Tôi và Fooctuynatô là bạn cũ với nhau. Anh ta là người mồm mép sắc sảo, luôn thích công kích người khác, và tôi cũng không là ngoại lệ. Rất nhiều lần tôi đã phải nhịn anh ta như nhịn cơm sống, nhưng lần này thì giọt nước đã tràn li.
Fooctuynatô dội vào mặt tôi cả ngàn lời xiên xỏ, tôi đã ráng sức chịu đựng, nhưng tới lúc anh ta nói những lời sỉ nhục nặng nề thì tôi thề sẽ phải trả thù. Nếu bạn hiểu rõ bản tính của tôi thì chắc sẽ chẳng cho là tôi dọa dẫm suông. Vì tôi vốn là một người nhớ lâu và thù dai. Rồi tôi sẽ trả thù, điều này đã định. Nhưng xưa nay chẳng có sự trả thù nào mà không phải mạo hiểm. Bởi vậy, tôi phải trù tính làm sao để có thể trừng phạt anh ta một cách thích đáng mà bản thân không gặp phải chuyện gì rắc rối trước pháp luật. Điều tồi tệ không thể bù đắp được là phải trả thù kẻ có lỗi một cách lén lút, bất ngờ. Nó chỉ công bằng khi người trả thù khuất phục được kẻ sai trái bằng sự vượt trội của mình, buộc kẻ có lỗi phải chấp nhận.
Điều đó phải được hiểu rằng: cả từ lời nói đến hành động tôi đều không để cho Fooctuynatô nghi ngờ về ý định thầm kín của mình. Theo thói quen thông thường trong giao tiếp, tôi vẫn tiếp tục mỉm cười thân thiện với anh ta, nhưng nếu quan sát kĩ thì sẽ thấy khá kì lạ. Còn anh ta thì chẳng thể hiểu nổi đằng sau nụ cười đó, tôi đang chuẩn bị dành cho anh ta những gì.
Tuy ghê gớm nhưng Fooctuynatô vẫn có một nhược điểm chết người: trong cuộc sống, anh ta là kẻ hay gây gổ, khiến nhiều người kiềng mặt. Anh ta nhiều lần khoác lác và thường vỗ ngực cho rằng mình là người sành sỏi về rượu có một không hai. Ít người Italia có khiếu thẩm mĩ đích thực như thế. Tuy nhiên, những người lắm thủ đoạn như anh ta thường rất vụ lợi, luôn ra mặt nịnh bợ, cầu cạnh những triệu phú người Áo và người Anh. Cũng giống như họ, trong lĩnh vực hội họa và chế tác đồ mĩ nghệ đá quý, Fooctuynatô thường hay khoe khoang, khoác lác. Nhưng riêng về rượu vang thì tôi thừa nhận anh ta có sự hiểu biết phong phú và rất tinh tế. Tôi cũng được tiếng là sành rượu không kém gì anh ta. Đặc biệt là với rượu vang Italia thì tôi hiểu biết rất sâu và thích uống đến độ có thể phóng tay mua bất kì lúc nào có thể.
Vào lúc chạng vạng của một đêm tưng bừng nhất của lễ hội, tôi gặp Fooctuynatô sặc sụa hơi men. Nắm lấy tay tôi, anh ta chuyện trò với một thái độ thân mật khác hẳn mọi lần. Bộ đồ dạ hội của anh ta quá màu mè, với một chiếc áo dài sọc bó sát người và cái mũ nhọn có những quả chuông nhỏ kêu leng keng theo nhịp bước. Tôi thấy thật vui khi gặp anh ta trong tình cảnh này, và định bụng sẽ tránh không làm bất cứ điều gì khiến anh ta phật ý.
- Anh bạn Fooctuynatô thân mến! - Tôi cất lời, giọng nói vô cùng ngọt ngào. - Thật may mắn khi được gặp anh ở đây! Hôm nay trông anh mới ấn tượng làm sao! Tôi vừa nhận được một thùng rượu Amotilado, nhưng tôi nghi là nó không còn nguyên chất.
- Sao? - Anh ta như tỉnh hẳn ra, hỏi lại. - Rượu Amotilado ư? Một thùng? Có chuyện đó thật sao? Vào đúng giữa mùa lễ hội thế này?
- Tôi nghi không phải là rượu nguyên chất. Tôi thật ngu ngốc khi trả đủ tiền cho họ mà chưa tham khảo ý kiến của anh. Lúc đó, tôi tìm mãi mà không thấy anh đâu. Vả lại, tôi sợ không mua được thùng rượu đó nữa.
- Amotilado!
- Tôi nghi ngờ...
- Amotilado!
- Và tôi cần phải biết, thùng rượu ấy có phải thật không?
- Amotilado. - Anh ta vẫn lẩm bẩm như bị ma ám.
- Bởi vì không thấy anh đâu nên tôi phải tới nhà của Lêkrêsi, vì cho rằng ngoài anh ra, chỉ còn nhờ cậy được cậu ta...
- Hắn không phân biệt nổi rượu Amotilado và Seri đâu.
- Vậy mà mấy thằng ngốc vẫn cứ cho rằng hắn sành sỏi về rượu ngang với anh. - Tôi vờ như không biết, kích thêm.
- Nào, chúng ta cùng đi! - Anh ta hăng lên, kéo tay tôi lôi đi.
- Đi đâu?
- Đến hầm rượu của cậu.
- Tôi chẳng dám làm phiền anh đâu, anh bạn thân mến ạ. Tôi không muốn lợi dụng lòng tốt của anh vì tôi biết là anh đang bận.
- Tôi chẳng bận gì đâu... Đi thôi! - Anh ta gần như đã tỉnh hẳn.
- Không đâu, anh bạn thân mến! Lí do không chỉ là bận rộn mà còn ở sự lạnh lẽo khủng khiếp ở hầm rượu. Nơi đó ẩm ướt không chịu nổi, chứa đầy khí ni tơ.
- Không sao, dù thế nào cũng cứ đi đi! Lạnh chẳng là cái gì cả! Amotilado! Cậu có nguy cơ đã bị cái gã Lêkrêsi đó lừa dối. Gã làm sao mà phân biệt nổi Amotilado với Seri.
Vừa nói, Fooctuynatô vừa giữ lấy tôi, đeo mặt nạ bằng lụa đen lên mặt và khoác một tấm áo choàng lên người tôi, giục đưa anh ta về lâu đài ngay.
Không có người hầu nào của tôi có mặt ở lâu đài. Chúng đã trốn tôi, kéo nhau đi xem hội cả. Tôi đủ khôn khoan nên trước khi rời khỏi lâu đài, đã nói với chúng rằng mình sẽ không trở về nhà trước lúc trời sáng và dặn chúng trông nom nhà cửa cẩn thận. Vờ ra lệnh như thế chứ tôi biết thừa chúng sẽ vụng trộm biến ngay sau lúc tôi đi.
Tôi lấy hai bó đuốc cháy rừng rực, đưa một bó cho Fooctuynatô và một bó tôi cầm, dẫn anh ta đi qua dãy phòng dài hun hút, đến một cánh cửa tò vò dẫn vào hầm rượu. Xuống chiếc cầu thang dài hình xoắn ốc, tôi đi từng bước thật cẩn thận và không quên ngoái lại nhắc anh ta hãy cẩn thận bám theo. Cuối cùng, chúng tôi cũng xuống được đến chân cầu thang, đứng ngay trên nền đất ẩm trong hầm mộ của dòng họ Môngtơrây. Đi một quãng, bước chân của anh ta không còn vững nữa, nhưng từ những quả chuông trên mũ, tôi vẫn nghe thấy tiếng leng keng vui tai.
- Thùng rượu ở chỗ nào? - Anh ta hỏi tôi vẻ hào hứng.
- Nó ở tít xa kia! - Tôi trả lời. - Nhưng bây giờ anh hãy nhìn vào các đám mạng trắng trong các hốc tường.
Khi anh ta nhìn tôi, tôi thấy rõ đôi mắt thông minh ấy đang đờ đẫn vì rượu.
- Khó chịu quá!
- Đúng, thật khó chịu! - Tôi đáp. - Anh bị ho từ bao giờ vậy?
- Khụ khụ khụ! - Anh ta ho nhiều đến mức không thể trả lời ngay được. - Chẳng hề gì đâu! - Cuối cùng anh ta cũng thốt ra được một câu cụt ngủn.
- Ngừng lại. - Tôi nói đầy quả quyết. - Chúng ta quay lại thôi. Sức khỏe của anh mới là quý giá. Anh là người giàu có, được kính trọng, ngưỡng mộ và yêu mến. Anh có cuộc sống hạnh phúc, cũng như tôi đã từng. Chúng ta có thể sẽ bị lạc mất. Tôi thì không sao, nhưng anh thì nên quay lại. Anh có thể bị ốm. Tôi không gánh nổi trách nhiệm này đâu! Vả lại, tôi còn có thể nhờ Lêkrêsi.
- Thôi nào! - Anh ta phản đối. - Chứng ho này chẳng là gì cả. Nó không giết được tôi đâu. Tôi không thể chết vì ho được đâu.
- Đúng thế! Đúng thế! - Tôi tán thành. - Quả thực tôi cũng có ý cảnh báo thừa, nhưng anh cần phải cẩn trọng. Tôi lấy chai rượu Mêđốc cho anh đây. Rượu sẽ bảo vệ chúng ta khỏi sự ẩm ướt.
Tôi liền bật chai rượu nhặt lên từ dãy chai dài dưới mặt đất.
- Uống đi! - Tôi nói và đưa cho anh ta một cách đầy dụng ý.
Anh ta đưa chai rượu lên môi, mắt liếc nhìn tôi. Trước khi uống, anh ta gật đầu vẻ thân thiện, những chiếc chuông nhỏ liền ngân lên leng keng, leng keng...
- Hãy uống! Vì những người đã khuất an táng quanh chúng ta! - Anh ta cao hứng nói.
- Còn tôi, là để chúc anh sống lâu! - Tôi chúc lại.
Anh ta nắm tay tôi một cách thân thiện và chúng tôi đi sâu vào trong.
- Những hầm rượu nơi đây thật lớn! - Anh ta vẫn còn tỉnh táo nhận xét.
- Dòng họ này là một dòng họ đông con nhiều cháu. - Tôi đáp.
- Tôi quên mất gia huy của dòng tộc cậu, nó như thế nào nhỉ?
- Một bàn chân vàng khổng lồ xéo nát con mãng xà hung dữ, răng của nó đớp vào gót chân. - Tôi đáp trôi chảy.
- Thế còn khẩu lệnh?
- Nemo me impune lacessit.
- Tốt. - Anh ta đáp.
Rượu làm đôi mắt anh ta lấp lánh, còn tiếng chuông vẫn không ngừng leng keng. Mưu kế của tôi được rượu Mêđốc hâm nóng lên. Chúng tôi đi qua những bộ xương xếp hàng dài, vượt qua những thùng rượu lớn và các cột chống hầm to tướng, đi tới những ngóc ngách hẻo lánh nhất của căn hầm. Tôi lấy can đảm nắm lấy khuỷu tay Fooctuynatô.
- Khí ni tơ! - Tôi nói. - Nhìn xem này! Nó bốc lên quyện đặc trong hầm, tụ lại lơ lửng như những hơi nước. Chúng ta đang đứng dưới đáy sông, nhìn những giọt nước rỉ xuống. Hãy rời khỏi nơi này ngay, nếu không sẽ quá muộn! Chứng ho của anh...
- Chẳng sao đâu! - Anh ta nói như một con sâu rượu chính gốc. - Chúng ta cứ tiếp tục! Nhưng trước hết hãy đưa thêm rượu Mêđốc cho tôi.
Tôi lấy thêm một chai Gơvarơ, cạy nút và đưa cho anh ta. Anh ta nốc một hơi cạn sạch, mắt lóe lên ánh nhìn dữ dằn. Anh ta cười lớn, ném cả cái vỏ chai về phía trước, rồi hoa chân múa tay, làm điệu bộ mà tôi chẳng thể hiểu nổi ý nghĩa của chúng.
Tôi ngạc nhiên khi thấy anh ta lặp lại các điệu bộ kì quặc ấy.
- Cậu không hiểu sao? - Anh ta ngạc nhiên hỏi.
- Không. - Tôi đáp.
- Cậu chẳng phải là mason[3]...?
[3]. Mason nghĩa thứ nhất là thợ nề, nghĩa thứ hai là hội viên Hội tam điểm. Hai người hiểu khác nhau về từ này.
- Anh nói gì?
- Cậu chẳng phải là mason sao...?
- Có! Có đấy! - Tôi đáp lấy lệ.
- Không thể nào tin được!
- Hoàn toàn là thật!
- Mật hiệu? - Anh ta hỏi tôi.
- Mật hiệu đây. - Tôi rút trong áo choàng ra một cái bay tuy không to nhưng sáng loáng.
- Cậu không đùa tôi đấy chứ! - Anh ta kêu lên, lùi lại vài bước. - Nhưng chúng ta hãy cứ đi tìm cho ra thùng rượu cái đã.
- Được thôi!
Tôi vừa nói vừa đút cái bay vào trong áo khoác rồi nắm lấy tay anh ta, dắt đi. Anh ta vịn vào người tôi, rõ nặng, tiếp tục cuộc hành trình tìm rượu. Chúng tôi đi men theo một hành lang cuốn vòm thấp, xuống hết một cầu thang, dừng lại ở nơi sâu nhất trong hầm rượu. Nơi ấy bầu không khí tù hãm, hôi hám đến nỗi làm cho ngọn đuốc của chúng tôi sáng rực lên. Nơi sâu nhất trong hầm rượu cũng là nơi hẹp nhất. Ba mặt tường bên trong dày đặc xương người, chất cao đến tận nóc, xếp theo kiểu các hầm mộ nổi tiếng ở Paris. Dưới chân bức tường thứ tư, nhiều bộ xương đổ xuống lộn xộn, tạo thành những đống không ra hình thù. Nhìn sâu vào bên trong những đống xương đổ ấy, chúng tôi nhận ra một cái ngách hõm vào bên trong, chiều sâu khoảng một mét hai, rộng chín mươi phân, cao chừng hai mét. Dường như cái ngách đó không phải là do chủ ý xây dựng, vì một mục đích đặc biệt nào đó mà nó được hình thành bởi khoảng cách giữa hai hàng trụ đỡ hầm tạo nên. Nó được chắn phía sau bằng một trong những bức tường bằng đá granit rất chắc chắn. Thật là việc làm vô ích khi Fooctuynatô nâng cao ngọn đuốc chỉ còn leo lét lên để cố soi vào bên trong cái hốc tường sâu hoắm đó. Dưới ánh sáng yếu ớt, chúng tôi chẳng còn nhìn thấy gì nữa.
- Tiến tới đi! - Tôi nói. - Thùng rượu Amotilado ở trong đó. Về phần Lêkrêsi...
- Lêkrêsi là một kẻ ngu dốt. - Anh ta ngắt lời tôi một cách thô bạo. Những bước chân của anh ta đi sâu vào bên trong không còn vững nữa.
Tôi vẫn bám sát anh ta. Chỉ trong khoảnh khắc, anh ta đã đi đến cuối hốc và dường như nhận ra là con đường đã bị chặn bởi bức tường đá nên liền đứng ngẩn ra hoang mang, do dự.
Ngay lập tức, tôi gỡ sợi xích vốn đã được gắn sẵn từ trước vào bức tường đá (trên bề mặt bức tường ấy có gắn hai vòng sắt song song với mặt đất, cách nhau nửa mét, một vòng gắn sợi xích, vòng kia gắn cái khóa móc). Vòng sợi xích xiết chặt lấy thắt lưng anh ta và tôi không bỏ lỡ thời cơ khóa chặt nó lại. Tôi làm xong việc đó trong không đầy vài giây. Anh ta quá bất ngờ nên không kịp kháng cự. Rút chìa ra khỏi ổ khóa, tôi bước nhanh, lui ra khỏi bức tường.
- Hãy đặt tay lên mặt tường đá! - Tôi nói, không giấu được sự vui mừng đang âm ỉ trong lòng. - Anh sẽ chẳng thể chịu đựng nổi cái lạnh của khí ni tơ. Tất nhiên, đây là chỗ lạnh lẽo ẩm ướt nhất. Tôi chẳng đã từng năn nỉ yêu cầu anh quay trở lại đó ư? Có đúng thế không? Rồi đây, tôi sẽ phải chia tay với anh. Nhưng trước khi chia tay, tôi phải để anh thấy rõ sức mạnh của tôi đã.
- Thùng rượu Amotilado... - Anh bạn tôi kêu lên trong lúc chưa hết bàng hoàng, sửng sốt.
- Thật vậy! - Tôi nhại lại. - Thùng rượu Amotilađo!
Tôi vừa nói những lời đó vừa bận rộn dọn những đống xương lộn xộn dưới chân. Bên dưới lộ ra một đống gạch và vữa xây. Với những vật liệu chuẩn bị từ trước và cái bay sắt trong tay, tôi sẽ xây một bức tường bít chặt cửa ngách hõm, nơi tôi xích kẻ say rượu đã nhạo báng tôi không tiếc lời này.
Vừa đặt xong hàng gạch đầu tiên thì tôi phát hiện Fooctuynatô có vẻ đã tỉnh lại. Tiếng khóc than và rên rỉ vọng ra từ cái hõm sâu trong hầm là dấu hiệu đầu tiên không phải giọng của kẻ say. Tiếp theo là sự yên lặng âm ỉ kéo dài. Tôi xây hàng gạch thứ hai, thứ ba, thứ tư... thì nghe thấy tiếng xích sắt loảng xoảng dữ dội. Âm thanh ấy kéo dài nhiều phút khiến tôi thấy thật thỏa mãn. Tôi ngừng tay, lẳng lặng ngồi xuống sát đống xương, im lặng nghe ngóng. Cho tới khi tiếng loảng xoảng yếu dần, tôi cầm lấy cái bay, xây liền một mạch hàng gạch thứ năm, thứ sáu, thứ bảy... Bức tường lúc này đã cao gần ngang ngực tôi.
Tôi dừng lại, cầm ngọn đuốc giơ qua bức tường xây dở. Dưới ánh sáng yếu ớt, tôi lờ mờ nhìn thấy hình người ở bên trong. Đột nhiên vang lên tiếng kêu la kinh hoàng như vỡ tung ra từ cổ họng kẻ bị xích trong hõm, ngỡ muốn đẩy lùi tôi về phía sau. Trong một khoảnh khắc, tôi do dự và run rẩy. Rút vội thanh gươm ra khỏi vỏ, tôi cầm nó lần mò đi về phía ngách hõm. Một ý tưởng thoáng xuất hiện trong trí óc đã trấn an tôi. Tôi đặt bàn tay lên bức tường rắn chắc của hầm mộ và cảm thấy yên tâm. Đáp lại tiếng kêu và tiếng la hét của kẻ bị giam giữ, tôi thét còn to hơn cả tiếng kêu cứu đó. Tôi khuyến khích anh ta hét to hơn nữa, dồn mọi sức lực, tăng thêm cường độ, tiếng thét của tôi át hẳn tiếng anh ta. Sau đó, tôi thấy anh ta im bặt.
Lúc này đã là nửa đêm, công việc của tôi sắp kết thúc. Tôi xây thêm hàng gạch thứ tám, thứ chín, thứ mười... Và đến hàng gạch thứ mười một thì việc xây dựng hoàn tất. Chỉ còn trát vữa nữa là xong. Tôi chẳng khác nào kẻ đánh vật với công việc nặng nhọc, vần từng viên gạch vào đúng vị trí. Bỗng nhiên, có tiếng cười khùng khục bật ra từ một cái xó kín của căn hầm, tiếng cười làm tóc trên đầu tôi dựng đứng cả lên. Tiếp theo đó là một giọng nói buồn thảm, khó khăn lắm tôi mới nhận ra đó là giọng nói của Fooctuynatô dòng dõi cao sang.
- Hà hà hà! Hì hì hì! Đùa khéo lắm! Trò vui thật tuyệt vời! Chúng ta sẽ có chuyện để cười vỡ bụng ở lâu đài! Hì hì hì! Về chuyện thùng rượu vang ấy! Hì hì hì!
- Thùng rượu Amotilado... - Tôi nói như thể nhắc cho anh ta nhớ lại.
- Hì hì hì! Phải! Thùng rượu Amotilađo! Nhưng vẫn chưa muộn đấy chứ? Phu nhân Fooctuynatô và những kẻ khác sẽ không còn đợi chúng ta ở lâu đài nữa sao? Chúng ta hãy đi tiếp!
- Phải! Chúng ta hãy đi tiếp! Hãy vì tình yêu của Chúa!
- Phải! Hãy vì Chúa!
Nhưng khi nói hết câu này, tôi đã mất thời gian vô ích để nghe những lời đáp lại. Chẳng còn kiên nhẫn được nữa, tôi gọi thật to:
- Fooctuynatô...
Không có tiếng trả lời, tôi lại gọi tiếp, to hơn:
- Fooctuynatô...
Vẫn không có tiếng đáp lại, đúng hơn là tiếng gào của tôi. Tôi thả bó đuốc đang cháy rừng rực qua kẽ hở để nó rơi vào bên trong, bây giờ trong ấy chỉ vọng ra vài tiếng chạm nhẹ của quả chuông. Tim tôi cảm thấy rầu rĩ vì tôi biết ngõ ngách căn hầm đó là nơi ẩm thấp nhất. Tôi cần khẩn trương kết thúc công việc của mình. Đặt viên gạch cuối cùng vào và tôi đã trát nốt vữa. Rồi tôi dựng một bộ xương lên bên ngoài bức tường để che khuất nó đi.
Đã nửa thế kỉ trôi qua, chẳng có ai làm xáo trộn gì tại nấm mồ ấy. In pace requiscat - Cầu cho linh hồn an nghỉ!
