Người bước vào lúc bấy giờ không ai khác chính là ông Western. Vừa trông thấy Allworthy, chẳng buồn để ý đến sự hiện diện của bà Waters, ông đã lớn tiếng quát tháo rằng: “Đúng là chuyện ngược đời ở nhà tôi! Cuối cùng tôi lại vớ phải một vố đau thế này đây! Quỷ tha ma bắt kẻ nào lại đi đày đọa bản thân với một đứa con gái cơ chứ?”
Allworthy liền hỏi: “Có chuyện gì thế, hàng xóm của tôi?”
Western đáp: “Đủ chuyện rắc rối rồi còn gì! Khi tôi tưởng nó bắt đầu suy nghĩ lại; phải, khi nó đã hứa hẹn với tôi rằng sẽ làm theo ý tôi muốn, và khi tôi cứ ngóng trông đến lúc chỉ việc gọi luật sư tới để kết thúc mọi chuyện; thì ngài đoán xem tôi đã phát hiện ra điều gì? Rằng con ranh khốn kiếp ấy vẫn lén lút chơi trò dối trá với tôi bấy lâu nay, lại còn thư từ qua lại với cái thằng con hoang của ông đấy. Chị Western—người mà tôi đã cãi nhau một trận cũng vì con bé—đã gửi thư báo tin cho tôi, thế là tôi liền sai lục soát túi áo nó lúc nó đang ngủ, và đây, tôi đã tóm được bức thư có chính tay thằng con hoang đàng ấy ký tên. Tôi chẳng đủ kiên nhẫn để đọc hết một nửa đâu, vì nó còn dài hơn cả bài giảng của mục sư Supple; nhưng tôi thừa hiểu toàn bộ đều là chuyện yêu đương, mà ngoài chuyện đó ra thì còn có thể là gì được chứ? Tôi đã tống cổ nó giam lại trên phòng riêng rồi, và sáng mai nó sẽ bị đày về quê, trừ khi nó chịu đồng ý cưới ngay lập tức, và rồi nó sẽ phải sống trên gác mái với bánh mì và nước lã suốt quãng đời còn lại; và con ranh ấy có vỡ tim mà chết sớm chừng nào thì càng hay chừng nấy, dẫu cho, khỉ thật, tôi tin là cái giống ấy dai như đỉa đói. Nó còn sống lâu chán để mà hành hạ tôi đây này.”
Allworthy đáp lại: “Ông Western, ngài biết rõ tôi luôn phản đối việc dùng vũ lực, và chính ngài cũng từng đồng ý là sẽ không dùng đến biện pháp đó cơ mà.”
Ông ta kêu lên: “Ừ, thì điều đó chỉ với điều kiện là nó tự nguyện đồng ý thôi chứ bộ. Lạy Chúa và tiến sĩ Faustus! Tôi không được phép làm những gì mình muốn với đứa con gái ruột thịt của mình hay sao, nhất là khi tôi chẳng mong muốn gì ngoài những điều tốt đẹp nhất cho nó?”
Allworthy điềm đạm đáp: “Thưa hàng xóm, nếu ngài cho phép, tôi xin đứng ra khuyên nhủ tiểu thư ấy một lần xem sao.”
Western thốt lên: “Ngài chịu giúp á? Ồ, thế thì tử tế và đúng nghĩa tình làng nghĩa xóm quá, biết đâu ngài lại làm được khối việc mà tôi đành chịu thua; vì tôi dám cá với ngài là nó rất kính trọng ngài đấy.”
Allworthy liền nói: “Được rồi, thưa ngài, nếu ngài chịu về nhà và thả tự do cho tiểu thư ấy, tôi sẽ sang thăm cô ấy trong vòng nửa tiếng nữa.”
Western bèn hỏi: “Nhưng nhỡ đâu trong lúc đó nó bỏ trốn cùng thằng giặc ấy thì sao? Vì lão luật sư Dowling vừa bảo tôi rằng chẳng còn hy vọng gì chuyện treo cổ thằng cha đó nữa; bởi gã đàn ông kia vẫn còn sống và đang hồi phục tốt, và lão ta nghĩ Jones sẽ được thả khỏi nhà giam ngay chốc lát thôi.”
Allworthy ngạc nhiên: “Sao cơ! Gì chứ, thế ra ngài đã thuê lão ta dò la hay nhúng tay vào vụ đó à?”
Western đáp: “Tôi nào có thuê, tự lão ta chủ động nhắc đến với tôi đấy chứ.”
Allworthy gặng hỏi: “Mới vừa nãy á? Thế ngài gặp lão ta ở đâu vậy? Tôi đang rất muốn gặp ông Dowling đây.”
Western đáp: “Ơ, ngài muốn gặp thì chốc nữa cứ qua nhà trọ của tôi; sáng nay ở đó có buổi họp giữa các luật sư bàn về một khoản thế chấp đấy. Thề có Chúa! Tôi sắp mất toi hai, ba nghìn bảng Anh vào tay cái tay quý ông lương thiện mang tên ông Nightingale ấy chứ chẳng chơi.”
Allworthy nói: “Được rồi, thưa ngài, tôi sẽ có mặt chỗ ngài trong vòng nửa tiếng nữa.”
Viên địa chủ bèn dặn với theo: “Và xin ngài, hãy nghe lời khuyên của một kẻ ngốc này cho một lần đi; đừng bao giờ nghĩ đến chuyện đối xử ôn hòa với nó, tin tôi đi, cách đó chẳng bao giờ hiệu quả đâu. Tôi đã thử đủ mọi cách quá lâu rồi. Phải làm cho nó sợ hãi thì mới chịu khuất phục, không còn cách nào khác đâu. Cứ nói với nó tôi là cha nó; rồi nhắc về tội lỗi tày đình của kẻ bất hiếu cùng hình phạt khủng khiếp ở thế giới bên kia, và sau đó hãy dọa cho nó biết cảnh bị giam lỏng cả đời trên gác mái ở thế giới này, chỉ được ăn bánh mì với nước lã thôi.”
Allworthy đáp: “Tôi sẽ làm hết sức có thể; vì tôi hứa với ngài rằng chẳng có gì tôi mong mỏi hơn là việc kết thông gia với tiểu thư đáng yêu này.”
Viên địa chủ tặc lưỡi: “Thôi thì xét cho cùng con bé cũng được nết na; đàn ông điên khùng chán chê rồi cũng có ngày vớ được miếng mồi ngon hơn; tôi có thể khẳng định điều đó về nó, dẫu nó là con đẻ của tôi đi chăng nữa. Và nếu nó chịu nghe lời tôi, thì trong bán kính một trăm dặm quanh đây chẳng có người cha nào thương con gái hơn tôi đâu; nhưng tôi thấy ngài đang bận chuyện với quý cô ở đây, nên tôi xin phép về nhà đợi ngài vậy; xin chào ngài nhé.”
Ngay khi ông Western vừa đi khuất, bà Waters liền lên tiếng: “Thưa ngài, tôi thấy viên địa chủ hoàn toàn không còn chút ấn tượng nào về khuôn mặt tôi. Tôi tin là ngài Allworthy đây cũng sẽ chẳng thể nhận ra tôi đâu. Tôi đã thay đổi đi rất nhiều kể từ cái ngày ngài ân cần ban cho tôi lời khuyên đó—giá như lúc ấy tôi làm theo thì đâu đến nỗi bất hạnh thế này.”
Allworthy đáp: “Thật lòng mà nói, thưa phu nhân, tôi đã rất đau lòng khi lần đầu tiên nghe tin ngược lại.”
Bà nghẹn ngào: “Thưa ngài, tôi đã bị hủy hoại bởi một âm mưu vô cùng thâm độc; nếu ngài biết được, dẫu tôi không dám nghĩ điều đó sẽ giúp tôi rửa sạch tội lỗi trong mắt ngài, thì ít ra nó cũng làm vơi bớt lỗi lầm của tôi và khiến ngài động lòng trắc ẩn: bây giờ ngài không có thời gian để nghe toàn bộ câu chuyện của tôi đâu; nhưng tôi xin đảm bảo với ngài rằng tôi đã bị phản bội bởi những lời hứa hôn ước vô cùng thiêng liêng; thậm chí, trước mắt Chúa, tôi thực sự đã là vợ của anh ta; bởi vì sau khi tìm hiểu kỹ càng về vấn đề này, tôi tin chắc rằng những nghi thức rỗi rắm kia chỉ là hình thức để hợp pháp hóa cuộc hôn nhân trước pháp luật, và chúng chỉ có giá trị thực tế ở đời này trong việc mang lại cho người phụ nữ các đặc quyền của một người vợ; còn một khi người phụ nữ đã chung thủy với một người đàn ông sau lời thề ước riêng tư đầy thiêng liêng, thì dẫu người đời có gọi cô ta là gì đi nữa, lương tâm cô ta cũng chẳng có gì phải cắn rứt.”
Allworthy trầm giọng: “Tôi rất tiếc, thưa phu nhân, khi bà lại đem vốn hiểu biết của mình ra để ngụy biện cho điều sai quấy. Quả thực, giá như bà hiểu biết nhiều hơn nữa, hoặc cứ mãi sống trong sự u mê thì có khi lại hay hơn. Thế nhưng, thưa phu nhân, tôi e rằng bà vẫn còn phải gánh chịu nhiều tội lỗi hơn thế nữa.”
Bà đáp: “Suốt cuộc đời anh ấy—kéo dài hơn chục năm trời—tôi xin lấy danh dự thiêng liêng nhất mà thề rằng tôi chưa từng phản bội. Và xin ngài hãy rủ lòng thương nghĩ cho hoàn cảnh của tôi, một người phụ nữ bị tước đoạt danh dự và lâm vào cảnh đường cùng; liệu cái thế giới nhân hậu này có dung tha cho một con cừu đi lạc trở về nẻo thiện hay không, dẫu cho cô ta có khao khát đến nhường nào đi nữa? Thú thật, nếu được lựa chọn thì tôi đã chọn con đường ấy từ lâu rồi; nhưng hoàn cảnh nghiệt ngã đã đẩy tôi vào vòng tay của Đại úy Waters, và dù chưa từng chính thức kết hôn, tôi vẫn sống cùng anh ấy như vợ chồng trong suốt nhiều năm trời, thậm chí còn mang họ của anh ấy. Tôi đã chia tay người đàn ông ấy tại Worcester khi anh ấy chuẩn bị hành quân dẹp loạn, và chính trong chuyến đi đó, tôi đã tình cờ gặp được anh Jones, người đã cứu tôi khỏi tay một kẻ đồi bại. Quả thật, anh ấy là người đàn ông đáng kính nhất trên đời. Tôi tin rằng không có thanh niên nào ở độ tuổi của anh ấy lại ít vướng vào thói hư tật xấu đến thế, và hiếm ai có được dù chỉ một phần hai mươi đức tính tốt đẹp của anh ấy; hơn nữa, dẫu anh ấy từng có những lỗi lầm gì đi nữa, tôi vẫn vô cùng tin tưởng rằng giờ đây anh ấy đã hạ quyết tâm từ bỏ tất cả.”
Allworthy nói: “Tôi hy vọng anh ấy thực sự làm được như vậy, và tôi cũng hy vọng anh ấy sẽ kiên định với quyết định đó. Thú thật, tôi vẫn giữ nguyên niềm hy vọng ấy đối với chính bản thân bà. Tôi đồng ý rằng người đời thường có xu hướng quá đỗi cay nghiệt trong những hoàn cảnh thế này; tuy nhiên, thời gian và sự kiên trì rồi sẽ chiến thắng được thái độ—tôi có thể gọi là—thiếu lòng trắc ẩn đó của họ; bởi vì dẫu họ không sẵn sàng dung thứ cho kẻ có tội ăn năn như Đức Chúa Trời, thì sự hối cải lâu dài cuối cùng cũng sẽ mang lại sự khoan dung ngay cả từ phía cuộc đời. Xin bà hãy tin điều này, thưa bà Waters, rằng bất cứ khi nào tôi nhận thấy bà thực tâm hướng thiện, tôi sẽ dốc hết sức lực trong khả năng của mình để giúp bà biến những điều đó thành hiện thực.”
Bà Waters liền quỳ sụp xuống trước mặt ông, đầm đìa nước mắt bày tỏ muôn vàn lời cảm tạ sâu sắc trước lòng tốt của ông—một ân huệ mà như bà đã chân thành ca ngợi, mang đậm bản chất thần thánh hơn là phàm trần.
Allworthy đỡ bà đứng dậy, dùng những lời lẽ dịu dàng nhất, huy động mọi cách diễn đạt mà trí tuệ ông có thể nghĩ ra để an ủi bà, thì bỗng bị cắt ngang bởi sự xuất hiện của ông Dowling. Vừa bước chân vào phòng và trông thấy bà Waters, vị luật sư liền giật mình thảng thốt và tỏ ra vô cùng bối rối; nhưng rồi lão ta nhanh chóng trấn tĩnh lại hết mức có thể và lên tiếng cáo bận, rằng mình đang vội vã hết sức để kịp đến gặp các cố vấn pháp lý tại nhà trọ của ông Western; tuy nhiên, lão vẫn thấy có trách nhiệm phải ghé qua đây để thông báo cho ông về quan điểm của giới luật sư đối với vụ việc mà lão từng đề cập trước đó. Rằng hành vi chuyển đổi số tiền trong trường hợp ấy không thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự, nhưng bên nguyên có thể khởi kiện dân sự đòi tài sản, và nếu trước bồi thẩm đoàn chứng minh được đó thực sự là tiền của nguyên đơn, thì nguyên đơn sẽ thắng kiện và được bồi hoàn đúng giá trị số tiền.
Allworthy chẳng buồn đáp lời, lặng lẽ bước đến khóa chặt cửa lại, đoạn bước tới trước mặt Dowling với vẻ mặt lạnh lùng nghiêm nghị và cất tiếng hỏi: “Dù ngài có vội đến đâu đi nữa, thưa ngài, trước hết ngài vẫn phải trả lời tôi vài câu hỏi đã. Ngài có biết vị phu nhân này không?”
Dowling ấp úng: “Vị... vị phu nhân này á, thưa ngài?”
Allworthy bấy giờ mới dùng chất giọng trầm đê mê và nghiêm trọng nhất để nói: “Nghe đây, ông Dowling, nếu ngài còn coi trọng sự sủng ái của tôi, hay còn muốn tiếp tục làm việc cho tôi dù chỉ một phút ngắn ngủi nữa, thì đừng có ngập ngừng hay quanh co gì cả; hãy trả lời thật thành khẩn và chính xác mọi câu hỏi của tôi.——Ngài có biết vị phu nhân này không?”
Dowling đáp: “Vâng, thưa ngài, tôi đã từng gặp phu nhân này.”
“Ở đâu, thưa ngài?”
“Tại nhà riêng của phu nhân ấy ạ.”
“Ngài đến đó vì công chuyện gì, thưa ngài; và ai đã sai ngài đi?”
“Thưa ngài, tôi đến đó để... để dò la tin tức về anh Jones ạ.”
“Và ai đã sai ngài đi dò la về cậu ta?”
“Ai cơ ạ? Ơ hay, thưa ngài, chính ông Blifil đã sai tôi chứ ai.”
“Và ngài đã nói gì với phu nhân ấy về chuyện đó?”
“Dạ thưa ngài, làm sao tôi có thể nhớ lại từng câu từng chữ được cơ chứ.”
“Xin phu nhân vui lòng giúp vị đây gợi lại trí nhớ.”
Bà Waters liền tiếp lời: “Thưa ngài, hắn ta bảo tôi rằng nếu anh Jones thực sự đã sát hại chồng tôi, tôi sẽ được hỗ trợ toàn bộ số tiền cần thiết để tiến hành kiện tụng, bởi một vị quý nhân rất đàng hoàng—người thừa biết rõ thứ tiểu nhân đốn mạt nào mà tôi đang phải đối đầu. Tôi xin lấy tính mạng ra để thề rằng đó chính xác là những gì hắn đã nói.”
Allworthy quay sang nhìn gã luật sư: “Có đúng là những lời đó không, thưa ngài?”
Dowling kêu lên: “Trí nhớ tôi không thể nhớ chính xác từng câu, nhưng tôi tin là mình có nói theo đại ý như vậy.”
“Và có phải ông Blifil đã ra lệnh cho ngài nói thế không?”
“Thưa ngài, tôi chắc chắn sẽ không tự ý làm điều đó, càng không dám vượt quyền trong những chuyện thế này. Nếu tôi đã nói vậy, chắc chắn đó phải là điều tôi lĩnh hội từ chỉ thị của ông Blifil.”
Allworthy nghiêm giọng: “Nghe đây, ông Dowling; tôi xin hứa trước mặt vị phu nhân này rằng, bất cứ việc gì ngài đã làm trong vụ việc này theo lệnh của ông Blifil, tôi đều sẽ tha thứ, miễn là bây giờ ngài phải khai ra toàn bộ sự thật; bởi vì tôi tin lời ngài nói, rằng ngài sẽ chẳng đời nào tự ý hành động mà không có sự ủy quyền trong chuyện này.——Vậy có phải ông Blifil cũng đã sai ngài đi tra khảo hai gã đàn ông ở Aldersgate không?”
“Vâng, thưa ngài.”
“Được rồi, thế hắn đã đưa ra những chỉ thị gì cho ngài khi đó? Hãy cố gắng nhớ lại và kể cho tôi nghe càng sát với nguyên văn hắn nói càng tốt.”
“Dạ thưa ngài, ông Blifil đã sai tôi đi tìm những nhân chứng tận mắt chứng kiến vụ ẩu đả ấy. Hắn nói hắn sợ họ có thể bị anh Jones hoặc bè lũ của gã mua chuộc hoặc đút lót. Hắn bảo mạng đền mạng; và rằng không chỉ những kẻ che giấu kẻ sát nhân, mà cả những kẻ bỏ mặc không làm những việc trong tầm tay để đưa kẻ đó ra trước công lý cũng đồng phạm tội ác. Hắn nói hắn biết ngài rất sốt sắng muốn đưa tên tội phạm ấy ra trừng trị trước pháp luật, dẫu cho ngài không tiện đứng ra trực tiếp lộ diện.”
Allworthy gặng hỏi: “Hắn đã nói thế thật sao?”
Dowling đáp: “Vâng, thưa ngài; tôi dám chắc là mình sẽ chẳng bao giờ đi quá giới hạn vì bất kỳ ai trên đời này ngoại trừ đại nhân ngài đâu ạ.”
Allworthy hỏi dồn: “Giới hạn nào, thưa ngài?”
Dowling vội vàng thanh minh: “Dạ thưa ngài, tôi không bao giờ muốn đại nhân nghĩ rằng tôi lại đi phạm tội xúi giục khai gian; nhưng ngật ngùng ở chỗ lời khai có thể được trình bày theo hai hướng khác nhau. Vì thế nên tôi mới bảo họ rằng, nếu phía bên kia có đưa ra bất kỳ khoản tiền bạc dụ dỗ nào, họ hãy kiên quyết từ chối, và họ có thể yên tâm rằng sự trung thực của họ sẽ không bao giờ phải chịu thiệt thòi. Tôi có bảo rằng chúng tôi được tin chính anh Jones là kẻ đã ra tay tấn công vị quý kia trước, và nếu đó là sự thật thì họ cứ việc khai báo như vậy; tôi cũng có hé lộ đôi chút rằng họ sẽ chẳng mất mát gì đâu.”
Allworthy thốt lên: “Ta thấy ngài đã đi quá đà lắm rồi đấy chứ.”
Dowling biện minh: “Dạ thưa ngài, tôi dám chắc mình không hề xúi giục họ nói dối;——và tôi cũng chẳng đời nào thốt ra những lời đó nếu không phải vì muốn làm vừa lòng ngài.”
Allworthy lạnh lùng: “Tôi tin là ngài sẽ chẳng bao giờ nghĩ đến chuyện làm tôi vừa lòng đâu, nếu ngài biết rằng anh Jones chính là cháu ruột của tôi.”
Gã đáp với giọng e dè: “Thưa ngài, tôi chắc chắn rằng bản thân mình không tiện buông lời bàn tán về những điều mà tôi tưởng là ngài muốn giấu kín.”
Allworthy kinh ngạc: “Sao cơ! Thế ra ngài đã biết chuyện đó từ trước rồi à?”
Dowling vội vã thưa: “Dạ thưa ngài, nếu đại nhân đã ra lệnh bảo tôi nói sự thật thì tôi xin vâng lời ạ.—Quả thực, thưa ngài, tôi có biết; bởi đó suýt chút nữa là những lời trăn trối cuối cùng mà phu nhân Blifil từng thốt ra, bà đã dặn dò tôi khi tôi đứng một mình cạnh giường bệnh lúc bà trao cho tôi bức thư mang đến chỗ đại nhân.”
Allworthy hoảng hốt: “Bức thư nào?”
Dowling đáp: “Thưa ng tận tay ông Blifil ạ.”
Allworthy bàng hoàng kêu lên: “Lạy Chúa tôi! Vậy... thế còn những lời đó thì sao? Em gái tôi đã nói gì với ngài?”
Gã thuật lại: “Bà nắm lấy tay tôi, và khi trao bức thư, bà nói rằng: `Ta chẳng biết mình vừa viết những gì nữa. Hãy nói với anh ta rằng ông Jones chính là cháu ruột của ông ấy—Thằng bé là con trai ta.—Xin Chúa phù hộ cho nó,' bà nói thế, rồi ngả người ra đằng sau như thể đang lịm dần đi. Tôi lập tức gọi mọi người vào, và bà chẳng nói thêm với tôi lời nào nữa, rồi trút hơi thở cuối cùng chỉ vài phút sau đó.”
Allworthy đứng lặng người đi mất một phút, ngước đôi mắt lên trần nhà; rồi đoạn quay sang Dowling, ông hỏi: “Tại sao ngài lại dám không trao lại lời nhắn đó cho tôi?”
Gã cúi đầu đáp: “Thưa đại nhân, hẳn ngài còn nhớ lúc ấy ngài đang lâm bệnh nặng nằm trên giường; và vì đang vô cùng vội vã, tính tình tôi xưa nay vẫn vậy, tôi đã giao lại bức thư và lời nhắn cho ông Blifil. Hắn bảo tôi rằng hắn sẽ thay mặt mang cả hai thứ đến cho ngài, và sau đó hắn đã nói lại với tôi rằng ngài, một phần vì tình nghĩa với anh Jones, phần vì nể nang người em gái quá cố, không muốn nhắc lại chuyện đó nữa và dự định sẽ giấu kín nó với thiên hạ; chính vì thế, thưa ngài, nếu ngài không chủ động nhắc đến trước, tôi dám chắc cả đời này tôi cũng sẽ chẳng bao giờ nghĩ rằng mình có bổn phận phải hé lộ nửa lời về chuyện ấy với ngài hay bất kỳ ai khác.”
Chúng ta từng có lần lưu ý rằng con người ta hoàn toàn có thể truyền tải một lời dối trá thông qua những ngôn từ mang vỏ bọc sự thật; sự tình lúc này chính là như vậy. Quả thực, Blifil trước kia quả đã thuật lại cho Dowling những gì hắn vừa kể, nhưng không phải để thú tội hay lừa phỉnh gã, mà thực chất chính những lời hứa hẹn ban ơn mà Blifil từng hứa với Dowling mới là động cơ khiến gã giữ kín miệng; và giờ đây, khi nhận ra rõ mười mươi rằng Blifil chẳng đời nào giữ được những lời hứa ấy nữa, gã thấy cần thiết phải thú nhận hết mọi chuyện. Lời thú tội này được cất lên nhờ sự kết hợp giữa lời hứa tha thứ, những lời đe dọa, chất giọng cùng ánh nhìn sắc lẹm của Allworthy, cộng thêm những phát hiện động trời mà ông đã nắm trong tay từ trước—tất cả đã dồn ép gã vào thế kẹt, khiến một kẻ vốn bị đánh bất ngờ như gã chẳng còn chút thời gian nào để kịp nghĩ ra mưu chước quanh co.
Allworthy có vẻ vô cùng hài lòng với lời khai này, và sau khi nghiêm ngặt bắt Dowling phải giữ kín như bưng về những gì vừa diễn ra, chính tay ông đã tiễn vị luật sư ra tận cửa, cốt để tránh chạm mặt Blifil—kẻ lúc này đang quay trở về phòng riêng, đắc ý chìm đắm trong ảo tưởng về cú lừa cuối cùng trót lọt qua mặt người bác, mà hoàn toàn không hay biết chuyện gì đang xảy ra ở tầng dưới.
Khi Allworthy vừa quay trở lại phòng, ông chạm mặt bà Miller ngay ngoài hành lang. Với khuôn mặt cắt không còn giọt máu và tràn ngập vẻ hoảng sợ, bà thưa với ông: “Ôi! Thưa ngài, tôi biết người phụ nữ độc ác kia đã đến gặp ngài và ngài đã rõ hết mọi sự rồi; nhưng xin ngài đừng vì thế mà ruồng bỏ đứa tội nghiệp ấy. Xin ngài hãy nghĩ cho, nó hoàn toàn không biết đó chính là ruột thịt của mình; và bản thân sự thật ấy rất có thể sẽ bóp nát trái tim nó, nếu ngài lại còn đối xử với nó bằng sự lạnh lùng nhẫn tâm.”
Allworthy điềm tĩnh nói: “Thưa bà, tôi đang bàng hoàng đến mức không nói nên lời trước những gì vừa nghe được, thực tình tôi chưa thể giải thích rõ cho bà ngay lúc này; nhưng xin hãy vào phòng cùng tôi. Quả thực, thưa bà Miller, tôi đã khám phá ra những sự thật vô cùng kinh ngạc, và bà sẽ sớm được biết tất cả thôi.”
Người phụ nữ tội nghiệp run lẩy bẩy bước theo ông vào trong. Bấy giờ, Allworthy tiến lại chỗ bà Waters, nắm lấy tay bà, rồi quay sang bảo bà Miller: “Tôi phải trao phần thưởng nào cho vị phu nhân đây vì những công lao bà ấy đã giúp tôi đây?—Ôi! Bà Miller, đã hàng nghìn lần bà nghe tôi gọi người thanh niên mà bà hết lòng bảo bọc ấy là con trai tôi. Lúc đó, tôi nào có ngờ rằng cậu ta lại thực sự có mối quan hệ máu mủ ruột rà gì với tôi đâu.—Người bạn của bà, thưa phu nhân, chính là cháu ruột của tôi; cậu ta là anh em cùng cha khác mẹ với con độc xà tàn ác mà tôi đã uổng công nuôi dưỡng bên mình bấy lâu nay.—Chính phu nhân đây sẽ kể cho bà nghe toàn bộ câu chuyện, và cả cách mà cậu thanh niên ấy phải mang phận làm con của bà ấy ra sao. Quả thực, thưa bà Miller, tôi vô cùng sững sờ khi nhận ra cậu ấy đã phải chịu biết bao oan ức, và tôi đã bị lừa dối; bị lừa dối bởi chính kẻ mà bà từng nghi ngờ đúng đắn là một tên tiểu nhân đốn mạt. Hắn ta, thực sự chính là kẻ đồi bại tồi tệ nhất trên đời.”
Niềm vui sướng đột ngột dâng trào khiến bà Miller nghẹn ngào mất đi khả năng ngôn ngữ, suýt chút nữa đã tước đi lý trí lẫn hơi thở của bà, nếu không nhờ dòng nước mắt mừng tủi kịp thời tuôn rơi như một sự giải thoát. Cuối cùng, khi đã dần trấn tĩnh lại sau cơn chấn động tâm lý để có thể cất nên lời, bà bật khóc: “Trời ơi, hóa ra cậu Jones thân yêu của tôi chính là cháu ruột của ngài sao, chứ không phải con trai của vị phu nhân này ư? Và cuối cùng đôi mắt ngài cũng đã mở ra để nhìn nhận đúng đắn về cậu ấy rồi sao? Liệu tôi có sống để nhìn thấy cậu ấy hạnh phúc xứng đáng với những gì cậu ấy phải nhận không?”
Allworthy khẳng định: “Cậu ấy đích thị là cháu ruột của tôi, và tôi hy vọng tất cả những chuyện khác cũng sẽ tốt đẹp như vậy.”
Bà xúc động thốt lên: “Và đây... đây chính là người phụ nữ nhân hậu, là ơn nhân đã mang lại toàn bộ sự thật này ư?”
Allworthy đáp: “Chính là phu nhân ấy.”
Nghe vậy, bà Miller liền quỳ sụp xuống đất, khẩn khoản cầu nguyện: “Vậy thì xin Chúa Trời hãy mưa triền miên những phúc lành tuyệt mỹ nhất xuống đầu phu nhân, và vì một nghĩa cử cao đẹp này mà hãy dung thứ cho mọi lầm lỗi của phu nhân, dẫu cho chúng có nhiều đến đâu đi nữa!”
Bà Waters bấy giờ mới thông báo rằng bà tin anh Jones sẽ sớm được trả tự do; bởi vị bác sĩ phẫu thuật đã cùng đi với một vị quý tộc đến gặp vị thẩm phán đã ký quyết định bắt giữ, nhằm đưa ra giấy chứng nhận rằng ông Fitzpatrick đã hoàn toàn qua khỏi cơn nguy kịch và trả lại tự do cho người bị giam giữ.
Allworthy bày tỏ rằng ông rất mong sẽ tìm thấy đứa cháu ruột của mình đang đợi ở nhà khi ông trở về; nhưng hiện tại ông vẫn đang vướng bận một số việc hệ trọng. Ông liền gọi người hầu mang kiệu tới, rồi nhanh chóng để hai vị phu nhân ở lại với nhau.
Ông Blifil nghe tiếng sai người khiêng kiệu liền vội vã bước xuống nhà để hầu hạ bác mình; bởi hắn chưa từng xao lãng những đạo lý làm tròn bổn phận như thế. Hắn cất tiếng hỏi bác xem ngài có chuẩn bị đi đâu ra ngoài không—đó là cách hỏi lịch sự để dò la xem người ta định đi đâu: và khi không nhận được câu trả lời từ người bác, hắn lại tiếp tục hỏi khi nào ngài sẽ vui lòng quay về?—Allworthy vẫn phớt lờ không đáp lại, mãi cho đến khi vừa đặt chân lên kiệu, ông mới quay đầu lại và dặn dò—“Này cậu thanh niên, trước khi ta quay về, hãy đi tìm cho ra bức thư mà mẹ cậu đã gửi cho ta trên giường bệnh.”
Nói đoạn, Allworthy truyền lệnh khởi hành, để lại Blifil đứng đó với một tâm trạng mà có lẽ chỉ có những kẻ chuẩn bị bước lên đoạn đầu đài mới phải ghen tị mà thôi.
