Trong khi đó, đại thống lĩnh đang theo dõi quân đội hoàng gia tiến ra từ rừng.

Suốt một hồi lâu, ông ta dán mắt nhìn mãi sự vĩ đại của đoàn quân, như đôi cánh của một con chim khổng lồ đang dang rộng, nhìn muôn sắc cầu vồng của những lá chiến kỳ đang phập phồng trong gió, và đột nhiên trái tìm ông ta chợt bị bóp chặt bởi một cảm giác gì đó chưa từng biết, rất kinh khủng. Có lẽ bằng con mắt của tâm linh, ông ta đã nhìn thấy những đống xác chết và những dòng sông máu. Ông ta không sợ con người, nhưng có lẽ ông ta sợ Chúa ở trên những tầng trời cao thẳm sẽ nắm giữ cán cân chiến thắng… Lần đầu tiên, ông ta chợt cảm nhận cái trách nhiệm vô biên đang gánh trên đôi vai. Mặt ông ta tái nhợt, môi bắt đầu run rẩy, và những giọt nước mắt nặng trĩu trào ra. Các viên lãnh binh kinh ngạc nhìn vị thủ lĩnh của mình.

- Có chuyện gì với ngài vậy? - Bá tước Wende hỏi.

- Không lẽ đã đến lúc phải rơi lệ! - Viên lãnh binh tàn bạo Henryk của thành Człuchow lên tiếng.

Tổng lãnh binh Kuno Lichtenstein trề môi, nói:

- Tôi xin thẳng thắn chỉ trích ngài, thưa đại thống lĩnh, lúc này ngài phải động viên các hiệp sĩ, chứ không làm yếu đi chuẩn mực Giáo đoàn. Quả thật chúng tôi chưa từng thấy ngài như thế bao giờ.

Nhưng dẫu ngài đại thống lĩnh đã cố hết sức, nước mắt vẫn chảy dài xuống bộ râu đen, như thể một ai khác đang khóc cho ông ta.

Rốt cuộc cũng kìm được đôi chút, ông ta nhìn các viên lãnh binh vẻ nghiêm khắc, quát to:

- Về các chiến đoàn!

Mọi người liền tản ngay về đơn vị của họ, bởi ông ta quát rất to, còn ông ta đưa tay cho viên hộ vệ và nói:

- Đưa mũ cho ta!

Những trái tim trong cả hai đội quân đang dập dồn như trống thúc, nhưng kèn vẫn chưa phát lệnh tấn công.

Khoảnh khắc chờ đợi còn nặng nề hơn trận chiến. Trên cánh đồng giữa quân Đức và quân đội hoàng gia, phía làng Tannenberg, có mấy cây sồi cổ thụ, đám nông dân địa phương leo lên để xem lực lượng của hai đội quân khổng lồ, từ xưa thế giới chưa từng thấy. Ngoài cụm cây ấy, cả cánh đồng trống rỗng, xám xịt, đáng sợ, hệt như một cánh đồng chết. Chỉ có gió thổi triền miên trên đồng, và cái chết đang lặng lẽ dâng lên. Đôi mắt của các hiệp sĩ bất giác nhìn ra bình nguyên câm lặng và báo điềm dữ này. Những đám mây bay đôi khi che khuất mặt trời, và khi ấy bóng râm đậm sắc thê lương trùm phủ trên cánh đồng.

Rồi lốc nổi lên. Gió xào xạc trong rừng, rứt đứt hàng ngàn chiếc lá, gió ào ra đồng, quơ lấy những ngọn cỏ khô, tung những đám mây bụi lên trước mắt đoàn quân Thánh chiến. Đúng vào lúc đó thanh âm kinh hoàng của những chiếc tù và, những chiếc kèn cong[281] và tiếng sáo chợt vang lên rung chuyển cả không gian, cả cánh quân Litva bật lên như một đàn chim khổng lồ sắp cất cánh. Theo thói quen, họ nhảy vọt tới trước. Những con ngựa vươn dài cổ, cúp hai tai, lao nhanh hết sức về phía trước, các kỵ sĩ vung gươm và đòng, thét lên một tiếng khủng khiếp, lao như bay vào cánh trái của quân Thánh chiến.

Viên đại thống lĩnh đang ở đúng bên cánh ấy. Cơn xúc động ban nãy đã qua, và thay vì nước, mắt ông ta đang lóe lửa. Nhìn thấy quân Litva đông như kiến đang lao tới, ông ta quay sang Friedrich von Wallenrode, người chỉ huy cánh quân này, ra lệnh:

- Witold đã tấn công trước. Ngươi cũng bắt đầu đi, nhân danh Chúa!

Rồi ông ta gật đầu ra hiệu về bên phải, cho mười bốn chiến đoàn hiệp sĩ sắt bắt đầu chuyển động.

- Gott mit uns![282] - Wallenrode thét lên.

Các chiến đoàn hạ thấp mũi đòng xuống, bắt đầu cho ngựa đi bước một. Nhưng giống như tảng đá lăn từ ngọn núi xuống, mỗi lúc một tăng tốc, họ cũng vậy, từ đi bước một, họ chuyển sang nước kiệu, rồi phi nước đại, và phóng đi vun vút, khủng khiếp, không kiềm hãm được, như một trận tuyết lở quét sạch và nghiền nát mọi thứ cản đường.

Mặt đất rên rỉ và quằn quại dưới chân họ.