VÀO một ngày đầu tháng năm, sau niên khóa cuối cùng học với nhau ở trường Cao đẳng, Frank Ashurst và Robert Garton đi chơi lang thang. Sáng hôm ấy họ đã đi bộ từ Brent và dự định đến Chagford trước khi trời tối nhưng cái đầu gối cầu thủ của Ashurst bị thương khi đá bóng bây giờ đang nhức nhối mà theo bản đồ thì họ còn phải đi khoảng bảy dặm đường nữa. Họ ngồi nghỉ bên bờ đường cạnh một khu rừng và nói chuyện trên trời dưới đất như tuổi trẻ vẫn thường hay thế. Cả hai đều cao trên sáu bộ và đều gầy như que củi. Ashurst da xanh, đôi mắt mơ mộng và lơ đãng. Garton bộ dạng kỳ quặc, vặn vẹo, góc cạnh, tóc xoăn, trông như một dã thú thời mông muội. Cả hai đều có xu hướng thích văn chương, và giống nhau ở chỗ không bao giờ đội mũ. Tóc Ashurst mượt và lượn sóng, thường rủ xuống lông mày nếu không hất ra sau, còn tóc Garton là một khối đen bù xù, xoăn tít. Trong suốt mấy dặm đường, họ chưa hề gặp một người nào.
Cậu ạ! – Garton nói với bạn – lòng trắc ẩn chỉ là sự có ý thức về bản ngã, đó là một chứng bệnh mới có trong khoảng 5000 năm lại đây thôi. Trước đây không có nó loài người đã sung sướng hơn!
Ashurst đang dõi theo áng mây trôi trên trời, lơ đãng trả lời:
– Dầu sao thì đó cũng là viên ngọc trong con ốc trai.
– Này, cậu cả, tất cả mọi bất hạnh của chúng ta ngày nay đều do lòng trắc ẩn mà ra. Hãy nhìn vào loài vật và người da đỏ mà xem, họ chỉ biết đến những tai họa của chính họ thôi. Còn hãy nhìn vào chúng ta xem, chưa bao giờ chúng ta thờ ơ được với cơn đau răng của kẻ khác. Chúng ta hãy đùng thương xót một ai và chúng ta sẽ sung sướng hơn.
– Cậu chẳng bao giờ thực hiện được điều đó đâu! Garton trầm ngâm vò rối mớ tóc xoăn.
– Muốn đạt đến sự hoàn thiện, con người phải đừng nên câu nệ. Vì đa cảm mà để mình chết đói là một sai lầm. Tất cả mọi xúc cảm đều hướng về cái thiện mới làm cho cuộc sống phong phú.
– Ồ, vậy khi nó ngược lại với lòng hào hiệp thì sao?
– Ồ, cái đó mang tính chất Anh đấy! Nếu cậu nói đến xúc cảm thì người Anh luôn luôn nghĩ rằng cậu thiếu thực tế và họ phẫn nộ. Họ sợ nỗi xúc cảm mạnh mẽ nhưng không sợ lòng ham muốn thèm khát. Ồ, không. Chừng nào họ còn giữ kín được điều đỏ.
Ashurst không trả lời. Anh hái một bông hoa nhỏ xanh biếc và xoay xoay trên tay. Con chim cúc cu lại bắt đầu cất tiếng gọi bạn trong bụi cây gai. Bầu trời, hoa lá và tiếng chim ca! Còn Robert thì cứ huênh hoang khoác lác. Cuối cùng Ashurst nói:
– Thôi ta đi đi, tìm một trang trại nào đó để nghỉ ngơi.
Vừa lúc đó, anh thấy một cô gái từ trên đồi đi xuống. Dáng cô nổi bật trên nền trời, tay xách cái giỏ và người ta có thể nhìn được mảng trời xanh qua khuỷu tay cô. Ashurst là người luôn luôn tìm kiếm cái đẹp một cách không vụ lợi, nghĩ thầm: “Chà, xinh quá”. Gió thổi làm quấn tà váy len đen vào chân cô, nâng nâng cái mũ nồi màu xanh cánh chả. Cô mặc chiếc áo choàng cũ kỹ với đôi giày đã sờn, bàn tay thô và đỏ ửng, cái cổ rám nắng. Mái tóc đen gợn sóng của cô xõa tung xuống vầng trán rộng, khuôn mặt nhỏ nhắn, môi mỏng để lộ hàm răng trắng lấp lánh, lông mày thẳng và đen, lông mi dài và mượt, mũi dọc dừa. Nhưng đôi mắt xám mới thật là kỳ diệu, trong veo như giọt sương mai. Cô nhìn Ashurst, có lẽ anh đã làm cho cô ngạc nhiên, một anh chàng đầu không mũ, tóc hất ra sau, chân đi khập khiễng đang mở to mắt nhìn cô. Anh chàng có cái gì đội trên đầu nên không nhấc mũ nhưng chắp tay chào và nói:
– Xin cô làm ơn cho biết có cái trang trại nào gần đây chúng tôi có thể nghỉ lại một đêm không? Tôi bị sái chân rồi.
– Chỉ có trại của chúng em thôi ạ. Cô nói không hề e lệ giọng trong trẻo dịu dàng.
– Ở đâu hả cô?
– Đi xuống con đường này một lúc thôi ạ?
– Chúng tôi có thể nghỉ trọ được không cô?
– Em nghĩ là được.
– Cô có thể dẫn chúng tôi đến đó được không?
– Được chứ ạ!
Anh khập khiễng lặng lẽ bước theo cô, còn Garton thì bắt đầu hỏi lục vấn:
– Cô là người Devonshire à?
– Không ạ!
– Thế ở đâu?
– Ở Wales ạ.
– À, thế có lẽ cô là người Celt5[*]. Vậy chắc đây không phải là trại của nhà cô?
– Trại của bà dì em ạ.
– Vậy chú cô?
– Ông chết rồi ạ.
– Thế ai cày cấy?
– Dì em và ba người em họ của em.
– Thế chú cô là người Devonshire à?
– Vâng ạ.
– Cô sống ở đấy đã lâu chưa?
– Bảy năm rồi ạ.
– Cô thích nơi này hơn hay Wales hơn?
– Em không biết ạ.
– Tôi nghĩ rằng cô chả nhớ gì nữa.
– Có chứ ạ, nhưng ở đấy khác lắm.
– Thế à?
Bỗng Ashurst chen vào:
– Cô bao nhiêu tuổi rồi?
– Thưa, em mười bảy.
– Tên cô là gì?
– Megan David.
– Còn đây là anh Robert Garton và tôi là Frank Ashurst. Chúng tôi đi về Chagford.
– Thế ạ, đáng tiếc là chân cậu lại bị đau.
Ashurst mỉm cười, và khi cười mỉm trông anh khá đẹp trai.
Họ đi xuống cơn đường nhỏ, qua một khu rừng hẹp thì đến trại – một khu nhà bằng đá, dài và thấp với những ô cửa sổ có hai cánh, trong sân có gà, lợn và một con ngựa già đang đi tha thẩn. Sau nhà là đồi có dốc cao có những cây linh san mọc quanh đỉnh. Trước nhà là một vườn táo đang kỳ ra hoa chi chít, khu vườn rộng và kéo dài xuống tận một dòng suối và một đồng cỏ hoang. Một thằng bé có đôi mắt đen và xếch đang chăn lợn và một người đàn bà đứng ngay gần cửa ra vào. Cô gái nói:
– Đây là dì Narracombe của em.
“Dì Narracombe của em” là một người đàn bà có đôi mắt đen linh lợi như mắt một con vịt trời mẹ, cái cổ có một vẻ gì uốn éo giống như cổ rắn.
– Chúng tôi gặp cô cháu của bà trên đường cái – Ashurst nói – cô ấy nói là bà có thể cho chúng tôi nghỉ trọ một hôm.
Bà Narracombe nhìn khách từ đầu tới chân rồi trả lời:
– Vâng, được ạ, nếu, các cậu bằng lòng ở chung một buồng. Megan, cháu đi dọn dẹp cái buồng còn để không đó và làm một bát kem. Có lẽ các cậu ấy thích uống trà.
Họ đi qua một kiểu cửa vòm bằng hai cây thủy tùng và mấy bụi lý chua đang ra hoa. Cô gái biến vào nhà, màu mũ xanh biếc nổi bật trên nền hoa màu hồng và lá xanh thẫm của cây thủy tùng.
– Mời các cậu vào phòng khách nghỉ chân. Có lẽ các cậu ở trường Cao đẳng về phải không ạ?
– Vâng ạ, nhưng chúng tôi đã tốt nghiệp rồi.
Bà Narracombe nghiêm trang gật đầu.
Phòng khách lát gạch, bàn ghế sạch bóng và chiếc xô pha nhồi lông bờm ngựa, hình như chưa bao giờ dùng, cũng sạch bóng như vậy. Ashurst ngồi phịch xuống chiếc xô pha, hai tay giữ cái chân đau và bà Narracombe đứng nhìn anh chằm chằm. Anh vốn là con trai độc nhất của một vị giáo sư hóa học và người ta thấy ở anh một vẻ kiêu kỳ, vì anh không chú ý gì đến họ.
– Ở đây có con suối nào tắm được không ạ?
– Có một cái suối ở cuối vườn đấy, nhưng cậu có ngồi xuống cũng không lút người đâu.
– Sâu bao nhiêu ạ?
– Ờ, khoảng một phút6[*] rưỡi.
– Thế thì được đấy, đi đường nào ạ?
– Các cậu xuống lối này, qua cái cổng thứ hai bên tay phải thì đến vực suối ngay cạnh cây táo lớn đứng trơ trọi kia. Ở đó có cá hồi đấy, nếu các cậu mò được.
– Có khi chúng nó lại mò chúng tôi thì có.
Bà Narracombe mỉm cười:
– Chúng tôi chuẩn bị bữa trà chờ các cậu về đấy.
Trên dòng suối nhỏ, một tảng đá ngăn nước lại tạo thành một cái vực nho nhỏ, có đáy cát, Một cây tảo to, mọc ở chỗ thấp nhất của vườn cây ăn quả, cành cây sà xuống che phủ mặt nước, đang nở hoa rực rỡ. Không có chỗ cho hai người cùng tắm một lúc trong cái vũng nước nhỏ bé ấy nên Ashurst phải chờ đến lượt mình. Anh xoa bóp cái đầu gối trong lúc chờ đợi và đăm đăm nhìn ra cánh đồng hoang, nhấp nhô những mõm đá chen giữa các bông hoa cúc dại, những bụi cây gai. Phía sau nó là khu rừng sồi, cao dần lên đến tận ngọn đồi thấp bằng phẳng. Cành cây đung đưa trong gió, chim hót gọi mùa xuân và nắng chiếu xuyên qua cành lá thành những vệt lốm đốm trên cỏ. Anh nghĩ đến cô gái vừa gặp có đôi mắt trong veo như giọt sương mai, anh nghĩ ngợi mông lung và cảm thấy lòng lâng lâng vui sướng một cách khó hiểu.
