Micromegas

Lượt đọc: 28 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 2

❊ ❊ ❊

Sau khi bậc hiển vinh nằm xuống nghỉ ngơi, vị thư ký liền tiến lại gần ngài.

Micromegas cất lời: "Ngài phải công nhận rằng tự nhiên vô cùng phong phú và đa dạng."

Vị cư dân sao Thổ đáp: "Đúng vậy, tự nhiên giống như một luống hoa mà trong đó những bông hoa—"

"Chà!" người kia ngắt lời, "thôi bỏ chuyện luống hoa đi."

Vị thư ký bèn bắt đầu lại: "Tự nhiên giống như một hội tụ các thiếu nữ tóc vàng và tóc nâu mà những món trang sức của họ—"

"Ta quan tâm gì đến mấy cô nàng tóc nâu của anh?" người kia gạt đi.

"Thế thì tự nhiên giống như một phòng tranh mà những nét vẽ—"

"Tuyệt đối không!" vị lữ khách khẳng định. "Ta nhắc lại rằng tự nhiên chính là tự nhiên. Việc gì phải nhọc công tìm kiếm những phép so sánh làm gì?"

Vị thư ký đáp: "Là để làm vừa lòng ngài."

Vị lữ khách trả lời: "Ta không cần làm vừa lòng. Ta cần được mở mang kiến thức. Hãy nói cho ta biết con người trên hành tinh của anh có bao nhiêu giác quan."

Học giả nọ đáp: "Chúng tôi chỉ có 72 giác quan, và chúng tôi lúc nào cũng phàn nàn về điều đó. Trí tưởng tượng của chúng tôi vượt xa nhu cầu thực tế. Chúng tôi thấy rằng với 72 giác quan, với chiếc nhẫn và năm mặt trăng của mình, chúng tôi vẫn quá bị gò bó; và dẫu cho chúng tôi vô cùng tò mò cùng với biết bao niềm đam mê phát sinh từ 72 giác quan ấy, chúng tôi vẫn có thừa thời gian để cảm thấy chán nản."

Micromegas liền nói: "Ta tin là thế, bởi vì trên hành tinh của chúng ta có gần 1.000 giác quan; thế mà chúng ta vẫn mang một thứ cảm giác mơ hồ nào đó, một nỗi băn khoăn thầm kín, như muốn cảnh báo rằng hãy còn có những sinh thể hoàn hảo hơn nữa. Ta cũng đã đi đây đi đó và từng gặp gỡ những phàm nhân vượt trội hơn chúng ta, thậm chí có kẻ vượt xa hơn rất nhiều. Nhưng ta chưa từng thấy ai chỉ khao khát những gì mình thực sự cần, và chỉ cần những gì mình thụ hưởng. Biết đâu có ngày ta sẽ tình cờ đặt chân đến một xứ sở chẳng thiếu thứ gì; nhưng cho đến nay, chưa ai từng kể cho ta nghe về một nơi như thế cả."

Cư dân sao Thổ và người xứ Sirius tiếp tục vắt óc suy đoán; nhưng sau rất nhiều những lý luận đầy vẻ thâm uy nhưng cũng vô cùng mơ hồ, họ buộc phải quay trở lại với thực tế.

Người xứ Sirius cất tiếng hỏi: "Các anh sống được bao lâu?"

Vị lữ khách nhỏ thó đến từ sao Thổ đáp: "Ôi! ngắn ngủi lắm."

Người xứ Sirius nói: "Chúng tôi cũng vậy. Chúng ta lúc nào cũng phàn nàn về điều đó. Chắc hẳn đó là một quy luật phổ quát của tự nhiên."

Vị cư dân sao Thổ than thở: "Hỡi ôi! Chúng tôi chỉ sống qua 500 vòng quay quanh mặt trời." (Theo tiêu chuẩn của chúng ta, khoảng thời gian này tương đương với 15.000 năm.) "Chính ngài cũng thấy rằng như thế chẳng khác nào chết ngay khi vừa mới chào đời; sự tồn tại của chúng tôi chỉ là một điểm nhỏ, đời người chỉ là một khoảnh khắc, hành tinh của chúng tôi chỉ là một hạt cát. Ta vừa mới kịp học hỏi đôi chút thì cái chết đã ập đến, trước khi kịp tích lũy chút kinh nghiệm nào. Còn phần tôi, tôi chẳng dám lên bất cứ kế hoạch gì. Tôi thấy mình chẳng khác nào một giọt nước giữa đại dương bao la. Hơn hết, đứng trước ngài, tôi cảm thấy thật hổ thẹn vì sự nhỏ bé nực cười của mình trong thế giới này."

Micromegas đáp lời: "Nếu anh không phải là một nhà hiền triết, ta đã sợ rằng việc tiết lộ tuổi thọ của chúng tôi dài gấp 700 lần các anh sẽ trở thành gánh nặng tâm lý cho anh; nhưng anh thừa hiểu khi nào cần phải trả thể xác về với cát bụi, và tái tạo tự nhiên dưới một hình hài khác, mà chúng ta vẫn gọi là cái chết. Khi khoảnh khắc biến hóa ấy đến, việc sống một cõi vĩnh hằng hay chỉ sống một ngày cũng chẳng có gì khác biệt. Ta từng đến những nơi mà cư dân ở đó sống lâu hơn chúng ta gấp hàng ngàn lần, rồi họ cũng chết đi. Nhưng muôn nơi đều có sự minh triết để nhận thức rõ vai trò của mình và dâng lời tạ ơn Đấng Sáng Tạo tự nhiên. Ngài đã rải khắp vũ trụ này muôn vàn sắc thái phong phú đi kèm với một sự đồng nhất đáng khâm phục. Chẳng hạn, tất cả các sinh thể có tư duy đều khác biệt nhau, nhưng tất cả lại giống nhau ở món quà tư duy và khát vọng. Vật chất hiện diện khắp mọi nơi, nhưng lại mang những đặc tính khác nhau trên từng hành tinh. Các anh đếm được bao nhiêu đặc tính khác biệt trên quê hương mình?"

Vị cư dân sao Thổ đáp: "Nếu ngài có ý nói đến những đặc tính mà thiếu chúng thì hành tinh không thể tồn tại như hiện tại, thì chúng tôi đếm được 300 đặc tính, chẳng hạn như sự kéo dài, tính bất khả xâm phạm, tính di động, trọng lực, tính khả phân và những thứ tương tự."

Vị lữ khách liền đáp: "Xem ra số lượng ít ỏi này đã đáp ứng đủ những gì Đấng Sáng Tạo dành cho nơi ở của các anh. Ta vô cùng ngưỡng mộ sự khôn ngoan của Ngài trong mọi sự; ta thấy sự khác biệt ở khắp nơi, nhưng đồng thời cũng thấy cả sự cân đối. Hành tinh của các anh nhỏ bé, cư dân của các anh cũng vậy. Các anh có ít giác quan; vật chất của các anh có ít đặc tính; tất cả những điều đó đều là sự sắp đặt của Quan Phòng. Khi quan sát kỹ, mặt trời của các anh có màu gì?"

Vị cư dân sao Thổ đáp: "Một màu trắng ngả vàng rõ rệt. Và khi chúng ta tách một tia sáng của nó ra, chúng ta thấy nó chứa bảy sắc cầu vồng."

Người xứ Sirius liền nói: "Mặt trời của chúng tôi ngả về sắc đỏ, và chúng tôi có tới 39 màu cơ bản. Trong số những mặt trời mà ta từng tiếp cận, không có mặt trời nào giống với mặt trời nào, cũng giống như chẳng có gương mặt nào ở chỗ các anh lại giống hệt với những gương mặt khác vậy."

Sau vô số câu hỏi kiểu này, ngài đã tường tận về những chất cơ bản khác nhau tồn tại trên sao Thổ. Ngài biết rằng ở đó chỉ có khoảng ba mươi chất, như Thượng đế, không gian, vật chất, các sinh thể có phần kéo dài biết cảm giác, các sinh thể có phần kéo dài vừa cảm giác vừa tư duy, những sinh thể tư duy nhưng không có phần kéo dài; những sinh thể có thể xuyên qua, những sinh thể không thể, và những thứ khác. Người xứ Sirius — kẻ có quê hương chứa tới 300 chất và đã khám phá ra 3.000 chất trong những chuyến hải trình — đã khiến nhà hiền triết sao Thổ vô cùng kinh ngạc. Cuối cùng, sau khi đã cùng nhau thổ lộ đôi điều mình biết cùng vô số chuyện mình chưa rõ, sau khi đã cùng nhau suy ngẫm suốt một vòng quay quanh mặt trời, họ quyết định cùng nhau dấn thân vào một chuyến hải trình mang đậm tinh thần triết học.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 22 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.