Cai thầu nói hắn thấy Tứ lão gia nhai cỏ tranh trông giống hệt một con châu chấu, người trong gia tộc ăn cỏ này trên mặt đều mang theo biểu cảm tựa như loài châu chấu.
Tứ lão gia không biết nên phản đối hay tán đồng câu nói này của cai thầu, cai thầu mời Tứ lão gia vào trong miếu xem tượng thần Bát Lạp đã đắp nặn thành hình. Tứ lão gia theo cai thầu bước qua cổng miếu sơn đỏ thắm, một con châu chấu khổng lồ nằm ngang trên một bệ gạch cao. Tứ lão gia bất giác lùi lại một bước, trong lòng ông, nỗi kính sợ đối với loài châu chấu lại trỗi dậy.
Hai người thợ đắp tượng đất sét đang tô màu cho tượng thần châu chấu, có lẽ vì cân nhắc về mặt thẩm mỹ, con châu chấu này có hình dáng tương tự với loài châu chấu đang hoành hành ngoài đồng ruộng, nhưng màu sắc lại khác. Trên một tấm ván gỗ trước tượng châu chấu, nằm la liệt xác của vài chục con châu chấu. Đồng loại của chúng đang gặm nhấm mọi thứ có thể gặm nhấm được ở khắp các cánh đồng, bãi cỏ hoang, đầm lầy của Đông Bắc Hương Cao Mật, còn chúng thì lại bị chặt đầu, mổ bụng, gãy chân, bị phanh thây trên tấm ván gỗ. Tứ lão gia nảy sinh lòng thù địch sâu sắc với hai người thợ đắp tượng, ông quan sát họ: một lão già da vàng, hơn sáu mươi tuổi, gầy trơ xương, trông khá giống một con gà trống rụng lông; người kia là một cậu bé da vàng, cũng gầy trơ xương, khoảng mười ba mười bốn tuổi, trông giống một con gà trống choai chưa đủ lông. Trên mặt họ bắn đầy những chấm màu, ánh mắt hung ác xảo quyệt, cái miệng nhọn hoắt cho thấy họ không phải con người, Tứ lão gia cho rằng rất có thể họ là hai con gà trống thành tinh, họ không phải tới để xây miếu, họ tới để ăn châu chấu! Đống châu chấu trên tấm ván gỗ chính là phần họ ăn thừa. Tứ lão gia còn nhìn thấy trong đống châu chấu chết ấy, có một con còn sống đang đứng thẳng, nó cố sức đạp hai cái chân sau cường tráng, nhưng không nhảy nổi, một cây kim lớn gỉ sét xuyên qua cổ nó, ghim chặt nó trên tấm ván gỗ.
Tứ lão gia giận dữ trừng mắt nhìn hai người thợ đang tô màu cho bức tượng, họ hoàn toàn không hay biết. Người thợ nhỏ dùng một chiếc bàn chải lông thô nhúng màu tô lên cánh con châu chấu. Lão thợ dùng một chiếc bút lông nhỏ chấm màu vẽ lên mắt con châu chấu.
Tứ lão gia đi tới trước tấm ván gỗ, do dự một chút, rồi đưa tay rút cây kim sắt gỉ sét kia ra. Kim được rút ra khỏi tấm ván, nhưng con châu chấu vẫn còn dính trên kim.
Đây là một con châu chấu lớn, dài khoảng hai centimet. Hiện giờ trên đồng ruộng có hàng vạn con châu chấu như vậy, chúng mình đỏ nâu, đầu to, bụng nhỏ, cho thấy tiềm năng kinh người, lớn lên từng giây từng phút. Phía sau cổ chúng đeo hai lá cánh nhỏ bằng thịt dày cộm, trông như tã lót trên lưng phụ nữ Nhật Bản.
Con châu chấu chịu đựng cực hình đang giãy giụa trên kim, bụng nó co giật, miệng nhổ ra dịch xanh. Tứ lão gia cảm thấy buồn nôn trước cái bụng đầy thịt đang rục rịch kia của nó. Nó nỗ lực đạp đôi chân sau trong không trung, muốn tự giải thoát, muốn thoát khỏi cột nhục hình của loài người, từ miệng nó trào ra vài giọt dịch màu xanh đậm cuối cùng, đó là máu và nước mắt của châu chấu, là những tiết dịch của tình cảm phẫn nộ và đau khổ của loài châu chấu. Tứ lão gia bàng hoàng run rẩy véo lấy đầu con châu chấu, đôi mắt dài của nó như đang đảo tròn trên đầu ngón tay ông. Con châu chấu cúi thấp đầu, khớp cổ nở ra, lộ lớp màng nhầy trắng sữa. Nó cố sức đẩy hai chân sau về phía trước - lúc này nó muốn giải thoát nỗi đau trên đầu - chân sau của nó chạm vào ngón tay Tứ lão gia, tựa như người đuối nước bất chợt đạp phải đáy cứng dưới nước, nó đạp mạnh một cái, cổ và thân mình nó bất thình lình tách rời. Con châu chấu tựa như Chúa Jesus này đã anh dũng hy sinh. Ngọn lửa sinh mệnh của nó vẫn chưa tắt hẳn, thân mình nó treo lơ lửng trên một sợi phân dài màu đen bọc trong màng nhầy màu trắng, đầu nó bị kẹp giữa ngón trỏ và ngón cái của Tứ lão gia, hai chân sau của nó tuyệt vọng đạp trên thân thể đang treo lơ lửng kia.
Tứ lão gia vứt con châu chấu đi, cùng với cây kim vẫn còn cắm trên cổ nó, đứng sừng sững như một cọc gỗ. Ngón tay ông nhức ngứa, đó là kỷ vật mà những cái gai cứng trên chân châu chấu để lại cho ông.
Người thợ đắp tượng đã vẽ xong tượng vua châu chấu. Cai thầu chọc vào người Tứ lão gia đang ngẩn ngơ. Tứ lão gia như tỉnh mộng, nghe thấy giọng điệu âm dương quái khí của cai thầu: Tộc trưởng, ngài xem, có giống thứ đó không?
Hai người thợ lùi sang một bên, con châu chấu lớn rực rỡ chói lọi. Tứ lão gia gần như muốn quỳ xuống dập đầu trước vị thủ lĩnh thần trùng này.
Con châu chấu này dài một trăm bảy mươi centimet (dáng vẻ thanh mảnh), cao bốn mươi centimet, nằm phủ phục trên bệ thần xây bằng gạch xanh, quả nhiên là uy vũ hùng tráng, sống động như thật, tựa như bất cứ lúc nào cũng có thể tung mình nhảy vọt, xé toạc mái miếu bay lên bầu trời quang đãng vạn dặm. Hai nghệ nhân đắp thần châu chấu không hoàn toàn trung thành với đời thực, trong việc tô màu cho thần châu chấu, họ đặc biệt nhấn mạnh màu xanh, trong khi loài châu chấu đang gây loạn ngoài đồng ruộng đều là màu đỏ sẫm. Tứ lão gia nhớ tới lão tổ châu chấu có thể biến thành hình người trong giấc mộng của ông cũng là màu đỏ sẫm chứ không phải màu xanh. Đây là điểm duy nhất Tứ lão gia không hài lòng về bức tượng này.
Màu không đúng! Tứ lão gia nói.
Cai thầu nhìn hai người thợ.
Lão thợ nói: Đây là chúa châu chấu, không phải châu chấu nhỏ. Ví dụ như hoàng đế mặc hoàng bào, văn võ bá quan không thể mặc hoàng bào, châu chấu nhỏ màu đỏ sẫm, vua châu chấu cũng mặc màu đỏ sẫm thì làm sao phân biệt cao thấp sang hèn.
Tứ lão gia nghĩ lại, cảm thấy lão thợ nói rất có lý, vì vậy không còn so đo chuyện màu sắc nữa, mà đi vòng quanh thưởng ngoạn dáng vẻ đường hoàng của thần châu chấu.
Nó lấy màu xanh hành làm màu nền cơ thể, giữa trán có một đường vằn màu vàng mơ, trong màu vàng mơ xen lẫn những đốm đen nhỏ li ti. Đầu nó giống như một cái đe sắt dựng đứng, mắt giống như hai quả trứng ngỗng lớn. Lão thợ tô đôi mắt thần châu chấu thành màu cà phê, không biết dùng kỹ thuật gì, lão làm cho trong đôi mắt này có những đường vân sáng đứng thẳng. Râu thần châu chấu như hai chiếc lông đuôi chim trĩ, bay lượn phía trên đầu châu chấu, râu được tô màu trắng sữa, đầu râu tô màu đỏ rực. Tứ lão gia đặc biệt tán thưởng đôi chân sau cường tráng khỏe mạnh của nó, dựng đứng như những ngọn núi nhọn, to như cánh tay, sâu thẳm như màu cà tím, hai hàng gai cứng trên chân to như răng chó, trắng như bông tuyết. Hai cánh ngoài của vua châu chấu như hai chiếc đao cắt cỏ, cánh trong thì không thể thể hiện được.
Ngày cử hành lễ tế châu chấu, nhiệm vụ vinh quang hộ tống Tứ lão mụ, người bị hưu vì tội ngoại tình, về nhà mẹ đẻ rơi vào tay Cửu lão gia, người vốn nổi tiếng gan dạ. Sau bữa sáng, Cửu lão gia dắt con lừa gầy của Tứ lão gia ra, cầm cái chổi cũ quét phân và bùn đất trên mông lừa, rồi đặt lên lưng lừa một chiếc đệm vải thô màu xanh.
Cửu lão gia đi vào trong sân, đứng trước cửa sổ, mặt mày hớn hở nói: Tứ tẩu, đi thôi, nhân lúc sáng sớm mát mẻ mà lên đường.
Tứ lão mụ đáp một tiếng, mãi lâu sau vẫn không thấy bước ra.
Cửu lão gia nói: Đi thôi, đi thôi, lại không phải tân nương lên kiệu.
Tứ lão mụ khoan thai bước ra khỏi cửa phòng, làm Cửu lão gia trố mắt kinh ngạc, Cửu lão gia sau này nói Tứ lão gia là giống loài hèn hạ bẩm sinh, ông ta hoàn toàn không biết Tứ lão mụ trang điểm lên xinh đẹp đến mức nào. Tứ lão mụ trắng như miếng ngọc mỡ cừu, khuôn mặt như hoa phù dung dính sương, khi bà bị hưu chưa đầy ba mươi tuổi, dù từ chối ăn cỏ tranh nhưng hàm răng vẫn trắng như tuyết.
Bà ngẩng đầu ưỡn ngực bước đến trước mặt Cửu lão gia, bầu ngực ưỡn ra gần như chọc vào mắt Cửu lão gia. Cửu lão gia hoa mắt chóng mặt, liên tục lùi lại.
Lão Cửu, Tứ ca của chú đâu? Tứ lão mụ bình thản hỏi.
Cửu lão gia cứng họng nói: Tứ ca của... đệ... đi tế châu chấu rồi.
Chú đi tìm ông ấy về đây cho ta!
Tứ ca của đệ đi tế châu chấu rồi...
Chú đi gọi ông ấy, bảo là ta có chuyện muốn nói với ông ấy. Nếu ông ấy không đến, ta sẽ châm lửa đốt nhà.
Cửu lão gia hoảng hốt nói: Tứ tẩu, người đừng vội, đệ đi gọi huynh ấy ngay đây.
Tứ lão gia chỉ đạo mọi người bày tế lập đàn, chuẩn bị nghi thức tế châu chấu, lòng lại bận tâm việc trong nhà. Cửu lão gia vội vội vàng vàng chạy tới, ghé tai nói với ông vài câu, Tứ lão gia dặn Cửu lão gia đi trước.
Tứ lão gia vừa vào sân, đã thấy Tứ lão mụ ngồi trên một chiếc ghế đẩu vuông giữa sân, nhắm mắt, khuôn mặt tô son trát phấn đầy nắng. Ông hắng giọng một tiếng, Tứ lão mụ mở mắt ra, không nói gì, chỉ nở một nụ cười, hàm răng trắng như ngọc, đôi môi thơm ngát, rực rỡ chói lọi, tựa như nhân vật trong tranh.
Tứ lão gia thấy vết thương lòng nứt toác, suýt chút nữa ngã lộn nhào xuống đất.
Bà... sao bà vẫn chưa đi...
Tứ lão gia! Tứ lão mụ nói, tục ngữ có câu: vợ chồng một ngày trăm ngày ân, vợ chồng trăm ngày sâu như biển, tôi gả cho ông mười tám tuổi, đến nay đã mười một năm, tôi đi một đi không trở lại, chẳng lẽ ông ngay cả một câu cũng không có sao?
Bà muốn tôi nói gì? Tứ lão gia hung dữ nói, tay lại run rẩy.
Lão Tứ, Tứ lão mụ nói, ông làm thế này, thực chất là muốn mạng tôi, người phụ nữ bị hưu về nhà mẹ đẻ, ngay cả con chó cũng không bằng. Lão Tứ, lòng ông còn độc ác hơn sói, đến nước này, cái gì tôi cũng phải nói toạc ra, chuyện của ông với người đàn bà ở Lưu Sa Khẩu kia, tôi sớm đã biết; chuyện tôi với gã thợ hàn nồi kia, cũng là cái bẫy ông giăng ra. Đây gọi là "Chỉ cho quan đốt lửa, không cho dân thắp đèn". Lão Tứ, ông tuyệt tình tuyệt nghĩa, tôi có cưỡng cầu cũng vô vị, chẳng qua sắp đi rồi, lời gì cũng nên nói rõ ràng. Lão Tứ, ông chưa từng nghe qua sao? Hưu vợ trước phế hậu trình, về sau, ông sẽ không có ngày lành đâu, ông hủy hoại một người phụ nữ, sớm muộn gì ông cũng sẽ bị hủy hoại trong tay một người phụ nữ. Sau khi tôi chết, ma quỷ của tôi cũng sẽ không để ông yên!
Tứ lão gia cung kính lắng nghe, tựa như một học sinh nhỏ thành kính nghe sư phụ giáo huấn.
Hưu thư đâu? Tứ lão mụ hỏi, hưu thư ông viết cho tôi đâu?
Ở chỗ lão Cửu, tôi bảo nó đưa cho cha bà. Tứ lão gia nói.
Lão Cửu, đưa hưu thư cho ta! Tứ lão mụ nói.
Cửu lão gia nhìn Tứ lão gia một cái, trên mặt có vẻ khó xử. Tứ lão mụ di chuyển đôi chân nhỏ, tiến về phía Cửu lão gia từng bước như lún vào đất, cười lạnh một tiếng, nói: Gan của chú đâu rồi? Hè năm ngoái khi chú đến sờ ngực ta, chẳng phải gan to lắm sao? Còn muốn sờ nữa không? Tứ lão mụ ưỡn ngực về phía trước, trêu chọc Cửu lão gia, muốn sờ thì sờ, đừng ngại ngùng cũng đừng sợ hãi, Tứ ca của chú đã hưu ta rồi, ông ấy không có quyền quản ta nữa.
Cửu lão gia mặt mày xanh tím, há miệng líu lưỡi, không nói được câu nào.
Tứ lão mụ cong lưỡi, nhổ một bãi nước bọt chính xác vào miệng Cửu lão gia. Bà giật lấy cái gói nhỏ kẹp ở nách Cửu lão gia, giũ ra, đôi giày lớn của gã thợ hàn nồi rơi xuống đất, một tờ giấy tuyên vàng nằm trong tay Tứ lão mụ.
Mấy chục giọt nước mắt bất chợt trào ra từ mắt Tứ lão mụ, bắn tung tóe lên đôi má Tứ lão mụ đang trát đầy phấn, tờ hưu thư trong tay bà đang run lẩy bẩy, Tứ lão mụ mấy lần muốn mở tờ hưu thư ra, nhưng hưu thư đó cứ tự động cuộn lại, như muốn che giấu một bí mật đáng sợ.
Tứ lão mụ hai tay co quắp, xé nát tờ hưu thư thành từng mảnh, rồi vo thành hai nắm, nắm chặt trong hai lòng bàn tay. Ánh mắt bà vô cùng sáng, nước mắt bị làn da nóng bỏng làm khô cạn, vết nước mắt trên má giống như dấu vết để lại trên đất mặn sau những hạt mưa nặng hạt.
Lão Cửu, cổ họng Tứ lão mụ bị lửa đốt đến khản đặc, bà nói, chú đã ăn một bãi nước bọt của ta, năm ngoái chú ôm ta, sờ ta, hôn ta, chú thành thật nói với anh chú xem, miệng ta rốt cuộc có mùi gỉ đồng không?
Cửu lão gia khó nhọc nuốt một ngụm nước bọt; chép miệng, như đang hồi tưởng, cũng như đang nếm thử, hắn nói: Không có mùi, không có mùi gỉ đồng.
Tứ lão mụ ném nắm giấy trong tay vào mặt Tứ lão gia, mắng: Đồ lừa, lũ lừa chỉ biết ăn cỏ xanh các người! Sau đó giơ tay tát Tứ lão gia một cái, cái tát vô cùng hung tàn, tiếng kêu vô cùng giòn giã. Cổ Tứ lão gia vẹo sang một bên, trong miệng kêu rào rạo, như tiếng viên bi lăn trên mặt đất. Tứ lão mụ lại giơ tay tát tiếp, nhưng lúc này cánh tay bà đã tê mỏi, toàn thân sức lực như đã tiêu hao hết, đầu ngón tay bà lướt qua má Tứ lão gia rồi trượt xuống, lại lướt xuống chiếc áo dài vải xanh mà Tứ lão gia mới thay để cử hành đại lễ tế châu chấu, rồi vẽ một đường vòng cung trong không trung, thân hình Tứ lão mụ loạng choạng, nghiêng ngả ngã xuống. Cái tát thứ hai đánh đến kiệt sức, thực ra giống như một cái vuốt ve tuyệt vọng.
Cửu lão gia lớn tiếng kêu lên: Tứ ca, đừng hưu bà ấy nữa!
Tứ lão gia cơ mặt co giật, trong mắt bắn ra tia lửa màu xanh, ông như sói như hổ lao về phía Cửu lão gia, hai tay túm lấy cổ áo Cửu lão gia, đẩy tới đẩy lui, hận không thể xé Cửu lão gia thành từng mảnh. Trong lồng ngực Tứ lão gia vang lên tiếng kêu quái dị, trong cổ họng bị siết chặt của Cửu lão gia trào ra tiếng kêu ồ ồ, như tiếng kêu tuyệt vọng của con hải âu bay trên sóng dữ. Cửu lão gia bị siết đến hôn mê dùng chân đạp loạn vào chân Tứ lão gia, dùng tay xé cào lưng Tứ lão gia. Tứ lão gia trong lúc vội vàng nảy sinh mưu trí, dí miệng lên trán Cửu lão gia, cắn mạnh một cái, mấy chục dấu răng in hằn trên vầng trán nhẵn nhụi của Cửu lão gia, xếp thành một họa tiết hình bầu dục xinh đẹp.
Cửu lão gia kêu lên một tiếng thất thanh, ôm vầng trán máu thịt be bét, rút lui khỏi cuộc chiến.
Một giờ sau, Tứ lão gia xuất hiện tại đại lễ tế châu chấu; Cửu lão gia dắt con lừa, trên lưng lừa chở Tứ lão mụ, người đã khóc sưng cả mắt khi chia tay đám chị dâu em dâu cháu dâu, đang đi trên con đường đất hẹp ra khỏi làng về phía Đông.
Vừa rồi, Cửu lão mụ cao gầy, Ngũ lão mụ thấp béo, còn có bảy tám người vợ của các vãn bối gần chi, đứng vây quanh cây liễu trước cửa, nhìn Cửu lão gia đầu chảy máu đỡ Tứ lão mụ ăn vận chỉnh tề lên lưng lừa, Cửu lão mụ và Ngũ lão mụ sụt sùi khóc, những người vợ kia cũng theo các mẹ chồng mắt đỏ hoe. Cửu lão gia vứt hai chiếc giày lớn xâu bằng dây đay lúc đầu vốn là cố hết sức ném vào góc tường, nhưng Tứ lão mụ đích thân đi nhặt giày lên. Lúc đầu, Tứ lão gia đặt giày lên cổ lừa, chiếc bên trái, chiếc bên phải, con lừa cúi thấp đầu, dường như bị nỗi nhục làm cong cả cổ. Tứ lão mụ bước lên lưng lừa, có lẽ vì hai chiếc giày lớn va đập vào đầu gối bà, có lẽ vì muốn giảm bớt gánh nặng cho con lừa, bà cúi người tháo đôi giày lớn trên cổ lừa xuống, treo trên cổ mình, hai chiếc giày lớn đó nằm trên bộ ngực đầy đặn của bà như hai tấm huy chương vinh quang. Lúc này, bà đột ngột quay người lại, đối diện với những người phụ nữ nước mắt lưng tròng đứng dưới gốc liễu, vẫy vẫy tay, nở một nụ cười kiêu hãnh như hoa cúc mùa thu, giọt lệ đọng trên khuôn mặt tươi cười của bà, tựa như những hạt nước trong veo rắc trên cánh hoa cúc. Tứ lão mụ quay đầu trên lưng lừa, nhìn thấu lòng dạ một đám phụ nữ, bao nhiêu năm trôi qua, người mẹ lúc bấy giờ là nàng dâu nhỏ nay đã là bà lão vẫn nhớ rõ khoảnh khắc cảm động đó, mẹ tôi kể lại thước phim này lần thứ chín trăm chín mươi chín, vẫn nước mắt lưng tròng, giọng điệu lộ rõ sự khâm phục và kính yêu đối với Tứ lão mụ.
Nếu men theo bờ sông rợp bóng hòe mà đi về phía Đông, Cửu lão gia và Tứ lão mụ hoàn toàn có thể như hai con cá nhỏ thuận dòng sông trôi xuống phía Đông mà đi vào vùng hoang dã châu chấu hoành hành, không bị ai phát hiện, nhưng đúng khoảnh khắc Cửu lão gia vừa dắt lừa lên bờ sông, tức là lúc Tứ lão mụ cưỡi trên lưng lừa cổ đeo giày phấn mặt đọng lệ quay đầu vẫy tay từ biệt các chị dâu em dâu cháu dâu, con lừa có tư tưởng sâu sắc tính tình quật cường đó bỗng nhiên giật đứt dây thừng trong tay Cửu lão gia, chạy xéo xuống bờ sông, lao về phía Nam, chạy dọc theo ngõ nhỏ, vểnh đuôi lên, sự hưng phấn chưa từng có mà nó thể hiện ra đã làm đám người mẹ tôi đang đứng dưới gốc liễu ngẩn ngơ. Tứ lão mụ trên lưng lừa nhún nhảy, lưng thẳng tắp, không hề có chút sợ hãi nào, tựa như một kỵ sĩ đã qua huấn luyện lâu năm.
Chặn nó lại! Cửu lão gia kêu lớn.
Cửu lão mụ gan nhất, bà nhảy vào giữa ngõ, định chặn con lừa, con lừa nhe răng trợn mắt, hí vang về phía Cửu lão mụ, dường như muốn cắn toạc bụng bà. Cửu lão mụ theo bản năng tránh né, con lừa lao vút qua, Cửu lão mụ chết lặng, không phải con lừa làm bà sợ ngất, mà là khuôn mặt Quan Thế Âm Bồ Tát của Tứ lão mụ trên lưng lừa, màu sắc bí ẩn khó hiểu tỏa ra từ khuôn mặt đó đã làm cho Cửu lão mụ, người đàn bà nhanh mồm nhanh miệng này, choáng váng.
Trong quá trình con lừa chạy, hai chiếc giày lớn khẽ vỗ vào bộ ngực Tứ lão mụ, tấm lưng gầy guộc của con lừa cọ xát vào mông và đùi trong của Tứ lão mụ. Mấy chục năm nay, khi mẹ tôi và các bà giải thích một cách bí ẩn về màu sắc bí ẩn xuất hiện trên mặt Tứ lão mụ khi lừa chạy qua ngõ, tôi cơ bản giữ thái độ hoài nghi. Mẹ tôi và các bà cho rằng, khoảnh khắc Tứ lão mụ vẫy tay từ biệt trên lưng lừa, thực ra đã đăng tiên, nên người cưỡi trên lưng lừa không còn là Tứ lão mụ mà là một tiên cô. Đã là tiên cô, thì hoàn toàn không cần phải lén lút trốn chạy khỏi bờ sông như một người vợ lăng loàn bị hưu, mà hoàn toàn cần phải đường đường chính chính đi dọc theo con phố ra khỏi làng, ai nhìn thấy bà là phúc của người đó, ai không nhìn thấy bà là điều đáng tiếc cả đời. Mẹ tôi và các bà để chứng minh nhận định này, đưa ra mấy bằng chứng: Thứ nhất, Tứ lão mụ từ nhỏ không bước chân ra khỏi cửa, cưỡi lừa là lần đầu tiên, con lừa chạy điên cuồng như vậy, bà lại vững như núi, không hề lay động, đây không phải là việc một người phụ nữ có thể làm được; Thứ hai, trên mặt Tứ lão mụ tỏa ra ánh sáng rực rỡ, mạnh hơn cả ánh mặt trời, làm cho Cửu lão mụ choáng váng ngay lập tức, người phàm bình thường khó mà nhìn thấy loại ánh sáng này trên mặt; Thứ ba, theo hồi ức của những người có mặt lúc đó, khi con lừa chở Tứ lão mụ chạy qua trước mắt họ, họ đều ngửi thấy một mùi hương lạ, thơm nức mũi. Mẹ tôi nói đó là hương hoa lan, Cửu lão mụ nói: Không đúng, tuyệt đối không phải hương hoa lan, là hương hoa quế! Ngũ lão mụ do dự nói: Giống như hương phấn bôi mặt. Thập tứ thẩm cứng miệng nói là mùi hoa nhài. Mỗi người một ý, mùi vị mỗi người cảm nhận được đều khác với người khác. Một mùi hương mà lại có thành phần phong phú như vậy, có thể thấy cũng không phải mùi hương của chốn nhân gian. Bằng chứng thứ tư không hoàn toàn xác thực, bằng chứng về âm nhạc này chỉ có một mình Cửu lão mụ dám đưa ra câu trả lời khẳng định, mẹ tôi và các bà nghi ngờ âm nhạc Cửu lão mụ nghe được là bay đến từ miếu Bát Lạp đầu làng phía Đông, vì khoảnh khắc Tứ lão mụ cưỡi lừa chạy qua ngõ chính là lúc đại lễ tế châu chấu bắt đầu, đội nhạc công Tứ lão gia thuê thổi lên những khúc nhạc cổ. Hôm đó thổi đúng là gió Đông Nam.
Tóm lại một câu, Tứ lão mụ là một nhân vật trong số những người quá cố của gia tộc được phủ lên một màu sắc bí ẩn, tôi hoài nghi tính chân thực của quá trình này, tôi lại tin vào tinh thần cầu thị của các bà mẹ, bao nhiêu nữ trưởng bối đức cao vọng trọng như vậy, chẳng lẽ lại vô duyên vô cớ tập thể sáng tạo ra một thần thoại? Huống hồ thần thoại cũng không phải là thứ không gốc rễ không nguồn cội, nó cũng phải có một chút căn cứ sự thật; hơn nữa, chuyện Tứ lão mụ cưỡi lừa chạy qua ngõ mới trôi qua năm mươi năm, mẹ tôi và các bà đều là người chứng kiến tận mắt, lúc họ kể về chuyện này biểu cảm trên mặt đều chân thành và nghiêm túc như trẻ thơ, quá trình họ thuật lại chuyện này đạt đến độ trang nghiêm khá cao, là một quá trình thuật lại trang nghiêm, tôi không có quá nhiều lý do để phủ định tính chân thực của việc này.
Tất nhiên, vì sự tôn trọng đối với người đã khuất, vì sự đồng cảm đối với số phận bi thảm của Tứ lão mụ, vì một loại tình cảm "thỏ chết cáo đau", mẹ tôi và các bà đã tiến hành một chút gia công nghệ thuật đối với sự việc. Nhiệm vụ đặt ra trước mắt tôi là loại bỏ những vòng hoa đính kèm trên sự thật, nắm lấy bản chất của sự việc. Thứ nhất, con lừa giật đứt dây cương chạy xéo xuống bờ sông là không thể nghi ngờ; Thứ hai, Tứ lão mụ ngồi vững vàng trên con lừa đang chạy, trên mặt tỏa ra một loại biểu cảm kỳ lạ cũng không thể là giả tạo.
Con lừa bị kéo lên bờ sông lại chạy xuống bờ sông, là vì bờ sông quá hẹp, nước sông quá trong, con lừa nhỏ bị chóng mặt; Tứ lão mụ ngồi vững trên lưng lừa không bị ngã là vì tiểu não bà chức năng kiện toàn, có một loại khả năng thăng bằng vượt xa người thường. Điểm duy nhất khó hiểu là, tại sao trên mặt Tứ lão mụ lại xuất hiện một loại biểu cảm giống như thiên thần. Tôi cứ nhắm mắt lại là có thể nhìn thấy biểu cảm trên mặt Tứ lão mụ khi cưỡi trên con lừa đang chạy: cuồng dã mê loạn, hạnh phúc mỹ mãn. Tôi không thể không thừa nhận, biểu cảm trên mặt Tứ lão mụ có liên quan trực tiếp đến sự kích thích tình dục. Giải thích này tôi không muốn nói với mẹ tôi và các bà, nhưng cơ bản là thành lập. Dựa theo tư liệu liên quan, tôi biết phụ nữ khi đau khổ tột cùng thì nhạy cảm nhất với kích thích tình dục, phản ứng mãnh liệt nhất. Con lừa phi nước đại, cái lưng gầy guộc của lừa không ngừng cọ xát và va chạm vào đùi và mông Tứ lão mụ, hai chiếc giày lớn không ngừng khẽ vỗ vào bộ ngực cao vút của Tứ lão mụ. Những nơi bị lưng lừa cọ xát và va chạm, những nơi bị đôi giày lớn khẽ vỗ, đều là vùng nhạy cảm tình dục của Tứ lão mụ, Tứ lão mụ vì bị hưu mà đau khổ tột cùng, đột nhiên nhận được kích thích mãnh liệt từ mấy bộ phận, dục vọng bị đè nén của bà, những cảm xúc đau khổ phức tạp của bà, trong nửa phút bùng nổ mạnh mẽ, cho nên nói bà khoảnh khắc đó siêu phàm thoát tục bước vào một cảnh giới tiên nhân không phải là quá cường điệu.
Con lừa chạy ra đường lớn, liền thong dong đi lại, khôi phục lại bộ mặt ủ rũ ngày này qua ngày khác mấy chục năm của nó, dây cương kéo dưới cổ nó, tựa như một con rắn sống. Cửu lão gia thở hổn hển đuổi theo con lừa, cúi người túm lấy dây cương, rồi nắm chặt nắm đấm, đấm mạnh một cú vào mông con lừa, con lừa không hề có phản ứng.
Cửu lão gia kéo dây cương, muốn bắt con lừa quay lại, trở lại bờ sông, men theo con đường nhỏ trên bờ sông rợp bóng hòe, lặng lẽ trốn khỏi làng. Cửu lão gia là có ý tốt, là nghĩ cho thể diện của Tứ lão mụ, lòng tốt của hắn không được đền đáp, đúng lúc hắn đang toàn lực kéo con lừa cứng đầu quỷ quyệt đó, Tứ lão mụ nhấc chân, chiếc chân nhọn đang xỏ trong chiếc giày thêu cứng đờ đá một cú nhanh gọn lẹ vào ấn đường tối tăm của Cửu lão gia. Cửu lão gia trong mắt sao bay, trong hai tai tiếng nhạc chuông vang dội, thân hình lảo đảo mấy cái, suýt chút nữa ngã sấp xuống đất. Cửu lão gia chịu thiệt ở chỗ không biết quan sát sắc mặt, nếu ông ta sớm ngẩng đầu nhìn Tứ lão mụ đoan trang ngồi trên lưng lừa như Bồ Tát ngồi trên đài sen cao quý trang nhã thơm nức mũi, thì đã không phải chịu đòn đánh úp. Cửu lão gia đến chết cũng không tin là Tứ lão mụ tung một cước đá trúng ấn đường mình, vì sau khi cơn chóng mặt của ông biến mất, ông nhìn thấy Tứ lão mụ trên lưng lừa mắt nhắm mắt mở, mặt mang một vẻ mệt mỏi pha trộn giữa vui buồn giận hờn, hơn nữa Tứ lão mụ không nói nửa câu. Cửu lão gia cho rằng đây là đòn giáng của trời đối với ông, vì vậy con lừa cũng trở thành vật linh có thể đối thoại với thần ma, Cửu lão gia không dám trái ý nó, đành phải nơm nớp lo sợ, cẩn thận từng li từng tí dắt sợi dây cương liên kết với cái đầu thông tuệ của con lừa, theo con lừa, cúi lưng cong eo, dưới vòng tròn nửa hình tròn dấu răng tươi đỏ giữa trán lại còn xanh xanh để lại vết tích do mũi chân cứng của Tứ lão mụ đá ra, lảo đảo đi về phía Đông...
...Tôi đi theo Cửu lão gia đang dắt con lừa chở Tứ lão mụ đi trên con đường làng của chúng tôi năm mươi năm trước. Mặt trời như pha lê di chuyển chậm chạp trên bầu trời xanh biếc, trên đường phố ánh vàng mịt mù, bao trùm lấy mấy con gà trống đang giở trò lưu manh dưới bóng cây dâu tây mệt mỏi, lông gà trống lộng lẫy, lông gà mái xù xì... Năm bị nạn châu chấu, tại sao không mở một trang trại nuôi gà nhỉ? Mối quan hệ giữa gà và châu chấu chẳng lẽ không thân mật gắn bó như quan hệ giữa gấu trúc và tre, giun đất và bùn đất sao? - Tôi chính là đã hỏi Cửu lão mụ cao gầy như vậy. Cửu lão mụ liếc mắt - tôi bỗng nhiên nhớ ra, Cửu lão mụ bị lác, tròng đen đen đến mức làm người ta cảm thấy có phần giả tạo, nghi ngờ mắt bà là quả bóng thủy tinh nhuộm mực tàu - chế giễu tôi: Đứa cháu đích tôn biết đọc sách, cháu đúng là học sách vào trong hậu môn rồi, chó má cũng không thông, đúng là đồ khốn, cháu là quả trứng gà hai lòng đỏ rơi vào hồ dán - đồ đại ngốc! Thịt lợn ngon, cho cháu ăn liền một tháng, cháu còn ăn không? Cháu ăn ngấy thịt lợn thì lại muốn ăn thịt dê, ăn trong bát lại ngó ngoài bát, đàn ông các cháu đều giống nhau! Đừng nhìn mặt cháu nhẵn thín như trứng bò chưa thiến, đầy miệng văn vẻ chua loét giả tạo, sợ rằng cũng là một bụng toàn nước bẩn! Giống hệt như Tứ lão gia nhà cháu ấy, ông ta bây giờ già rồi, hiền rồi, lúc trẻ, ngay cả chị dâu mình cũng không tha - thực ra, Cửu lão gia đang cầm lồng chim bằng đồng nuôi con cú mèo đi lang thang trên bãi cỏ, tôi và Cửu lão mụ đứng trên con đường đất của quá khứ, hiện tại, có lẽ là tương lai, nhìn xa xa Cửu lão gia đang du đãng dưới ánh nắng rực rỡ. Tôi không nói rõ được tại sao ánh nắng hôm ấy lại lấp lánh tia lạnh như kiếm, Cửu lão gia, người vốn dĩ mỗi khi dắt chim đi dạo tất phải hát lên những khúc ca khó hiểu, tại sao lại nghẹn họng. Cửu lão gia hành động vụng về chất phác như một loài vượn người ban đầu có thể đi thẳng. Tôi đoán trước ánh sáng thấu suốt ông nhất định không dám mở mắt, nên dáng đi của ông lảo đảo, loạng choạng, vấp ngã, thần thánh lại trang nghiêm, cụ thể lại trừu tượng, tựa như một đoạn nhạc hoang mang, giống như một cục phân thần thánh, cục phân này định mệnh trở thành hóa thạch... Trong màu bạc bao bọc lấy Cửu lão gia - đường chân trời nhảy múa bất định - con châu chấu đỏ xuất hiện lần thứ ba trong lịch sử cận đại Đông Bắc Hương Cao Mật đã lớn bằng cỡ viên đạn súng kíp; hơn nữa, cũng như viên đạn cứng và thẳng, bắn từ khắp bốn phương tám hướng về phía Cửu lão gia đang được bao bọc trong vòng ánh sáng rực rỡ. Cửu lão gia khoa trương vung vẩy cánh tay - chiếc lồng chim cùng với con cú mèo đang tập nói - cùng vẽ ra những ký hiệu màu đồng dần dần vươn về phía trước, lặp đi lặp lại theo chu kỳ. Tiếng kèn là quân kèn tiếng quân kèn lanh lảnh, tôi tuy không nhìn thấy quân kèn được người thổi kèn của Đại đội 3 Quân Giải phóng thổi lên như thế nào, nhưng tôi nhanh chóng nhớ tới Sa Ngọc Long, người thổi kèn mười tám tuổi của Trung đoàn 3 Độc lập, đã áp đôi môi dán đầy băng dính vào cái miệng kèn nhỏ xinh hình hoa bìm bìm được cắt tỉa. Khuôn mặt cậu trong chốc lát nghẹn lại như gan lợn, chiến sĩ nghịch ngợm hét lên: Lão Sa, cẩn thận chút, đừng để nổ cả não ra! Lão Sa cười, phụt một tiếng, xì hơi, tiếng quân kèn kêu lên một tiếng khó nghe, ngắn ngủi như vậy, chúng tôi đều cười. Chính trị viên gầm lên giận dữ: Số bảy, xuất đội! Tôi ngơ ngác chạy ra khỏi đội ngũ, đứng khép nép. Chính trị viên nhìn lạnh như dùi, đâm vào dây thần kinh của tôi. Chính trị viên nói cháu nói bậy gì đó? Tôi nói cháu không nói gì cả! - Cháu không phải nói lão Sa nổ cả não ra sao? - Cháu không nói - Thế cháu xuất đội làm gì? - Ngài bảo số bảy xuất đội mà! - Cháu là số bảy à? - Dạ đúng - Cháu nhập đội đi... tối tối ta tính sổ với cháu, chính trị viên lạnh lùng nói với tôi. Tôi lúc đó cảm thấy một luồng khí lạnh từ cổ họng chạy thẳng xuống hậu môn! Vì lúc đó tôi ngộ độc thực phẩm, không lâu trước đó tôi ngộ độc thực phẩm phải nằm viện khu thủ bị, y tá Ngưu Diễm Phương châm kim vào tĩnh mạch tôi như khâu đế giày, đau đến mức tôi không khóc, cô ấy mồ hôi đầy mặt lúng túng lắm, tôi nói châm đi, tiểu Ngưu! Để nâng cao kỹ thuật cho cô, tôi tình nguyện làm vật thí nghiệm cho cô. Mắt tiểu Ngưu rưng rưng. Mắt cô ấy xanh biếc như mắt con bê con, tôi thường nhìn thấy hình bóng lông mi của cô ấy từ trong mắt cô ấy, như một hàng cột điện. Tiểu Ngưu đối với tôi khá tốt, tôi mong cô ấy tiêm cho tôi, châm càng nhiều càng tốt, tôi bị cô ấy dùng một cây kim khoét vào mạch máu, trong lòng hạnh phúc vô cùng, tôi nói Ngưu... sau đó tôi sắp xuất viện, tôi nói, chúng ta có thể thư từ cho nhau không? Sau đó chúng tôi thư từ qua lại, yêu nhau. Chẳng lẽ chính trị viên biết rồi? Lão Sa chu môi lại như một cái hậu môn xinh đẹp, chạm vào cái miệng kèn đẹp đẽ, cứng rắn, môi cậu ta lại dày và khô đến thế! Dán băng dính mà còn rỉ máu, thật sự quá tàn nhẫn. Khuôn mặt cậu ta lại tím ngắt, từ trong kèn phát ra một tiếng kêu ngắn ngủi trầm đục - không phải tôi sỉ nhục chiến hữu, quả thực giống tiếng đánh rắm - ngay sau đó liền lưu loát hẳn lên, giống như khí ga đang lưu thông vui vẻ trong đường ruột. Chúng tôi lúc mới làm lính, đại đội trưởng dạy chúng tôi phân biệt tiếng kèn, quân kèn không chỉ có thể thổi ra tín hiệu tắt đèn, thức dậy, tập hợp, tập hợp khẩn cấp, xung phong, rút lui, điều người, mà còn có thể thổi những bài hát tuyệt vời. Ai, nghĩ đến lúc mới đi lính, thật không dễ dàng, mùa đông giá rét ngủ trên sàn xi măng, chiến sĩ miền Nam đến miền Bắc cũng như lừa ngựa miền Bắc đến miền Nam vậy, không quen ăn cỏ lúa mềm nhũn, cứ đi ngoài liên tục, Vương Hóa Hổ nằm bên cạnh tôi, mặt mũi vàng vọt, có hai bàn tay to lớn kỳ lạ, nghe nói từng luyện "Thiết Sa Chưởng", cậu ta đi vệ sinh ra cả chăn, sáng ra không dám dậy, suýt chút nữa tự sát, sau đó cậu ta được phân về đại đội đặc vụ, sau đó tham gia chiến tranh tự vệ phản kích, bị người ta bắt sống, mãi lâu sau mới thả về. Đi lính không dễ, tôi lúc đi lính người ta nói chúng tôi là gia tộc có màng chân, di truyền, đại đội trưởng tiếp quân nói, không sao, chúng tôi cũng không phải đến để chọn giống người. Đại đội trưởng nói lính mới sợ pháo, lính cũ sợ kèn. Từ doanh trại bộ đội đối diện đầm lầy đỏ truyền ra tiếng kèn tập hợp khẩn cấp, một lát sau tôi và Cửu lão mụ liền nhìn thấy hơn một trăm chiến sĩ Quân Giải phóng cầm gậy gộc lao về phía bãi cỏ, quân phục xanh cỏ của họ bị ánh nắng trắng xóa chiếu rọi rực lên màu xanh mực như lá dâu chín, trên người họ như kết một lớp băng mỏng trong suốt. Họ hò hét kinh hãi, tôi bảo Cửu lão mụ Quân Giải phóng đến giúp chúng ta diệt châu chấu rồi. Tôi nói chỉ trong chống thiên tai cứu trợ mới có thể nhìn thấy bản sắc anh hùng của Quân Giải phóng, Cửu lão mụ nói, họ làm loạn, họ là lính dưới trướng Lưu Mãnh tướng quân sao? Tôi nghiêng nghiêng đầu, chú ý quan sát hai con ngươi đang đố kỵ và thù địch lẫn nhau của Cửu lão mụ, bỗng nhiên cảm thấy mình có trở ngại trong việc tiếp nhận ngôn ngữ mập mờ có tính đàn hồi mạnh của những người lớn tuổi trong gia tộc. Tôi trở nên bi thương.
Lúc này bầu trời như một quả bóng thủy tinh xanh thẳm một nửa, mặt trời sáng đến mức mất đi hình tròn, đường viền mờ nhạt không rõ. Quân Giải phóng vòng qua đầm lầy, tản ra trên bãi cỏ, như một đàn ngựa con đang nô đùa. Họ ở phía đối diện Cửu lão gia, cách chúng tôi xa, nên tôi cảm thấy chiến sĩ Quân Giải phóng đều thấp bé, yếu ớt hơn Cửu lão gia, tôi không biết Cửu lão mụ có nhìn thấy giống tôi không, cấu tạo mắt lác của bà ấy đặc biệt có phải cảnh tượng nhìn thấy cũng đặc biệt không?
