Người giàu nhất thế giới, tỉ phú người Mỹ Warren Buffett[1] đã chia sẻ bí quyết thành công với sinh viên kinh tế của đại học Texas và đại học Emory mới đây. Ông nói: Nguồn lực mạnh mẽ nhất trên thế gian này chính là tình yêu không điều kiện. Càng cho đi, bạn càng nhận được nhiều.

Nếu cô giáo lấy câu nói này để ra một đề văn chứng minh thì bạn sẽ viết thế nào?

Cũng như bạn, tôi sống chưa đủ nhiều để hiểu hết cuộc đời dài rộng. Nhưng tôi nghĩ đến cái giếng nước trong vườn nhà ông Hương trưởng làng tôi. Giếng không phải giếng làng, giếng xóm. Nhưng cả làng cùng đến múc, nhất là mùa khô hạn, người khắp nơi kéo đến chắt nước suốt ngày đêm, tiếng gàu ầm ĩ không dứt. Ông Hương vẫn đeo mục kỉnh nằm đọc sách trên bộ ngựa,[2] đầu gối lên bậu cửa sổ, bình yên.

Tết vừa rồi tôi về thăm lại giếng xưa. Khu vườn vẫn hàng rào dâm bụt, vẫn giàn thiên lí thả hương nhè nhẹ. Giếng nước vắng lặng. Làng tôi nay đã có nước máy vào tận phòng ngủ. Người cháu nội ông Hương cười rất tươi: Ngày xưa, giếng nhiều người múc, nước lúc nào cũng ngon ngọt. Giờ ít người dùng, nước bị bí khí, thỉnh thoảng phải bơm hút để lưu thông, nguồn nước mới tốt.

Tôi cũng nghĩ đến con sông trong lời bạn tôi, khi cô ấy nói với tôi rằng, phải trao đổi chất tốt. Khi trao đổi chất, trao đổi tình cảm, trao đổi tinh thần thì con người vận động như thể một dòng sông, vẫn là nó nhưng mỗi ngày là những giọt nước khác nhau đang chảy.

Thế nên sông trẻ lâu chứ không già nhanh như ao làng nước đọng.

Tôi cũng nghĩ đến Biển Chết. Chỉ có nhận về mà không cho đi. Nước sông Jordan đổ vào Biển Chết rồi đọng lại ở đó, không hòa ra đại dương. Nơi đây không có sự sống, cá và các loại thủy sinh vật không thể sống nổi trong môi trường này.

Ngay cả vùng châu thổ sông Jordan khi xưa từng là rừng rậm nhiệt đới, thì nay sự màu mỡ đã là chuyện của quá vãng xa xôi.

Tôi cũng nghĩ đến nết tốt của đất. Đất nhận về tất cả. Từ thơm như nước hương hoa, đến bẩn thỉu hôi hám của máu mủ phân gio, của khạc nhổ, của rác thải, của xác động vật thối rữa. Đất vẫn bình yên nhận về tất cả. Rồi đất cho đi những cỏ cây, những hoa thơm trái ngọt, những thảm thực vật đầy sự sống trong lành.

Cho đi để nhận về. Nhận về và cho đi. Tình yêu cũng là như thế. Càng cho đi, bạn càng nhận được nhiều. Nhưng, phải là tình yêu không điều kiện. Đó là một tình yêu không đòi hỏi sự chiếm hữu, vị lợi. Nó gần với lòng từ bi.

Tình yêu đòi hỏi sự chiếm hữu, vị lợi thì có khi gây ra hệ lụy, khổ đau do lòng dục không được đền đáp. Còn tình yêu của lòng từ bi cũng có thể có khổ đau do xót thương mang lại, nhưng đó là niềm đau có ích, sự khổ đau cần thiết và có lợi lớn trong việc thúc đẩy công bằng, tiến bộ của xã hội - con người.

Nhà tỉ phú kiêm nhà nhân đạo Warren Buffett đã hiến tặng hơn 30 tỉ đô-la Mỹ cho các quỹ từ thiện trên thế giới. Vậy thì bí quyết thành công trong kinh doanh của nhà tỉ phú giàu nhất thế giới này là gì? Đó là lòng yêu thương vô điều kiện. Vậy thì công việc quan trọng của sinh viên hai trường kinh tế lớn, và cả chúng ta nữa, là gì, nếu không phải là học và thực tập yêu thương?

Nếu có một đề bài tập làm văn chứng minh, thì bài làm của tôi là như thế, là sự hiểu biết hạn hẹp qua sách vở đọc được. Bạn cho được mấy điểm nào?

Cho đi để nhận về. Nhận về và cho đi. Tình yêu cũng là như thế. Càng cho đi, bạn càng nhận được nhiều.

[1] Tỉ phú người Mỹ Warren Buffett đạt danh hiệu “Người giàu nhất thế giới” năm 2008 do tạp chí Forbes bình chọn.

[2] Bộ phản gỗ, ghép bằng ván, đặt trên một bộ chân thật vững, có thể dùng nằm hoặc ngồi.