Tôi cá nhân cho rằng, đồng cỏ giống như một sân khấu lớn, bầu trời là một màn hình lớn, Cửu lão gia là diễn viên, chiến sĩ Giải phóng quân là khán giả chính diện, tôi và Cửu lão mụ là khán giả phản diện. Cửu lão gia vừa diễn trên trời cũng vừa diễn dưới đất, vừa diễn dưới đất cũng vừa diễn trên trời. Lãnh tụ vĩ đại và người thầy của nhân dân Trung Quốc, Chủ tịch Mao Trạch Đông từng nói: Thần tiên sống trên trời, nếu người ngoài hành tinh nhìn Trái Đất, Trái Đất là một ngôi sao trên trời, chúng ta sống trên Trái Đất chính là sống trên trời, đã sống trên trời thì chính là thần tiên, vậy chúng ta chính là thần tiên. Thầy giáo dạy tôi phải học tập Chủ tịch Mao, không chỉ học tư tưởng của Chủ tịch Mao, mà còn phải học bài viết của Chủ tịch Mao. Bài viết của Chủ tịch Mao viết rất hay, nhưng ai cũng không học được phải không? Chủ tịch Mao luôn nói chuyện trên trời dưới biển, khí phách hùng vĩ; Chủ tịch Mao coi Trái Đất như một quả bóng bàn. Mạc Ngôn đã rơi vào trong bùn đỏ rồi, mau bò ra đi. ——giống như năm xưa Cửu lão gia kéo Cửu lão mụ từ trong lớp bùn ngũ sắc ở mương rãnh ra, Cửu lão mụ dùng một câu nói kéo tôi ra khỏi lớp bùn đỏ của những suy nghĩ miên man. Cửu lão mụ nói:

"Điên rồi!"

Tôi mơ màng mở mắt hỏi: "Bà nói ai điên? Cửu lão mụ."

"Đều điên rồi!" Cửu lão mụ hung hăng nói——đâu phải là "nói"? Về cơ bản là nguyền rủa——"Điên rồi! Cửu lão gia của mày điên rồi! Đám lính tráng này điên rồi!"

Tôi thì sao? Tôi nịnh nọt nhìn gương mặt hung thần ác sát của Cửu lão mụ, hỏi: "Tôi không điên chứ?"

Đôi mắt lé của Cửu lão mụ va chạm nhau một cái rồi lại tách ra thật nhanh, một vẻ điên điên khùng khùng bao trùm lấy mặt bà, tôi chỉ có thể nhìn thấy lợi răng đỏ tươi, nhô ra và đôi mắt lạnh lẽo của Cửu lão mụ ẩn hiện trong làn sương mù điên dại. Tôi...

Tôi đột nhiên ngửi thấy một mùi cỏ mục nóng hầm hập——giống như mùi từ trong dạ dày trâu bò trào lên khi chúng nhai lại, ngay sau đó, một câu nói tàn nhẫn không chút nể nang giống như một chiếc gậy đánh chó cẩn vòng sắt giáng mạnh xuống đầu tôi:

"Mày còn điên nặng hơn!"

Hay cho một mụ Cửu lão mụ đáng băm vằm!

Mụ dám bảo tôi điên?

Tôi thực sự điên rồi sao?

Bình tĩnh, bình tĩnh, hãy bình tĩnh một chút! Hãy để chúng ta nghiên cứu kỹ xem rốt cuộc là chuyện gì xảy ra.

Mụ nói tôi điên, mụ, xét về vai vế là Cửu lão mụ của tôi, không xét vai vế thì mụ là một mụ già đáng chết không chịu chết, lãng phí cỏ rác, vậy mà mụ lại nói tôi điên!

Tôi là ai?

Tôi có phải Mạc Ngôn không?

Nếu tôi chính là Mạc Ngôn, vậy thì, tôi điên rồi, Mạc Ngôn cũng điên rồi, đúng không?

Nếu tôi không phải Mạc Ngôn, vậy thì, tôi điên rồi, Mạc Ngôn không điên. ——Mạc Ngôn có lẽ đã điên rồi, nhưng không liên quan gì đến tôi. Tôi có điên hay không không liên quan gì đến hắn, hắn có điên hay không cũng không liên quan gì đến tôi, đúng không? Bởi vì tôi không phải hắn, hắn cũng không phải tôi.

Nếu tôi chính là Mạc Ngôn, vậy thì——đúng rồi, đã nói đúng rồi.

Điên, tức là thần kinh rối loạn, dấu hiệu rõ ràng của điên hay thần kinh rối loạn là nói năng xằng bậy, logic hỗn loạn, khóc cười thất thường, đúng không? Là mất trí nhớ hoặc mất trí nhớ một phần, thể xác bình thường có thể phát huy năng lực vận động vượt xa người phàm, giống như tổ tiên xa xưa nhất của chúng ta thích đu dây trên cây, ăn quả dại vậy. Cho nên, điên hay thần kinh rối loạn là một việc được cái này mất cái kia: mất đi một phần năng lực vận động tư duy, có được năng lực vận động của thể xác.

Được, bây giờ, chúng ta rút ra kết luận.

Trước hết, tôi có phải Mạc Ngôn hay không không liên quan đến đề bài, không bàn luận.

Tôi, logic rõ ràng, ngôn ngữ mạch lạc, tất nhiên, tôi biết 'logic rõ ràng' và 'ngôn ngữ mạch lạc' nội hàm giao thoa, đây gọi là 'nói cách khác'! Mụ bớt soi mói lỗi của tôi đi, tất nhiên tất nhiên, 'người nói không có tội, người nghe lấy đó làm răn; có thì sửa, không thì thôi'. Mụ đừng có mang 'Tam Tự Kinh' ra trước mặt thánh nhân mà đọc, hồi tôi còn đi học, năm này qua năm khác đọc thuộc 'Mao Chủ tịch ngữ lục', thuộc làu làu! Tôi nói cho mụ biết, tôi đọc thuộc 'Mao Chủ tịch ngữ lục' căn bản không dùng trí nhớ của bộ não, mà dùng trí nhớ của má và môi! Tôi khóc cười có chừng mực, nên khóc thì khóc, nên cười thì cười, không phải có chừng mực thì chẳng lẽ là vô chừng mực sao? Nếu tôi thực sự vô chừng mực thì ai dám bảo tôi điên? Nếu tôi thực sự vô chừng mực thì tôi điên cũng chính là vô chừng mực điên, nếu vô chừng mực điên thì chẳng phải loạn hết cả rồi sao? Đáng chết không chịu chết, không đáng chết lại bị tôi dùng dây thừng kéo đi mất, mụ không sợ à? Nói như vậy, ngược lại tôi rất có khả năng là đã điên rồi.

Cửu lão mụ, bây giờ tôi mới hiểu tại sao mụ hy vọng tôi điên, nếu tôi không điên, mụ đã sớm bị tôi tóm cổ rồi, chính vì tôi đang điên, mụ mới có thể đục nước béo cò!

Mụ đừng có run! Tôi không điên! Những việc mụ làm tôi đều biết hết.

Năm một nghìn chín trăm sáu mươi mốt, mụ sinh một đứa bé gái tay chân có màng, mụ tự tay ấn nó vào bình nước tiểu dìm chết! Ngày hôm sau mụ nói với người ta, đứa bé gái chết vì bệnh phong đòn gánh! Mụ lừa được người khác, lừa được tôi sao?

Mười tuổi mụ đã xấu xa đến mức đầu mọc nhọt, lòng bàn chân chảy mủ, mụ chạy ra ruộng dưa hấu nhà Mạc Ngôn, trên bãi cát đó mụ dùng dao cắt một vết rách trên quả dưa hấu vừa lớn, rồi nhét một cục cứt vào trong. Mụ khâu vết thương cho dưa hấu, dùng cồn sát trùng, rắc bột Sulfanilamide, quấn băng gạc, dưa hấu lớn lên, trưởng thành. Đến Tết Trung thu, nhà Mạc Ngôn ăn mừng Trung thu, ăn dưa ngắm trăng. Mạc Ngôn cầm một miếng dưa cắn một miếng, đầy miệng không đúng vị. Mạc Ngôn lúc đó ba tuổi, còn khá thích nói, Mạc Ngôn nói:

"Cha, bụng quả dưa hấu này có cứt!"

Cha nói:

"Thằng con ngốc, dưa hấu không phải người, trong bụng sao có cứt?"

Mạc Ngôn nói:

"Không có cứt sao lại thối?"

"Đó là miệng mày thối!"

"Bẩm sinh dưa đã thối!"

Cha cầm lấy miếng dưa, cắn một miếng, nhấm nháp một hồi, ánh trăng chiếu rọi gương mặt hạnh phúc, ngọt ngào của cha, Mạc Ngôn nhìn gương mặt cha, chờ đợi sự phán xét của cha, cha nói:

"Quả dưa ngọt như mật, mày lại bảo thối, mày là đồ da mặt nóng, thiếu đòn! Ăn hết nó!"

Mạc Ngôn cầm lấy miếng dưa đó, từng miếng từng miếng ăn hết dưa.

Mạc Ngôn trút được gánh nặng vứt vỏ dưa lên bàn. Cha kiểm tra vỏ dưa, sắc mặt đột nhiên thay đổi, cha nói:

"Còn mang theo nhiều cùi thế mà đã vứt?"

Mạc Ngôn đành phải nhặt vỏ dưa lên, từng chút từng chút gặm, gặm miếng vỏ dưa mỏng như giấy dán cửa sổ!

Mụ nói mụ có thất đức không? Cứt của mụ mà giống như nước tiểu của gia tộc ăn cỏ nhà người ta, không hôi, thành khuôn, chỉ có một mùi cỏ xanh, ăn thì cũng ăn rồi, mẹ kiếp, thứ mụ ị ra là cặn bã xác động vật!

Tội ác của mụ kể không sao kể hết.

Tôi điên rồi sao? Cửu lão mụ, tôi không phải đang nói mụ, tôi không phải là tôi, mụ không phải là mụ, đều là do con cú mèo trong lồng của Cửu lão gia gây ra cả, Cửu lão mụ, mụ nhân lúc rảnh tay bóp chết nó đi là xong!

Cửu lão mụ nói: "Can Ba, tính khí Cửu lão gia của mày mày cũng không phải không biết, mềm yếu như cừu, hung dữ như sói. Năm xưa lúc ăn cơm với anh ruột nó là Tứ lão gia của mày, nó còn đặt cả súng bệ ngắn lên đầu gối..."

Trong vô thức, một tiếng đồng hồ đã trôi qua, tôi và Cửu lão mụ đứng trên con phố đã phủ kín châu chấu đỏ sẫm, dường như đã nói rất nhiều lời, lại dường như chẳng nói gì cả. Tôi mơ hồ nhớ rằng, Cửu lão mụ khẳng định, con gà tham lam nhất cũng khó mà duy trì sự hứng thú đối với châu chấu trong suốt ba ngày, đúng vậy, sự thật hùng biện hơn lời nói: những con gà trống đuổi theo dưới bóng cây dâu mệt lả có hứng thú với gà mái hơn nhiều so với hứng thú với châu chấu, mà những con gà mái lại có hứng thú với thóc lép trong đất bụi hơn nhiều so với châu chấu. Hàng trăm con chim sẻ bị ăn no đến nỗi không bay nổi vỗ vỗ đôi cánh xám trong lớp bụi trần, mèo cắn chết chim sẻ, liếm liếm lưỡi rồi bỏ đi. Châu chấu bồn chồn lo lắng hoặc hưng phấn tinh thần nhảy nhót trên lớp bụi dày và nóng rực của con phố, không chịu dừng lại dù chỉ nửa khắc, giống như lớp bụi nóng đang bỏng rát chân cẳng và bụng dạ chúng. Trên phố cũng như đạn bắn, lớp bụi đất kêu bộp bộp, trên cây dâu, trên vách tường đều có châu chấu đỏ sẫm đang bò lổm ngổm, tất cả lũ gà đều không ăn châu chấu, mặc kệ cho châu chấu bò lồm ngồm nhảy nhót trước mặt, sau lưng, trên người, dưới người chúng. Năm mươi năm trôi qua, con phố vẫn là con phố đó, chỉ là đi cao hơn một chút, người cơ bản vẫn là những người đó, chỉ là già hơn một chút, con phố từng bị châu chấu phủ kín giờ đây lại bị châu chấu phủ kín, hồi đó lũ gà vẫn từng ăn châu chấu, Cửu lão mụ nói hồi đó gà cùng với người điên cuồng ăn châu chấu suốt ba ngày, ăn đến hỏng cả dạ dày, trúng độc châu chấu, tất cả lũ gà đều tiêu chảy không dứt, trên lông dưới mông dính đầy phân đỏ sẫm tanh hôi bẩn thỉu, lảo đảo trong đống châu chấu, chúng từng con từng con bước đi khó khăn, dựng đứng bộ lông rối bù, giống như vừa bị kẻ lưu manh cưỡng hiếp, kèm theo tiêu chảy chúng còn nôn mửa buồn nôn, từng tiếng rên rỉ sắc nhọn từ trong cái cổ cong như lưng cung của chúng trào ra, trên cái mỏ nhọn cứng của chúng, treo những dải nước dãi đặc quánh pha lẫn sợi máu, trong đồng tử vàng kim của chúng lay động tia sáng màu xanh yếu ớt——năm mươi năm trước tất cả lũ gà đều trúng độc châu chấu, ngã dúi dụi trong sân nhà, ngõ nhỏ và đường phố của thôn, giống như một diễn viên kinh kịch say rượu. Con người ngày càng trở nên tinh khôn, gà cũng ngày càng trở nên tinh khôn; con phố ngày nay tựa như ngày xưa, nhưng lũ gà, con người đối với châu chấu lại ôm thái độ xa lánh lạnh nhạt.

Tôi thực sự muốn chết, nhưng ngay lập tức lại cảm thấy nỗi kinh hoàng của cái chết, tôi chăm chú nhìn một con lừa lông cũ đang rụng dần để lộ lông mới đang mọc, buộc vào cọc gỗ trước tường, chợt nhớ ra: ngược dòng sáu mươi năm, vào thời điểm đó, trong gia tộc từng có một người đàn ông xấu xí đến kỳ dị đã từng giao phối với một con lừa cái. Hắn đầu to tướng, hai chân vừa mảnh vừa ngắn, hai tay vừa thô vừa dài, hành động quái dị, nói năng không đầu không đuôi, toàn thân tỏa ra một thứ mùi hôi thối khiến người ta phải bịt mũi, phụ nữ đều tránh hắn như tránh tà thần. Hắn là dẫm lên một cái ghế đẩu để giao phối với lừa, lúc đó hắn đang làm người làm thuê trong nhà Đại lão gia có uy quyền như vua chúa trong gia tộc, sau khi sự việc vỡ lở, Đại lão gia giận tím mặt, triệu tập hơn mười gã đàn ông vạm vỡ, mỗi người tay cầm một cây roi da bện từ da bò sống, đánh chết tươi con lừa và người đã yêu nhau. Bây giờ, vụ bê bối này, vẫn còn đang được lưu truyền trong bóng tối một cách ngày càng thêm màu mè phong phú. ——tôi cảm thấy sâu sắc, con lừa và người bị roi vọt đánh chết đều là vô tội, hắn và nó đều là vật hy sinh bi thảm dưới sự áp bức giai cấp. Tôi nhớ ra rồi, biệt danh của hắn là "Đại Linh Đang", phát huy trí tưởng tượng một chút, cũng có thể nhìn thấy hình ảnh con lừa nhỏ xinh đẹp kia. Lịch sử gia tộc đôi khi gần như là hình ảnh thu nhỏ của lịch sử vương triều, khi một vương triều hoặc một gia tộc cận kề suy vong, đều là phong trần dâm loạn mãnh liệt, cha chồng nàng dâu, anh dâu em chồng, cha con loạn luân, anh em huynh đệ tương tàn, mẹ chồng nàng dâu cãi vã; ——bề ngoài lại là nhân nghĩa đạo đức, thân ái hữu thiện, nghiêm minh phương chính, không dục không niệm.

Than ôi! Gia đạo gia vận từng dùng hỏa hình để trung hưng, dùng roi vọt để duy trì đều hóa thành mây nhẹ đất đục, thời đại hoàng kim của gia tộc ăn cỏ Cao Mật Đông Hương đã một đi không trở lại, tôi đối diện với Cửu lão gia vẫn đang nhảy múa điên cuồng trên đồng cỏ——một trong những hậu duệ thuần chủng của gia tộc ăn cỏ này, một nỗi bi ai sâu sắc trào dâng trong lòng.

Bây giờ, con lừa cái kia đang đứng trên một bức tường nghiêng, chính nó đã khơi dậy ký ức của tôi về vụ bê bối gia tộc. Chẳng lẽ nó có khả năng là con lừa cái đã bị "Đại Linh Đang" cưỡng gian, không, không phải cưỡng gian, là làm tình! Chẳng lẽ nó có khả năng là hậu duệ của con lừa cái xinh đẹp kia sao! Nó đứng bất động, một sợi dây cương đen sì buộc nó vào chiếc cọc gỗ mục nát bên tường. Cái đuôi cụt ngủn của nó cố sức kẹp chặt giữa hai chân sau xương khớp thô kệch; trên mông nó sẹo chằng sẹo chịt; đó chắc chắn là dấu vết đau đớn cả đời không bao giờ xóa nhòa mà roi da để lại cho nó; sau cổ nó đã trải qua bao thăng trầm, vết chai dày như sắt, đến một sợi lông cũng không mọc; móng guốc nó rách nát, đầy vết thương; đôi mắt nó khô trệ, ánh mắt yếu ớt và chán nản; nó rủ xuống cái đầu vốn trở nên nặng nề không chịu nổi vì chứa đựng quá nhiều tư tưởng triết học... Năm mươi năm trước, cũng là một con lừa như thế cõng Tứ lão mụ đi qua con phố như thế này, nó là chính nó hay là ảo ảnh của nó? Nó đứng trước tường, tựa như bức tượng gỗ khô, châu chấu đỏ sẫm nhảy qua nhảy lại trên người nó, nó vẫn đứng sừng sững không động đậy, chỉ khi châu chấu táo bạo chui vào tai hay lỗ mũi nó, nó mới lắc lắc đôi tai to lớn hoặc phập phồng lỗ mũi chảy nước mũi. Trên tường vỏ đất bong tróc, loang lổ, cảnh tượng thê lương; cỏ xanh trên đầu tường gần như đã chết, xõa xượi trên đầu tường như đám tóc rối khô vàng. Ở đó, có một con thạch sùng lưng sinh vảy xanh đang nhìn trộm một con sâu xanh lưng cắm đôi cánh trong suốt như vải mỏng đang phục trên cỏ. Thạch sùng cũng không có hứng thú với châu chấu đỏ. Đây không phải là con lừa từng cõng Tứ lão mụ, trên móng guốc tựa như ngọc tím của nó tuy vết thương sẹo lồi liên miên bất tận, nhưng nơi chưa bị tổn thương vẫn tỏa ra ánh sáng tươi nhuận của tuổi trẻ. Một con châu chấu nhảy lên mu bàn tay tôi, tôi cảm nhận được giác hút trên chân châu chấu đang mút chặt lấy làn da tôi, khơi dậy trong tôi một khát vọng đã chôn giấu nhiều năm. Tôi nhẹ nhàng, từ từ, lặng lẽ giơ tay lên, giơ đến trước mắt, dùng ánh mắt dịu dàng quan sát con côn trùng kỳ diệu này... nước mắt tuôn rơi... "Can Ba," Cửu lão mụ dùng ánh mắt nghi hoặc như cáo nhìn tôi, hỏi: "Trong mắt mày chảy nước ra kìa, là khóc à?" Tôi giơ con châu chấu trên mu bàn tay, nói: "Không phải nước mắt, tôi không khóc, ánh mặt trời quá chói." Cửu lão mụ ồ một tiếng, giơ tay tát một cái, đánh vào mu bàn tay tôi, đánh con châu chấu thành một bãi thịt nát. Để che giấu sự tức giận, đau thương và sầu muộn, tôi lấy kính râm ra, đeo lên sống mũi.

Trời đất âm u thảm đạm, màu xanh tràn lan, mặt trời giống như một miếng thủy tinh tròn màu xanh ngâm trong nước bẩn. Cửu lão gia toàn thân tỏa ra ánh sáng xanh, vung vẩy cánh tay, đi vào đám Giải phóng quân đang diệt châu chấu cứu đói. Giải phóng quân đều là những chàng trai trẻ, đầy sức sống, rồng bay phượng múa, đuổi theo châu chấu nhảy nhót loạn xạ. Họ gào thét, cười đùa, vô cùng vui vẻ sung sướng. Tôi dù sao cũng là người từng đi lính, huấn luyện quân sự tàn khốc vô tình, đông luyện ba chín hè luyện ba phục, bò trườn lăn lộn đủ để người ta chịu đựng. Diệt châu chấu cứu đói trở thành lễ hội cuồng hoan của các chiến sĩ con em đang bảo vệ ruộng đất của chúng ta, họ chạy trên đồng cỏ như một đàn khỉ tinh nghịch. Tiếng kêu quái dị của Cửu lão gia truyền đến, ghi lại những từ ngữ hắn kêu ra chẳng có ý nghĩa gì, bởi vì, trên Trái Đất này, người có thể nghe hiểu ngôn ngữ ngẫu hứng tức thời của Cửu lão gia chỉ có con cú mèo kia thôi. Nó phát ra một chuỗi âm thanh quái dị trong chiếc lồng chim bằng đồng đang chuyển động với biên độ lớn, ghi lại âm thanh quái dị của nó cũng hoàn toàn không có ý nghĩa gì, nó đang một hô một ứng với Cửu lão gia đấy. Từ đó về sau, tôi không còn nghi ngờ việc cú mèo cũng có thể phát ra ngôn ngữ của con người nữa. Có hơn mười chiến sĩ Giải phóng quân vây quanh Cửu lão gia, Cửu lão mụ có vẻ hơi sợ. "Cửu lão mụ, chớ có sợ, bà cứ yên tâm, quân đội và nhân dân vốn là một nhà, họ đang ngắm nhìn bảo điểu trong lồng của Cửu lão gia thôi." Họ cúi người, vây quanh chiếc lồng chim xoay vòng vòng, cú mèo cũng xoay vòng vòng trong lồng. Người chiến sĩ thổi kèn nhỏ kia cầm một con châu chấu chết đưa cho cú mèo, nó khinh miệt cong cái mỏ nhọn, kêu lên một tiếng, làm người chiến sĩ nhỏ giật bắn mình.

Sau đó, đám nhân viên nghiên cứu của Viện nghiên cứu châu chấu thuộc Học viện Khoa học Nông nghiệp chui từ trong những chiếc lều màu trắng bên cạnh đầm lầy đỏ ra, lạch bạch đi về phía đồng cỏ——cỏ trên đồng cỏ đã trở thành những thân cây trơ trọi, châu chấu bắt đầu di cư——sau một năm liền không một giọt mưa rơi xuống rồi lại một tháng không mưa, chỉ là mỗi ngày lúc rạng sáng, trên thân cỏ có thể tìm thấy mấy giọt sương mai đáng sợ long lanh——mặt trời gay gắt, giống như bàn tay của mẹ kế và củ tỏi độc đầu mùa, sương mai trong vài phút đã biến thành làn hơi trắng yếu ớt như sâu bọ. Ngày nay, chỉ còn châu chấu màu nâu đỏ bao phủ lấy mảnh đất đen. Bộ quần áo trắng tinh ban đầu của các nhân viên nghiên cứu châu chấu nhìn từ xa đã bẩn thỉu không chịu nổi, hiện lên màu sắc rất gần với châu chấu, châu chấu đậu trên người họ, đã vô cùng an toàn. Trên đồng cỏ danh tồn thực vong, bụi mù bốc lên, đó là do các chiến sĩ Giải phóng quân giẫm đạp, chân họ giẫm lên châu chấu, thân người va chạm với châu chấu, vung vẩy gậy gỗ, luôn có thể đánh ra từng khe hở hình vòng cung trong không gian châu chấu bay tung tóe. Nhân viên nghiên cứu châu chấu vác máy quay phim trên vai, quay lại cảnh Giải phóng quân chiến đấu với châu chấu, mà những con châu chấu đó, đang như dòng lũ vỡ đê, ùa về phía thôn làng.

Châu chấu điên cuồng gào thét, hăng hái nhảy nhót, giống như một đám mây màu đỏ sẫm to lớn vô cùng, lướt trên mặt đất, nhanh chóng rút khỏi đồng cỏ, trong tầng không thấp cách mặt đất ba tấc, vang vọng những âm thanh phức tạp hỗn loạn, cảnh tượng này đã khiến tôi sững sờ ngây ngất, Cửu lão mụ lại dùng ánh mắt từng trải tang thương của người từng trải quất vào sự nhút nhát như thỏ và tấm lòng nhỏ hẹp như chim sẻ của tôi. "Thế này mới có mấy con châu chấu?" Cửu lão mụ truyền đạt thông tin cho tôi trong sự im lặng: "Nạn châu chấu năm mươi năm trước, mới xứng đáng gọi là nạn châu chấu thực sự!"

Năm mươi năm trước, cũng là lúc châu chấu ăn sạch hoa màu và cỏ xanh, Cửu lão gia theo con lừa, con lừa cõng Tứ lão mụ, đi trên con đường này. Đầu đông thôn, lễ tế châu chấu đang được cử hành long trọng... Để tránh con sóng của thủy triều châu chấu, Cửu lão mụ kéo tôi đến đầu đông thôn, trước Bát Lạp miếu tiêu điều, có một người đang quỳ, từ mái tóc rối bời cứng như lông nhím trắng xóa của ông ta, tôi nhận ra đó là Tứ lão gia. Cửu lão mụ cùng tôi đi đến trước miếu, đứng sau lưng Tứ lão gia; lúc cúi đầu tôi thấy từ chóp mũi Tứ lão gia phát ra một luồng sáng cứng cáp thẳng tắp, ngang ngược bắn vào trong Bát Lạp miếu. Cửa miếu từ lâu đã mục nát thành mảnh vụn, chỉ còn lại nửa bên khung cửa nham nhở bị sâu đục khoét, năm mươi năm gió mưa bào mòn, cọ xát mềm mại, làm cả gạch cũng bị xói mòn thành hình răng cưa tổ ong, trên miếu mở cửa trời, vách tường trắng trong ngôi miếu vốn dĩ tranh vẽ hình ảnh giờ để lại từng mảng vết mưa màu gỉ sắt, hàng trăm con dơi trú ngụ giữa xà gác trong miếu, khắp nơi đầy phân dơi. Bỗng chốc nhớ lại cảnh tượng thời thơ ấu theo Tứ lão gia chuyển miếu thu gom Dạ minh sa, một con dơi to như chiếc quạt tròn lướt giữa các xà, đôi cánh thịt trong suốt phồng lên của nó, tựa như một cầu vồng, tựa như một bóng ma. Phân nó thải ra to như hạt khiếm thực, Tứ lão gia nhặt từng hạt một, coi như trân bảo. Tứ lão gia, lúc đó ông nói với cháu, Dạ minh sa hạt lớn như thế này trên đời hiếm thấy, mỗi hạt đều giá trị như hạt đậu vàng mười... Hồi đó tượng thần châu chấu khổng lồ vẫn tồn tại nguyên vẹn mà, chỉ là màu sắc ảm đạm, tất cả sự tươi sáng đều bị mờ nhạt trong một mảng khói bụi cũ kỹ... Theo luồng sáng mạnh mẽ trên chóp mũi Tứ lão gia, tôi nhìn thấy vị thần chính trong Bát Lạp miếu đã tàn khuyết không trọn vẹn, giống như con châu chấu nướng chín trong lửa dữ, xúc tu, cánh, chân tay mất sạch, chỉ còn lại một cái bụng đen sì. Thứ mà Tứ lão gia đang quỳ lạy chính là cái bụng bùn của thần châu chấu như vậy. Phía tây, đàn châu chấu nhảy di cư đã ùa vào thôn, gà dưới dâu và lừa ngoài tường đều kinh sợ bất an, lông gà dựng đứng, mông lừa run rẩy, dù chỉ là loài côn trùng, chỉ cần kết thành đàn, cũng khiến vật khổng lồ phải kinh hãi. Chiến sĩ Giải phóng quân và nhân viên nghiên cứu châu chấu đuổi theo đàn châu chấu ùa vào thôn, trong cơn gió tây nam khô hanh trôi nổi mùi tanh ẩm ướt phát ra từ bụng những con châu chấu bị đánh chết giẫm chết.

Cửu lão mụ nói: "Tứ lão tổ tông, đứng dậy đi, châu chấu vào thôn rồi!"

Tứ lão gia quỳ không nhúc nhích, tôi và Cửu lão mụ đỡ lấy hai cánh tay ông, cố gắng kéo ông dậy. Ánh linh quang trên chóp mũi Tứ lão gia tan biến, ông ngoái đầu nhìn, nhìn thấy mặt tôi, tức thì miệng méo mắt lệch, một tiếng khóc thét từ trong cái cổ dài mảnh của ông trào ra, xông qua cổ họng bị khóa chặt và đôi môi tím tái mất đi độ đàn hồi của ông:

"Tạp chủng... ác quỷ... yêu tinh..."

Tôi lập tức hiểu rõ Tứ lão gia phạm phải căn bệnh gì. Ông quỳ trước Bát Lạp miếu không phải quỳ lạy châu chấu, ông có lẽ đang sám hối tội lỗi của chính mình chăng.

"Tứ lão gia, đứng dậy đi, về nhà thôi, châu chấu vào thôn rồi."

"Tạp chủng... ác quỷ... yêu tinh..." Tứ lão gia lẩm bẩm, không dám nhìn mặt tôi, tôi cảm thấy cánh tay khô như củi của ông trong tay tôi run rẩy, cơ thể ông dốc sức nghiêng về phía Cửu lão gia, làm Cửu lão mụ bước chân lảo đảo.

"Lạnh... lạnh... ngày đỏ rực như lửa thiêu", Tứ lão gia lại nói lạnh, nói lạnh là cảm thấy lạnh, là trong lòng ông lạnh, tôi biết Tứ lão gia không còn sống được bao lâu nữa.

Châu chấu nhảy che kín con phố, dường như không phải châu chấu đang chuyển động mà là con phố đang vặn vẹo. Giải phóng quân truy quét châu chấu xông xáo khắp con phố, nhân viên nghiên cứu châu chấu tranh nhau chụp lại cảnh tượng kỳ lạ châu chấu di cư, họ kinh ngạc kêu lên, tôi cảm thấy tiếc cho sự nông cạn của họ, nạn châu chấu năm mươi năm trước mới xứng đáng là nạn châu chấu chứ! Giống người thoái hóa, giống châu chấu cũng thoái hóa.

"Tứ lão gia, ông đừng sợ, đừng ân hận, đàn ông trên Trái Đất phần lớn đều từng làm chuyện tà dâm giết người, ông là một nông dân lớn lên nơi đồng không mông quạnh, ông làm những chuyện này đúng vào thời buổi binh đao loạn lạc, thời đại vô pháp vô thiên người giữ luật đều không phải người tốt, ông không cần để tâm. So sánh mà nói, Tứ lão gia, cháu nên dựng cho ông một cái cổng lớn mười mét! Về nhà thôi, Tứ lão gia, ông cứ yên tâm, cháu là cháu nội đích tôn của ông, chuyện của ông coi như mục rữa trong bụng cháu, cháu không nói với ai hết. Tứ lão gia ông đừng ân hận, ông yêu cô vợ trẻ áo đỏ nên mới bỏ Tứ lão mụ, ông giết người là vì muốn mở đường cho tình yêu, so sánh mà nói, ông nên được coi là người có nhân cách cao thượng! Tứ lão gia, sau khi cháu khuyên giải một hồi như thế này, trong lòng ông có phải đã thông suốt hơn lúc nãy một chút không? Ông vẫn cảm thấy lạnh? Tứ lão gia, ông ngẩng đầu nhìn trời xem xanh biết bao, xanh như nước biển vậy; mặt trời sáng biết bao, sáng như đá quý vậy; châu chấu đều vào thôn rồi, trên đồng cỏ chẳng còn gì nữa, một vùng đất trắng xóa thật sạch sẽ; ông có phải muốn ra đồng cỏ đi ị không? Cháu có thể đi cùng ông, bao nhiêu năm rồi cháu không ngửi thấy mùi thanh mát như dầu bạc hà bốc ra từ phân của ông. Giải phóng quân người này dũng cảm hơn người kia, trên tay trên mặt họ đều dính đầy máu xanh biếc của lũ châu chấu; con lừa cái ngoài tường sắp bị châu chấu đè chết rồi, nó có quan hệ huyết thống gì với con lừa ông từng cưỡi khi hành nghề y không? Dáng vẻ của chúng có hơi giống không? Trong đội hành hình con lừa xinh đẹp từng yêu đương với 'Đại Linh Đang' bị roi vọt, ông có phải là một tay chân đắc lực không? Ông khi đó khí huyết phương cương, thể phách tráng kiện, roi da bò tám sợi vung vẩy trong tay ông, tựa như rắn sắt bay lượn, tiếng kêu quái dị rít lên khiến màng nhĩ mỗi người xem đều run rẩy, ông cũng là lòng dạ độc ác, một roi một vết máu, đến thân xác sắt thép cũng bị ông đánh vỡ nát, Tứ lão gia của cháu! Người, thực ra đều gần giống như súc vật, súc vật xấu nhất cũng không xấu bằng người, có đúng không? Tứ lão gia, ông vẫn cảm thấy lạnh sao? Có phải đang lên cơn sốt rét không? Trong đầm lầy đỏ có cỏ Thường Sơn chuyên trị sốt rét, có cần cháu đi hái một nắm không? Nấu chút thuốc thang cho ông uống. Cảm giác lên cơn sốt rét rất không dễ chịu, phúc cháu nội đáng hưởng chưa hưởng được, tội đáng chịu thì chịu đủ cả rồi. Lên cơn sốt rét, tiêu chảy, đau bụng dữ dội, nghẹn cổ, nhọt nước vàng, viêm màng não, thiên đầu thống, vảy nến, áp-xe sát xương, viêm tuyến mang tai, khí thũng phổi, loét dạ dày... những món ngon vật lạ này đều đang chờ chúng ta thưởng thức, nhiều món ngon đều đã thử qua, chỉ có mùi vị sốt rét là nhiều nhất! Thật đúng là: lạnh đến như nằm trên băng, nóng đến như ngồi trong lồng hấp, run đến run cả răng, đau đến đau tận trời cao, như lạnh đi nóng lại sống dở chết dở thật khó chịu. Nhớ năm đó cháu lên cơn sốt rét mặt vàng như giấy, đứng cũng không vững, giống như một nhành cỏ khô, là ông không quản muỗi cắn, từ đầm lầy đỏ hái về một nắm cỏ Thường Sơn, chữa khỏi bệnh cho cháu, cứu cháu một mạng. Cứu một mạng người, hơn xây tòa tháp bảy tầng! Ông vì hái thuốc, bị hà mã trong đầm lầy cắn một cái, bị ngựa vằn trong lau sậy đá một cú, có bao nhiêu lần suýt nữa ngã xuống bùn đỏ mà chết đuối, cả đời ông cứu người giúp đời, thực hành chủ nghĩa nhân đạo cách mạng, làm việc thiện xa hơn làm việc ác, ông hoàn toàn có thể sống một cách đường hoàng, lương tâm không cần phải bất an. Ông bây giờ vẫn lạnh như vậy sao? Tốt quá, không lạnh là tốt rồi. 'Thường Sơn' không phải cỏ? Đúng, cháu lúc đó bị sốt rét hành hạ đến mê sảng, trước mắt thường xuyên xuất hiện ảo giác giả. 'Thường Sơn' là cây bụi rụng lá, lá hình mũi mác, hoa vàng xanh, kết quả nang, rễ và lá dùng làm thuốc, chủ trị sốt rét. Tứ lão gia, cháu biết ông sống đúng là một cuốn 'Bản thảo cương mục', tuy nhiên, ông dùng cối sắt nghiền nát châu chấu vo thành 'Bách linh hoàn' to bằng hạt ngô đồng bán đi, lừa được hàng vạn tiền vàng, việc này quả thực là quá thất đức! ... Tứ lão gia, sao ông lại run thành một quả trứng rồi? Ông đừng run, cháu nghe thấy khung xương của ông kêu răng rắc như chiếc máy dệt cũ nát, run thêm nữa là tan tành ra thành từng mảnh, chia năm xẻ bảy đấy! Nói một ngàn đạo một vạn, chúng cháu vẫn hy vọng ông có thể sống thêm vài năm."

Tôi và Cửu lão mụ tạm thời đặt Tứ lão gia đang run rẩy tan tác bên cạnh hàng rào đen bằng củ khởi hôi, để mặt trời nóng rực chiếu rọi trái tim lạnh lẽo của ông, để gai củ khởi xanh biếc châm cứu cái đầu ngoan cố không chịu thay đổi của ông, để ánh sáng trên chóp mũi ông một lần nữa bắn vào trong Bát Lạp miếu, chiếu sáng tàn hài của thần châu chấu và bức tường miếu bẩn thỉu, để mạng nhện dính đầy bụi đất run rẩy trong ánh sáng, để bốn con dơi to lớn bay lượn trên dưới trong ánh sáng. Không gian trong miếu chật hẹp, dơi nhẹ tựa lụa mềm, bay lượnTiêu sái xinh đẹp, du dư, vĩnh viễn không xảy ra va chạm và ma sát... Tôi không nhớ rõ kính râm rơi xuống bụi nóng trên đường phố từ lúc nào nữa, phân châu chấu phủ kín tròng kính và gọng kính... Cảm ơn người, Thượng đế nhân từ làm điều ác của tôi, tôi hận không thể lột sống bộ da thỏ mọc lông trắng mềm mại của người... Tứ lão gia, ông sắp chết rồi sao? Ông cuộn tròn như một con chó già trong bóng tối của cây củ khởi hôi, vẻ uy nghiêm chủ trì đại lễ tế châu chấu năm xưa đâu rồi? Hoa đẹp không nở mãi, cảnh đẹp không còn lâu, ngàn dặm dựng rạp lớn, không có bữa tiệc nào không tàn, nghĩ đến thật khiến người ta đau lòng! Tứ lão gia, hồi đó ông mặc áo dài khoác áo khoác ngoài, chân đi giày vải xanh đế phấn, tay bưng một chiếc tước đồng ba chân, giơ cao chén rượu lên——