Vào khoảng mười đến mười lăm phút trước khi mặt trời mọc vào rạng sáng ngày hôm sau, tôi đang đi trên một mảnh đất hoang chưa được khai khẩn. Đầu hạ, cuối xuân, ký ức về mùa đông tàn và đầu xuân đã trở nên phai nhạt. Trên đất hoang, cỏ dại mọc rậm rạp, cỏ có màu đen xanh, chắc nịch và gầy guộc. Lớp sương mù nhẹ nhàng đang nhanh chóng tan biến. Mặc dù có sương mù, không khí vẫn vô cùng khô hanh. Khi một bàn chân đi dép sandal da bò và bàn chân kia đi dép sandal da cừu nhẫn tâm dẫm đạp lên những loại cỏ dại có sức sống cực kỳ mãnh liệt, trong lòng tôi đang nhung nhớ một người phụ nữ vừa tát tôi hai cái. Tôi nghĩ mãi không ra tại sao cô ấy lại đánh mình, bởi vì tôi và cô ấy vốn không quen không biết, năm mươi phút trước khi cô ấy đánh tôi, tôi đang đứng dưới bóng râm ở phía bắc "Tiệm nước lạnh Thái Bình Dương" để lần lượt ngắm nhìn những chiếc lồng chim treo trên cành cây la đà và những con chim họa mi trong lồng. Những chiếc lồng chim lớn nhỏ tương tự nhau, chim họa mi cũng đại đồng tiểu dị, vải che lồng đều có màu sẫm. Chim họa mi trong quá trình kêu la phẫn nộ không bao giờ ăn uống hay bài tiết, tất nhiên lại càng không thể giao phối. Đây là kết luận mà tôi rút ra được sau khi kiên trì quan sát chim họa mi kể từ đầu xuân đến nay. Trong những ngày tháng qua, hễ rảnh rỗi là tôi lại sải bước nhanh qua con đường nhỏ phía trước "Tiệm nước lạnh Thái Bình Dương", hai bên lát xi măng hình bát giác và trồng đầy hoa mào gà đỏ rực, thẳng tiến vào bóng râm để đến với những chú chim họa mi được treo trên cành cây. Tôi biết tiếng đinh sắt ở gót giày da của mình gõ xuống mặt mặt đường phát ra âm thanh giòn giã, tôi biết mấy chục năm trước, mấy trăm năm trước, móng ngựa của la ngựa khi gõ xuống con đường lớn lát bằng những phiến đá xanh trong thành huyện Cao Mật, đã từng phát ra âm thanh giòn giã hơn thế. Tôi vẫn luôn say mê thứ âm nhạc tuyệt vời phát ra từ tiếng móng ngựa gõ vào đá. Mấy năm trước, vào lúc nửa đêm về sáng, những chiếc xe ngựa đi vào thành phố ban đêm vội vã chạy qua con đường trước tòa nhà cao tầng của chúng tôi, tôi vô cùng phấn khích, ngồi dậy trên giường, lắng nghe tiếng móng ngựa – có lẽ là móng la – vang dội trong đêm, từng tiếng lọt vào tai, suốt cả tim gan. Khi tiếng móng ngựa sắp tan biến, ở tòa nhà cao tầng mười lăm tầng trên đầu, trong mỗi hành lang đều vang lên tiếng gầm rú của mãnh thú rừng sâu. Cô gái bị tàn tật ở chân ấy, thu âm tiếng kêu của các loài động vật khác nhau từ sở thú, tổng hợp thành một cuộn băng ghi âm, bật đi bật lại. Ánh mắt của cô ấy dần dần cũng giống như ánh mắt của con hà mã, lộ ra thứ ánh sáng huyền bí hoài niệm về những dòng sông và đầm lầy nhiệt đới. Thành phố phình to với tốc độ chóng mặt, tiếng móng ngựa bị chèn ép ngày càng lùi xa, con người và ô tô đông nghịt như châu chấu đã lấp đầy mọi ngóc ngách của thành phố, trong đường ống xi măng phía sau "Tiệm nước lạnh Thái Bình Dương" đêm nào cũng nhét đầy những động vật kỳ dị. Tôi dự cảm rằng, sẽ có một ngày tôi bị nhét vào cái đường ống xi măng tối tăm này.
Tôi bắt đầu ra dưới bóng râm xem chim họa mi vào ngày mùng 7 tháng 3 năm nay, ngày hôm đó, ngoài bức tường xám cao của Viện nghiên cứu phòng chống châu chấu thuộc Viện khoa học nông nghiệp, những bông hoa nghênh xuân trong cơn gió xuân ấm áp đã nở rộ hàng vạn bông, muôn vàn cành hoa vàng tươi tắn dịu dàng, hương thơm thoang thoảng, bên ngoài bức tường xám tràn đầy sức sống, vô số nam thanh nữ tú trong thành đều đứng bên ngoài tường để ngắm hoa. Ban đầu, tôi nghe nói hoa nghênh xuân nở cũng định đi ngắm hoa, nhưng tôi vừa mới bước ra cửa, đã nhìn thấy vị giáo sư đang đỡ lấy vòng eo ngắn ngủn của một thiếu nữ đi dạo trong lùm cây đông thanh tối sẫm, giáo sư tóc bạc trắng, thiếu nữ giống như một nụ hồng chúm chím chưa nở, chẳng ai chú ý đến ông và cô ấy, bởi vì ông trông giống cha, còn cô ấy giống con gái. Tôi biết giáo sư chỉ có một người con trai. Ông và cô ấy cũng là đi ngắm hoa nghênh xuân, tôi không muốn đi theo sau họ, cũng không muốn vượt lên trước họ. Tôi bước lên con đường nhỏ lát xi măng hình bát giác bên ngoài "Tiệm nước lạnh Thái Bình Dương".
Mùng 7 tháng 3 là sinh nhật của tôi, đây là một ngày vĩ đại. Ngày này sở dĩ vĩ đại tất nhiên không phải vì sự ra đời của tôi, cái thá gì chứ, tôi hiểu rõ bản thân mình chẳng qua chỉ là một cục phân đang ngu ngoe trong ruột già của xã hội, dù cho tôi có cùng ngày sinh với vị tướng quân nổi tiếng lừng lẫy khắp nơi Lưu Mãnh đi chăng nữa, cũng không thể thay đổi được bản chất là cục phân.
Đi trên con đường nhỏ lát xi măng, đột nhiên nghĩ đến, khi giáo sư giảng bài môn đạo đức học Marx cho chúng tôi, mái tóc bạc phơ bay phấp phới, cái đầu gầy dài lắc lư, vạch ra một đường cong nửa vòng tròn. Giáo sư nói ông chí cốt với người vợ đã cùng ông hoạn nạn có nhau, xem những người phụ nữ xinh đẹp chẳng khác nào thây ma biết đi. Hồi đó chúng tôi còn trẻ, chúng tôi vô cùng kính trọng vị giáo sư ăn vận lộng lẫy này.
Tôi vẫn liếc mắt nhìn về phía đó một cái, giáo sư và thiếu nữ đã biến mất, những người ngắm hoa đứng thành một bức tường đen, che khuất cả hoa nghênh xuân. Tiếng đinh giày của tôi gõ xuống mặt đường phát ra tiếng lóc cóc, chuyện cũ bỗng chốc cuộn trào như thủy triều, tôi biết rằng, cho dù bây giờ không rời khỏi thành phố này, thì tương lai cũng sẽ phải rời khỏi thành phố này, giống như cục phân sớm muộn gì cũng bị hậu môn bài tiết ra ngoài, huống chi tôi đã cơ bản bị bài tiết ra rồi. Sau khi đặt con người và cục phân lên cùng một vị trí, tâm trạng không vui do giáo sư và thiếu nữ mang lại cho tôi liền lập tức phai nhạt, hóa thành một làn khói nhẹ tựa như tiếng đánh rắm.
Tôi dùng sức bước đi trên con đường lát khối xi măng hình bát giác, tiếng móng ngựa đinh tai nhức óc, tiếng móng ngựa xa xôi tựa như từ dưới đất trồi lên, trên thảo nguyên ẩm ướt thực vật sum suê, trên con đường lớn không xa, các loại ô tô nối đuôi thành một con rồng nhiều đốt, tôi không nghe thấy tiếng động của chúng. Tôi lắng nghe tiếng móng ngựa lao về phía tiếng chim họa mi.
Ban đầu, những ông cụ dạo chim họa mi không hề yên tâm về tôi, bởi vì tôi cứ dán chặt mắt nhìn thẳng vào chim họa mi, đến chân của mình cũng quên mất. Các ông cụ sợ tôi ăn thịt chim họa mi của họ.
Chim họa mi vừa nhìn thấy mặt tôi, liền nhảyóc nhảy nhót trong lồng, giống như gặp lại người quen cũ ở xứ người vậy. Không phải tất cả chim họa mi đều nhảyóc nhảy nhót, con chim họa mi được treo ở góc trong cùng thì không hề nhảy nhót. Khi những con chim họa mi khác đang nhảy nhót, nó lại đứng trên thanh ngang trong lồng, rụt cổ, xù lớp lông màu đỏ lửa, liếc mắt nhìn các thanh chắn của lồng và thế giới bên ngoài thanh chắn bị chia cắt thành từng ô vuông.
Tôi nhanh chóng sinh ra hứng thú với chú chim họa mi có tư tưởng uyên thâm này, tôi đứng trước mặt nó, chăm chú nhìn không chớp mắt. Số lượng lông tơ nhỏ xíu ở hai bên cánh mũi nó ngày càng hiện rõ trong mắt tôi. Nó bắt đầu kêu từ chiều mùng 8 tháng 3, cứ kêu liên tục cho đến chiều mùng 9 tháng 3. Đây là ông cụ nuôi nó nói cho tôi biết. Ông cụ nói chú chim họa mi này đã ba tháng không kêu rồi, hôm qua vừa nhìn thấy cậu, sau khi cậu đi là nó kêu ngay, kêu như phát điên, dù có trùm vải đen lên nó vẫn cứ kêu trong lồng.
Đây là chim họa mi có duyên với cậu, đồng chí, nhìn thế này cậu cũng là một chủ nhân yêu chim, tặng lại cho cậu nuôi đấy! Ông cụ nói với tôi.
Tôi ngơ ngác nhìn khuôn mặt đầy sẹo lồi sẹo lõm của ông cụ này, tim thắt lại, dạ dày co thắt, một cảm giác kinh hoàng tột độ cuồn cuộn chạy dọc sống lưng, các đầu ngón tay tôi run lẩy bẩy. Ông cụ nở nụ cười dịu dàng với tôi, nụ cười rạng rỡ như ánh nắng mặt trời, nhưng tôi lại cảm thấy càng thêm kinh hoàng. Ở trong cái thành phố này, hoặc là nhím, hoặc là rùa. Tôi không phải nhím cũng chẳng phải rùa nên cực kỳ sợ người khác cười với mình. Tôi nghĩ, tại sao ông ấy lại muốn tặng chim họa mi cho tôi, kèm theo cả lồng, kèm theo cả vải che, kèm theo cả bình đựng thức ăn bằng sứ xanh, kèm theo cả bình đựng nước bằng sứ trắng, kèm theo kèm theo hai quả cầu sắt sáng loáng. Hai quả cầu đó va chạm và lăn lùng sục trong lòng bàn tay ông cụ, kêu lạng cạng, giống như hai sinh vật sống có hồn. Dựa vào đâu? Không họ hàng thân thích, không ơn không đức, dựa vào đâu mà đem báu vật của từng ấy người già không công tặng cho cậu? Dựa vào đâu mà cười cho cậu xem? Tôi tự hỏi bản thân mình, biết rằng thứ đang chờ đợi tôi không phải âm mưu thì là cạm bẫy.
Tôi kiên quyết và dứt khoát nói, không cần, tôi không cần gì cả, tôi chỉ tiện đường đi dạo chân thôi, tan làm không có việc gì thì đi dạo cẳng chân thôi. Tôi độc thân một mình ở trong thành phố, không có thời gian chăm sóc chim chóc. Ông, đem nó ra chợ chim mà bán đi. Tôi đã từng đi dạo chợ chim một lần, nhìn thấy rất nhiều chim, nhiều nhất tất nhiên là chim họa mi, thứ hai là vẹt, ít nhất là cú mèo.
"Cú mèo báo tin vui, hỏng cả danh tiếng." Ông cụ nói với giọng bi thương.
Trên đường lớn là dòng chảy cuồn cuộn do những chiếc xe hơi cao cấp tạo thành, có một dòng sông cuồn cuộn đang chảy xiết. Dòng xe cộ chạy hướng Đông Tây bị chặn lại, ở con đường Học Viện có tiếng tăm lừng lẫy đó.
Tôi dường như đã đoán được dòng chảy ngầm tư tưởng đang cuồn cuộn trong lòng ông cụ, tiếng chim họa mi kêu thảm thiết trên cành cây treo trên đầu ông ấy khiến tôi trở nên yếu đuối bất thường, tôi mở miệng nói: Đại gia, ngài có việc gì muốn tôi làm sao? Có việc gì ngài cứ việc nói, chỉ cần là việc tôi có thể làm được...
Ông cụ lắc đầu, nói: Phải về quê nhà rồi!
Sau đó, ông cụ vẫn tiếp tục dạo con chim họa mi bị thần kinh rối loạn của ông ấy dưới tán cây, hai quả cầu sắt sáng loáng vẫn lạng cạng lăn lộn trong lòng bàn tay ông ấy, mỗi khi nhìn thấy tôi, ánh mắt của ông ấy luôn đượm buồn, không biết là đang bi thương thay cho tôi hay đang bi thương cho chính bản thân ông ấy, hoặc là bi thương cho con chim họa mi trong lồng.
Ngay vào buổi chiều hôm đó, khi tôi bị người phụ nữ thời trang khó hiểu tát cho hai cái, giữa ban ngày ban mặt của mùa xuân đằng đẵng, tôi tan làm khi mặt trời vẫn còn cao bằng một cái sào tre, hoa mào gà đỏ như máu viền quanh con đường nhỏ vừa hẹp vừa sạch sẽ, tôi vội vã chạy về hướng Bắc, nôn nóng đi ngắm chú chim họa mi phi thường kia, có một con chuồn chuồn màu đỏ đậu trên chiếc lá rụng của hoa mào gà, tôi cứ tưởng đó là một cánh hoa, nhìn kỹ lại mới phát hiện là một con chuồn chuồn. Tôi từ từ ngồi xổm xuống; từ từ vươn tay ra, từ từ dang rộng ngón cái đã duỗi thẳng và ngón trỏ đang co lại của mình, tạo thành hình chiếc kìm. Mắt chuồn chuồn to mà vô thần, con ngươi quay đờ đẫn, đôi cánh giống như lụa mỏng, mọc những đốm đối xứng. Tôi nhanh chóng kẹp chặt lấy phần bụng của nó, nó cong lưng gặm ngón tay tôi. Tôi cảm thấy cái miệng của nó rất mềm mại, gặm ngón tay tôi ngứa ngứa, chẳng những không đau, ngược lại còn rất thoải mái.
Chim họa mi sớm đã đợi sẵn ở đó rồi, tôi đứng trước mặt nó, lắng nghe tiếng kêu lảnh lót của nó, đã thấu hiểu toàn bộ trải nghiệm cũng như nỗi đau và hy vọng hiện tại của nó. Tôi đút con chuồn chuồn qua khe lồng chim cho nó ăn, nó nói không ăn, tôi đành phải lấy con chuồn chuồn ra, để con chuồn chuồn tiếp tục gặm ngón tay mình.
Cuối cùng tôi đã biết ông cụ là người cùng quê với tôi, trước giải phóng vào thành làm thợ, bây giờ đã về hưu, nhớ nhung quê nhà, không muốn chôn vùi hài cốt ở ngọn núi nhỏ chật chội đến chết người ở phía Tây thành phố, mà muốn chôn cất ở vùng đồng bằng rộng lớn bát ngát nối liền với chân trời ở phía Đông Bắc Cao Mật. Ông cụ nói sau trận nạn châu chấu lớn năm đó, khắp nơi không còn một ngọn cỏ, người ăn thịt người, ông lưu lạc vào thành phố, không bao giờ trở về nữa.
Tôi vô cùng phấn khích, người quê gặp người quê, hai mắt đẫm lệ, trò chuyện một lúc, trời đã chạng vạng tối, hoa mào gà cháy rực như những ngọn lửa nhỏ, con ngươi của chim họa mi sáng như hai đốm lửa, trong lùm cây trên chiếc ghế tựa, vị giáo sư đang dùng đôi ngón tay thon dài như giun đũa để chải chuốt mái tóc dài vàng óng xõa ngang vai của thiếu nữ. Họ vừa hạnh phúc vừa yên bình, vừa không cản trở giao thông, vừa không đe dọa đến tính mạng của người khác. Tôi chợt cảm thấy mình nên chúc phúc cho họ. Ánh hoàng hôn phản chiếu trên bầu trời phía tây một tầng mây rực rỡ lộng lẫy, bầu trời trên đầu hỗn độn, hiện lên một thứ màu sắc giống như xỉ than trước lò luyện thép, hàng ngàn hàng vạn chiếc xe đạp và xe hơi trên đường lớn đều được ánh chiều tà chiếu sáng rực, trên đường, những chiếc đèn đường treo lủng lẳng dưới tán lá cây dương chưa hoàn toàn bung nở vẫn chưa được đóng điện. Sau khi áp dụng giờ mùa hè, tôi luôn cảm thấy có chút thần hồn điên đảo, kể từ đó về sau, việc chim họa mi kêu suốt đêm chắc cũng không phải là một chuyện bất thường nữa nhỉ. Trên chiếc ghế tựa, mái tóc bạc của giáo sư lấp lánh thứ ánh sáng rực rỡ, giống như cánh của loài côn trùng. Chim họa mi rung nhẹ lớp lông trên cổ ca hát, có lẽ là chửi mắng, trong ánh chiều tà nó đỏ rực, nóng rực, tôi chẳng có bất kỳ lý do gì để phủ nhận việc nó trông giống như một khối sắt nung đỏ. Chóp mũi của ông cụ đọng lại một tầng ánh sáng đỏ rực, ông ấy nhấc chiếc lồng chim họa mi xuống khỏi cành cây, ông ấy nói với tôi: Tiểu hương thân, ngày mai gặp nhé! Ông ấy trùm tấm vải đen lên chiếc lồng chim, con chim họa mi nôn nóng va đập làm lồng chim kêu thình thình, trong bóng tối, chim họa mi phát ra những tiếng kêu sắc nhọn kéo dài, âm thanh xuyên qua bóng tối truyền ra ngoài, khiến tôi nghe thấy âm thanh này là sinh ra cảm giác tuyệt vọng sâu sắc, tôi biết đã đến lúc phải về nhà rồi. Những ông cụ dạo chim ở lùm cây gần đó đung đưa lồng chim nghênh ngang đi theo kiểu đi khập khiễng bước trên con đường về nhà, những chiếc lồng chim dao động với biên độ lớn. Tôi từng hỏi người đồng hương, tại sao lại phải lắc lư lồng chim, chẳng lẽ không sợ những chú chim trong lồng bị chóng mặt buồn nôn ư? Người đồng hương nói không lắc lư nó mới khiến nó chóng mặt buồn nôn kìa, chim vốn dĩ là đậu trên cành cây, gió thổi cành cây lắc lư thì chim cũng lắc lư. Lắc lư lồng chim, chính là để những chú chim nhắm mắt lại tưởng nhớ quê hương trong chiếc lồng tối tăm.
Tôi đứng dưới tán cây, đưa mắt tiễn lồng chim rẽ vào một con hẻm nhỏ. Bóng tối chập choạng, tất cả cây cối đều ném những cái bóng đen sì xuống mặt đất, chiếc ghế dài trong rừng cây nhỏ ngồi đầy người, thời khắc mờ mịt vô cùng mập mờ, dưới tán cây vang lên một loạt âm thanh hôn hít, cực kỳ giống một đàn vịt, đang tìm kiếm ốc vặn và giun đất trong nước bẩn. Tôi nhặt một viên gạch vỡ lên, giơ lên, định ném về phía vũng nước —
Tôi từng làm chuyện ném đá hai lần, lần nào cũng chuốc lấy kết quả thê thảm. Lần đầu tiên quả thực là có một đàn vịt đang tìm kiếm thức ăn trong vũng nước, miệng của chúng kêu quác quác, tôi ghét cái âm thanh đó, nhặt một mảnh đá ném qua, mảnh đá đánh trúng chính xác đầu của con vịt, con vịt đập đập cánh trên mặt nước, khuấy lên từng chuỗi bọt nước đục ngầu. Những con vịt không bị thương dùng chiếc mỏ dẹt phát triển của mình điên cuồng mổ xẻ người bạn đồng hành bị thương. Lông vịt trắng rụng tả tơi, con vịt chết rồi, nổi lềnh bềnh trên mặt nước, những con vịt còn lại tiếp tục tìm kiếm thức ăn dọc theo bờ kênh bẩn thỉu, giữa đám cỏ nước héo rũ cuồn cuộn một vũng bùn đục ngầu, vang lên những âm thanh ô uế quác quác, phát ra từng đợt mùi tanh hôi. Sau khi tôi ném đá trúng đầu vịt, đáng lẽ nên lập tức chạy trốn mới phải, vậy mà tôi lại ngốc nghếch đứng đó, nhìn con vịt chết bi tráng. Nước kênh dần trở nên tĩnh lặng, bùn ở đáy kênh và dấu chân ếch nhện có thể nhận diện rõ ràng, một con cóc chết chìm ở đáy kênh, cái bụng hướng lên trời, một con cá chạch màu vàng mơ đang oằn mình chui vào trong bùn. Hai cái chân của con vịt chết một dài một ngắn giống như hai mái chèo bị lạnh nhạt thõng xuống trong nước. Trong làn nước kênh phản chiếu khuôn mặt to bằng bàn tay của tôi, màu vàng đất, nhiều năm không rửa vẫn cứ là màu vàng đất, lúc đó tôi chín tuổi. Chủ nhân của con vịt là Cửu Lão Mụ đến bờ kênh tìm vịt về nhà đẻ trứng thì phát hiện ra tôi và con vịt chết của bà ấy, cảnh tượng lúc đó tôi vẫn còn nhớ như in —
Cửu Lão Mụ với cơ thể cao gầy rướn người vượt lên phía trên mặt nước kênh, giống như muốn dùng miệng để ngoạm lấy con vịt chết đó, lúc đó tôi nhìn thấy cái cổ của bà ấy vừa gầy vừa dài, giống như một con sên. Cái búi tóc nhỏ sau gáy bà ấy trông giống như một cục phân bò khô quắt queo. Cửu Lão Mụ vốn không có mông, hai cánh xương chậu to tướng nhô lên khi bà ấy cúi người, chĩa thẳng lên trời. Tiếng hét làm thót tim phát ra từ lồng ngực của Cửu Lão Mụ, trên mặt nước phẳng lặng gợn lên những gợn sóng, đó là những gợn sóng bị đập ra bởi tiếng thét chói tai của Cửu Lão Mụ. Ngay sau đó, Cửu Lão Mụ liền nhảy xuống nước kênh, bước chân của bà ấy bước to đến mức, chỉ một bước đã bước qua nửa con kênh, khi đôi chân cao di chuyển, cơ thể của bà ấy vẫn gập thành một góc vuông, cả người trông giống như được cắt bằng bìa cứng – sau này khi biết chữ rồi tôi mới biết Cửu Lão Mụ trông giống con rối Pinocchio hơn. Cửu Lão Mụ xách con vịt lên, miệng phát ra tiếng kêu bi thương. Bà ấy tuyệt đối không nên chần chừ ở đáy kênh – bùn ở đáy kênh vừa mềm vừa sâu, đôi chân của bà ấy vừa nhọn vừa nhỏ, bà ấy chỉ lo khóc con vịt của mình, mà không cảm nhận được đôi chân đang chìm rất nhanh vào bùn, tôi không nhìn thấy chân bà ấy chìm xuống, lúc bà ấy nhảy xuống kênh đã khuấy nước đục ngầu. Tôi nhìn thấy bà ấy thấp dần đi trong nước kênh, nước nhanh chóng thấm đẫm chiếc quần lồng đèn của bà ấy, dâng lên đến vị trí tương đương với mông. Khi bà ấy muốn quay người nhảy lên bờ kênh thì bùn đã cố định bà ấy ở trong kênh rồi. Bà ấy vẫn chưa quên con vịt chết, vẫn đang chửi rủa tên khốn đã đánh chết vịt của mình. Chắc là bà ấy nghĩ hay là cứ trèo thẳng sang bờ bên kia đi, khi vừa bước một bước, tôi nghe thấy xương chậu của bà ấy phát ra hai tiếng "lộc cộc, lộc cộc". Cửu Lão Mụ vứt con vịt đi, lớn tiếng gào khóc.
Sau đó bà ấy nhớ ra tôi đang đứng trên bờ kênh, liền dùng sức vẹo cổ, nghẹo khuôn mặt giống lừa cái đó ra, gọi cái tên lúc nhỏ của tôi, bảo tôi mau chóng về thôn tìm người đến cứu bà ấy.
Tôi lạnh lùng nhìn bà ấy, tính toán xem rốt cuộc có đi tìm người đến bế bà ấy lên hay không. Một khi cứu bà ấy lên, bà ấy sẽ quên đi nỗi đau chìm trong vũng bùn mà nhớ đến nỗi đau vịt chết; công lao tôi gọi người cứu bà ấy sẽ bị bà ấy quên sạch sành sanh, còn tội lỗi tôi đánh chết vịt của bà ấy thì bà ấy sẽ chẳng mảy may khoan dung. Thế nhưng tôi vẫn thong thả đi về phía thôn, vừa đi vừa nghĩ cái yêu tinh già Cửu Lão Mụ chết đuối trong nước kênh cũng chẳng phải chuyện gì xấu.
Tôi tìm chồng của Cửu Lão Mụ là Cửu Lão Gia, Cửu Lão Gia đã bị rượu cao lương làm cho cứng đơ cả lưỡi. Tôi nói Cửu Lão Mụ rơi xuống kênh rồi, Cửu Lão Gia lật đôi mắt đỏ ngầu nhắp một ngụm rượu nói đáng đời. Tôi nói Cửu Lão Mụ sắp chết đuối rồi, Cửu Lão Gia hừ một tiếng nhấp một ngụm rượu nói đáng kiếp. Tôi nói Cửu Lão Mụ thực sự sắp chết đuối rồi đấy ông không đi thì tôi mặc kệ đấy. Cửu Lão Gia uống sạch chai rượu, đứng dậy đi theo tôi. Tôi nhìn thấy Cửu Lão Gia rút một chiếc cào hai răng từ đống rơm ra, kéo lê, đi theo tôi. Ông ấy loạng choạng, khiến người ta lo lắng ông ấy sẽ ngã dúi dụi bất cứ lúc nào, nhưng ông ấy mãi mãi không ngã dúi dụi được, Cửu Lão Gia rất giỏi tìm kiếm sự cân bằng trong chuyển động, tiến lên trong sự xiêu vẹo xiên vẹo.
Cách một đoạn xa đã nghe thấy tiếng kêu như quỷ của Cửu Lão Mụ rồi. Khi chúng tôi đi đến bờ kênh, nhìn thấy nước kênh đã ngập đến bụng Cửu Lão Mụ, hai bàn tay của bà ấy đầy lo lắng, tuyệt vọng, vỗ bì bõm vào nước như hai tấm màng vịt. Mùi hôi thối dưới lòng mương bị bà ấy khuấy động lên, huân đến mức người ta không dám hít thở.
Nghe thấy tiếng bước chân của chúng tôi, Cửu Lão Mụ quay ngoắt đầu lại. Vừa nhìn thấy Cửu Lão Gia đến, mắt Cửu Lão Mụ lập tức lóe lên ánh sáng xanh ngắt, giống như ánh mắt của con mèo điên bị chó dữ ép vào góc tường.
Cửu Lão Gia không lắc lư là ngã, ông ấy tiến lên phía rồi lùi lại ở bờ kênh, khóe miệng nở nụ cười thuần thiết như trẻ thơ, đôi mắt đỏ như hai quả anh đào nheo lại, ánh sáng màu đỏ bắn ra thân thiết và dịu dàng.
Tên ma men chết tiệt không chết nổi! Cửu Lão Mụ ở trong nước mắng nhiếc độc ác!
Cửu Lão Gia vừa nghe thấy tiếng chửi mắng của Cửu Lão Mụ liền cười gian xảo nói, mày vẫn còn mắng được ông đây, kéo mày lên làm gì? Kéo mày lên thà kéo con vịt chết kia lên còn hơn, nấu chín nhắm rượu. Con vịt chết kia đã trôi dạt đến bên mương, Cửu Lão Gia dùng cái cào khều con vịt chết lên, xách cổ vịt, kéo lê cái cào hai răng quay người bỏ đi.
Cửu Lão Mụ dùng hai tay vỗ vỗ nước, liên tục cầu xin.
Cửu Lão Gia quay người lại nói: Gọi bố ruột đi!
Cửu Lão Mụ sảng khoái gọi: Bố ruột bố ruột bố ruột!
Cửu Lão Gia di chuyển đến sát mép nước, hai tay giơ cao chiếc cào hai răng sắc bén, định giáng thẳng xuống đầu Cửu Lão Mụ. Cửu Lão Mụ giật mình kêu lên một tiếng, dùng sức vẹo cơ thể ngã vào trong nước. Cửu Lão Gia lắc lư cơ thể, ha hả cười lớn, giống như mèo già đùa giỡn chuột nhắt vậy. Những chiếc răng thép sáng loáng của chiếc cào hai răng vạch ra đủ loại đường cong trên đầu Cửu Lão Mụ, nửa thân người của Cửu Lão Mụ bên trái ngả bên phải nghiêng, trước ngả sau lệch, khuấy cho nước đầy mương kêu lõng bõng. Cuối cùng, Cửu Lão Mụ thở hồng hộc, cơ thể không còn giãy giụa nữa, cổ vì cứ vẹo mãi nên đầu có vẻ như không quay lại được nữa. Nước bẩn đã ngập đến dưới ngực bà ấy, khuôn mặt bà ấy sưng tím, trên tóc rỉ ra từng giọt nước bẩn. Cửu Lão Mụ bỗng nhiên bật khóc lớn, trong tiếng khóc lẫn lộn cả tiếng chửi mắng: Lão Cửu, lão Cửu, cái đồ tạp chủng lòng lang dạ sói nhà anh! Bà già đây sống đủ lắm rồi, anh dùng cào đánh chết bà già này đi...
Cửu Lão Mụ vừa khóc, Cửu Lão Gia liền vội vàng dỗ dành, đừng khóc đừng khóc, bám lấy cái cào, kéo cô lên đây.
Cửu Lão Mụ dùng một tay bám lấy một răng cào, nghiêng người, trong cổ họng vẫn phát ra tiếng nức nở "hức hức", chỉ chực chờ Cửu Lão Gia kéo lên trên.
Cửu Lão Gia nhổ hai bãi nước bọt vào lòng bàn tay, nắm chặt cán gỗ của chiếc cào hai răng, dùng sức giật ngược lại một cái. Cơ thể Cửu Lão Mụ trồi lên trong nước kênh một cái, trong miệng Cửu Lão Mụ phát ra một tiếng kêu oai oái, Cửu Lão Gia vừa buông tay, Cửu Lão Mụ lại chìm xuống, nước và bùn sủi bọt òng ọc.
Tôi giúp Cửu Lão Gia kéo Cửu Lão Mụ ra khỏi vũng bùn. Cửu Lão Mụ trông giống như một củ cà rốt lớn chẻ đôi. Nước kênh kêu ục ục, bùn non khép lại tứ phía, lấp đầy khoảng trống mà Cửu Lão Mụ để lại, một thứ mùi hôi thối kỳ lạ từ dưới mương xộc lên, tôi đinh ninh rằng ở Trung Quốc ngoại trừ tôi và Cửu Lão Mụ, Cửu Lão Gia ra, chẳng ai từng ngửi thấy thứ mùi hôi thối này.
Chúng tôi kéo Cửu Lão Mụ lên bãi cỏ bên bờ kênh, ánh nắng vô cùng rực rỡ, chiếu rọi bãi cỏ, đó là buổi sáng giữa mùa hè, trong đầm lầy đọng lại thứ nước màu gỉ sét, trên mặt nước trôi nổi những vết dầu loang to bằng đồng xu, những xác côn trùng chôn sâu dưới bề mặt đất đang tiếp tục phân hủy, những chiếc lá cỏ mọc đầy lông tơ màu trắng mịn, Cửu Lão Mụ nằm trên bãi cỏ xanh, giống như một con lạch lớn ngủ mê mệt. Hai bàn tay bà ấy siết chặt lấy chiếc cào hai răng, ngón tay xám ngắt, quắp lại, giống như chân gà vậy. Cả tôi và Cửu Lão Gia đều không thể nhìn thấy khuôn mặt của Cửu Lão Mụ, chúng tôi chỉ cảm thấy ánh sáng oi bức giống như thác nước nóng rẫy, mùi hôi thối cay mắt giống như những đám mây đầy màu sắc, má Cửu Lão Mụ cắm sâu vào đám cỏ xanh, bà ấy tuyệt đối không muốn ăn cỏ cũng chẳng phải muốn gặm đất, bà ấy không phải trâu bò cũng chẳng phải giun đất, tôi lờ mờ nhớ Cửu Lão Mụ từng nói bà ấy cầm tinh con mèo, bà ấy nói Cửu Lão Gia cầm tinh con chuột. Từ đầu đến chân Cửu Lão Mụ bị trát đầy những lớp bùn màu sắc khác nhau, bùn trắng trát trên búi tóc nhỏ và cổ của bà ấy, thành phần chính của loại bùn trắng này đại khái là phân vịt; bùn đen trát từ vai cho đến đoạn mông, thành phần chính của lớp bùn đen này có phải là cỏ nước của mười năm trước không? Bùn xanh trát từ mông đến đầu gối, thành phần chính của lớp bùn xanh này có phải là những cánh hoa của ba mươi năm trước không? Từ khoeo chân cho đến đầu ngón chân, đây là đoạn huy hoàng nhất của Cửu Lão Mụ khi nằm trên bãi cỏ, lớp bùn màu đỏ sậm như máu khô đét, bám dày đặc trên chân Cửu Lão Mụ, cái thứ mùi hôi thối hiếm thấy trên đời đó chính là phát ra từ đoạn này. Trên đôi chân gầy guộc hôi thối nức nở của Cửu Lão Mụ bay vo ve những con ruồi, đôi giày bị bỏ lại trong bùn, gót chân phát triển tột độ của Cửu Lão Mụ giống như hai chiếc búa giã tỏi tròn vo, bốn ngón chân bị giẫm bẹp đang uất ức nhìn tôi. Tôi xuyên qua thứ mùi hôi thối nghẹt thở, quan sát kỹ lớp bùn màu đỏ trên chân và cẳng chân của Cửu Lão Mụ, giả định bùn trắng là phân vịt những năm gần đây, bùn đen là cỏ nước của mười năm trước, bùn xanh là cánh hoa của ba mươi năm trước, vậy lớp bùn màu đỏ sậm này là cái gì của năm mươi năm trước đây? Tôi mơ màng cảm nhận được một nỗi sợ hãi, dường như đã bước vào một bức tranh lịch sử vĩ đại hùng tráng.
Cửu Lão Mụ nguầy nguậy, kéo hai chiếc chân về phía trước, dịch hai cánh tay về phía sau, tấm lưng cong lên, giống như một con sâu đo. Cửu Lão Gia đỡ lấy cánh tay bà ấy dìu đứng dậy, cổ bà ấy giống như bị gãy cứ vẹo qua vẹo lại, cái đầu dường như rất nặng nề. Cửu Lão Gia càng thêm ân cần dìu đỡ bà ấy, bà ấy dần tốt lên, cái cổ ngày càng cứng hơn, đôi mắt cũng đã có thần sắc, thế nhưng Cửu Lão Mụ cũng giống như con rắn bị đông cứng đó chẳng có gì đáng thương cả, bà ấy vừa khôi phục lại khả năng cắn người liền cắn mạnh một cái lên cánh tay Cửu Lão Gia. Cửu Lão Gia dùng sức giật cánh tay, một mảng da thịt lớn đã nằm lại trong miệng Cửu Lão Mụ. Cửu Lão Mụ nhai thịt của Cửu Lão Gia, đuổi theo Cửu Lão Gia. Bà ấy chạy chân trần trên bãi cỏ ẩm ướt, gót chân giã xuống đất như cái chày giã tỏi, giã ra trên mặt đất một vài cái hố nhỏ tròn vo.
Tôi tay trái kéo lê chiếc cào hai răng, tay phải xách con vịt chết, lẽo đẽo đi theo sau họ.
Lần ném đá đầu tiên đã dẫn ra một bài văn dài dằng dặc, lần ném đá thứ hai tôi đánh trúng một ô cửa sổ, ăn ba quả đấm hai cú đá của thầy giáo. Đây là lần thứ ba, tôi nắm chặt viên gạch vừa nặng vừa ẩm ướt trong tay, trong lòng liên tục cân nhắc, nên ném, hay không ném. Âm thanh hôn hít quác quác đang tàn nhẫn hành hạ tôi, đèn đường mờ ảo mà dâm ô, nếu viên gạch bay ra ngoài, vừa vặn rơi trúng đầu của giáo sư hoặc thiếu nữ xinh đẹp, hậu quả sẽ là gì? Cậu chắc chắn sẽ bị một trận đòn nhừ tử, sau đó bị áp giải đến đồn công an, cảnh sát trước tiên dùng roi điện phóng điện vào cậu, sau đó bảo cậu về nhà lấy tiền, để chữa trị đầu cho giáo sư hoặc cho thiếu nữ, nếu chữa khỏi thì thôi, nếu để lại di chứng thì cả đời cậu cũng đừng hòng được yên thân. Nghĩ đến hậu quả nghiêm trọng này, ngón tay tôi lỏng ra, viên gạch chực chờ rơi xuống đất. Thế nhưng những người đang yêu nhau lại càng thêm phần táo tợn không kiêng nể gì cả, cứ như thể họ là diễn viên, còn tôi là khán giả. Mây đen cuồn cuộn trên bầu trời, sương mù dày đặc, quấn lấy đèn đường thành từng vòng, ánh sáng vàng không thể chiếu ra ngoài, trong bóng cây càng thêm mờ tối, lúc này chim họa mi đang kêu inh oét ở nhà ông cụ, tôi đột ngột cúi đầu, phát hiện tay phải đang cầm một nửa viên gạch, tay trái kẹp một con chuồn chuồn. Thiếu nữ và giáo sư đang uốn éo trên chiếc ghế tựa, cô ấy phát ra tiếng kêu khóc tuyệt vọng, giáo sư thở hổn hển, lẩm bẩm thứ gì đó một cách ngắn ngủn và lo lắng. Tôi siết chặt lại viên gạch đó trong tay, tôi giơ tay lên, cổ tay vừa chua vừa mỏi – người phụ nữ mặc chiếc váy dài màu đen giống như một con dơi khổng lồ bay ra từ sau tán cây – có lẽ là bay từ trên cây xuống, mùi nước hoa nồng nặc trên người cô ấy vừa xộc vào mũi tôi, bên má trái của tôi đã bị cô ấy tát cho một cái. Viên gạch rơi xuống đất, đập trúng mu bàn chân của chính tôi. Tôi nhảy chồm lên như một con vượn, một cú nhảy không tiếng động, tôi không dám phát ra tiếng động, tôi sợ bị giáo sư phát hiện.
Tôi ôm lấy bên má đang nóng rát, kẹp con chuồn chuồn đuổi theo người phụ nữ đó. Cô ấy uyển chuyển lắc lư cặp mông có biểu cảm phong phú ẩn hiện trong lớp váy voan đen, dọc theo con đường nhỏ lát xi măng hình bát giác hai bên nở đầy hoa mào gà chạy nhanh về phía trước. Lúc này mây đen cuộn đến chân trời, gió trong lành bỗng nổi lên, sương mù loãng đi, ánh trăng vằng vặc chiếu sáng bầu trời, ánh sáng vàng ấm áp chiếu sáng mặt đất, tôi nhìn rõ đôi cẳng chân thon dài săn chắc được giấu trong đôi tất dài màu da thịt của cô ấy, đôi giày sandal da cao gót màu trắng sữa di chuyển cực nhanh, mặt đường kêu lóc cóc, tiết tấu nhẹ nhàng, những chuyện điên rồ của những kẻ đang yêu lập tức bị tôi vứt ra sau đầu. Tôi nghe thấy tiếng móng ngựa tuyệt vời càng xa lại càng thân thiết hơn. Là tiếng động phát ra từ một chú ngựa con màu đen đang phi nước đại trên con đường phiến đá xanh trước công viên huyện Cao Mật. Nó khiến tôi xúc động bồn chồn đến nhường nào, cẩn trọng từng chút một, giống như người cha đón lấy một đứa trẻ sơ sinh từ tay người mẹ.
Tôi đi theo người phụ nữ áo đen, đôi mắt trong đầu tôi nhìn thấy chú ngựa con màu đen đáng yêu đó đang tung bốn chiếc móng nhỏ màu tím. Bốn chiếc móng nhỏ giống như bốn nụ hoa hồng chúm chím. Chiếc đuôi của nó xòe ra như con công xòe mỏ. Nó vui vẻ chạy nhảy, chạy trên con đường phiến đá xanh lồi lõm gập ghềnh, đá xanh lấp lánh thứ ánh sáng xanh lam mê hoặc, trong các kẽ hở của phiến đá mọc lên một hai bông hoa nhỏ màu trắng, xanh da trời, vàng kim cực kỳ nhỏ nhưng vô cùng có tinh thần. Trên con đường lát đá, từng tiếng móng ngựa vang lên, từng tiếng xuyên thấu trái tim tôi. Hai bên con đường lát đá là những ngôi nhà tàn tạ, trong kẽ ngói mọc đầy cỏ xanh, tổ chim én bằng bùn trắng tươi treo lủng lẳng dưới mái hiên, những con én bóng loáng đang bay lượn trên bầu trời ở nóc nhà. Bức tường ven đường lốm đốm loang lổ, giữa đám cỏ dại, một con kỳ lân nâu đang ngẩng cao đầu cảnh giác.
Chú ngựa con màu xanh, chạy trước nha môn huyện Cao Mật, con đường lát bằng phiến đá xanh, mặt trời mọc, trên đường lát đá tiếng móng ngựa vang dội...
Chú ngựa con màu vàng, chạy trước nha môn huyện Cao Mật, con đường lát bằng phiến đá xanh, hoàng hôn nặng nề, trên đường lát đá tiếng móng ngựa vang dội...
Chú ngựa con màu xanh lam, chạy trước nha môn huyện Cao Mật, con đường lát bằng phiến đá xanh, trăng lạnh sao mờ, trên đường lát đá tiếng móng ngựa vang dội...
Cậu đi theo tôi làm gì? Trước cửa "Tiệm nước lạnh Thái Bình Dương", người phụ nữ váy voan đen dừng bước quay người, giống như một cây thông nghiêm nghị trong nghĩa trang liệt sĩ, cẩn trọng, nghiêm khắc chất vấn tôi.
Tiệm nước lạnh phát ra âm thanh du dương, ánh đèn sáng trưng, từ trong cửa sổ xộc ra. Tôi thèm thuồng gọi mùi hương thịt phảng phất bay ra từ tà váy của người phụ nữ, ấp úng nói: Cô, tại sao lại tát tôi một cái?
Người phụ nữ dịu dàng cười, hai hàng răng trắng đều đặn bất thường lấp lánh ánh từ tính xinh đẹp, cô ấy hỏi: Vừa rồi đánh bên nào?
Tôi chỉ vào má trái nói: Bên này.
Cô ấy chuyển chiếc túi da cá mập đang xách ở tay trái sang tay phải, sau đó giơ tay trái lên, tát tôi một cái vào má phải. Tôi cảm thấy trên ngón giữa hoặc ngón áp út của cô ấy có đeo một chiếc nhẫn vàng.
Xong rồi! Cô ấy nói, không lệch không thiên vị, mỗi bên một cái, cậu đi đi!
