "Đừng có lo. Tao sẽ dạy cho mày biết cách ăn nói lễ phép với một thủy thủ kỳ cựu, đồ ngu dốt." Gã trừng mắt giận dữ, nhưng rồi thấy Singleton gấp sách lại, và đôi mắt ti hí của gã bắt đầu đảo từ giường này sang giường khác. — "Nhận cái giường gần cửa kia kìa — khá lắm đấy," Belfast gợi ý. Nghe theo lời khuyên, gã gom đống quà dưới chân, ôm chặt thành một bọc trước ngực, rồi cẩn trọng nhìn gã người Nga gốc Phần Lan đang đứng một bên với cái nhìn vô hồn, có lẽ đang ngắm nhìn một trong những ảo ảnh kỳ quái ám ảnh những kẻ đồng hương của mình. — "Tránh đường tao ra, đồ Hà Lan," kẻ nạn nhân của sự tàn bạo Mỹ quát. Gã người Phần Lan không nhúc nhích — không nghe thấy. — "Tránh ra, đồ chó chết," kẻ kia quát, đẩy gã sang một bên bằng cùi chỏ. "Tránh ra, đồ ngu câm điếc khốn kiếp. Tránh ra." Gã kia lảo đảo, lấy lại thăng bằng và lặng lẽ nhìn chằm chằm vào kẻ vừa thốt ra câu nói. — "Mấy tên ngoại kiều chết tiệt đó cần phải được thuần hóa," Donkin thân thiện nhận xét với cả khoang. "Nếu tụi mày không dạy cho chúng nó biết vị trí của chúng, chúng sẽ trèo lên đầu lên cổ tụi mày ngay." Gã ném toàn bộ tài sản trần gian của mình vào cái giường trống, dùng thêm một cái nhìn sắc sảo để đánh giá rủi ro của hành động đó, rồi chồm tới chỗ gã người Phần Lan đang trầm tư và đờ đẫn. — "Tao sẽ dạy cho mày thói phách lối," gã gào lên. "Tao sẽ đấm cho mày sưng mắt ra, đồ đầu vuông ngốc nghếch." Hầu hết mọi người lúc này đều đã lên giường và hai người bọn họ để trống cả khoang thủy thủ. Sự lộng hành của Donkin nghèo túng đã khơi dậy sự tò mò. Gã nhảy nhót rách tươm trước mặt gã người Phần Lan ngơ ngác, thủ thế đấm bốc từ xa trước khuôn mặt nặng nề, bất động. Một hai người cất tiếng khích lệ: "Cố lên, Whitechapel!" rồi thoải mái ngả lưng trên giường để thưởng thức trận đấu. Những kẻ khác thét lên: "Im cái mồm chúng mày lại!... Biến đi mà chúc đầu vào bao tải đi!..." Sự hỗn độn lại tái diễn. Đột nhiên, nhiều cú đập nặng nề nện bằng thanh sắt lên mặt boong phía trên vang lên ầm ầm như những phát đại bác nhỏ xuyên qua khoang thủy thủ. Rồi giọng của gã quản giáp vang lên ngoài cửa với một âm điệu đầy quyền uy: — "Nghe đây, dưới đó không? Lên boong! Lên boong điểm danh tất cả thủy thủ!"

Có một khoảnh khắc tĩnh lặng đầy ngạc nhiên. Rồi sàn khoang thủy thủ bỗng chốc biến mất dưới những đôi bàn chân trần nện lộp bộp trên các tấm ván khi họ bật dậy khỏi giường. Những chiếc chăn rối tung bị bới tung lên để tìm mũ. Vài người ngáp dài, vừa cài khuyết quần vừa ngái ngủ. Những chiếc tẩu hút dở bị đập vội vào khung gỗ rồi nhét dưới gối. Những giọng nói gầm gừ: — "Có chuyện gì thế?... Không có lấy một chút thời gian nghỉ ngơi cho tụi mình sao?" Donkin la oai oái: — "Nếu đây là lề lối của con tàu này, tụi mình sẽ phải thay đổi tất cả những thứ đó… Mấy người cứ mặc kệ tôi… Tôi sẽ sớm…" Chẳng ai trong đám đông để ý đến gã. Họ lũ lượt kéo nhau qua cửa từng tốp hai ba người, theo thói quen của những bác thủy thủ buôn không thể đàng hoàng bước qua cửa như những kẻ ở đất liền thông thường. Tên tín đồ của sự thay đổi lẽo đẽo đi theo sau họ. Singleton, đang vật lộn để mặc chiếc áo khoác, bước ra cuối cùng, cao lớn và ra dáng người cha, ngẩng cao cái đầu của một nhà thông thái từng trải gió sương trên thân hình của một lực sĩ già. Chỉ có một mình Charley ở lại trong ánh sáng chói lọi trắng phau của căn phòng trống trơn, ngồi giữa hai hàng vòng xích sắt kéo dài vào tận góc tối hẹp phía trước. Cậu giật mạnh những sợi thừng trong nỗ lực vội vã để hoàn thành nút thắt của mình. Bỗng nhiên cậu giật mình, ném đoạn thừng vào con mèo rồi nhảy tót theo con mèo mun đang thong thả nhảy chớp nhoáng qua các bộ phận kẹp xích, với cái đuôi giương cứng và dựng thẳng đứng như một cột cờ nhỏ.

Bên ngoài luồng sáng bốc hơi của khoang thủy thủ, sự thanh thản tinh khôi của màn đêm ôm ấp các thủy thủ bằng hơi thở dịu dàng xoa dịu, bằng hơi thở ấm áp len lỏi dưới muôn vàn vì sao treo kín mít trên đỉnh cột buông trong một làn mây bụi phát sáng mờ ảo. Phía bên thành phố, màn nước đen kịt vằn vện những vệt sáng nhấp nhô nhẹ nhàng trên những gợn sóng lăn tăn, tựa như những sợi tơ bám rễ nổi bập bềnh vào bờ. Những hàng đèn khác đứng thẳng hàng như đang xếp hàng duyệt binh giữa những tòa nhà cao ngút; nhưng ở phía bên kia vịnh, những ngọn đồi tối sẫm uốn cong sống lưng đen thẫm, nơi rải rác đây đó, ánh điểm của một ngôi sao trông như một đốm lửa rới từ bầu trời. Tận đằng xa phía Byculla, những ngọn đèn điện tại các cổng bến cảng chiếu sáng trên đầu những cột trụ cao vút với ánh sáng lóa mắt và lạnh lẽo giống như những hồn ma bị giam cầm của những vầng trăng ác quỷ. Rải rác khắp vùng nước bóng loáng tối tăm, những con tàu neo đậu trôi nổi hoàn toàn tĩnh lặng dưới ánh đèn hành trình lờ mờ, lừng lững hiện lên, đặc quánh và cồng kềnh, như những công trình kỳ lạ và mang tính tượng đài bị con người bỏ rơi để chìm vào giấc ngủ vĩnh hằng.

Trước cửa cabin, ông Baker đang tiến hành điểm danh thủy thủ đoàn. Khi họ lảo đảo và lộc cộc bước qua cột buông chính, họ có thể nhìn thấy ở phía sau khuôn mặt tròn và rộng của ông với một tờ giấy trắng đặt trước mặt, và bên cạnh vai ông là cái đầu đang ngái ngủ với đôi mí mắt cụp xuống của cậu nhóc, tay giơ cao giữ cầu tròn phát sáng của ngọn đèn. Thậm chí khi tiếng lẹt xẹt của đôi giày đế trần dọc theo boong tàu chưa dứt, viên đại phó đã bắt đầu đọc danh sách. Ông đọc rõ ràng bằng giọng nghiêm trang xứng đáng với buổi điểm danh này dành cho sự cô đơn không yên ả, cho cuộc đấu tranh vô danh và tồi tàn, hay cho sự chịu đựng gian khổ hơn trước những thiếu thốn nhỏ nhặt và những nhiệm vụ tẻ nhạt. Khi vị đại phó đọc vang tên ai, một người trong số họ sẽ đáp: "Có, thưa ngài!" hoặc "Có đây!", rồi tự tách mình ra khỏi đám đông mờ ảo gồm những cái đầu nhô lên trên bóng tối của mạn phải tàu, bước bằng chân trần vào vòng sáng, và chỉ qua hai bước chân không tiếng động là bước vào bóng râm ở mạn trái của boong lái. Họ đáp lại bằng đủ thứ giọng: bằng tiếng lầm bầm đặc quánh, bằng giọng vang rền trong trẻo; và có vài người, cứ như thể toàn bộ sự việc là một sự xúc phạm đối với tình cảm của họ, liền dùng giọng điệu đầy bất mãn: bởi vì kỷ luật vốn chẳng mấy câu nệ trên những con tàu buôn, nơi ý thức về trật tự thứ bậc rất lỏng lẻo, và nơi tất cả mọi người đều cảm thấy mình bình đẳng trước sự mênh mông hờ hững của biển cả cùng tiếng gọi đòi hỏi khắt khe của công việc.

Ông Baker đều đặn đọc tiếp: — "Hansen — Campbell — Smith — Wamibo. Nào, Wamibo. Sao cậu không trả lời? Lúc nào cũng phải gọi tên cậu đến hai lần." Cuối cùng gã người Phần Lan cũng thốt ra một tiếng càu nhàu kỳ quái, rồi bước ra, đi qua vũng sáng, trông thật kỳ dị và loè loẹt, với khuôn mặt của một kẻ đang bước đi trong mơ. Viên đại phó đọc nhanh hơn: — "Craik — Singleton — Donkin… Ồ lạy Chúa!" ông vô thức thốt lên khi thấy bóng dáng tồi tàn khó tin hiện ra dưới ánh đèn. Nó dừng lại; nó hé lộ phần nướu tái nhợt và hàm răng trên dài trong một nụ cười đầy ác ý. — "Tôi có chỗ nào không ổn à, ngài Đại phó?" nó hỏi, với một chút hỗn xược ẩn giấu trong sự giả vờ đơn giản của giọng điệu. Hai bên boong tàu vang lên những tiếng khúc khích nén nhịn. — "Được rồi. Sang bên kia đi," ông Baker gầm gừ, đăm đăm nhìn tân binh bằng đôi mắt xanh kiên định. Và Donkin biến mất đột ngột khỏi luồng sáng để hòa vào đám đông đen kịch của những người vừa điểm danh, để rồi bị vỗ vai và nghe những lời thì thầm nịnh bợ: — "Hắn không sợ đâu, hắn sẽ cho tụi mình xem mấy trò hay ho cho mà coi… Đúng là một vở kịch hề Punch và Judy chính hiệu… Mấy người có thấy ông đại phó giật mình vì hắn không?... Chà! Mẹ kiếp, nếu tao có bao giờ!... " Người cuối cùng đã qua hết, và có một thoáng im lặng khi đại phó chăm chú nhìn danh sách. — "Mười sáu, mười bảy," ông lẩm bẩm. "Tôi thiếu một người, quản giáp ạ," ông nói lớn. Gã người miền Tây to lớn đứng bên khuyỷu tay ông, da ngăm đen và có bộ râu như một tên Tây Ban Nha khổng lồ, cất giọng trầm đục: — "Chẳng còn ai ở phía trước nữa đâu, thưa ngài. Tôi đã đi một vòng kiểm tra rồi. Hắn không có trên tàu, nhưng có thể sẽ ló dạng trước khi trời sáng." — "Ừ. Có thể thế hoặc không," đại phó nhận xét, "không tài nào đọc nổi cái tên cuối cùng này. Bị nhòe hết cả rồi… Thấy vậy là đủ rồi, các anh em. Xuống dưới đi."

Đám đông rõ nét và bất động bỗng cựa mình, tản ra, bắt đầu di chuyển về phía trước.

— "Khoan đã!" một giọng trầm và vang cất lên.

Tất cả đứng im phăng phắc. Ông Baker, người nãy giờ đã quay lưng ngáp dài, quay phắt lại với cái há hốc mồm. Cuối cùng, cơn giận bùng lên, ông tuôn ra: — "Cái gì thế này? Ai vừa nói 'Khoan đã'? Cái gì mà…"

Nhưng ông nhìn thấy một thân hình cao lớn đang đứng trên lan can. Nó bước xuống và len qua đám đông, tiến nặng nề về phía ánh đèn trên boong lái. Rồi một lần nữa giọng vang dội ấy cất lên đầy cương quyết: — "Khoan đã!" Ánh đèn rọi sáng thân hình người đó. Anh ta cao lớn. Đầu anh ta vươn cao tận vào vùng bóng tối của những chiếc xuồng cứu sinh được đặt trên giá đỡ phía trên boong. Tròng mắt trắng và răng anh ta lóe lên rõ rệt, nhưng khuôn mặt thì không thể nhận diện được. Đôi bàn tay anh ta to lớn và trông như đang đeo găng.

Ông Baker can đảm bước tới. — "Anh là ai? Sao dám..." ông bắt đầu.

Cậu nhóc, ngạc nhiên như những người khác, giơ ngọn đèn lên sát mặt người đàn ông. Anh ta da đen. Một tiếng xì xào kinh ngạc — một tiếng xì xào nhỏ nghe như tiếng lầm bầm bị nén lại của từ "Da đen" — lan dọc theo boong tàu và tan biến vào màn đêm. Gã da đen có vẻ như không nghe thấy. Anh ta đứng nhún nhảy tại chỗ với một dáng điệu nghênh ngang giữ nhịp. Chút lát sau, anh ta điềm tĩnh cất lời: — "Tên tôi là Wait — James Wait."

— "Ồ!" ông Baker thốt lên. Rồi, sau vài giây im lặng ngột ngạt, cơn giận của ông bùng nổ. "À! Tên anh là Wait đấy à. Thì sao nào? Anh muốn gì? Anh có ý gì khi đến đây hò hét hả?"

Gã da đen vô cùng điềm tĩnh, lạnh lùng, cao lừng lững và đầy kiêu hãnh. Các thủy thủ đã tiến lại gần và đứng thành một khối phía sau anh ta. Anh ta đứng cao hơn gã cao nhất nửa cái đầu. Anh ta nói: "Tôi là người của con tàu này." Anh ta phát âm rõ ràng, với sự chính xác nhẹ nhàng. Âm điệu trầm bổng, vang vọng từ giọng nói của anh ta tràn ngập boong tàu một cách không tốn sức. Anh ta mang bản tính khinh khỉnh, sự bề trên tự nhiên không chút giả tạo, cứ như thể từ chiều cao sáu thước ba của mình, anh ta đã quan sát toàn bộ sự ngu ngốc bao la của nhân loại và quyết định không nên quá khắt khe với nó. Anh ta nói tiếp: — "Thuyền trưởng đã tuyển tôi sáng nay. Tôi không thể lên tàu sớm hơn. Tôi thấy tất cả các anh ở đằng lái khi tôi bước lên thang, và có thể nhận ra ngay là các anh đang điểm danh thủy thủ đoàn. Dĩ nhiên là tôi phải hô tên mình. Tôi tưởng các anh có nó trong danh sách và sẽ hiểu. Các anh đã hiểu lầm rồi." Anh ta dừng bặt. Sự ngu ngốc xung quanh anh ta trở nên bối rối. Anh ta vẫn đúng như mọi khi, và sẵn sàng tha thứ như mọi khi. Giọng điệu khinh khỉnh đã dứt, và vừa thở hồng hộc, anh ta đứng im lìm, vây quanh bởi tất cả những kẻ da trắng này. Anh ta ngẩng cao đầu dưới ánh đèn chói lọi — một cái đầu được tạo hình mạnh mẽ với những mảng tối sâu thẳm và những tia sáng lấp lánh — một cái đầu quyền năng và dị dạng với một khuôn mặt bị dày vò và tẹt xuống — một khuôn mặt vừa thảm hại vừa thô bạo: chiếc mặt nạ bi thảm, huyền bí và gớm ghiếc của linh hồn một kẻ da đen.

Ông Baker, lấy lại bình tĩnh, chăm chú nhìn tờ giấy. — "À, vãng; đúng thế. Được rồi, Wait. Mang hành lý của anh xuống mũi tàu đi," ông nói.

Bỗng nhiên, đôi mắt gã da đen trợn ngược lên cuồng dã, chỉ còn toàn lòng trắng. Anh ta đưa tay ôm sườn và ho hai tiếng, tiếng ho khô khốc, rỗng tuếch và vang dội đến kinh hoàng; nó vang lên như hai tiếng nổ trong một hầm mộ; vòm trời ngân vang theo nó, và các tấm thép trên mạn tàu dường như rung lên đồng điệu, rồi anh ta sải bước đi về phía trước cùng những người khác. Các sĩ quan lảng vảng bên cửa cabin có thể nghe anh ta nói: — "Không anh nào chịu giúp một tay mang hành lý hộ tôi à? Tôi có một cái rương và một cái túi." Những lời nói đó cất lên vang dội, với ngữ điệu đều đặn, vang khắp con tàu, và câu hỏi được đặt ra theo cách khiến người ta không thể từ chối. Tiếng bước chân lê lết ngắn, dập dồn của những người đang khiêng vật nặng tiến dần về mũi tàu, nhưng thân hình cao lớn của gã da đen vẫn nán lại bên hầm hàng chính giữa một nhóm những kẻ dáng người nhỏ hơn. Lại một lần nữa người ta nghe thấy hắn hỏi: — "Đầu bếp của các anh là một quý ông da màu à?" Rồi một tiếng "À! h'm!" đầy thất vọng và chê bai là lời bình của hắn trước thông tin rằng đầu bếp hóa ra chỉ là một gã da trắng bình thường. Thế nhưng, khi họ cùng nhau tiến về phía khoang thủy thủ, hắn vẫn hạ cố thò đầu qua cửa nhà bếp và cất giọng vang lừng một câu "Chào buổi chiều nhé, bác sĩ!" làm tất cả các xoong nồi phải rung lên. Trong ánh sáng lờ mờ, người đầu bếp đang ngủ gật trên đống than trước bữa ăn khuya của thuyền trưởng. Hắn giật nảy mình như vừa bị roi quất, lao thầm ra boong để kịp nhìn thấy bóng lưng của mấy gã đang bước đi vừa cười cợt. Sau này, khi nhắc đến chuyến hải trình đó, hắn thường hay kể lại: — "Gã tội nghiệp đó đã làm tôi sợ chết khiếp. Tôi cứ tưởng mình đã nhìn thấy quỷ sứ." Người đầu bếp đã gắn bó bảy năm trên con tàu này với cùng một vị thuyền trưởng. Hắn là một người có tư tưởng nghiêm túc, có vợ và ba con, những người mà hắn được chung sống trung bình một tháng trong tổng số mười hai tháng. Khi ở trên bờ, hắn đưa gia đình đi nhà thờ tuần hai lần vào Chủ nhật. Ngoài biển, hắn đi ngủ vào mỗi tối với ngọn đèn vặn bấc to hết cỡ, ngậm tẩu thuốc trên miệng và một cuốn Kinh thánh mở trên tay. Lúc nào cũng phải có người đến trong đêm để tắt đèn, nhấc cuốn sách khỏi tay hắn và lấy chiếc tẩu ra khỏi miệng hắn. "Bởi vì" — Belfast thường hay cáu kỉnh phàn nàn — "có đêm nào đó, đồ đầu bếp ngu ngốc ạ, mày sẽ nuốt luôn cả cái tẩu đất cũ kỹ của mày vào bụng, và tụi tao sẽ chẳng còn đầu bếp mà ăn đâu." — "À, con trai ạ, ta đã sẵn sàng cho tiếng gọi của Đấng Tối Cao… ước gì tất cả các cậu cũng được như vậy," lão ta sẽ đáp lại với một sự thanh thản hiền từ vừa ngốc nghếch vừa đáng cảm động. Belfast đứng ngoài cửa nhà bếp tức tối đến giậm chân. — "Cái đồ thánh thiện ngu ngốc này! Tao có muốn mày chết quách đi đâu," hắn gào lên, ngẩng khuôn mặt giận dữ, run rẩy lên cùng đôi mắt đong đầy sự trìu mến. "Vội cái gì chứ? Đồ dị giáo đầu gỗ khúng khúng kia, quỷ sứ sẽ bắt mày sớm thôi. Hãy nghĩ đến Bọn tao đi… Bọn tao này… Bọn tao chứ!" Và hắn sẽ bỏ đi, dậm chân thình thịch, nhổ nước bọt sang bên, đầy vẻ ghê tởm và lo lắng; trong khi người kia bước ra, tay cầm chiếc xoong, nóng bức, lem luốc và điềm tĩnh, nhìn với nụ cười tự mãn đầy bề trên theo tấm lưng của "gã người kỳ quặc" đang lồng lộn vì giận dữ. Họ là đôi bạn thân thiết.

Ông Baker, đang thả lỏng người tựa vào hầm hàng phía sau, hít hà bầu không khí đêm ẩm ướt cùng với phó nhì. — "Mấy tên da đen ở Tây Ấn ấy cao lớn và vạm vỡ thật đấy — có vài đứa… Ơ kìa!... Phải không nào? Quả là một gã to con, anh Creighton ạ. Cầm dây với hắn xem nào. Hả? Ơ kìa! Tôi nghĩ tôi sẽ nhận hắn vào ca trực của mình." Viên phó nhì, một thanh niên tóc vàng lịch thiệp, với khuôn mặt kiên quyết và vóc dáng tuyệt mỹ, điềm tĩnh nhận xét rằng đó đúng là điều mà anh ta đoán trước. Người ta có thể cảm thấy trong giọng điệu của anh ta chút cay đắng nhỏ mà ông Baker rất nhã nhặn tìm cách biện minh để xua tan. — "Thôi nào, chàng trai trẻ," ông vừa nói vừa càu nhàu ngắt quãng giữa các từ. "Thôi nào! Đừng có tham lam quá chứ. Cậu đã quản lý gã người Phần Lan to lớn đó suốt cả chuyến đi rồi còn gì. Tôi sẽ làm ăn công bằng thôi. Cậu có thể nhận hai cậu thanh niên người Scandinavi đó và tôi… Ơ kìa! Tôi nhận gã da đen, và tôi sẽ lấy… Ơ kìa! Cả cái gã bán hàng rong xấc láo mặc áo khoác đen đó nữa. Tôi sẽ dạy cho hắn… Ơ kìa!… dạy cho hắn ngoan ngoãn, nếu không thì… Ơ kìa!… tên tôi không phải là Baker đâu. Ơ kìa! Ơ kìa! Ơ kìa!"

Ông càu nhàu ba tiếng — đầy vẻ hung dữ. Ông có thói quen càu nhàu như thế giữa các từ và ở cuối câu. Đó là một tiếng càu nhàu hay ho, hiệu quả, rất hợp với giọng điệu đe dọa của ông, với thân hình vạm vỡ cổ bò, dáng đi lảo đảo giật cục; với khuôn mặt to lớn hằn nếp nhăn, đôi mắt kiên định và cái miệng mỉm khẩy mai mỉa. Nhưng hiệu quả của nó từ lâu đã bị các thủy thủ coi nhẹ. Họ quý mến ông; Belfast — vốn là một kẻ được cưng chiều và thừa biết điều đó — thường nhại lại ông, chẳng thèm giấu giếm ngay sau lưng. Charley — nhưng cẩn thận hơn — thì bắt chước dáng đi lảo đảo của ông. Vài câu cửa miệng của ông đã trở thành những câu nói được trích dẫn hằng ngày trong khoang thủy thủ. Sự nổi tiếng không thể tiến xa hơn thế được nữa! Hơn thế nữa, tất cả mọi người đều sẵn sàng thừa nhận rằng trong một dịp thích hợp, viên đại phó có thể "nhảy thẳng vào cổ một gã nào đó theo đúng phong cách chính hiệu của Đại Tây Dương."

Bây giờ ông đang đưa ra những mệnh lệnh cuối cùng. — "Ơ kìa! Cậu nữa, Knowles! Gọi tất cả mọi người dậy lúc bốn giờ. Tôi muốn… Ơ kìa!… cất neo ngắn lại trước khi tàu lai tới. Để ý thuyền trưởng nhé. Tôi sẽ đi nằm mà vẫn mặc nguyên quần áo… Ơ kìa!… Gọi tôi khi nào cậu thấy xuồng tới nhé. Ơ kìa! Ơ kìa!… Lão già thế nào cũng có chuyện để nói khi lão lên tàu thôi," ông nói với Creighton. — "Thôi, chúc ngủ ngon nhé… Ơ kìa! Ngày mai chúng ta có cả một ngày dài phía trước… Ơ kìa!… Tốt hơn là đi ngủ đi thôi. Ơ kìa! Ơ kìa!"

Trên boong tàu tối mịt, một vệt sáng lóe lên, rồi một cánh cửa đóng sầm lại, và ông Baker đã bước vào căn cabin ngăn nắp của mình. Chàng thanh niên Creighton đứng tựa người vào lan can, mơ màng nhìn vào màn đêm của phương Đông. Và anh nhìn thấy trong đó một con đường quê dài, một con đường rợp bóng lá và ánh nắng nhảy múa. Anh nhìn thấy những cành cây cổ thụ vươn rộng đang xào xạc, và tạo thành khung vòm ôm trọn sắc xanh dịu dàng, mơn man của bầu trời nước Anh. Và xuyên qua khung vòm ấy, một thiếu nữ mặc váy sáng màu, mỉm cười dưới chiếc ô che nắng, dường như đang bước ra từ bầu trời dịu ngọt đó.

Ở đầu bên kia của con tàu, khoang thủy thủ lúc này chỉ còn thắp một ngọn đèn, đang chìm dần vào giấc ngủ trong một không gian mờ ảo trống vắng bị cắt ngang bởi những tiếng thở dốc, bởi những tiếng thở dài ngắn ngủn bất chợt. Dãy giường đôi há hốc một màu đen ngòm, trông giống như những ngôi mộ có những thây ma bất an trú ngụ. Đâu đó, một tấm rèm bằng vải chintz sặc sỡ, được kéo hé một nửa, đánh dấu nơi nghỉ ngơi của một kẻ biết hưởng thụ. Một cẳng chân thõng xuống mép giường trắng bệch và vô hồn. Một cánh tay chìa thẳng ra với lòng bàn tay ngửa lên, các ngón tay dày cụp lại một nửa. Hai tiếng ngáy nhè nhẹ, không đồng nhịp, tranh luận với nhau trong một đoạn đối thoại buồn cười. Lão Singleton lại cởi trần — ông lão rất hay bị mụn nhôm do nóng — đứng làm mát lưng ở cửa ra vào, hai tay khoắt trước ngực để trần xăm trổ. Đầu lão chạm tới thanh xà của boong tàu phía trên. Gã da đen, mặc đồ nửa kín nửa hở, đang bận rộn cởi dây buộc chiếc rương của mình, và trải chăn nệm lên tầng giường trên. Gã đi tất di chuyển đi lại, cao lớn và không tiếng động, với một cặp dây đeo quần đập phành phạch vào bắp chân. Giữa bóng râm của những cây cột chống và cột buông, Donkin đang gặm một miếng bánh mỳ cứng ngắc của tàu, ngồi bệt xuống sàn với đôi chân ngửa lên và đôi mắt bồn chồn; gã cầm chiếc bánh quy giơ lên trước miệng bằng cả nắm đấm rồi ngoạm lấy nó với khuôn mặt đầy giận dữ. Những vụn bánh rơi lả tả giữa hai chân đang dang rộng của gã. Rồi gã đứng dậy.

— "Thùng nước của tụi mình đâu?" gã hỏi bằng một giọng nén lại.

Singleton không nói một lời, chỉ dùng bàn tay to lớn đang cầm chiếc tẩu ngắn phì phò khói để chỉ hướng. Donkin cúi người xuống thùng nước, uống bằng chiếc cốc thiếc, làm nước bắn tung tóe, rồi quay người lại và nhận ra gã da đen đang nhìn hắn qua vai với vẻ cao ngạo điềm tĩnh. Gã lết tới bên cạnh.

— "Có một bữa tối quái quỷ gì thế này cho một thằng đàn ông," gã thì thầm cay đắng. "Chó nhà tao ở nhà còn chẳng thèm ăn nữa là. Thử hỏi thế mà cũng đòi xứng đáng cho mày với tao ăn đấy. Đây là khoang thủy thủ của một con tàu lớn đấy!... Chẳng có nổi một mẩu thịt vụn nào trong máng ăn cả. Tao đã lục lọi hết mấy cái tủ rồi…"

Gã da đen trừng mắt nhìn như một kẻ được hỏi đến bằng một thứ ngoại ngữ bất ngờ. Donkin đổi giọng: — "Cho xin chút thuốc lá đi, bạn hiền," gã thì thầm đầy tin cậy, "tao đã chẳng được hút hay nhai miếng nào suốt tháng nay rồi. Tao phát điên lên vì nó rồi đây. Lại đây nào, lão bạn!"

— "Đừng có suồng sã," gã da đen nói. Donkin giật mình và ngồi phịch xuống chiếc rương gần đó vì quá ngạc nhiên. — "Chúng ta đâu có cùng nhau chăn lợn," James Wait tiếp tục bằng giọng trầm ngầm sâu thẳm. "Thuốc lá của mày đây." Rồi, sau một khoảng lặng, gã hỏi: — "Tàu nào thế?" — "Golden State," Donkin lầm bầm không rõ tiếng, miệng đang cắn miếng thuốc lá. Gã da đen huýt sáo một tiếng trầm. — "Đào ngũ à?" gã hỏi cộc lỏn. Donkin gật đầu: một bên má gã phồng to lên. "Tất nhiên là tao đào ngũ rồi," gã lẩm bầm. "Bọn chúng đá suýt chết một gã người Ý dọc đường tới đây, rồi quay sang xử tao. Tao chuồn lẹ luôn.—" — "Bỏ lại hành lý đằng sau à?" — "Ừ, cả hành lý lẫn tiền bạc," Donkin đáp, nâng giọng lên một chút; "tao chẳng có cái quái gì cả. Không quần áo, không giường chiếu. Có một gã lùn người Ireland chân vòng kiềng ở đây đã cho tao một chiếc chăn. Chắc tao sẽ lên chợp mắt ở cái dây chằng buông phụ tàu xuồng chéo mũi trên cùng vào tối nay quá."

Gã bước ra boong, lê lết một góc chiếc chăn phía sau lưng. Singleton, chẳng thèm liếc nhìn, khẽ dịch người sang một bên để nhường đường cho gã. Gã da đen cất những món đồ đi bờ của mình đi và ngồi trên chiếc rương trong bộ đồ làm việc sạch sẽ, một tay vắt qua đầu gối. Sau khi nhìn chằm chằm vào Singleton một lúc, gã hỏi không chút điểm nhấn: — "Đây là loại tàu gì thế? Tạm ổn chứ? Hả?"

Singleton không nhúc nhích. Một lúc lâu sau, hắn điềm nhiên đáp với khuôn mặt bất động: — "Tàu!... Tàu nào thì cũng tốt cả. Quan trọng là những kẻ ở trên tàu ấy!"

Hắn tiếp tục hút thuốc trong sự im lặng sâu thẳm. Sự khôn ngoan của nửa thế kỷ trải qua trong việc lắng nghe tiếng gầm thét của những con sóng đã cất lên một cách vô thức qua đôi môi già nua của lão. Con mèo kêu gừ gừ trên trục tời. Rồi James Wait bỗng lên một cơn ho gầm rú, lách cách, làm rung chuyển cả người, quăng quật hắn như một trận cuồng phong và quăng hắn thở hổn hển với đôi mắt trợn ngược ngã nhào lên chiếc rương biển. Mấy người giật mình thức giấc. Một người ngái ngủ nói từ trên giường: — "Lạy Chúa! Cái thứ âm thanh quái quỷ gì thế!" — "Tôi bị cảm lạnh ở ngực," Wait thở dốc. — "Cảm lạnh! Mày gọi thế là cảm lạnh à," gã nọ càu nhàu; "tao tưởng là cái gì ghê gớm hơn cơ đấy…"— "Ồ! Mày nghĩ thế à," gã da đen đứng thẳng người dậy với vẻ cao ngạo khinh khỉnh trở lại. Hắn leo lên giường và bắt đầu ho liên hồi trong khi thò đầu ra trừng mắt nhìn khắp khoang thủy thủ. Chẳng còn lời phàn nàn nào nữa. Hắn ngả đầu xuống gối, và người ta có thể nghe thấy tiếng hắn thở khò khè đều đặn như một kẻ đang bị tức ngực trong giấc ngủ.

Singleton đứng trước cửa với khuôn mặt hướng về ánh sáng và tấm lưng quay về bóng tối. Và đơn độc trong không gian mờ ảo trống vắng của khoang thủy thủ đang ngủ say, lão trông càng to lớn hơn, vĩ đại, vô cùng già nua; già như chính Thần Thời Gian, kẻ lẽ ra phải đến đây, chốn tĩnh lặng như một ngôi mộ, để ngắm nhìn với đôi mắt kiên nhẫn chiến thắng ngắn ngủi của giấc ngủ, vị thần xoa dịu. Thế nhưng lão chỉ là một đứa con của thời gian, một tàn tích cô độc của một thế hệ đã bị nuốt chửng và lãng quên. Lão vẫn đứng đó, mạnh mẽ như xưa, vẫn vô tư lự; một con người sẵn sàng với một quá khứ trống rỗng mênh mông và chẳng có tương lai nào, với những xung động trẻ thơ và những đam mê trượng phu đã chết ngúm trong lồng ngực xăm trổ của mình. Những kẻ có thể hiểu được sự im lặng của lão đã đi mất — những con người biết cách tồn tại ngoài lề cuộc sống và trong tầm mắt của cõi vĩnh hằng. Họ đã từng mạnh mẽ, mạnh mẽ như những kẻ không biết đến cả hoài nghi lẫn hy vọng. Họ đã từng thiếu kiên nhẫn mà lại kiên cường, náo nhiệt mà trung thành, bất trị mà tận tụy. Những con người thiện lương đã từng cố gắng miêu tả họ như những kẻ hay càu nhàu về từng miếng ăn; như những kẻ làm việc trong nỗi sợ hãi mất mạng. Nhưng thực ra họ là những người thấu hiểu lao động, gian khổ, bạo lực, truỵ lạc — nhưng lại không biết sợ hãi, và chẳng có chút ý đồ thù hận nào trong tâm can. Những kẻ khó sai khiến nhưng lại dễ truyền cảm hứng; những con người câm lặng — nhưng đủ bản lĩnh để khinh miệt từ tận đáy lòng những giọng điệu sướt mướt thương hại cho số phận cay đắng của mình. Đó là một số phận độc nhất vô nhị và là của riêng họ; khả năng chịu đựng nó đối với họ chính là đặc quyền của những kẻ được chọn! Thế hệ của họ sống câm lặng và thiết yếu, chẳng hề biết đến sự ngọt ngào của tình cảm hay chốn dung thân của một mái ấm — và chết đi mà không bị ám ảnh bởi mối đe dọa đen tối của một ngôi mộ chật chội. Họ là những đứa con vĩnh cửu của biển cả huyền bí. Những kẻ kế nhiệm họ là những đứa con đã trưởng thành của một trái đất đầy bất mãn. Chúng ít ngổ ngáo hơn, nhưng cũng ít ngây thơ hơn; ít báng bổ hơn, nhưng có lẽ cũng ít đức tin hơn; và nếu chúng đã biết cách cất tiếng nói thì chúng cũng đã biết cách rên rỉ. Nhưng những người đi trước thì mạnh mẽ và câm lặng; họ đã lu mờ, cúi đầu và kiên cường, giống như những bức tượng nữ thần chống mái hiên bằng đá nâng đỡ trong đêm những sảnh đường sáng rực của một tòa lâu đài tráng lệ và huy hoàng. Giờ đây họ đã đi qua — và điều đó chẳng hề gì. Biển cả và đất liền đều không chung thủy với những con người của chúng: một chân lý, một đức tin, một thế hệ con người qua đi — rồi chìm vào quên lãng, và điều đó chẳng hề gì! Trừ phi, có lẽ, đối với một số ít những kẻ từng tin vào chân lý đó, từng tuyên xưng đức tin ấy — hoặc từng yêu thương những con người ấy.

Một cơn gió đang thổi tới. Con tàu nãy giờ trôi dạt theo dòng nước triều bèn xoay ngang theo một luồng gió mạnh hơn; và đột nhiên đoạn xích neo chùng xuống giữa trục tời và ống dẫn xích kêu lách cách, trượt lên phía trước một inch, rồi nhẹ nhàng nhấc khỏi mặt sàn với một dấu hiệu đáng sợ tựa như một sự sống không ngờ tới đang ẩn nấp len lỏi trong sắt thép. Trong ống dẫn xích, những mắt xích cọ xát truyền qua con tàu một âm thanh giống như tiếng rên rỉ trầm đục của một kẻ đang thở dài dưới gánh nặng. Sức căng dồn lên trục tời, sợi xích căng cứng như dây đàn, rung lên — và tay quay của phanh trục vít chuyển động với những cú giật nhẹ. Singleton bước lên phía trước.

Cho đến lúc đó, lão vẫn đứng trầm ngâm và vô tư lự, điềm tĩnh và vô vọng, với khuôn mặt khắc khổ và trống rỗng — một đứa con sáu mươi tuổi của biển cả huyền bí. Suy nghĩ của cả cuộc đời lão có thể được gói gọn trong sáu từ, nhưng sự xáo trộn của những thứ vốn là một phần trong sự tồn tại của lão như chính nhịp đập con tim đã khơi dậy một tia hiểu biết lanh lẹ trên nét mặt già nua khắc khổ của lão. Ngọn lửa đèn chao đảo, và ông lão với hàng chân mày rậm rịt nhíu lại, đứng ngay trên chiếc phanh, cảnh giác và bất động giữa điệu nhảy sarabande hoang dã của những chiếc bóng nhảy múa. Rồi con tàu, tuân theo tiếng gọi của chiếc neo, nhô về phía trước một chút và làm dịu bớt sức căng. Sợi xích được giải tỏa, thả thõng xuống, và sau khi lắc lư vô định qua lại đã rơi xuống đánh bốp một tiếng lớn trên những tấm ván gỗ cứng. Singleton chộp lấy cần gạt cao, và bằng một cú lao người mạnh mẽ về phía trước, vặn thêm nửa vòng phanh nữa. Lão lấy lại thăng bằng, thở phào một hơi dài, và đứng trân trân nhìn xuống cỗ máy mạnh mẽ và nhỏ gọn đang ngồi xổm trên boong dưới chân lão giống như một con quái vật tĩnh lặng — một sinh vật kỳ diệu nhưng đã thuần hóa.

— "Mày… hãy giữ chặt lấy!" lão gầm gừ với nó đầy quyền uy, giữa mớ râu trắng ngổn ngang.