Sau khi rời khỏi Viện nghiên cứu cao cấp Kim Lăng, Cục trưởng Lý không dừng lại ở Kim Lăng mà vội vã bắt chuyến bay đêm trở về Thượng Kinh.
Mất trọn vẹn hai ngày, ông đi thăm dò các chuyên gia hàng đầu về tính toán lượng tử tại các viện nghiên cứu bán dẫn lớn ở Thượng Kinh, và hỏi khéo họ về các vấn đề an ninh liên quan đến công nghệ tính toán lượng tử.
Văn phòng Viện trưởng Trung tâm nghiên cứu vi điện tử.
Sau khi nghe Cục trưởng Lý trình bày ý định, cũng như bày tỏ sự lo ngại về tính an toàn của công nghệ máy tính lượng tử, Viện trưởng Ngô Kiến Thành đã ngoài bảy mươi tuổi mỉm cười, không chút do dự bác bỏ giả thuyết của ông.
"Sự lo lắng của ông là dư thừa, về lý thuyết máy tính lượng tử thực sự sẽ gây ra mối đe dọa đối với tính bảo mật của các thuật toán mã hóa bất đối xứng, nhưng công nghệ này không thể đạt được đột phá trong thời gian ngắn."
"Hiện tại, ngay cả máy tính lượng tử tiên tiến nhất cũng chỉ đạt được hơn hai mươi qubit. D-Wave của Google là một trường hợp đặc biệt trong lĩnh vực này, đạt được tám mươi qubit, nhưng thực tế món đồ đó có hàm lượng kỹ thuật rất thấp, không hề sử dụng mạch cổng lượng tử để điều khiển qubit mà dùng đường tắt là thuật toán ủ lượng tử. Sử dụng cùng thuật toán đó, siêu máy tính truyền thống thậm chí còn làm tốt hơn, giới học thuật và công nghiệp đều tranh cãi rất nhiều về nó."
"Cho dù là máy tính lượng tử thật với hơn hai mươi qubit, hay máy tính lượng tử giả với hơn tám mươi qubit, thì việc muốn bẻ khóa công nghệ mã hóa hiện đại vẫn còn khá khó khăn. Lấy thuật toán mã hóa RSA phổ biến nhất làm ví dụ, với độ khó của bài toán phân tích thừa số nguyên tố đang được sử dụng rộng rãi hiện nay, việc đối phó với máy tính lượng tử dưới hai trăm qubit hoàn toàn không thành vấn đề."
Cục trưởng Lý thận trọng hỏi: "Cái 'hoàn toàn không thành vấn đề' này ý là sao?"
Viện trưởng Ngô Kiến Thành tiếp tục nói: "Chu kỳ bẻ khóa trên một năm, nghĩa là ngay cả máy tính lượng tử hai trăm qubit cũng phải mất hơn một năm mới có thể bẻ khóa được mật khẩu thẻ ngân hàng của ông. Mà trong khoảng thời gian đó, chỉ cần khóa bí mật thay đổi, mọi thứ lại phải bắt đầu từ đầu."
Theo lý thuyết, không có quy tắc mã hóa nào dùng một khóa công khai đến chết, khi một trong hai bên thông hành đánh giá rằng có thể tồn tại rủi ro bảo mật, họ sẽ yêu cầu thay thế khóa công khai.
Nhìn Cục trưởng Lý vẫn chưa yên tâm, ông thở dài, dùng giọng điệu trấn an nói tiếp.
"Sự phát triển của công nghệ là một quá trình chậm rãi, khi chúng ta nắm giữ máy tính lượng tử theo nghĩa thực sự, tự nhiên chúng ta cũng sẽ phát triển ra các thuật toán mã hóa tương ứng, thứ này thực sự không cần phải quá lo lắng!"
"Nhưng giả sử," Cục trưởng Lý cố bịa ra một lý do, nói tiếp, "Nếu xảy ra... tình huống giống như bùng nổ công nghệ, chúng ta hoặc kẻ thù của chúng ta đột nhiên nắm giữ công nghệ máy tính lượng tử—"
"Tình huống này không thể tồn tại," Viện trưởng Ngô Kiến Thành ngắt lời Cục trưởng Lý, không chút do dự nói, "Cái gọi là bùng nổ công nghệ chẳng qua chỉ là cách nói của người ngoài ngành! Bất kỳ công nghệ mới nào từ khi phát hiện đến khi phát triển hoàn thiện đều có một quá trình tiến triển tuyến tính theo thang đo thời gian, đặc biệt là trong thế kỷ 21, nghiên cứu khoa học đã chuyển từ làm việc đơn độc sang công việc theo nhóm."
"Nếu ông nghĩ rằng công nghệ máy tính lượng tử có thể đột phá vào ngày mai, vậy thì ông chắc chắn có thể tìm thấy các bài báo nghiên cứu sớm hơn về việc giải quyết vấn đề 'mất kết hợp' và 'xử lý nhiễu'! Tôi có thể lấy dữ liệu mới nhất trong cơ sở dữ liệu cho ông ngay bây giờ, tôi có thể khẳng định với ông rằng, cho đến nay vẫn chưa có giải pháp nào tốt cho những vấn đề tôi vừa nói!"
Nhìn vẻ mặt quả quyết của Viện trưởng Ngô, Cục trưởng Lý có chút ngượng ngùng vi tế.
Ông rất muốn nói cho ông ấy biết sự thật, nhưng việc này liên quan quá lớn, tất cả những người biết tình hình đều đã được ông dặn dò nghiêm ngặt phải giữ bí mật, ông không thể tự mình phá vỡ quy tắc này.
"...Tôi chẳng qua là giả thuyết thôi mà? Ông cũng không thể đảm bảo người khác nghiên cứu ra liệu có giấu giếm hay không."
Thấy Cục trưởng Lý này vẫn "cố chấp" mê tín vào chuyện viển vông đó, Viện trưởng Ngô Kiến Thành cũng lười tranh cãi với ông, miễn cưỡng gật đầu nói.
"Nếu là loại ông nói, một chiếc máy tính lượng tử chui ra từ kẽ đá."
"Có lẽ nó thực sự có thể đe dọa đến an ninh thông tin của chúng ta."
Nghe thấy câu này, tảng đá trong lòng Cục trưởng Lý cuối cùng cũng trút xuống, nhưng một tảng đá khác nặng hơn lại đặt lên trên.
Quả nhiên, sự lo lắng của ông không phải là không có lý!
May mà ông phát hiện kịp thời, mọi thứ vẫn còn cơ hội cứu vãn...
Kết thúc lịch trình thăm hỏi ngày hôm nay, Cục trưởng Lý đi thẳng trở về văn phòng của mình.
Dành trọn một ngày để viết báo cáo, ngay sau đó ông mang theo báo cáo này đến phố Trường An.
Khi đứng trước văn phòng quen thuộc đó, ông thấy người già ngồi sau bàn gỗ đỏ đang đeo kính, chăm chú nhìn vào tờ thư trong tay.
Không biết có phải là ảo giác của ông hay không, nhưng luôn cảm thấy bức thư này có chút quen mắt.
Tuy nhiên, ông cũng không nghĩ nhiều, đưa tay khẽ gõ vào cánh cửa đang mở.
Nhìn về phía Cục trưởng Lý ở cửa, ông lão mỉm cười nhạt, hạ thấp tờ thư trong tay xuống vài phân, giọng ôn hòa nói.
"Cậu đến rồi à?"
"Vâng... có một việc tôi phải báo cáo với ngài."
Cục trưởng Lý gật đầu, bước lên phía trước, giọng nghiêm túc nói: "Hai ngày trước tôi đã đi một chuyến đến Kim Lăng, Viện sĩ Lục của chúng ta lại mang đến cho chúng ta một bất ngờ."
"Đã là bất ngờ thì biểu cảm nghiêm trọng thế làm gì."
Nghe lời Cục trưởng Lý, ông lão mỉm cười, giơ tay ra hiệu ông dừng lại một chút, đưa bức thư trong tay ra.
"Bức thư này, cậu cầm lấy xem trước đi."
Hơi do dự một chút, Cục trưởng Lý nhận lấy bức thư từ tay ông lão.
Sau khi liếc qua hai cái, ông ngẩn người, sau đó trên mặt lộ ra một nụ cười bất lực, trả lại bức thư cho ông lão đang đầy vẻ tươi cười.
"...Xem ra Giáo sư Lục đã cân nhắc chu toàn rồi."
"Đúng vậy," ông lão cười gật đầu, cảm khái nói: "Có một học giả như Viện sĩ Lục, thật là phúc của Cộng hòa."
Dừng lại một chút, ông thu lại nụ cười trên mặt, chuyển sang vẻ mặt công việc tiếp tục nói.
"Nói xem suy nghĩ của cậu về bức thư này thế nào."
Cục trưởng Lý trầm tư hồi lâu, lên tiếng nói.
"Đề nghị của tôi là tạm thời giữ bí mật."
Biểu cảm trên mặt ông lão không thay đổi, chỉ hỏi.
"Lý do?"
"Mặc dù công nghệ máy tính lượng tử đã đột phá, nhưng giống như lời cảnh báo của Giáo sư Lục trong thư, xã hội của chúng ta chưa có một bộ thuật toán mã hóa nào có thể đối phó với phương thức giải mã này."
Nói đến đây, Cục trưởng Lý dừng lại một chút, vội vàng quan sát nét mặt của ông lão.
Thấy ông lão gật đầu, ông mới trút bỏ lo lắng, nói tiếp.
"...Tôi đề nghị để phía Viện Khoa học Trung Quốc tung ra chút tin tức trước, để các giới trong xã hội có sự chuẩn bị cho nghiên cứu siêu việt này. Dù sao nếu là Giáo sư Lục..."
Nói đến đây, Cục trưởng Lý nở một nụ cười bất lực trên mặt.
"E rằng thực sự sẽ gây ra hoảng loạn."
Ông lão gật đầu suy tư, coi như đồng ý với điểm này.
Nếu là một quá trình dài hạn thì còn dễ nói.
Một công nghệ từ khi ra đời đến khi chín muồi, xã hội có lẽ đã sớm thích nghi với những thay đổi mà nó mang lại trong tiềm thức.
Nhưng nếu đột ngột công bố, công nghệ máy tính lượng tử từ dưới trăm qubit bỗng chốc đạt được đột phá hơn năm trăm thậm chí ngàn qubit, không còn nghi ngờ gì nữa, điều này tương đương với việc tuyên bố các quy tắc mã hóa hiện tại trực tiếp vô hiệu.
Cú sốc này đối với tài chính—thậm chí là tất cả các ngành phụ thuộc vào an ninh thông tin—không khác gì một quả bom nguyên tử ném thẳng lên đầu. Toàn xã hội buộc phải dùng một phương thức quyết liệt để thích nghi với sự thay đổi dữ dội này.
Nếu lại có người đứng sau thổi gió, thêm dầu vào lửa, thì thực sự khó nói trước được những chuyện điên rồ như "rút sạch tiền từ ngân hàng", "chấm dứt mọi giao dịch trực tuyến" sẽ xảy ra.
Xem xét sức ảnh hưởng của bản thân Giáo sư Lục...
Hầu như không cần phải nghi ngờ, những việc này nhất định sẽ xảy ra.
Dù sao đối với vị học giả nói lời giữ lấy lời, và chưa bao giờ phóng đại sự thật này, hầu hết mọi người đều sẽ không nghi ngờ những tin tức phát ra từ miệng ông ấy là giả.
Sau khi trầm tư một lúc lâu, ông lão lên tiếng: "Chuyện này không thể đè mãi được, chúng ta phải cân nhắc cảm nhận của Viện sĩ Lục. Hơn nữa, rủi ro mà công nghệ mới mang lại phải được xem xét, nhưng ngăn cản sự ra đời của công nghệ mới là hành động đi ngược lại xu thế lịch sử, chuyện này càng không thể làm."
"Tôi cũng nghĩ như vậy," Cục trưởng Lý gật đầu, "Vì vậy đề nghị của tôi là, một mặt để Viện Khoa học Trung Quốc tung ra chút tin tức trước, dùng một đội ngũ nghiên cứu không quá nhạy cảm nhưng cũng có trọng lượng, nhân tạo tạo ra sức nóng trong lĩnh vực này. Phối hợp với các cỗ máy tuyên truyền khác, biến máy tính lượng tử thành điểm nóng công nghệ tiếp theo."
Ông lão: "Mặt khác thì sao?"
Cục trưởng Lý: "Mặt khác giống như Viện sĩ Lục đã đề nghị! Chúng ta phải nắm giữ một loại thuật toán mã hóa mà ngay cả máy tính lượng tử cũng khó có thể bẻ khóa! Một khi chúng ta nắm vững được thuật toán này, mọi rủi ro có thể xảy ra từ tính toán lượng tử, tất cả sẽ chuyển hóa thành ưu thế của chúng ta trong cuộc cách mạng công nghệ thông tin lần này!"
Vỗ đùi một cái, ông lão nói với vẻ tán thưởng.
"Nói rất hay! Vậy cậu thấy... nhiệm vụ này giao cho ai thì tốt hơn?"
Nhìn ánh mắt rực sáng của ông lão, Cục trưởng Lý nặn ra một nụ cười bất lực trong lòng.
Người tinh mắt đều có thể nhìn ra, trong lòng ông lão thực ra đã có người phù hợp rồi, chỉ là cố tình muốn mình đề xuất ra mà thôi.
"...Mã hóa thông tin là sở trường của nhà toán học, mà Viện sĩ Lục là nhà toán học hàng đầu của nước ta. Hơn nữa máy tính lượng tử cũng là do cậu ấy làm ra, không ai hiểu sự sắc bén của ngọn giáo này hơn cậu ấy. Cho dù chỉ là hiệu ứng tâm lý, 'chiếc khiên' do cậu ấy tạo ra cũng sẽ mang lại cảm giác an toàn hơn những người khác."
"Tôi đề nghị để Giáo sư Lục phụ trách."
Nghe thấy câu trả lời đúng như mong đợi, trên mặt ông lão lộ ra nụ cười tán thưởng.
"Đề nghị này không tồi, tôi sẽ đích thân viết một bức thư trả lời cho Viện sĩ Lục, ủy nhiệm cậu ấy hoàn thành nhiệm vụ gian khổ nhưng vinh quang này!"
"Còn những việc khác, cứ làm theo như cậu nói là được."
Cảm nhận được áp lực nặng nề trên vai, Cục trưởng Lý gật đầu thật mạnh.
"Rõ!"