Một chính trị gia có bản tính năng nổ, lặng lẽ an nghỉ trên một vùng đất đỏ. Thế nhưng, nghi thức an táng giản dị mà phi thường của vị chính trị gia này, trước đó lại chưa từng được tiết lộ...

Ngày 5 tháng 12 năm 1990, 1 năm 8 tháng sau ngày Hồ Diệu Bang qua đời, tro cốt của ông rời xa Bắc Kinh, Kiều Thạch đã đến sân bay tiễn đưa.

Bắc Kinh đầu đông, gió lạnh rít gào.

Trong buổi sớm sương mù vẫn chưa tan hết, mọi người vẫn như thường lệ, vội vã bước vào một ngày mới. Trên phố Trường An, xe cộ tấp nập, đông tây qua lại. Trong sự hối hả ấy, không ai chú ý tới mấy chiếc sedan đang lặng lẽ rời khỏi Trung Nam Hải, lao nhanh về phía sân bay Bắc Kinh.

Đây là ngày 5 tháng 12 năm 1990. Ngày này, tro cốt của người con vĩ đại của nhân dân Trung Quốc - Hồ Diệu Bang, sẽ được thân nhân hộ tống lên máy bay về phương nam, an táng tại "Cộng Thanh Thành" - Đức An, tỉnh Giang Tây, nơi mà khi còn sống ông đã gửi gắm những hy vọng thiết tha. Vị chính trị gia cộng sản cực kỳ năng nổ, tràn đầy sức sống, từng lái xe đi khắp 75% số huyện nghèo của Trung Quốc này, sẽ mãi mãi nằm lại trong vùng đất đỏ giữa những núi xanh nước biếc ấy.

Lúc này, Hồ Diệu Bang đã qua đời được 1 năm 8 tháng.

Khác với khi ông mới qua đời, giới truyền thông không hề đưa tin về việc an táng tro cốt của ông. Khi đó, Ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc Kiều Thạch đã đến sân bay tiễn đưa vị Tổng Bí thư năm nào; Chủ nhiệm Văn phòng Trung ương Đảng Ôn Gia Bảo cùng thân nhân của Hồ Diệu Bang hộ tống linh cữu tới "Cộng Thanh Thành" để tham dự lễ an táng.

Ngày 6 tháng 4 năm 1989, Hồ Diệu Bang đề tựa cho tập tác phẩm nhiếp ảnh của đồng chí Đỗ Tu Hiền.

Nhiếp ảnh gia Đỗ Sơn, người đã chụp lại di ảnh của Hồ Diệu Bang khiến hàng ngàn hộ gia đình cảm động rơi nước mắt, theo lời mời của phu nhân Hồ Diệu Bang là Lý Chiêu, cũng đã lên chiếc chuyên cơ bay tới Giang Tây này.

Ánh nắng trong veo xuyên qua cửa sổ máy bay, chiếu rọi lên hộp tro cốt phủ lá cờ Đảng đỏ thắm. Lý Chiêu vận trang phục giản dị, dù bên cạnh có không ít người nhưng vẫn tỏ ra cô độc; bà lặng lẽ nhìn trân trân vào hộp linh cữu của chồng, không nức nở, không nghẹn ngào, dưới vẻ ngoài bình thản là nỗi đau thương to lớn bị kìm nén. Bên cạnh là con trai trưởng Hồ Đức Bình, khuôn mặt giống hệt cha đang mang vẻ bi ai sâu sắc của một người đàn ông, anh dùng hai tay nâng di ảnh khổ lớn của cha, chính là khoảnh khắc cuối cùng mà Đỗ Sơn đã chụp.

Đỗ Sơn nhìn cảnh tượng trước mắt, không biết tại sao trong lòng lại dâng lên nỗi chua xót. Ông nhớ tới một câu trong sách: "Khi cha cõng con, cha mỉm cười; khi con cõng cha, con lại khóc."

Ánh mắt của Đỗ Sơn cuối cùng rơi vào di ảnh của Hồ Diệu Bang, dưới bức ảnh ghi rõ: Chụp ngày 6 tháng 4 năm 1989.

Ngày 6 tháng 4, đây là khoảnh khắc cuối cùng Diệu Bang để lại cho mọi người. Ngày 15 tháng 4, bệnh tim của ông tái phát, đột ngột qua đời, ra đi vội vàng, gấp gáp đến mức thậm chí không kịp nhìn lại bóng hình mình lưu lại trên mặt giấy ảnh. Thế nhưng, bóng hình cuối cùng ấy của ông lại đọng lại rất lâu trong ký ức sâu đậm của Đỗ Sơn.

Cửa sau nhà của Hồ Diệu Bang thông tới Trung Nam Hải, cửa trước mở ra con ngõ nhỏ nơi người dân thường sinh sống.

Đi vào cổng đông Trung Nam Hải, men theo bức tường sơn đỏ đi tới không xa, sẽ nhìn thấy một bệ đá màu xám, được khảm một cách kỳ lạ trên bức tường cao lớn, một cánh cửa màu đỏ tươi đập vào tầm mắt. Nếu không biết chuyện bên trong, người ta còn tưởng đó là một cửa ngách từ Trung Nam Hải thông ra ngoài, hoặc là một dạng cửa vòm trang trí lắp trên tường đỏ.

Nói cánh cửa này không tầm thường, không chỉ vì nó được đục một cách đột ngột trên tường đỏ, mà còn vì nó có thể thông tới nơi ở trong những năm tháng cuối đời của cố Tổng Bí thư Hồ Diệu Bang.

Hồ Diệu Bang từng sống tại số 6 ngõ Phú Cường, phía bắc Vương Phủ Tỉnh, Đông Thành, Bắc Kinh. Đó vốn là một dinh thự do một thái giám thời cuối Thanh ở; đầu thập niên 80, ông chuyển tới một tứ hợp viện bình thường nằm ngay sát một con ngõ cạnh cổng đông Trung Nam Hải, sát vách tường đỏ. Sau khi làm Tổng Bí thư Đảng, ông không chuyển vào bên trong Trung Nam Hải. Để thuận tiện cho công việc, ông đã tùy cơ ứng biến mở một cánh cửa trên tường đỏ, cánh cửa này có thể thông trực tiếp vào sân sau nơi ông ở. Như vậy, cửa sau nhà ông thông với Trung Nam Hải, còn cửa trước vẫn mở ra con ngõ nơi bách tính bình dân sinh sống như trước đây.

Cánh cửa từng có người ra kẻ vào, đóng mở liên hồi, nay đã đóng chặt, bệ đá màu xám cao cao cũng trở nên lạnh lẽo tiêu điều. Cánh cửa đỏ vẫn còn tươi màu bị bức tường đỏ dài bao quanh, bị năm tháng thổi qua, nhưng đã mất đi vẻ rực lửa và bận rộn ngày nào. Mỗi lần Đỗ Sơn đi qua trước cửa, lòng lại bị năm tháng đã qua kéo giật một lần. Ông quen thuộc với cánh cửa này, cũng yêu quý nó, nhưng lại sợ phải nhìn thấy nó.

Ngày 6 tháng 4 năm 1989, Hồ Diệu Bang lần đầu tiên đề tựa tên sách cho tập tác phẩm nhiếp ảnh, viết liền một lúc sáu bảy tờ.

Thập niên 60, phóng viên nhiếp ảnh Đỗ Sơn, người chuyên chụp ảnh thời sự cho các lãnh đạo Trung ương, đã lưu lại trong ống kính không ít bóng hình trẻ trung, khỏe khoắn, tràn đầy sức sống của Hồ Diệu Bang. Khi đó Hồ Diệu Bang là Bí thư Trung ương Đoàn, ống kính của nhiếp ảnh gia không thể không bắt trọn thần thái đa dạng của ông. Năm 1982, khi Hồ Diệu Bang nhậm chức Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc, Đỗ Sơn lại vì những lý do khó nói mà rời khỏi Trung Nam Hải nơi ông đã làm việc 16 năm. Ống kính của ông và Diệu Bang nhiều lần bỏ lỡ nhau. Mãi đến năm 1989, Hồ Diệu Bang đã rời khỏi cương vị Tổng Bí thư, Đỗ Sơn cũng trút bỏ chức danh Phó Tổng giám đốc Công ty Ảnh tư liệu Trung Quốc, về hưu. Đúng vào mùa xuân hoa nở, Đỗ Sơn được một người bạn cũ dẫn đường, bước qua cánh cửa sau thông tới Trung Nam Hải của Hồ Diệu Bang.

"Lão Đỗ, tôi biết anh, anh là phóng viên nhiếp ảnh lão làng nổi tiếng trong Trung Nam Hải mà!"

Đỗ Sơn còn chưa đứng vững, tay đã bị bàn tay thẳng thắn nhiệt tình của Diệu Bang nắm chặt. Bàn tay của Đỗ Sơn từng tiếp xúc với tay của nhiều nhà lãnh đạo: nét tiêu sái tự tại của Mao Trạch Đông, sự tập trung thân thiết của Chu Ân Lai, còn bàn tay này của Hồ Diệu Bang lại vô cùng nhiệt tình mà không mất đi sự trang trọng, khiến anh cảm thấy mình là một người bạn bình đẳng của ông! Một luồng nhiệt nóng bỏng truyền nhanh tới tận tim, sự dè dặt khi anh tới đây trong nháy mắt đã bị câu nói này làm tan chảy.

Đúng như bạn bè đã nói, Hồ Diệu Bang là người sảng khoái. Rõ ràng, nói chuyện với người sảng khoái thì không cần vòng vo hay khách sáo thừa thãi. Đỗ Sơn không do dự, đi thẳng vào vấn đề, bày tỏ ý định chuyến đi này của mình: mời Diệu Bang đề tựa tên sách cho tập tác phẩm của mình. Vừa nói, anh vừa trải hơn 30 tấm ảnh lãnh tụ khổ 24 inch mang theo lên tấm thảm ở phòng khách. Ngay lập tức, Mao Trạch Đông, Chu Ân Lai, Lưu Thiếu Kỳ, Chu Đức, Đặng Tiểu Bình cùng các nguyên soái khác như Trần Nghị, Từ Hướng Tiền, Nhiếp Vinh Trăn, Diệp Kiếm Anh... hiện ra sinh động trước mắt mọi người.

Hồ Diệu Bang toàn tâm toàn ý, xem xét kỹ từng tấm một, cho đến khi điếu thuốc cháy hết, làm bỏng đầu ngón tay, ông mới giật mình thu hồi ánh mắt, lại nắm lấy tay Đỗ Sơn một lần nữa: "Chụp đẹp lắm, rất có thần!"

Hồ Diệu Bang không hề có lời sáo rỗng, sảng khoái đồng ý: "Đề tựa tên sách cho tác phẩm nhiếp ảnh của anh, không thành vấn đề!"

Ngày nay các loại "gia" ra tập sách, đều thích mời những "gia" lớn hơn đề tựa bìa, đã trở thành một kiểu thời thượng. Đỗ Sơn chuyến này không phải là để chạy theo thời thượng. Bởi vì chụp ảnh chính trường mấy chục năm, hầu hết đều là những khoảnh khắc của các nhà lãnh đạo quốc gia, những tác phẩm tinh túy được chọn ra lần này cũng vậy. Hiện nay, nhiều khoảnh khắc quý giá của các bậc vĩ nhân đã trở thành "bản độc nhất" không thể có được lần thứ hai. Anh hy vọng "Tuyển tập tác phẩm" phản ánh về các nhà lãnh đạo Trung Quốc có thể nhận được sự đồng thuận của các nhà lãnh đạo liên quan. Khi còn đang sàng lọc ảnh, anh đã mời mấy vị nguyên soái đề tựa trước. Đợi đến khi chọn xong 200 tác phẩm, bạn bè gợi ý anh mời Hồ Diệu Bang đề tựa bìa. Mặc dù lúc đó Hồ Diệu Bang không còn ở cương vị Tổng Bí thư, chỉ là một Ủy viên Bộ Chính trị không phụ trách công việc cụ thể. Thế nhưng, Đỗ Sơn vô cùng kính trọng phẩm hạnh thanh liêm chính trực của ông. Trong thời gian ông chủ trì công tác Ban Tổ chức Trung ương, nhờ sự ủng hộ hết mình của Đặng Tiểu Bình, ông đã minh oan cho một lượng lớn các vụ án oan sai, giúp một số lượng lớn cán bộ lão thành giành lại sinh mạng chính trị; những "phái hữu" phải mang cây thập tự giá nặng nề suốt mấy chục năm, cũng khôi phục được phẩm giá và quyền làm người của mình; cũng dưới sự ủng hộ của Đặng Tiểu Bình, ông đã dốc hết sức lực thúc đẩy sự nghiệp cải cách mở cửa của Trung Quốc, trung thành thực hiện bản thiết kế cải cách do Tổng công trình sư hoạch định. Mặc dù ông cũng có những sai lầm, nhưng sự chính trực vô tư của ông đã giành được sự tôn trọng của nhiều người.

...Đỗ Sơn quyết định trình tập tác phẩm "Khoảnh khắc lãnh tụ" này để Hồ Diệu Bang đề tựa tên sách.

Gặp Hồ Diệu Bang, Đỗ Sơn cảm thấy ông quả thật là một nhà lãnh đạo chính trực chân thành, không có chút kiêu ngạo nào. Ông không chỉ nhiệt tình mà còn tràn đầy đam mê, điều này đối với một người đã lui về ở ẩn sau khi rời khỏi vị trí cao nhất, có thể duy trì trạng thái tinh thần tốt như vậy thực sự là vô cùng quý giá. Đỗ Sơn nhân lúc Hồ Diệu Bang và bạn bè đang trò chuyện sôi nổi, lặng lẽ quan sát ở bên cạnh, đột nhiên, anh bị thần thái trong một khoảnh khắc suy tư của Hồ Diệu Bang làm cho cảm động, nhanh chóng tiến lên vài bước, nhanh mắt nhanh tay chụp lại một tấm. Biểu cảm khó nhận ra nhưng lại có cá tính rõ nét của Hồ Diệu Bang đã bị "màn trập" khóa chặt, đóng băng trên cuộn phim.

Trò chuyện một lúc, Hồ Diệu Bang đứng dậy, đề nghị mọi người cùng đến thư phòng của ông. Thư phòng nằm ở sân trước, cũng chính là cái sân có cổng lớn thông ra ngõ. Thư phòng không lớn, nhưng giá sách lại tỏ ra khí thế, chiếm trọn một mặt tường. Ông ngồi xuống trước một chiếc bàn rộng, trải giấy tuyên, từ từ xoay bút chấm mực, suy ngẫm cảm giác đặt bút. Một lúc, trong phòng tĩnh lặng vô cùng, Đỗ Sơn và người bạn cũ đều nín thở, sợ phát ra tiếng động, làm phá vỡ không gian yên tĩnh này. Một lát sau, những nét chữ cứng cáp mạnh mẽ hiện ra dưới ngòi bút của Hồ Diệu Bang một cách nhanh chóng.

Hồ Diệu Bang nghiêng đầu nhìn, không hài lòng nên đẩy sang một bên, lại viết một tờ; nhìn qua, vẫn chưa lý tưởng, lại viết, vậy mà viết liền một lúc sáu bảy tờ. Đỗ Sơn và bạn bè ở bên cạnh liên tục khuyên ngăn, cho đến khi muốn cướp lấy bút trong tay ông, ông mới dừng lại, chọn ra hai tờ trong số đó đưa cho Đỗ Sơn: "Đây là lần đầu tiên tôi viết tên sách ảnh cho người khác, viết không tốt, chê cười rồi." Ông khiêm tốn cười nói.

Dưới gốc cây đông thanh, Hồ Diệu Bang để lại bóng hình cuối cùng, ông đề nghị mặc âu phục để chụp ảnh, khi ống kính máy ảnh lóe lên, không may thay, mật mã cơ thể đã biên soạn lộ trình cuối cùng của cuộc đời ông.

Bước ra khỏi thư phòng, ánh nắng vàng rực rỡ tỏa khắp sân. Lúc này, Đỗ Sơn mới để ý, cái sân của Hồ Diệu Bang lại nhỏ đến thế, chỉ chừng hai ba mươi mét vuông, chỉ bằng kích thước một gian phòng. Nhìn những ngôi nhà thấp lè tè xung quanh, cũng là tứ hợp viện kiểu cũ điển hình của Bắc Kinh, tuy đã qua sửa sang nhưng vẫn tỏ ra cũ kỹ chật hẹp. Trong lòng Đỗ Sơn vô cùng cảm khái, ngày nay nhà của nhiều doanh nhân thậm chí nông dân giàu có còn tốt hơn nhà của Hồ Diệu Bang bây giờ nhiều, chuyện tư nhân sở hữu nhà cao tầng, biệt thự, sân vườn, xe hơi, từ lâu đã không còn là chuyện mới mẻ. Đỗ Sơn lại nghĩ, cảm thấy mình thật nực cười, cảnh giới tinh thần của đồng chí Diệu Bang sao có thể dùng mấy thứ nhà cửa này để đo lường? Ông vất vả làm việc, quên mình công tác, chẳng phải chính là vì muốn người dân cả nước đều được sống trong nhà cao cửa rộng sao? "Lo trước cái lo của thiên hạ, vui sau cái vui của thiên hạ", cảnh giới "thánh nhân" này của dân tộc Trung Hoa được thể hiện trên người Hồ Diệu Bang mới đầy đủ làm sao!

Cái sân nhỏ không mấy bắt mắt, trong mắt Diệu Bang lại là ốc đảo lớn. Ông không bao giờ xem nhẹ không gian nhỏ bé của mình, ông thích màu xanh, thích thiên nhiên, trong sân tràn ngập hoa cỏ, một mảng tốt tươi, khiến người ta cảm thấy hơi thở mùa xuân dạt dào. Giữa sân thậm chí còn có một cái hồ cá nhỏ bằng khoảng một mét vuông, rêu xanh leo bám thành hồ. Một hồ nước trong, lại chứa đựng cả bầu trời xanh và mây trắng. Bên cạnh hồ, rẽ ra mấy lối nhỏ rải đá cuội, cây đông thanh dày đặc bao quanh bốn phía sân, siết chặt thành một vòng. Dưới ánh xuân, cành lá xanh mướt tùy ý sinh trưởng, tràn đầy sức sống, toát lên một hơi thở quật cường.

Hồ Diệu Bang đứng trước cây, dùng ánh mắt mãn nguyện nhìn thế giới màu xanh trước mắt, trên mặt hiện lên nụ cười. Đây là một khung hình đẹp biết bao! Đỗ Sơn trong lòng vui mừng, không thể bỏ lỡ cơ hội tốt này.

Nhiều năm cầm máy chụp ảnh, anh luôn thích sử dụng ánh sáng tự nhiên, anh đưa ra đề nghị chụp ảnh bán thân với Hồ Diệu Bang, Hồ Diệu Bang chỉnh lại chiếc áo Trung Sơn trên người, gật đầu cười.

Ánh sáng dịu nhẹ tỏa đều lên khuôn mặt trải nhiều sương gió của Hồ Diệu Bang, phía sau là cây đông thanh cao ngang người. "Tách", thần thái trang nghiêm của Hồ Diệu Bang đã lọt vào ống kính. Đỗ Sơn hài lòng buông máy ảnh. Lúc này, Hồ Diệu Bang lại đề nghị đổi âu phục, chụp thêm một tấm nữa. Đỗ Sơn tất nhiên là cầu còn không được, vui mừng liên tục tấm tắc khen hay. Thông thường mà nói, chụp ảnh cho thủ trưởng là mặc gì chụp nấy, sẽ không có ai giữa chừng đề nghị thay quần áo, hơn nữa đa phần đều mặc áo Trung Sơn để chụp. Mặc âu phục? Biết đâu lại có thể chụp được những bức ảnh đẹp hơn thì sao? Quả nhiên, Hồ Diệu Bang khoác trên mình bộ âu phục bước ra từ trong phòng, trông đặc biệt tinh anh.

Trải nhiều sương gió, trầm ổn trang nghiêm. Đỗ Sơn tin vào cảm giác bấm màn trập của mình, anh đã tìm thấy "kinh mạch tính cách" của Hồ Diệu Bang một cách chính xác, do đó trong lòng tràn đầy niềm vui sướng và hạnh phúc của một nghệ sĩ khi hoàn thành tác phẩm.

Thế nhưng, Đỗ Sơn nào biết, mật mã cơ thể bất hạnh đã biên soạn lịch trình cuối cùng của Hồ Diệu Bang: 3 ngày sau, ngày 9 tháng 4 năm 1989, tại hội nghị Bộ Chính trị Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc tổ chức ở Hoài Nhân Đường, Hồ Diệu Bang đột ngột ngã xuống, ông đau đớn nhắm chặt hai mắt.

Căn bệnh tim vốn không nghiêm trọng lại đột ngột bùng phát dữ dội, bệnh ma như một bàn tay khổng lồ siết chặt lấy trái tim ông.... Thời gian trôi đi từng chút một, nhân viên y tế ngày đêm cứu chữa, hy vọng một trái tim bị hoại tử diện rộng có thể cải tử hoàn sinh trong tay tử thần.

Kỳ tích đôi khi sẽ xuất hiện, dù chỉ là phù du, cũng có thể mang lại niềm vui và hy vọng cho con người. Vài ngày sau, tình trạng bệnh của Hồ Diệu Bang cuối cùng đã được kiểm soát.

Ngày 15 tháng 4 năm 1989, Hồ Diệu Bang vội vã ra đi, Đỗ Sơn thức đêm chế tác ra những bức ảnh, Lý Chiêu nhìn tấm ảnh màu mặc âu phục đó nói, tấm này giống Diệu Bang nhất; Trung ương đồng ý sử dụng ảnh màu làm di ảnh.

Khi Hồ Diệu Bang phát bệnh vào ngày 9 tháng 4, Đỗ Sơn vừa vặn đi vào từ cổng tây Trung Nam Hải, đi ngang qua Hoài Nhân Đường, phát hiện mặt đường rất rộng bị chen lấn tắc nghẽn không thể lọt qua. Xe của họ đành phải quay đầu đi ra, vào từ một cổng khác. Lúc đó anh không ý thức được rằng đã xảy ra chuyện nghiêm trọng, còn tưởng là đang họp hội nghị gì đó quan trọng, hoặc là xe hơi hỏng máy, tắc đường, mặc dù khả năng thứ hai đủ để trở thành đại sự cố của Cục Cảnh vệ. Người lương thiện thà đoán là tai nạn xe cộ còn hơn là đoán là nhân họa.

Đến tòa nhà của Ủy ban Hội họa Trung Nam Hải, anh mới biết Hồ Diệu Bang đột phát bệnh tim ở Hoài Nhân Đường, đang được cấp cứu. Anh thực sự hoảng sợ, làm sao có thể như vậy? Ngẩn người một lúc, anh đột ngột quay đầu chạy xuống lầu, không nói lời nào, gọi xe rồi về nhà, anh lấy chiếc máy ảnh còn lưu giữ bóng hình Hồ Diệu Bang, không màng đến cuộn phim trong máy còn quá nửa chưa chụp, cuộn hết ra, mang đến công ty ảnh để rửa, anh muốn tận tay mang những bức ảnh này đến đầu giường của Hồ Diệu Bang, nếu không sẽ trở thành sự hối tiếc vĩnh viễn của anh!

Những bức ảnh nhanh chóng được ra lò, hốc mắt Đỗ Sơn đỏ hoe, Hồ Diệu Bang trên ảnh đang nhìn anh, ánh mắt kiên định đó, khuôn mặt trải nhiều sương gió và ánh nhìn trầm sâu ấy lại hiện lên vô cùng sống động trên khuôn mặt trầm tĩnh của ông. Bức ảnh chụp rất thành công, anh trút bỏ được nửa nỗi lòng. Nhưng nửa còn lại vẫn treo lơ lửng, Hồ Diệu Bang vẫn chưa thoát khỏi nguy hiểm.

Cố gắng chịu đựng đến ngày 12, tình trạng bệnh của Hồ Diệu Bang cuối cùng đã được kiểm soát. Nhưng vẫn chưa thể xuống giường hoạt động. Đỗ Sơn nghe tin này, lòng thấy nhẹ nhõm hơn nhiều, định đợi tình trạng bệnh của Hồ Diệu Bang tốt hơn chút nữa, sẽ mang ảnh đến cho ông. Mấy ngày đó, cũng chẳng biết tại sao, Đỗ Sơn dường như có chút mất hồn mất vía, anh luôn dò hỏi tin tức về Diệu Bang, hy vọng sớm được gặp lại ông.

Ngày 15, tin buồn truyền đến, Hồ Diệu Bang do bệnh tim tái phát lần nữa, vĩnh biệt cõi đời.

Tư gia của họ Hồ gánh chịu bất hạnh to lớn, cũng đón nhận tình yêu sâu sắc và nỗi tiếc thương của nhân dân cả nước. "Công sinh minh, liêm sinh uy." Công nhân, nông dân, quân nhân, học sinh mang theo tâm trạng đau buồn, tự phát tự giác nối đuôi nhau không dứt đến nhà Hồ Diệu Bang, trước linh đường ở sân trước, cúi đầu thật sâu trước di ảnh của đồng chí Diệu Bang.

Đỗ Sơn nén nỗi đau, một nỗi đau mất đi người thân bạn bè có ân với mình; mang theo sự tiếc nuối, một sự tiếc nuối thành công sắp đến lại đột ngột mất đi, thức đêm phóng to bức ảnh Hồ Diệu Bang mặc áo Trung Sơn và âu phục lên khổ 24 inch mỗi tấm, sáng ngày 17 tháng 4, anh cùng Phó Tổng giám đốc Công ty Ảnh tư liệu Trung Quốc đến nhà Hồ Diệu Bang. Lý Chiêu ngấn lệ, đôi tay run rẩy nhận lấy bức ảnh Hồ Diệu Bang, bà nhìn thấy bức ảnh Hồ Diệu Bang mặc âu phục, hai hàng lệ nóng lại trào ra, chỉ nghẹn ngào một tiếng: "Tấm này giống ông ấy nhất..." thì không nói tiếp được nữa, nước mắt lặng lẽ rơi trên bức ảnh, người thân bên cạnh cũng không kìm được nước mắt, tiếng khóc bi thương khiến người ta đau lòng. Lý Chiêu ngừng khóc, nói: "Bức ảnh này giống đồng chí Diệu Bang nhất, gia đình chúng tôi đề nghị di ảnh trong lễ truy điệu của Diệu Bang sử dụng tấm này!" Đề nghị của bà lập tức nhận được sự đồng tình của những người thân khác và nhân viên công tác bên cạnh.

Sau đó, thông qua nghiên cứu của Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, đã đồng ý với ý kiến của Lý Chiêu và gia đình. Di ảnh khổ lớn của Hồ Diệu Bang được thực hiện ngay trong đêm.

Đây là lần đầu tiên nhà lãnh đạo Trung Quốc sử dụng ảnh màu làm di ảnh, hơn nữa lại là ảnh tự nhiên chụp ngoài trời.

Ngày 22 tháng 4, lễ truy điệu đồng chí Hồ Diệu Bang được tổ chức tại Đại lễ đường Nhân dân, lễ truy điệu trang nghiêm trọng thể, Đặng Tiểu Bình và hầu hết các nhà lãnh đạo Đảng và Nhà nước đều tham dự lễ truy điệu.

"30 tuổi mà các anh đã mừng thọ à?" vẫn còn vang vọng bên tai. Trong chớp mắt đã đón tuổi 40. Anh linh của Hồ Diệu Bang đã hòa vào sinh mệnh trẻ trung của Cộng Thanh Thành.

Cộng Thanh Thành ở Giang Tây là nơi người Trung Quốc rất quen thuộc, ngày nay sau 40 năm sương tuyết phong ba, qua sự nỗ lực khởi nghiệp của hai thế hệ người "Cộng Thanh", đã biến bãi hoang không người ở tĩnh mịch suốt nghìn năm thành một thành phố mới nổi dân số 10 vạn người; sở hữu 1 tỷ tài sản cố định; tích hợp công nghiệp và nông nghiệp.

Cộng Thanh Thành trẻ trung giống như cơn gió tinh khiết nhất, không cần tô điểm, chẳng có gì phải lo âu, chẳng có gì phải căng thẳng, nhiều căn bệnh nan y đặc thù của các thành phố đều không tồn tại ở đây, nơi đây tràn đầy sức sống mãnh liệt của một thành phố trẻ.

Giữa bầu trời trong trẻo tĩnh lặng này, vang vọng một cái tên trong trẻo tĩnh lặng - Hồ Diệu Bang.

Mối quan hệ đặc biệt giữa Hồ Diệu Bang và Cộng Thanh Thành khiến người ta cảm động. Ông đích thân đến Cộng Thanh Thành chỉ hai lần, một lần là ngày 29 tháng 11 năm 1955, lần kia là ngày 4 tháng 12 năm 1984. Nhưng đối với người "Cộng Thanh" mà nói, ý nghĩa không hề đơn giản.

Hồ Diệu Bang lúc đó giữ chức Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn, khi ông đến Giang Tây khảo sát công tác, nghe nói có 98 thanh niên trí thức tình nguyện Thượng Hải đến khai hoang, đã thành lập Nông trường Cộng Thanh trên bãi hoang phía đông nam huyện Đức An. Ông lập tức đến huyện Đức An, lúc đó tuyến đường sắt thông tới Đức An vẫn chưa chính thức thông xe, ông ngồi xe đẩy trên đường ray, gió lạnh trên đường, xóc nảy trên đường, đi đi dừng dừng, mất hơn nửa ngày trời mới đi hết 110 cây số, đến huyện Đức An, sau đó lại đi bộ hơn mười cây số, tới bờ hồ Bà Dương, nơi chỉ có 98 người, toàn bộ tài sản không hơn mấy món nông cụ đơn giản và mấy túp lều cỏ vừa mới dựng lên.

Những thanh niên trí thức này mới rời khỏi Thượng Hải phồn hoa được 40 ngày.

40 ngày trước, mọi người cất tiếng hát hào hùng, khi đến bãi hoang tĩnh lặng nghìn năm, đều kinh ngạc. Trên mảnh đất Thần Châu, lại có nơi không mảy may màu mỡ đến thế! Gò đất hoang vu đầy gai góc, thú dữ xuất hiện, trên bãi bồi lau sậy dày đặc, ốc đinh đầy rẫy, bệnh sán máng hoành hành, dấu chân người hiếm thấy. Chỉ dùng lời nói hào hùng, dùng nhiệt huyết cách mạng để đối mặt với sự hoang vu nghèo khó, đối mặt với không gian sinh tồn ác liệt như vậy là quá xa vời. Những khó khăn không thể dự đoán và tưởng tượng giống như núi lớn đè nặng lên họ, là cắn răng kiên trì tiếp hay là cuốn gói về nhà? Trở thành nỗi tâm bệnh đấu tranh quyết liệt của nhiều người.

Lúc này, Hồ Diệu Bang trở thành nhà lãnh đạo Trung ương đầu tiên đến thăm hỏi quan tâm họ, ngày đầu tiên ông đến, liền không rời mọi người nửa bước, cùng ở nhà chòi, cùng uống cháo loãng, cùng hiến kế sách, lập ra một loạt kế hoạch trồng trọt, ở đây nước nhiều, thích hợp trồng lúa, mùa khô phân minh, cũng thích hợp trồng bông, mặt hồ rộng lớn nhất thích hợp phát triển ngư nghiệp và thủy cầm, cho đến ngày nay, thương hiệu chủ lực ở đây chính là kiêu tử trên mặt nước - sản phẩm áo khoác lông vũ thương hiệu "Áp Áp" (Vịt Vịt).

Mấy ngày mấy đêm, Hồ Diệu Bang cùng mọi người tính toán từng chút một, cho đến khi tính ra hy vọng của mọi người, tính ra ngày mai của Cộng Thanh Xã. Ông và 98 đội viên khai hoang mới thở phào nhẹ nhõm!

Dùng sức mạnh của bản thân chiến thắng khó khăn, vượt qua cửa ải, là một sự chinh phục! Là một niềm vui! Trong hoàn cảnh gian nan nhận được sự ủng hộ và quan tâm của lãnh đạo, chính là nguồn sức mạnh để đạt được sự chinh phục và niềm vui này! Đây là trải nghiệm cuộc đời chung của thanh niên Trung Quốc thời đại đó.

Hồ Diệu Bang với tư cách là lãnh tụ thanh niên, trong giao tiếp với thanh niên nông trường, đã thể hiện phong cách làm việc thực tế cùng khí phách có gan có tầm. Nhìn lại hơn 60 năm sự nghiệp cách mạng của Hồ Diệu Bang, khái quát trong một chữ - "Thực"! Cộng Thanh Thành chính là kết tinh, là minh chứng hùng hồn nhất cho chữ "Thực" này của ông.

Tại triển lãm thành tựu 40 năm, đã trưng bày thủ bút 3 lần đề tựa cho Cộng Thanh Thành của Hồ Diệu Bang, trong đó lần đề tựa đầu tiên sớm nhất năm 1955, nét chữ có chút kỳ lạ, nét bút rất đậm, không giống viết bằng bút lông.

Thế là, lại một chi tiết cho thấy diện mạo lịch sử: Khi Hồ Diệu Bang rời khỏi 98 chiến sĩ nông trường này, mọi người lưu luyến không rời, mời ông đề tựa cho Đội khai hoang Cộng Thanh vừa mới thành lập. Hồ Diệu Bang đồng ý, nhưng trong túp lều cỏ mọi người ở lại không tìm nổi một cây bút lông. Hồ Diệu Bang suy nghĩ, liền tùy cơ ứng biến, dùng cành tre rừng quấn bông, chấm mực viết ba chữ lớn "Cộng Thanh Xã".

Tháng 12 năm 1984, Hồ Diệu Bang lúc này đã đảm nhiệm Tổng Bí thư Đảng, lại một lần nữa đến Cộng Thanh Thành, Cộng Thanh Thành lúc này từ lâu không còn là "Cộng Thanh Xã" năm nào nữa, đã trở thành nông trường hiện đại hóa quy mô lớn nổi tiếng toàn quốc. Và đầy tự tin tiến quân theo mục tiêu thành phố hiện đại hóa.

Trên bàn ăn, Hồ Diệu Bang nhìn thấy thực phẩm phụ do nông trường tự sản xuất, chủng loại đầy đủ, mẫu mã đa dạng, không khỏi cảm khái vô cùng.

"Nhớ năm 1955 tôi đến đây, lúc đó cuộc sống các anh rất khổ, tôi cũng không có năng lực tăng lương cho các anh, đành phải cùng các anh ăn cháo loãng, ăn dưa muối, nhưng vẫn là ăn khẩu phần của các anh, trong lòng thấy khó chịu lắm. Bây giờ các anh sản xuất đi lên, giá trị sản lượng bình quân đầu người cao thế này, thật khiến người ta vui mừng! Nhưng các anh phải chú ý cải thiện cuộc sống của nhân viên, lương bổng phải phấn đấu năm nào cũng có sự tăng trưởng."

Trên bàn ăn có người đề nghị, năm sau là ngày kỷ niệm 30 năm thành lập Cộng Thanh Thành, hy vọng Tổng Bí thư có thể đến tham gia hoạt động kỷ niệm.

Hồ Diệu Bang đặt đũa xuống, dùng giọng ngạc nhiên nói:

"A, các anh 30 tuổi mà đã mừng thọ à?"

Mảnh đất đỏ đón chào một linh hồn phi thường, bia mộ độc đáo hình dáng giống một lá cờ đỏ, phía trên khắc Đảng huy, Đoàn huy và Đội huy thiếu niên tiền phong.

Lăng mộ của Hồ Diệu Bang dựa lưng vào núi Phú Hoa tươi tốt, mặt hướng ra hồ Bà Dương mênh mông.

Không lâu sau khi Hồ Diệu Bang qua đời, Lý Chiêu đã công bố với bên ngoài di nguyện trước khi mất của Hồ Diệu Bang: "Sau khi tôi chết, hãy chôn cất tôi giữa núi xanh nước biếc, chính là Cộng Thanh Thành."

Ngày 5 tháng 12 năm 1990, Bí thư Ban Bí thư Trung ương Ôn Gia Bảo, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Trung ương Đảng Dương Đức Trung cũng theo chuyên cơ hộ tống tro cốt của Hồ Diệu Bang đến Giang Tây. Bí thư Tỉnh ủy Giang Tây Mao Trí Dụng đón tiếp tại sân bay Nam Xương. Buổi chiều, đội đưa tang đến trước lăng mộ, Lý Chiêu dẫn con cái đích thân an táng tro cốt của Diệu Bang xuống huyệt mộ, sau đó, mọi người cử hành nghi thức giản dị mà trang trọng trước mộ.

Bia mộ khổng lồ hình dáng giống một góc lá cờ đỏ. Phía trên khắc phù điêu chân dung Hồ Diệu Bang, bên cạnh sắp xếp lần lượt Đảng huy Đảng Cộng sản Trung Quốc, Đoàn huy Đoàn Thanh niên Cộng sản và Đội huy Đội Thiếu niên Tiền phong Trung Quốc.

Ngụ ý mối quan hệ đặc biệt của chủ nhân ngôi mộ với 3 tổ chức chính trị này cũng như những đóng góp không thể xóa nhòa mà ông đã thực hiện. Hồ Diệu Bang thời thiếu niên dấn thân vào cách mạng Trung Quốc, trở thành nhà lãnh đạo của "Thiếu Cộng"; thời thanh niên hiến thân cho Đoàn Thanh niên Cộng sản, trở thành lãnh tụ thanh niên kiệt xuất của một thế hệ; tuổi già cống hiến cho sự nghiệp cải cách mở cửa của Đảng Cộng sản Trung Quốc, xông pha dưới trướng Đặng Tiểu Bình, cúc cung tận tụy đến chết mới thôi. "Góc cờ" đâm thẳng lên bầu trời xanh bao la, dưới "lá cờ" còn có một tấm bia đá hoa cương màu đen, vắt ngang đáy lăng mộ, khắc tiểu sử và đánh giá về đồng chí Diệu Bang bằng chữ vàng, người ký: Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Tháng 3 năm 1995, hạt nhân lãnh đạo tập thể thế hệ thứ ba của Đảng Cộng sản Trung Quốc Giang Trạch Dân khi khảo sát Cộng Thanh Thành, cũng đã đến trước mộ Hồ Diệu Bang, dâng một vòng hoa tinh xảo, và chụp ảnh lưu niệm trước mộ. Sau đó, càng nhiều lãnh đạo Trung ương cũng lần lượt đến trước mộ...