François Marie Arouet, người tự gọi mình là Voltaire, là con trai của ông François Arouet gốc Poitou. Ông sống tại Paris, đã từ bỏ chức công chứng viên hai năm trước khi người con trai thứ ba này ra đời, và vài năm sau đó đã đảm nhận chức vụ thủ quỹ tại Viện Kiểm toán (Chambre des Comptes). Voltaire sinh năm 1694. Ông sống đến tận mười hoặc mười một năm trước khi cuộc Đại cách mạng Pháp bùng nổ, và là một trong những nhà lãnh đạo chủ chốt trong phong trào tư tưởng đặt nền móng cho cuộc cách mạng đó. Dù sống thọ tới tuổi tám mươi tư, Voltaire lại có một thể trạng ốm yếu từ thủa chào đời. Người anh trai của ông là Armand, hơn ông tám tuổi, đã gia nhập phái Jansen giáo. Khi lên mười tuổi, Voltaire được gửi vào học tại trường của dòng Tên Collège Louis-le-Grand. Tại đây, ông được giáo dục trong suốt bảy năm, và năng khiếu văn chương của ông được vun đắp; kỹ năng hùng biện và văn phong đặc biệt được chú trọng trong hệ thống giáo dục do dòng Tên vạch ra nhằm đào tạo ra những con người tài năng, những người bằng cả tiếng nói lẫn ngòi bút có thể bảo vệ và lý giải cho đức tin mà họ gìn giữ. Những vần thơ viết tặng một người lính bị thương khi mới mười một tuổi đã đem lại cho cậu thiếu niên Voltaire tình bạn với Ninon l’Enclos, người đã động viên cậu tiếp tục sáng tác thơ ca. Bà qua đời không lâu sau đó và để lại cho ông khoản di sản trị giá hai nghìn livre dùng để mua sách. Trong những năm tháng đi học đầy sôi nổi, ông đã viết một vở bi kịch mà sau này chính ông đã đem đốt. Đến năm mười bảy tuổi, ông rời trường Collège Louis-le-Grand – nơi mà sau này ông từng nói rằng bản thân chẳng được dạy gì ngoài tiếng Latinh và những điều ngớ ngẩn. Ông sau đó được gửi đến các trường luật, và đã trải nghiệm cuộc sống tại Paris như một nhà thơ trẻ hào hoa, bên cạnh sự sống động rực rỡ, lại có năng khiếu nhìn nhận khía cạnh bi thương của vạn vật, khiến một trong những bài thơ đầu tay của ông là bản “Ode về những bất hạnh của cuộc đời.”
Mẹ ông qua đời khi ông tròn đôi mươi. Cha của Voltaire cho rằng ông thật ngốc nghếch vì cứ mải mê làm thơ, nên đã giao phó ông làm thư ký cho Hầu tước xứ Châteauneuf khi vị này sang La Haye nhậm chức đại sứ. Vào tháng 12 năm 1713, ông bị sa thải vì những thói lỏng lẻo trong sinh hoạt. Tại Paris, tính tình thất thường cùng niềm đam mê văn chương của ông đã khiến người cha vô cùng vui mừng khi tống khôn tống khéo ông về sống tại một lâu đài miền quê cùng ông M. de Caumartin. Thân phụ của ông M. de Caumartin thường say sưa bàn luận về Henri IV và Sully với một niềm nhiệt huyết lớn lao đến độ Voltaire đã phác thảo ý tưởng sáng tác tác phẩm sau này trở thành bộ Henriade, cũng như cuốn “Lịch sử thời đại Louis XIV” – vị vua đã băng hà vào ngày 1 tháng 9 năm 1715.
Dưới thời nhiếp chính sau đó, ngòi bút sắc bén liên tục đẩy Voltaire vướng vào rắc rối này đến rắc rối khác, và cuối cùng, với cáo buộc đã viết thơ châm biếm Nhiếp chính vương, ông bị tống giam vào nhà tù Bastille vào ngày 17 tháng 5 năm 1717. Chính tại nơi đây, ông đã viết hai cuốn đầu tiên của bộ Henriade và hoàn thành vở kịch về Œdipus mà ông bắt đầu chắp bút từ năm mười tám tuổi. Ông chỉ giành lại được sự tự do hoàn chính vào ngày 12 tháng 4 năm 1718, và chính vào khoảng thời gian này – với một quyết tâm mãnh liệt nhằm gắn liền tên tuổi của mình với những đỉnh cao văn chương – François Marie Arouet, lúc bấy giờ mới hăm bốn tuổi, lần đầu tiên tự gọi mình là Voltaire.
Vở kịch Œdipe của Voltaire được công diễn thành công rực rỡ vào tháng 11 năm 1718. Chỉ vài tháng sau, ông lại bị trục xuất khỏi Paris và phải hoàn thành bộ Henriade trong những năm tháng ẩn dật, cùng một vở kịch khác mang tên Artémise được công diễn vào tháng 2 năm 1720. Những vở kịch khác tiếp tục ra đời. Vào tháng 12 năm 1721, Voltaire đến thăm Lãnh chúa Bolingbroke, lúc bấy giờ đang sống lưu vong từ nước Anh, tại Lâu đài La Source. Khoảng thời gian này chứng kiến hoạt động văn học diễn ra không ngừng nghỉ. Từ tháng 7 đến tháng 10 năm 1722, Voltaire cùng bà Madame de Rupelmonde sang thăm Hà Lan. Sau một trận đậu mùa nặng vào tháng 12 năm 1723, Voltaire trở lại hoạt động hăng hái như một nhà thơ triều đình. Lúc bấy giờ, ông nhận được khoản lương hưu hai nghìn livre từ nhà vua, đồng thời thừa kế số tài sản lớn hơn gấp đôi sau khi người cha qua đời vào tháng 1 năm 1722. Thế nhưng vào tháng 12 năm 1725, một cuộc xung đột do Hiệp sĩ de Rohan cố tình gây sự, thuê người mai phục và đánh đập ông, đã khiến ông gửi chiến thư thách đấu. Vì hành động này, ông lại bị bắt giam vào nhà tù Bastille một lần nữa vào tháng 4 năm 1726. Ông bị giam giữ tại đó trong một tháng, và việc đầu tiên ông làm khi được trả tự do là xin cấp hộ chiếu để đi Anh.
Voltaire rời nước Pháp, đặt chân đến Luân Đôn vào tháng 8 năm 1726, đến ở nhờ nhà một thương gia giàu có tại Wandsworth và lưu lại đất nước này trong ba năm, từ khi lên ba mươi hai cho đến tuổi ba mươi lăm. Ông có mặt ở đây khi vua George I băng hà và George II lên ngôi. Ông đã cho xuất bản bộ Henriade tại đây. Ông cũng viết cuốn “Lịch sử vua Charles XII” tại đây. Ông đã đọc “Những chuyến du hành của Gulliver” khi tác phẩm hãy còn mới mẻ, và rất có thể đã có mặt trong đêm công diễn đầu tiên của vở The Beggar’s Opera. Ông đang ở đây khi ngài Isaac Newton qua đời.
Năm 1731, ông cho xuất bản tại Rouen tập Lettres sur les Anglais, tác phẩm này ra mắt tại Anh vào năm 1733 trong ấn bản mà từ đó các bức thư này được in lại ở đây.
H.M.
