Trong cuộc "Đại cách mạng văn hóa" chưa từng có trong lịch sử, hàng ngàn hàng vạn Hồng vệ binh đã hết lần này đến lần khác lôi tuột Hồ Diệu Bang lên đài đấu tố để bắt ông "ngồi máy bay phản lực". Các "tiểu tướng" nghiêm giọng chất vấn: "Ông và Lưu, Đặng đã qua lại với nhau như thế nào?" Hồ Diệu Bang đáp: "Chuyện này không nói được. Không nói được đâu!"

Hồ Diệu Bang từng công khai chế nhạo Lâm Bưu: "Nổi bật chính trị thực sự linh nghiệm đến thế sao?! Tôi thấy khi đi bơi thì phải nổi bật cái mũi mới đúng!" Thế nhưng Lâm Bưu lại sợ nước.

Năm 1975, khi Đặng Tiểu Bình lần thứ hai tái xuất, Hồ Diệu Bang cũng tái xuất giang hồ. Không ngờ chưa đầy một năm sau lại có phong trào "phản kích hữu khuynh lật lại bản án", Hồ Diệu Bang lại bị "lôi" ra.

Khi "Tứ nhân bang" sụp đổ, Hồ Diệu Bang nhờ Diệp Tuyển Ninh nhắn với cha mình là Diệp Kiếm Anh rằng: "Đại nghiệp trung hưng, lòng dân là trên hết".

Hàng trăm Hồng vệ binh xông vào Trung ương Đoàn thanh niên, như bắt gà con mà lôi Hồ Diệu Bang cùng những người khác, vặn ngược hai tay ra sau, đeo lên tấm biển đen "phần tử xét lại phản cách mạng", vừa diễu phố vừa đấu tố, rồi nói với Hồ Diệu Bang: "Ông đã trở thành kẻ thù của nhân dân rồi!"

Mùa hè năm 1966, khi cuộc "Cách mạng văn hóa" mới nổ ra, cơ quan trực thuộc Trung ương đầu tiên phải hứng chịu đả kích chính là Trung ương Đoàn thanh niên. Mỗi ngày đều có hàng ngàn hàng vạn Hồng vệ binh xông vào khuôn viên cơ quan Trung ương Đoàn, những "tiểu tướng" thân hình vạm vỡ lôi tuột Hồ Diệu Bang lên đài đấu tố để chịu "đại phê phán", bắt ông "ngồi máy bay phản lực"; cong lưng, cúi đầu, hai tay vặn ngược ra sau giơ lên cao, ánh mặt trời chói chang nướng trên đỉnh đầu. Gương mặt ông tái nhợt, mồ hôi thấm đẫm áo, cố nén nỗi đau đớn khó nói thành lời, kiên nhẫn chịu đựng những câu chất vấn nghiêm giọng của các "tiểu tướng":

"Ông và Lưu, Đặng đã qua lại như thế nào?"

"Chuyện này không nói được, không nói được đâu!"

"Vậy ông có lỗi lầm gì không?"

"Tôi có lỗi lầm, hoan nghênh các tiểu tướng phê bình."

"Lỗi lầm đó là gì?"

"Tôi có lỗi lầm, hoan nghênh mọi người phê bình."...

Nhiều hơn nữa thì ông không nói gì cả.

Những cuộc đấu tố như vậy diễn ra hết lần này đến lần khác, có khi một ngày liên tiếp mười mấy lần.

Tháng 11 năm 1966, khi các Hồng vệ binh và phái tạo phản của một số cơ quan đấu tố Hồ Diệu Bang gay gắt nhất, những yếu nhân của "Tổ Cách mạng văn hóa Trung ương" như Vương Lực đã tiếp các đại biểu Hồng vệ binh của các trường trung học tại Bắc Kinh. Tại cuộc họp, Vương Lực lớn tiếng nói: "Các người nên phê đấu Hồ Diệu Bang thật mạnh tay. Hắn là tên đầu sỏ gây ra việc trấn áp cuộc Cách mạng văn hóa tại các trường trung học ở Bắc Kinh. Hắn phải chịu trách nhiệm về những tội ác mà 'tổ công tác trường trung học' gây ra, tội kích động học sinh đấu học sinh, trấn áp phong trào học sinh!"

Ngay lập tức có Hồng vệ binh hỏi Vương Lực: "Có thể cho những tên hắc bang như Hồ Diệu Bang đeo biển lớn, đội mũ cao để diễu phố thị chúng không?" Vương Lực rất thản nhiên nói: "Phong trào quần chúng mà! Cho dù có những hành động hơi quá khích thì cũng là tình có thể tha, không tính là gì cả. Còn về phía Hồ Diệu Bang, tôi có thể chịu trách nhiệm mà nói với các người rằng, hắn tuyệt đối không chỉ đơn giản là vấn đề 'không giương cao ngọn cờ tư tưởng Mao Trạch Đông, làm trái chỉ thị của Chủ tịch Mao', cũng không phải là vấn đề 'không đứng vững lập trường vô sản', mà đúng như nhiều tiểu tướng đã nói, hắn là một tên 'tam phản' cực kỳ hung ác, về căn bản là đứng trên lập trường phản động của giai cấp tư sản. Vì vậy, nếu không đấu đổ, đấu thối bọn chúng thì cuộc Cách mạng văn hóa vô sản ở trường trung học của các người khó mà làm tốt được!"

Thế là, cuộc đấu tố Hồ Diệu Bang càng trở nên dữ dội hơn.

Đầu tháng 12 cùng năm, Hồng vệ binh các trường đại học và trung học Bắc Kinh triệu tập đại hội mười vạn người tại Sân vận động Bắc Kinh, truy điệu một giáo viên già được cho là đã bị đánh chết trong một vụ võ đấu khi tổ công tác do một vị Bí thư dự khuyết Ban Bí thư Trung ương Đoàn dẫn đầu tiến vào trường trung học số 12 Bắc Kinh ở quận Phong Đài. Vương Lực, Quan Phong và Ngô Đức cùng những người khác đã tham dự đại hội này, khẳng định chắc nịch rằng sự kiện bi thảm này là do một tay Hồ Diệu Bang lập kế hoạch và xúi giục. Tại đại hội, Vương Lực còn hô vang khẩu hiệu: "Đả đảo Hồ gia điếm, giải phóng tiểu quỷ đỏ!"

Đại hội còn chưa kết thúc, hàng trăm Hồng vệ binh đã xông vào cơ quan Trung ương Đoàn, như bắt gà con mà lôi Hồ Diệu Bang cùng những người khác vặn ngược hai tay, đeo lên tấm biển đen "phần tử xét lại phản cách mạng", áp giải lên xe tải diễu phố đấu tố. Dọc đường, hồ dán, mảnh giấy vụn, gậy gỗ, vỏ hạt dưa bay tới tấp vào người họ, khiến toàn thân họ đầy rác rưởi. Một số Hồng vệ binh nói với Hồ Diệu Bang:

"Ông đã nếm được mùi vị của phong trào quần chúng chưa?"

"Nếm được rồi!" Hồ Diệu Bang nói.

"Muộn rồi! Ông đã trở thành kẻ thù của nhân dân rồi!"

Hồ Diệu Bang bị "Lâm Phó thống soái" dùng "Lệnh số 1" sung quân đến Hà Nam, bị đại diện quân đội định danh là phần tử "tam phản" chống Đảng, chống xã hội chủ nghĩa, chống tư tưởng Mao Trạch Đông.

Tháng 10 năm 1969, theo "Lệnh số 1" của "Lâm Phó thống soái", hơn hai ngàn người thuộc cơ quan Trung ương Đoàn và các đơn vị trực thuộc đều bị "một mẻ hốt gọn" đưa đến Nông trường Hoàng Hồ ở huyện Hoàng Xuyên, tỉnh Hà Nam, lập ra trường cán bộ "Ngũ thất". Chẳng bao lâu sau, Hồ Diệu Bang cũng đến trường cán bộ, được biên chế vào tổ 1, tiểu đội 1, đại đội 1. Ông ban đầu ở chung một nhà kho với vài chục người, sau đó lại ở chung với rất nhiều người trong một gian nhà cỏ lớn. Ông vốn là cán bộ cấp hành chính ngũ, lương tháng hơn bốn trăm tệ, nay thực tế mỗi tháng chỉ nhận được hơn ba mươi tệ chi phí sinh hoạt, cùng ăn cơm xếp hàng ở căng tin lớn với mọi người, hút loại thuốc lá hiệu "Công" giá một hào sáu một bao. Bất kể là trộn bùn, đóng gạch, làm lao công, leo lên mái nhà, kéo đá, hay đào sông, cắt cỏ, cấy lúa, gặt hái, trông lò nước, dọn nhà vệ sinh, hay trông coi sân phơi, ông đều làm rất hăng hái. Khi cướp sân, những bao tải lớn đựng hơn trăm cân lương thực, dù vóc người nhỏ bé ông cũng vác từng bao một vào kho. Mùa hè năm 1971, mưa bão gây lũ lụt, nước sông dâng ngược, đê Hoàng Hồ có nguy cơ bị vỡ bất cứ lúc nào, ông cũng cùng mọi người lên đê chống lũ. Có một lần, hoàng hôn mờ ảo, tiếng mưa rả rích, đội xung kích chống lũ đều xuống đê ăn tối, Hồ Diệu Bang đội nón lá, vác xẻng, một mình đi tuần tra trên đoạn đê bảo vệ của đại đội mình, ngoài đê vang vọng tiếng sóng vỗ vào bờ đê dữ dội.

Ngay trong lúc ông đang chịu đựng sự tôi luyện gian khổ đặc biệt, vượt xa cả máu và lửa nơi chiến trường này, Ban Chuyên án của Cục Tây Nam Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc đã phái nhân viên đến, muốn tìm hiểu từ ông về "tội ác chống Đảng" của Trương Lê Quần, "tên đầu sỏ của 'Tam gia thôn'" ở Tây Nam, khi còn ở Trung ương Đoàn.

Trương Lê Quần từng làm Bí thư Huyện ủy Mễ Chi, Thiểm Bắc hơn một năm, đầu năm 1960 được điều về Bắc Kinh, phân công làm Phó chủ nhiệm kiêm nhiệm Văn phòng Bộ Công nghiệp Trung ương Đảng. Sau khi Hội nghị Lư Sơn kết thúc và cơn bão "phản khuynh hướng hữu cơ hội chủ nghĩa" dịu xuống, Mao Trạch Đông quyết định khôi phục các Cục Trung ương khu vực vốn đã bị bãi bỏ sau "Sự kiện Cao Cương - Nhiêu Thấu Sạch" năm 1954, do đó giải thể Bộ Công nghiệp Trung ương, Bộ Giao thông, Bộ Tài chính thương mại, để người của Bộ Công nghiệp chia thành hai đội ngũ là Cục Hoa Bắc và Cục Tây Nam, Trương Lê Quần theo đó về quê nhà Tứ Xuyên của mình, giữ chức Phó chủ nhiệm Văn phòng Cục Tây Nam kiêm Chủ nhiệm Văn phòng. Sau Hội nghị bảy ngàn người năm 1962, toàn Đảng toàn quốc bàn tán sôi nổi về việc thực sự cầu thị, Đặng Thác, Ngô Hàm, Liêu Mạt Sa thường xuyên đăng bài trên tạp chí "Tiền tuyến" ở Bắc Kinh, Đặng Thác mở chuyên mục "Dạ thoại Yên Sơn" trên "Bắc Kinh vãn báo"; Trương Lê Quần mở hai chuyên mục "Ba Sơn mạn thoại" và "Dạ đàm" trên "Trùng Khánh vãn báo" và "Thành Đô vãn báo". Khi "Cách mạng văn hóa" mới bắt đầu, "Tam gia thôn" ở Bắc Kinh bị "đập tan triệt để"; những thành viên bị điểm danh của hai "Tam gia thôn" ở Tây Nam - Phó trưởng Ban Tuyên truyền Cục Tây Nam Mã Thức Đồ, Trưởng Ban Tuyên truyền Tỉnh ủy Tứ Xuyên Lý Á Quần, Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật Tứ Xuyên Sa Hà, Tổng biên tập "Thành Đô vãn báo" Trần Bá Lâm... cũng lập tức bị tống giam. Trương Lê Quần là người đầu tiên bị tống giam, đương nhiên trở thành "tên đầu sỏ" của "Tam gia thôn" Tây Nam. Người của Ban Chuyên án Cục Tây Nam đến Hoàng Xuyên, Hà Nam chính là muốn moi từ miệng Hồ Diệu Bang một số tài liệu có thể tăng nặng "tội ác" cho Trương Lê Quần. Nhưng họ đã nhìn nhầm người rồi!

Nhân viên chuyên án nói với Hồ Diệu Bang: "Trương Lê Quần đã chiếm giữ vị trí Tổng biên tập tờ 'Trung Quốc Thanh niên báo' suốt tám năm, hình thành một đường lối làm báo xét lại trong tòa soạn, ông nên vạch trần những tội ác chống Đảng này của hắn với chúng tôi!"

Hồ Diệu Bang không cần suy nghĩ liền trả lời ngay: "Hắn chưa đủ tư cách để phạm sai lầm đường lối xét lại. Bởi vì hắn chỉ là người phụ trách một bộ phận trực thuộc ngay dưới mắt Trung ương Đoàn. Nếu nói 'Trung Quốc Thanh niên báo' lúc đó từng có những sai lầm như vậy, thì trách nhiệm này phải do tôi gánh vác, vì tôi là Bí thư thứ nhất của Trung ương Đoàn."

Vài câu nói đã đuổi cổ được người của Ban Chuyên án về.

Tất nhiên, họ đã phải ra về trong sự tức tối. Khi họ trở về Đại Tây Nam, lúc "thẩm vấn" Trương Lê Quần đã chỉ vào mũi Trương Lê Quần mà nói: "Tên Hồ 'hắc bang' đó thật sự ngoan cố hết chỗ nói! Bản thân hắn còn đang 'Bồ Tát bùn qua sông không lo nổi mình', vậy mà còn bao che hết mọi thứ để bảo vệ chết sống lấy ông đấy! Nhưng nếu hắn không nói, ông phải tự mình khai thật đi..."

Tháng 4 năm 1972, đại diện quân đội đóng tại Trung ương Đoàn định danh Hồ Diệu Bang là phần tử "tam phản" chống Đảng, chống xã hội chủ nghĩa, chống tư tưởng Mao Trạch Đông. Hồ Diệu Bang xem "Báo cáo thẩm tra" này rất tức giận, bác bỏ từng điều, kiên quyết không ký tên, đồng thời nói với vị đại diện quân đội được Trung ương phái đến này rằng: Các anh đừng dùng mũ lớn mà đè đầu người khác!

Sau đó, trong "Một vài ý kiến đối với Báo cáo thẩm tra" do chính mình viết, ông nói: "Đối với cách nhìn về một số vấn đề, nếu khó đạt được sự nhất trí, tôi đề nghị báo cáo thẩm tra của đại diện quân đội gửi thẳng lên Trung ương, không cần phải qua tôi ký." Sau đó cho đến khi "Cách mạng văn hóa" kết thúc, ông vẫn không ký.

Ngay trong lúc kiên quyết không ký tên này, ông đã viết một bức thư trả lời rất dài cho một thanh niên ở Binh đoàn Kiến thiết Sản xuất Hắc Long Giang, đoạn cuối bức thư viết -

Tôi rất may mắn khi có thể sống sót, và cùng với các bạn, nhìn thấy những kẻ từng huy hoàng một thời, chuyên làm điều ác vì quyền lực cá nhân, lần lượt ngã xuống, biến thành từng đống phân thối; trong khi những đồng chí phấn đấu quên mình vì lợi ích của tổ quốc và nhân dân, lại bén rễ đơm hoa trong tâm khảm quần chúng nhân dân, đây là việc căn bản nhất đáng để ghi nhớ. Nó quyết định cả đời chúng ta nên quên đi điều gì, theo đuổi điều gì...

Mùa thu năm 1972, ông mới rời khỏi trường cán bộ Hoàng Xuyên, về Bắc Kinh kiểm tra sức khỏe và nghỉ ngơi. Chẳng bao lâu sau, những người khác ở trường cán bộ cũng lần lượt trở về Bắc Kinh.

Khi diễn ra Đại hội "Đại Cửu", Khang Sinh chủ động đưa tay ra muốn bắt tay với Hồ Diệu Bang, Hồ Diệu Bang quay đầu bỏ đi. Kết quả là ông không thể đảm nhận chức Ủy viên Trung ương tại Đại hội "Đại Cửu".

Hồ Diệu Bang dám công khai chế nhạo Lâm Bưu:

"Nổi bật chính trị thực sự linh nghiệm đến thế sao?! Tôi thấy khi đi bơi thì phải nổi bật cái mũi mới đúng!"

Hồ Diệu Bang lòng dạ quang minh, đại nghĩa lẫm liệt kiên trì đấu tranh quyết liệt với hai tập đoàn phản cách mạng Lâm Bưu và Giang Thanh. Ngay từ thời kỳ Diên An khi đảm nhiệm chức Trưởng Ban Tổ chức Tổng cục Chính trị, ông đã không qua lại với Khang Sinh. Ngày 31 tháng 8 năm 1966, Tổ Cách mạng văn hóa Trung ương phái Vương Lực đến Trung ương Đoàn tuyên bố cách chức một loạt cán bộ Đoàn. Mặc dù lúc đó Khang Sinh giữ chức Cố vấn Tổ Cách mạng văn hóa Trung ương, nhưng tối hôm đó, Hồ Diệu Bang vẫn công khai nói: "Khang Sinh là tay tả khuynh già". Và bày tỏ cách nhìn đối với Giang Thanh, Vương Lực cùng những người khác.

Trước thềm Đại hội "Đại Cửu" của Đảng, Hồ Diệu Bang đang với tư cách là "kẻ đi đường tư bản" chịu sự đấu tố, Thủ tướng Chu Ân Lai thỉnh thị Chủ tịch Mao, muốn tìm vài Ủy viên Trung ương trẻ của "Đại Bát" để đảm nhiệm chức Ủy viên Trung ương "Đại Cửu", mục tiêu là hai "tiểu quỷ đỏ" Hồ Diệu Bang và Đàm Khải Long.

Khi diễn ra Đại hội "Đại Cửu", Khang Sinh chủ động đưa tay ra muốn bắt tay với Hồ Diệu Bang, Hồ Diệu Bang quay đầu bỏ đi. Kết quả là, ông đã không thể đảm nhận chức Ủy viên Trung ương tại Đại hội "Đại Cửu".

Sau này, các cán bộ Trung ương Đoàn tập thể dâng thư kiến nghị, yêu cầu Hồ Diệu Bang đảm nhiệm chức Đại biểu Nhân đại. Uông Đông Hưng tìm ông nói chuyện và chỉ ra rằng, chỉ cần ông thừa nhận chống lại các đồng chí lãnh đạo Trung ương, ông có thể đảm nhiệm chức Ủy viên Thường vụ Nhân đại. Hồ Diệu Bang tuyệt đối không "cúi mày cong lưng hầu quyền quý", hai lần từ chối. Ông nói: "Tôi không hề tấn công các đồng chí lãnh đạo Trung ương. Lúc đó tôi là Ủy viên Trung ương khóa VIII, Giang Thanh chẳng là cái gì cả, làm sao nói tôi tấn công các đồng chí lãnh đạo Trung ương!" Ông từng nói với người khác: "Thời điểm tôi cảm thấy khổ sở nhất, không phải là lúc ở 'chuồng bò' tại Trung ương Đoàn, mà là khoảng thời gian từ Hội nghị toàn thể lần thứ 12 khóa VIII tháng 10 năm 1968 đến Đại hội 'Đại Cửu' tháng 4 năm 1969, vì tôi đã nhận ra vấn đề của Lâm Bưu. Tất nhiên, lúc đó không thể nghĩ Lâm Bưu sẽ phản Đảng phản quốc, nhưng đã cảm nhận được hai điểm: Một là Lâm Bưu không công bằng với cán bộ, kéo phe cánh của mình lên, đồng thời ra tay tàn nhẫn với những người khác, đánh gục họ. Trong cuộc họp tổ tại Đại hội 'Đại Cửu', tôi đã dùng cách khác để đưa ra ý kiến, nói rằng: 'Cộng sản Hồng Hồ không có Ủy viên Trung ương'. Hai là, chính sách cán bộ của Lâm Bưu, về cải tạo thế giới quan, về chuyên chính vô sản, tôi luôn cảm thấy có chút hoang đường... Vì vậy, sau khi Đại hội 'Đại Cửu' kết thúc rồi đến Hoàng Hồ (trường cán bộ Ngũ thất), tôi không còn nhắc đến 'Lâm Phó Chủ tịch' nữa."

Hồ Diệu Bang sớm nhận ra điều đó ngay từ khi Lâm Bưu bắt đầu phất lên. Ông từng bày tỏ sự khinh bỉ và phản cảm đối với nhiều luận điệu duy tâm, thực dụng mà Lâm Bưu ra sức tuyên truyền. Ngay trước thềm "Cách mạng văn hóa", khi Lâm Bưu rêu rao lý thuyết "nổi bật chính trị", Hồ Diệu Bang đã dám công khai chế nhạo: "Nổi bật chính trị thực sự linh nghiệm đến thế sao?! Tôi thấy khi đi bơi thì phải nổi bật cái mũi mới đúng!"

Đối với cách thức hô hào "vạn tuế, vạn tuế, vạn vạn tuế" dành cho các nhân vật lãnh tụ thịnh hành trước đây, Hồ Diệu Bang cũng bày tỏ sự phản đối và phản cảm. Ông cho rằng đây là một hình thức nghi lễ mang đậm màu sắc phong kiến. Ngay từ thập niên 50, ông đã nói: "Người ta có thể sống một vạn tuổi được không? Cách nói này không khoa học!" Ông khuyến khích thanh niên học cách tư duy độc lập, ngay cả đối với những lời mà các nhân vật lãnh đạo đã nói, "cũng có thể nghi ngờ", có thể tiến hành phân tích "chia đôi".

Trong thời gian bị thẩm tra, Hồ Diệu Bang đã chấp nhận vô số lần "điều tra ngoại vi" và "thẩm vấn", viết ra hơn 1 triệu chữ tài liệu. Bản thân ông cho rằng, ngoài việc từng một lần nâng quan điểm quá cao đối với một vị lãnh đạo, thì nhìn chung đều là khá thực sự cầu thị. Lâm Bưu từng sai khiến người đấu tố ông mười mấy lần, ép ông viết tài liệu chứng minh một cán bộ già từng "phản Đảng thông địch", ông nói: "Phản Đảng thông địch không thể nói tùy tiện được, tôi suy đi nghĩ lại, không phải như vậy, nên luôn kiên trì không viết (tài liệu giả)... Sau khi Lâm Bưu sụp đổ, tôi lập tức viết tài liệu hàng ngàn chữ, vạch trần việc này, nói rằng một trong những tội ác của Lâm Bưu chính là hãm hại người tốt."

Mùa xuân năm 1974, trên các báo đài liên tục đăng tải các bài viết "phê Lâm, phê Khổng, phê Nho", đánh giá về cái gọi là "Pháp gia" ngày càng cao, gây ra không ít chuyện nực cười. Một số bài viết bóng gió tấn công Thủ tướng Chu Ân Lai, khiến nhiều người có đầu óc chính trị cảm thấy lo ngại. Một đồng chí nói với Hồ Diệu Bang về những nghi vấn và lo lắng trên, Hồ Diệu Bang mỉm cười hiểu ý, nói: "Chúng ta chỉ bàn về quan điểm, không bàn về nhân sự." Ông lật mở một cuốn sách của Lênin đang đọc, chỉ vào đoạn gạch mực đỏ -

"Sự khủng hoảng nghiêm trọng mà Đảng ta gặp phải do trong Đảng xuất hiện phái đối lập 'tả khuynh', là một trong những sự khủng hoảng nghiêm trọng mà cuộc cách mạng nước ta gặp phải."

Trong thời gian "Cách mạng văn hóa", Hồ Diệu Bang không chỉ giữ vững lập trường về mặt chính trị, không cúi mày cong lưng hầu quyền quý, mà về tư tưởng lý luận, ông cũng dám thực sự cầu thị, kiên trì chân lý. Ông thường nói với các đồng chí xung quanh rằng một người không thể không có khuyết điểm, phạm sai lầm nhiều không sao, nhưng không thể không trung thực. Phẩm chất trung thực là quan trọng nhất. Ông còn khuyến khích trí thức phải thực sự cầu thị, dám nói lời thật. Hồ Diệu Bang từng chế nhạo loại "cây bút" này, họ dường như là những "văn nhân ngự dụng" thời cổ đại: Bạn muốn dùng gì, họ có thể viết cái đó; còn có thể viết rất hùng hồn, thổi phồng thần thánh hóa. Năm 1958 có thể thổi phồng năng suất lúa hàng vạn cân, năm 1968 có thể thổi phồng Lâm Bưu là "đỉnh cao nhất, nhất, nhất", bây giờ lại nói "Pháp gia" thành nhà cách mạng "yêu thương con người", Trần Thắng, Ngô Quảng với Tần Thủy Hoàng gần như trở thành "chiến hữu trong cùng một chiến hào" - cùng nhau phản đối thế lực phục tịch của chủ nô. Hồ Diệu Bang cực kỳ khinh bỉ loại "cây bút" này, nói hạng người này "vừa không có tri thức lại vừa không có cốt cách!"

Theo sự tái xuất của Đặng Tiểu Bình, Hồ Diệu Bang quay trở lại vị trí lãnh đạo, và cùng với việc Đặng Tiểu Bình lần nữa xuống đài, Hồ Diệu Bang cũng lần nữa chịu đả kích.

Năm 1974 Đặng Tiểu Bình tái xuất, Hồ Diệu Bang mới coi như chấm dứt cuộc sống kiểu trường cán bộ. Tháng 8 năm sau, ông được phân công về Viện Khoa học Trung Quốc đảm nhiệm chức Phó tổ trưởng thứ nhất Tổ lãnh đạo cốt lõi của Đảng (tức Đảng tổ), chịu trách nhiệm công tác lãnh đạo tổ chức Đảng của toàn Viện Khoa học. Ông lập tức lao vào "chấn chỉnh toàn diện". Ông hiểu rất rõ rằng bao năm qua kể từ khi lập nước, giới trí thức đã bị chỉnh đốn khổ sở như thế nào! Mà muốn xây dựng một đất nước tốt đẹp, không có đông đảo trí thức ngẩng cao đầu thì không được.

Mùa thu năm 1952, chính vì Đặng Tiểu Bình đề xuất, Trung ương Đảng quyết định điều Hồ Diệu Bang từ Bí thư Đảng ủy khu Xuyên Bắc kiêm Chủ nhiệm Ủy ban Hành chính Xuyên Bắc về làm Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn Thanh niên. Lúc đó, ông đã nói với những người phụ trách các đơn vị thuộc khối tuyên truyền của Trung ương Đoàn rằng: Cuộc cách mạng vài chục năm qua chỉ có hai chữ, gọi là "giải phóng"; mọi việc sau này cũng chỉ có hai chữ, gọi là "kiến quốc". Muốn xây dựng đất nước tốt đẹp, phải vượt qua hai con sông lớn; hai con sông này không phải Hoàng Hà, Trường Giang, cũng không phải Kim Sa Giang và Đại Độ Hà, mà là "con sông nghèo đói" và "con sông ngu muội". Muốn vượt qua hai con sông như vậy, không có những trí thức nhân tài lớp lớp xuất hiện thì không được. Nói thật lòng, trí thức cũng là lực lượng chủ lực để kiến quốc.

Tháng 3 năm 1957, có người nói "nhiều thanh niên chỉ cắm cúi nghiên cứu chuyên môn, không quan tâm chính trị", muốn phê phán những thanh niên này. Hồ Diệu Bang nghe thấy, lập tức nhắn nhủ các đồng chí ở tờ "Trung Quốc Thanh niên báo": Không thể phê phán những thanh niên này một cách đánh đồng. Vì mâu thuẫn giai cấp trong nước cơ bản đã giải quyết, nhiệm vụ trung tâm lâu dài sau này là đấu tranh với tự nhiên, điều này đòi hỏi phải nghiên cứu khoa học tự nhiên, nghiên cứu chuyên môn. Hồ Diệu Bang nói, có thể đúc kết thành mười hai chữ, gọi là "ngẩng đầu ngắm chính trị, cắm cúi nghiên cứu chuyên môn", như vậy mới hợp lòng người, thuận xu thế!

Câu nói này của Hồ Diệu Bang khiến các đồng chí báo Thanh niên cười vang.

Thế nhưng, sau đó suốt bao nhiêu năm, Hồ Diệu Bang cho rằng giới trí thức là những người bị chỉnh đốn khổ sở nhất. Ông vừa đến Viện Khoa học Trung Quốc, đã cùng với một Phó tổ trưởng khác của Tổ lãnh đạo cốt lõi Viện Khoa học là Lý Xương, đội nắng hè oi ả, đi khắp các viện nghiên cứu, ngồi trò chuyện thân mật với các nhà khoa học. Ngày 24 tháng 10 năm 1975, tại "Đại hội kỷ niệm 40 năm Vạn lý Trường chinh của Hồng quân" ở Viện Khoa học, Hồ Diệu Bang nói với đông đảo nhân viên khoa học kỹ thuật rằng: "Ngày hôm nay, 25 năm sau khi lập nước, xin mời các đồng chí đã lập nên những công trạng vĩ đại mới cho Viện Khoa học của chúng ta lên đài, kể những câu chuyện về Vạn lý Trường chinh thực hiện bốn hiện đại hóa - Vạn lý Trường chinh mới, những câu chuyện Vạn lý Trường chinh mới." Ông còn cho rằng, vấn đề "năm cái" của giới trí thức - nhà ở (thiếu nhà ở), vợ (hai nơi chia cắt), con cái (khó đi học, khó gửi trẻ), tiền lương (lương quá ít), giỏ rau (bận cắm cúi nghiên cứu, thường không ăn được rau), nhất định phải giải quyết! Vì vậy trong cuộc "chấn chỉnh toàn diện", ông đã dẫn đầu Viện Khoa học soạn thảo một đề cương báo cáo gửi lên Trung ương Đảng và Quốc vụ viện (Về một số vấn đề trong công tác khoa học kỹ thuật), phản ánh tình hình thực tế trên mặt trận khoa học kỹ thuật lúc bấy giờ, khôi phục luận điểm đúng đắn trong "Báo cáo về vấn đề trí thức" của Thủ tướng Chu Ân Lai năm 1956.

Tuy nhiên vô cùng đáng tiếc: chẳng bao lâu sau nổi lên cơn sóng đen "phản kích hữu khuynh lật lại bản án", Hồ Diệu Bang lại theo Đặng Tiểu Bình mà chịu đả kích...

Hồ Diệu Bang nhờ Diệp Tuyển Ninh nhắn với Diệp Kiếm Anh:

"Đại nghiệp trung hưng, lòng dân là trên hết. Lòng dân là gì? Thứ nhất là dừng phê Đặng, lòng dân thuận; thứ hai là giải quyết oan án, lòng dân vui mừng; thứ ba là nắm chắc sản xuất, lòng dân hân hoan."

Ngày 6 tháng 10 năm 1976, bốn nhân vật kiêu ngạo hống hách kia đã đi đến nơi cần đến, Hồ Diệu Bang vốn dĩ ẩn cư trong nhà lại một lần nữa lòng trào dâng, cảm thấy được giải phóng lớn lao. Ông cảm thấy Đảng ta lại có hy vọng rồi. Ông suy nghĩ: Tại sao sau mười năm dằn vặt của cuộc "Cách mạng văn hóa", khiến toàn Đảng toàn quốc trả giá vô cùng thê thảm, lại không thể đánh gục cái gọi là "Bộ tư lệnh Lưu-Đặng"? Mà "Tứ nhân bang" kiêu ngạo hống hách, có chỗ dựa vững chắc lại có thể bị đập tan trong một lần?

Suy cho cùng, ông nói, vẫn là vấn đề lớn về "lòng dân hướng về ai".

Vậy thì, vào thời khắc then chốt của bước ngoặt lịch sử này, ông cho rằng việc lớn đầu tiên phải làm, chính là đại nghiệp trung hưng; mà việc lớn đầu tiên của đại nghiệp trung hưng này chính là nắm chắc việc thực hiện chính sách cán bộ, minh oan cho các vụ án oan sai, khơi dậy nhiệt huyết và niềm đam mê của tất cả thành viên trong toàn dân tộc Trung Hoa hướng tới "bốn hiện đại hóa". Loại nhiệt huyết và niềm đam mê này đã bị kìm nén quá lâu, quá lâu rồi! Đập tan "Tứ nhân bang", Trần Vân, Diệp Kiếm Anh, Đặng Tiểu Bình liền không hẹn mà gặp,tiên phong đề xuất rằng phải giải quyết vấn đề lớn này trước tiên. Bởi vì đây là lòng mong mỏi của nhân dân các dân tộc trên cả nước.

Hồ Diệu Bang còn đếm đầu ngón tay tính toán với người khác: Phong trào "phản hữu phái" và "phản khuynh hướng hữu" đã đánh đổ bao nhiêu vạn người; việc "nhổ cờ trắng" trong "Đại nhảy vọt" và phong trào "Tứ thanh" sau Hội nghị bảy ngàn người lại làm tổn thương bao nhiêu vạn người; cuộc "Cách mạng văn hóa" gây hỗn loạn toàn quốc, lại càng là oan án chồng chất, tiếng than oán khắp nơi. Mỗi lần vận động đều nói "kẻ xấu chỉ chiếm khoảng 5%", nhưng cứ liên tục chỉnh đốn qua lại, bao nhiêu cái 5% cộng lại, thiên hạ còn sót lại được bao nhiêu người tốt?

Mười năm "Cách mạng văn hóa", số cán bộ nhà nước bị lập hồ sơ thẩm tra chiếm 17,5% tổng số cán bộ nhà nước lúc bấy giờ; cán bộ từ cấp Phó bộ trưởng trở lên ở các cơ quan Trung ương và từ cấp Phó tỉnh trưởng trở lên ở địa phương bị thẩm tra lên tới 75%. Những người khác dù không bị lập hồ sơ thẩm tra chính thức, nhưng cũng ít nhiều bị phê đấu một trận, "đốt qua bằng lửa nhỏ", gần như không ai tránh khỏi. Do đó có thể nói, tinh hoa trong Đảng gần như bị tàn phá sạch sành sanh!

Nếu nói, giai cấp vô sản chỉ có giải phóng toàn nhân loại mới có thể cuối cùng giải phóng chính mình, thì loại "đấu với người" không bao giờ dứt này khiến khắp nơi đều dựng lên kẻ thù, làm cho truyền thống đạo đức tốt đẹp của toàn xã hội gần như không còn sót lại chút gì, thì "giải phóng toàn nhân loại" chỉ có thể là giấc mộng lớn chưa từng có, chôn vùi triệt để sự nghiệp vĩ đại của chúng ta. Hồ Diệu Bang cho rằng: Nếu muốn giải quyết cuộc khủng hoảng khiến ai ai cũng lo sợ này một cách nhanh nhất, triệt để nhất, chỉ có cách nhanh chóng toàn diện và triệt để minh oan cho mọi vụ án oan sai, giành lại lòng dân. Vì vậy ông đúc kết thành bốn chữ: Lòng dân là trên hết!

Ngày thứ sáu sau khi đập tan "Tứ nhân bang", tức ngày 12 tháng 10 năm 1976, Diệp Kiếm Anh phái con trai mình là Diệp Tuyển Ninh đến nhà số 6 ngõ Phú Cường, khu Đông Thành thăm Hồ Diệu Bang. Hồ Diệu Bang rất vui mừng nói: "Chúc mừng cha của cậu cùng Hoa Chủ tịch và các vị ấy, đã lập nên công lao bất hủ cho Đảng và đất nước chúng ta!"

Ông nói tiếp:

Sự nghiệp của Đảng ta hiện đang đối mặt với trung hưng. Đại nghiệp trung hưng, lòng dân là trên hết. Lòng dân là gì? Thứ nhất là dừng phê Đặng, lòng dân thuận; thứ hai là giải quyết oan án, lòng dân vui mừng; thứ ba là nắm chắc sản xuất, lòng dân hân hoan. Nhất định phải nhờ cậu mang lời này của tôi về nói với cha cậu.

Bàn xong việc chính, Hồ Diệu Bang hỏi Diệp Tuyển Ninh: "Cậu có thể gặp được Hoa Chủ tịch không?"

Diệp Tuyển Ninh hỏi ngược lại: "Ông và Hoa Chủ tịch có thân không?"

"Rất thân. Tôi và ông ấy từng cùng làm việc một năm rưỡi."

"Tôi có thể nghĩ cách gặp Hoa Chủ tịch."

"Nếu cậu có thể gặp ông ấy, xin cậu cũng chuyển lời 'Đại nghiệp trung hưng, lòng dân là trên hết' này đến ông ấy."

Hoa Quốc Phong đưa ra "Hai phàm là", Đặng Tiểu Bình nói "Hai phàm là" không khoa học, không phù hợp với chủ nghĩa Mác. Hồ Diệu Bang nói: Đây đâu phải là "lòng dân là trên hết", mà là "mũi tên loạn xuyên tâm"!

Hồ Diệu Bang ở đây nói ông và Hoa Quốc Phong từng làm việc cùng nhau một năm rưỡi, là chỉ thời gian từ mùa hè năm 1962, khi ông với tư cách là Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Trung Quốc được điều về cơ sở, đảm nhiệm chức Bí thư Tỉnh ủy Hồ Nam cho đến cuối năm 1964 điều sang làm Bí thư thứ hai Cục Tây Nam Trung ương Đảng và Bí thư thứ nhất Tỉnh ủy Thiểm Tây, lúc đó Hoa Quốc Phong cũng là Bí thư Tỉnh ủy Hồ Nam, thường xuyên "cúi đầu không thấy nhưng ngẩng đầu là gặp". Thế nhưng kể từ sau khi nhờ Diệp Tuyển Ninh nhắn lại mấy câu đó, Hồ Diệu Bang không những mãi không nhận được hồi âm của Hoa Quốc Phong, mà đối lập hẳn với yêu cầu coi trọng đại cục, nói thực tế như "Đại nghiệp trung hưng, lòng dân là trên hết", dừng phê Đặng, làm sạch oan án, nắm chắc sản xuất, thì "Hai phàm là" lại lần lượt ra đời:

Lần thứ nhất, Ủy viên Bộ Chính trị lúc đó, Bí thư Thành ủy Bắc Kinh Ngô Đức trong một bài phát biểu công khai ngày 30 tháng 11 năm 1976 đã tiên phong đưa ra "Hai phàm là".

Lần thứ hai, ngày 7 tháng 2 năm 1977, bài xã luận "Học tốt văn kiện nắm lấy cương lĩnh" của "Nhân dân nhật báo", "Giải phóng quân báo" và tạp chí "Cờ đỏ", đã khẳng định "Hai phàm là".

Lúc đó, uy lực của "Hai báo một tạp chí" hình thành trong "Cách mạng văn hóa", vốn gần như tương đương với mệnh lệnh của Trung ương Đảng vẫn còn sót lại; hơn nữa trên thực tế, bài xã luận này chính là do Phó Chủ tịch Trung ương Đảng lúc đó phụ trách khối tuyên truyền ra lệnh viết và duyệt bản thảo, được Chủ tịch Trung ương Đảng phê duyệt phát hành.

Lần thứ ba, ngày 10 tháng 3 năm 1977, đích thân Hoa Quốc Phong trong bài phát biểu công khai cũng nhấn mạnh "Hai phàm là".

Như vậy, cuộc "Cách mạng văn hóa vô sản chưa từng có trong lịch sử" bị phát động và lãnh đạo sai lầm, vẫn cứ vạn tuế, vạn vạn tuế, còn phải "cứ bảy, tám năm lại làm một lần";

Như vậy, phong trào "4-5" tại quảng trường Thiên An Môn vẫn là "sự kiện phản cách mạng";

Như vậy, "phản kích hữu khuynh lật lại bản án", Đặng Tiểu Bình bị vu khống mắng chửi là "Đặng Nagy", cũng như quyết định "bãi bỏ mọi chức vụ trong và ngoài Đảng, ở lại Đảng để theo dõi, xem xét hiệu quả" của ông vẫn có hiệu lực như cũ;

Như vậy, tất cả những vụ án oan sai lớn trọng đại trên toàn quốc liên quan đến số phận của hàng triệu người kể từ sau khi lập nước đến nay, đều không được minh oan giải nỗi!

Tất cả những điều đó đều được đúc kết bằng bốn chữ lớn rành rành: "Nắm cương trị quốc"! Cái "cương" này, chính là "lấy đấu tranh giai cấp làm cương". Câu nói "ngàn vạn lần đừng quên đấu tranh giai cấp" này, vẫn phải "ngày ngày nói, tháng tháng nói, năm năm nói". Nắm lấy cái "cương" này để trị quốc, chính là trên tiền đề tiếp tục nắm chắc "đấu tranh giai cấp", để quản lý đất nước vốn đã mấy lần bị đẩy đến bờ vực sụp đổ của chúng ta...

Điều này tương đương với việc dội một gáo nước lạnh vào chủ trương chiến lược "Đại nghiệp trung hưng, lòng dân là trên hết" vốn thực sự cầu thị, nhìn xa trông rộng!

Về điều này, Trần Vân nói: Từ khi đập tan "Tứ nhân bang" đến tháng 3 năm sau, vẫn "đầy rẫy sát khí". Đặng Tiểu Bình vốn vẫn bị giam lỏng ở nhà "xem xét hiệu quả" lại càng thẳng thắn nói với người khác:

"Hai phàm là" không khoa học, không phù hợp với chủ nghĩa Mác. Hồ Diệu Bang nói: Đây đâu phải là "lòng dân là trên hết", mà là "mũi tên loạn xuyên tâm"!

Ngày 18 tháng 2 năm 1977, Tết Nguyên đán. Phùng Văn Bân vốn thân như anh em với Hồ Diệu Bang từ thời kỳ Trung ương Xô viết đến thăm Hồ Diệu Bang. Phùng Văn Bân thấy Hồ Diệu Bang mày nhăn trán khóa, gương mặt lộ vẻ lo âu nặng nề, nói với Hồ Diệu Bang: "Ra ngoài thăm mấy đồng chí cũ bạn cũ đi, cho thư thái tâm hồn!" Hồ Diệu Bang nói: "Tôi chẳng đi đâu cả!"

Tám ngày trôi qua, Chủ tịch Trung ương Đảng Hoa Quốc Phong và một trong những Phó chủ tịch là Uông Đông Hưng, cùng với Trưởng Ban Tổ chức Trung ương lúc bấy giờ là Quách Ngọc Phong, tìm Hồ Diệu Bang nói chuyện, Hồ Diệu Bang vẫn chẳng đi đâu cả. Cho đến sau khi Hoa Quốc Phong cũng nhấn mạnh "Hai phàm là" trong bài phát biểu công khai ngày 10 tháng 3, thì ngày 12 tháng 3, một trong những Phó chủ tịch Trung ương Đảng là Diệp Kiếm Anh đã tìm Hồ Diệu Bang nói chuyện, ngày 14 tháng 3 Hồ Diệu Bang liền đi gặp Đặng Tiểu Bình.

Hồ Diệu Bang nói với Tiểu Bình: "Sau khi đập tan 'Tứ nhân bang', rốt cuộc lòng dân nằm ở đâu? Đối với loại vấn đề lớn lao liên quan đến vận mệnh của toàn Đảng này, phàm là những người đặt lợi ích của Đảng và nhân dân lên hàng đầu đều nhìn thấy rõ ràng, thế nhưng một số người lại rất hồ đồ!"

Cuối tháng 3, Trung ương Đảng ban hành một mệnh lệnh: Bổ nhiệm Hồ Diệu Bang làm Phó hiệu trưởng phụ trách công tác của Trường Đảng Trung ương. Khi ông bước vào khuôn viên Trường Đảng vừa tan băng ở phía bắc Di Hòa Viên, vẫn còn trĩu nặng suy tư, vì đang nỗ lực tìm kiếm một điểm đột phá chính xác để nhắm vào "Hai phàm là".

Tại sao Mao Trạch Đông lại phát động "Cách mạng văn hóa"?

Bài viết "Chỉnh đốn lại đúng sai về đường lối cán bộ bị 'Tứ nhân bang' đảo lộn" được đăng tải, rung chuyển trời đất, mọi người cho rằng cuối cùng cũng có thể đợi được đến ngày tươi sáng.

Một buổi chiều nọ, ông mời chuyên gia nghiên cứu cổ văn, trí thức trung niên Dương Phùng Xuân của Phòng Giáo vụ Văn sử Trường Đảng đến tòa nhà gạch xám hai tầng vừa là văn phòng vừa là ký túc xá của mình, nói với anh ta:

"Tôi muốn cậu viết một thứ, cậu có dám không, có sợ không?"

"Sợ thì không sợ, nhưng rốt cuộc là viết gì?" Dương Phùng Xuân nói.

"Là bài viết liên quan đến công tác cán bộ."

"Tiếc là tôi không hiểu rõ về tình hình công tác cán bộ."

"Chuyện này không thành vấn đề, tôi có thể giới thiệu tình hình cho cậu; nếu có khó khăn, còn có thể tìm hai đồng chí giúp cậu."

"Vậy tốt, tôi sẽ cố gắng hết sức."

Sau đó Hồ Diệu Bang tranh thủ thời gian trò chuyện trọn vẹn hai buổi sáng với Dương Phùng Xuân, Diệp Dương và Trần Trung của Phòng Giáo vụ Chủ nghĩa xã hội khoa học, cùng với vài đồng chí của "Nhân dân nhật báo", nói về tình hình chính trị toàn quốc và tầm quan trọng, sự cấp bách của việc thực hiện chính sách cán bộ.

Hồ Diệu Bang nói: Hai mươi năm qua, đời sống chính trị của Đảng ta rất không bình thường, trước hết là đời sống của Bộ Chính trị Trung ương rất không bình thường. Một là không có tập thể lãnh đạo thực sự, đôi khi đơn giản chỉ là chế độ gia trưởng kiểu phong kiến; hai là không có phê bình và tự phê bình bình thường, khiến một số kẻ xấu thừa cơ khuấy đục, vu khống người tốt. Đây là cuộc khủng hoảng sâu sắc kéo dài mà Đảng ta gặp phải sau khi cầm quyền. Đập tan "Tứ nhân bang" vốn dĩ đã có điều kiện cực kỳ thuận lợi để thay đổi triệt để trạng thái không bình thường này, để khôi phục toàn diện đường lối chính trị đúng đắn mà Đại hội "Đại Bát" của Đảng đã xác lập. Rất đáng tiếc, không tận dụng nhanh chóng bước ngoặt tốt đẹp này. Bây giờ, rất nhiều đồng chí trong Đảng đều sốt sắng yêu cầu tận dụng bước ngoặt tốt này; nhưng muốn đạt được sự chuyển biến căn bản, vẫn cần một quá trình. Đối với một quá trình như vậy, tuy không thể nóng vội, phải từng bước từng bước đi tới, nhưng cũng không thể lỏng lẻo, phải nắm chặt.

Hồ Diệu Bang đột nhiên hỏi: Tại sao Chủ tịch Mao lại phát động "Cách mạng văn hóa"?

Ông nói từ khi thảm họa mười năm bắt đầu, ông đã suy nghĩ vấn đề này. Ông gợi ý mọi người có mặt cũng nên suy nghĩ kỹ vấn đề này.

Ông nói sau này ở Trường Đảng, phải thực sự mở rộng đường ngôn luận, thực sự thực hiện "Chủ nghĩa ba không": Không nắm bím tóc, không đội mũ, không đánh gậy. "Tôi còn phải thêm một điều: Không bỏ vào túi! Tuyệt đối không được hơi tí là đem những tài liệu nghe hơi chõ hay vu khống hãm hại người khác bỏ vào túi hồ sơ của một đồng chí!"

Ông nhớ lại cảnh tượng cuộc sống khi đảm nhiệm chức Trưởng Ban Tổ chức Tổng cục Chính trị Quân ủy ở Diên An nói: Trong những năm tháng chiến tranh cách mạng, Đảng ta đã tập hợp được những người con ưu tú nhất của dân tộc Trung Hoa. Quốc dân Đảng tất nhiên không thể so sánh, bất kỳ đảng phái dân chủ nào cũng không thể so sánh. Cho nên thường có thể chuyển nguy thành an, cuối cùng giành được thắng lợi trong chiến tranh cách mạng. Sau khi lập nước, lại càng có nhiều nhân tài ưu tú hơn nữa tràn vào, "cho nên trong ba năm quá độ và xây dựng chủ nghĩa xã hội cũng đạt được thành tựu lớn. Nhưng kể từ hơn hai mươi năm nay bắt đầu từ năm 1957, hết phong trào chính trị kỳ quặc này đến phong trào khác, đã hãm hại hết lớp nhân tài ưu tú này đến lớp nhân tài ưu tú khác. Những người chưa bị hãm hại chỉ có thể giả câm giả điếc, cam làm 'kẻ ngốc'; vì 'có đạo khó hành chẳng bằng say, có miệng khó mở chẳng bằng ngủ', nói gì đến chuyện còn nhiệt huyết và niềm đam mê xây dựng chủ nghĩa xã hội để phát huy triệt để tài năng thực sự của họ. Vậy thì những người còn lại, phần lớn là những kẻ dung tài, nô tài và ưng khuyển rồi!"

Cho nên, Hồ Diệu Bang nói: Bây giờ muốn thực sự bát loạn phản chính, trước hết chính là thực hiện toàn diện chính sách cán bộ, minh oan cho các vụ án oan sai, chỉnh đốn lại đúng sai về đường lối cán bộ bị Lâm Bưu, "Tứ nhân bang" đảo lộn. Chỉ có như vậy, mới có thể giải quyết cho hàng triệu hàng triệu cán bộ bị bức hại, mới có thể dời bỏ những hòn đá lớn nhỏ đè nặng trong lòng các tầng lớp nhân dân, mới có thể khiến đại đa số người Trung Quốc tràn đầy sinh lực phát huy trí tuệ thông minh của họ, mới có thể bù đắp lại thời gian chúng ta đã lãng phí vô ích. Muốn thực sự trung hưng Đảng và đất nước chúng ta, không còn cách nào khác!

Thế nhưng, Hồ Diệu Bang đổi giọng nói, cho đến ngày nay, vẫn còn một số đồng chí không nhìn nhận như vậy. Họ lấy đủ loại lý do để coi thường thậm chí cản trở công tác này. Vì vậy chúng ta nên làm rõ tính chính nghĩa và sự cần thiết của công tác này trên phương diện lý luận. Các anh có thể thành lập một ban bệ, đưa ra một kế hoạch viết lách; tiêu đề bài viết có thể gọi là "Chỉnh đốn lại đúng sai về đường lối cán bộ bị 'Tứ nhân bang' đảo lộn".

Nhận được sự chỉ dẫn rõ ràng như vậy của Hồ Diệu Bang, bài viết sau 17 lần sửa đổi, đã chốt được khuôn mẫu, Hồ Diệu Bang lại để cho tạm gác lại.

Đại hội "Đại thập nhất" bế mạc ngày 18 tháng 8 năm 1977, tuy đạt được bước tiến lớn là khôi phục mọi chức vụ lãnh đạo của Đặng Tiểu Bình, nhưng trong vấn đề thực hiện toàn diện chính sách cán bộ, minh oan cho các vụ án oan sai, lại khiến mọi người rất thất vọng.

Lúc này, Hồ Diệu Bang cảm thấy thời cơ để đăng bài viết đó đã chín muồi. Ngày 7 tháng 10 năm 1977, tròn một năm đập tan "Tứ nhân bang", "Nhân dân nhật báo" đã đăng toàn văn với dung lượng một trang báo trọn vẹn.

Bài viết này xuất hiện, rung chuyển trời đất! Trong vòng một tháng, "Nhân dân nhật báo" nhận được hơn một vạn lá thư và điện báo, những người gửi thư và điện này bày tỏ sự ủng hộ và tán thành tuyệt đối đối với bài viết, mọi người vừa nghe đài vừa rơi nước mắt, cho rằng cuối cùng cũng có thể đợi được đến ngày tươi sáng.