“Quả thật, bạn tôi ơi,” người tốt bụng nói, “anh là kẻ kỳ quặc nhất trong tất cả loài người. Không những từng chịu đựng khổ sở vì sự bướng bỉnh khăng khăng bám lấy một lời dối trá trong quá khứ, mà nay anh vẫn còn tiếp tục điều đó đến cùng, lại còn đánh lừa thiên hạ rằng mình là đầy tớ của chính con trai mình! Anh có thể vụ lợi gì trong chuyện này? Động cơ của anh là gì chứ?”

“Tôi thấy thưa ngài,” Partridge vừa nói vừa quỳ sụp xuống, “rằng ngài đã có thành kiến với tôi, và nhất quyết không chịu tin bất cứ điều gì tôi nói, vậy thì những lời cam đoan của tôi còn có ý nghĩa gì nữa? Nhưng dẫu sao vẫn có một đấng tối cao ở trên kia chứng giám rằng tôi không phải là cha của thanh niên này.”

“Sao!” Allworthy lên tiếng, “anh vẫn còn định chối cãi điều mà anh từng bị kết tội dựa trên những bằng chứng không thể chối cãi và rành rành ra đó ư? Hơn nữa, việc bây giờ người ta bắt gặp anh ở cùng chính kẻ này chẳng phải là sự xác thực quá rõ ràng cho tất cả những gì đã chống lại anh từ hai mươi năm trước sao! Ta cứ ngỡ anh đã rời khỏi xứ này rồi chứ! Mà không, ta còn tưởng anh đã chết từ lâu lắm rồi.—Làm sao mà anh lại biết bất cứ điều gì về thanh niên này? Anh gặp nó ở đâu, nếu hai người không giữ liên lạc với nhau? Đừng có chối; vì ta hứa với anh rằng, việc thấy con trai anh có ý thức hiếu thảo đến mức lén lút cấp dưỡng cho cha mình trong từng ấy năm sẽ khiến ta thêm phần kính trọng nó đấy.”

“Nếu ngài chịu kiên nhẫn lắng nghe tôi,” Partridge đáp, “tôi sẽ kể hết mọi chuyện cho ngài nghe.” Sau khi được bảo cứ tiếp tục, ông ta trình bày như sau: “Khi ngài đem lòng giận dữ đối với tôi, chẳng bao lâu sau nó đã kết thúc bằng sự tàn lụi của tôi; vì tôi mất đi ngôi trường nhỏ của mình; và thầy mục sư, chắc là nghĩ rằng làm thế sẽ hợp ý ngài, liền cách chức thư ký giáo xứ của tôi; thế là tôi chẳng còn gì để trông cậy ngoài tiệm hớt tóc, mà ở một chốn quê mùa như thế thì đó là một kế sinh nhai vô cùng nghèo nàn; và khi vợ tôi qua đời (vì cho đến lúc đó tôi vẫn nhận được khoản trợ cấp 12 bảng một năm từ một ân nhân vô danh, mà quả thật tôi tin đó chính là tiền của ngài, bởi chẳng có ai khác mà tôi từng nghe đến lại làm những chuyện như thế)—nhưng, như tôi đang nói đấy, khi bà ấy qua đời, khoản trợ cấp ấy cũng bỏ tôi mà đi; thế là bây giờ, vì tôi còn thiếu hai ba khoản nợ nhỏ bắt đầu làm phiền mình, đặc biệt là một khoản[*] mà một tay luật sư đã dùng chi phí kiện tụng để đội nó từ 15 shilling lên gần 30 bảng, và vì tôi thấy mọi phương kế mưu sinh quen thuộc đều đã lìa bỏ mình, tôi bèn gom góp tất cả những thứ nhỏ nhặt của mình lại hết mức có thể rồi bỏ đi.”

“Nơi đầu tiên tôi đến là Salisbury, ở đó tôi vào làm việc cho một quý ông hành nghề luật, và là một trong những người tử tế nhất mà tôi từng biết, vì ông không chỉ đối xử tốt với tôi mà tôi còn biết ngàn việc thiện nguyện và bác ái mà ông đã làm trong thời gian tôi ở lại với công việc của ông; và tôi từng thấy ông nhiều lần từ chối các vụ kiện vì chúng tầm phào và mang tính áp bức.”

“Anh không cần phải kể lể chi tiết thế đâu,” Allworthy nói; “Ta biết vị quý ông này, và ông ấy là một người rất đáng kính, là niềm vinh dự cho nghề nghiệp của mình.”

“Vâng, thưa ngài,” Partridge tiếp lời, “từ đây tôi chuyển đến Lymington, nơi tôi làm việc hơn ba năm cho một luật sư khác, cũng là một người rất tử tế, và quả thực là một trong những quý ông vui tính nhất nước Anh. Thưa ngài, hết ba năm đó, tôi mở một trường học nhỏ và có vẻ như sắp làm ăn được, nếu không có một tai nạn cực kỳ xui xẻo xảy ra. Ở đây tôi nuôi một con heo; và một ngày nọ, ngặt nỗi thế nào mà con heo này xổng chuồng, rồi gây ra cái gọi là xâm phạm gia cư, tôi nghĩ họ gọi thế, trong khu vườn của một người hàng xóm nọ, vốn là một kẻ kiêu ngạo, thù dai, và đã thuê một tay luật sư—một gã—gã nào tôi không tài nào nhớ nổi tên; nhưng hắn đã xin trát hầu tòa để tống gié tôi ra tòa án phiên. Khi tôi đến đó, lạy Chúa xin thương xót cho con—được nghe mấy vị biện hộ viên nói năng kìa! Có một kẻ đã bịa ra một đống lời dối trá kinh khủng nhất về tôi trước tòa; hắn bảo rằng tôi thường xuyên lùa heo vào vườn nhà người khác, cùng vô số chuyện khác nữa; và cuối cùng hắn nói hắn hy vọng rốt cuộc tôi cũng lừa được con heo của mình ra cái chợ tốt đẹp. Quả thực, người ta sẽ tưởng rằng thay vì chỉ sở hữu một con heo nhỏ tội nghiệp, tôi lại là tay buôn heo lớn nhất nước Anh cơ chứ. Chà—”

“Làm ơn,” Allworthy ngắt lời, “đừng kể lể dài dòng nữa, ta vẫn chưa nghe được gì về con trai anh cả.”

“Ồ, phải rất nhiều năm sau,” Partridge đáp, “tôi mới gặp lại đứa con trai mà ngài vừa gọi ấy.——Tôi đã sang Ireland sau vụ đó, và dạy học ở Cork (vì vụ kiện đó lại một lần nữa đẩy tôi vào cảnh khốn đốn, và tôi đã ngồi tù ở Winchester bảy năm trời).”

“Thôi,” Allworthy bảo, “cứ gác chuyện đó lại cho đến lúc anh trở về nước Anh.”

“Thưa ngài,” ông ta tiếp tục, “khoảng nửa năm trước, tôi cập cảng Bristol và ở lại đó một thời gian, nhưng thấy không ăn thua gì ở đó, lại nghe nói về một địa điểm nằm giữa vùng đó và Gloucester vừa có người thợ hớt tóc qua đời, tôi liền đến đó, và tôi đã ở đó được khoảng hai tháng thì ông Jones tới.”

Rồi ông ta thuật lại cho Allworthy nghe một cách cực kỳ chi tiết về cuộc gặp gỡ đầu tiên của họ, cùng mọi thứ, theo trí nhớ tốt nhất của mình, đã xảy ra từ ngày đó cho đến tận hôm nay; miệng liên tục đan xen những lời ca tụng Jones, đồng thời không quên ngầm bày tỏ tình cảm sâu sắc và lòng kính trọng mà ông dành cho Allworthy. Ông kết luận rằng: “Giờ đây, thưa ngài, tôi đã thuật lại toàn bộ sự thật cho ngài nghe rồi.” Và rồi ông lại thốt lên một lời thề thốt vô cùng long trọng rằng: “Tôi không phải là cha của Jones nhiều hơn là cha của Đức Giáo hoàng ở Roma;” đồng thời nguyền rủa những lời cay đắng nhất lên đầu mình nếu ông nói sai sự thật.

“Ta phải nghĩ sao về chuyện này đây?” Allworthy thốt lên. “Nhờ mục đích gì mà anh lại một mực chối bỏ một sự thật mà ta nghĩ lẽ ra anh phải có lợi hơn khi nhận lấy chứ?”

“Thưa ngài,” Partridge đáp (vì ông không thể nén lại được nữa), “nếu ngài không chịu tin tôi, thì chẳng mấy chốc ngài sẽ sớm có được sự thỏa mãn thôi. Tôi chỉ ước gì ngài hiểu lầm mẹ của thanh niên này giống như ngài đã hiểu lầm cha nó vậy.”

Và giờ đây, khi được gặng hỏi ông có ý gì, với tất cả những biểu hiện kinh hoàng hiện rõ trong giọng nói lẫn nét mặt, ông đã kể cho Allworthy nghe toàn bộ câu chuyện mà ít phút trước đó ông từng bày tỏ mong muốn được giấu kín với bà Miller.

Allworthy bàng hoàng gần như chẳng kém gì bản thân Partridge khi nghe ông ta thuật lại. “Lạy Chúa nhân từ!” ông thốt lên, “thói hư tật xấu và sự thiếu thận trọng có thể đẩy con người ta vào những nỗi khốn cùng thảm hại biết bao! Hậu quả của tội ác đôi khi còn đi xa hơn cả những dự tính của chúng ta biết dường nào!”

Ông vừa dứt lời thì bà Waters vội vã bước xồng xộc vào phòng. Partridge vừa nhìn thấy bà liền kêu lên: “Kìa ngài, kìa chính là vị ấy đây. Đây chính là người mẹ bất hạnh của cậu Jones. Tôi chắc chắn bà ấy sẽ minh oan cho tôi trước mặt ngài. Xin ngài hãy hỏi bà ấy——”

Bà Waters chẳng thèm bận tâm đến những gì Partridge vừa nói, và hầu như cũng chẳng thèm liếc nhìn ông lấy một cái, cứ thế tiến thẳng về phía ông Allworthy. “Thưa ngài, tôi tin rằng đã lâu lắm rồi kể từ lần cuối cùng tôi có vinh hạnh được gặp ngài, nên ngài không còn nhớ ra tôi nữa.”

“Quả thực,” Allworthy đáp, “bà đã thay đổi quá nhiều về mọi mặt, giá mà người đàn ông này chưa cho tôi biết bà là ai, thì tôi đã chẳng thể nhận ra bà ngay được. Thưa bà, bà có công chuyện gì đặc biệt mà lại đến tìm tôi vậy?”

Allworthy cất lời với vẻ rất mực khách sáo; vì bạn đọc có thể dễ dàng đoán ra rằng ông không hề cảm thấy hài lòng chút nào với cách cư xử của người phụ nữ này; cả với những gì ông từng nghe trước đây lẫn những gì Partridge vừa trần tình.

Bà Waters đáp: “Thưa ngài, quả thực tôi có chuyện vô cùng quan trọng muốn thưa với ngài; và đó là điều tôi chỉ có thể thổ lộ riêng với một mình ngài mà thôi. Do đó, tôi xin ngài chút ân huệ được nói chuyện riêng với ngài một lát; vì tôi đảm bảo với ngài rằng những gì tôi sắp kể có tầm quan trọng vô cùng lớn.”

Partridge lúc ấy được lệnh lui ra, nhưng trước khi đi, ông khẩn khoản nài nỉ người phụ nữ hãy làm cho ông Allworthy hiểu rằng ông hoàn toàn vô tội. Đáp lại, bà nói: “Anh không cần phải lo lắng gì đâu, thưa anh; tôi sẽ giải thích rõ ràng mọi chuyện đó với ông Allworthy.”

Rồi Partridge lui ra, và những gì đã diễn ra giữa ông Allworthy với bà Waters được ghi chép lại trong chương kế tiếp.