Những cây trứng cá luôn được trồng vào một chỗ rất đẹp trong kí ức của tôi. Không phải vì cây trứng cá thân giòn dễ gãy và thường lưu lại dăm ba “dấu sẹo giang hồ” cho những chú nhỏ ham trèo cây. Cũng không phải cái tên trứng cá gợi nhớ mùa dậy thì đầy “núi lửa” trên mặt mà thời quá độ của cô cậu nào cũng có…

Cây trứng cá tán xòe mát rượi. Những chiếc lá non có bụi phấn vàng, để lại dấu lá hoa văn mờ khi ép vào trang vở.

Nhưng hấp dẫn nhất, quyến rũ nhất vẫn là những trái trứng cá. Trái non màu xanh, sẽ chuyển sang hồng và thành đỏ rực khi mùa hạ sang. Những trái chín ẩn hiện trong tán lá làm cho niềm vui trẻ con òa ra mỗi khi phát hiện ra chúng. Những trái trứng cá chín hồng, chín đỏ, để vào những giỏ đồ chơi thấy đẹp như cổ tích.

Cây cam cây bưởi, cả cây ổi, là cây của kinh tế gia đình nghèo, bạn hái có khi cũng còn phải xin phép bố mẹ. Riêng trái trứng cá chẳng ai mua ai bán. Cho nên cây trứng cá là của trẻ con, chúng toàn quyền sở hữu. Thế là chúng tôi say sưa ăn những trái trứng cá chín đỏ thơm ngọt, ăn những trái chỉ mới chín hồng, ăn cả những trái xanh chát xít. Cũng như chúng tôi đã từng say sưa ăn những trái phượng vĩ to đùng như thanh gươm vào mùa cuối hạ, khi sắp sửa tựu trường.

Ôi những trái trứng cá, sao mà ngon đến vậy? Có phải chúng ngon là vì đơn giản “trái nào ngon bằng trái ngày xưa, hoa nào đẹp bằng hoa tuổi nhỏ?”

Giờ đây, chúng tôi đi qua nhiều nơi và gặp lại rất nhiều cây trứng cá trên nhiều miền đất nước. Những đứa trẻ con ở đường Đống Đa - Huế không trèo cây trứng cá. Những cây trứng cá đầu hồi khách sạn Vĩnh Hưng 2 ở Hội An đứng buồn thiu và trái rụng đỏ gốc, người đi lại xéo từng vệt đỏ bầm như máu. Những cây trứng cá trên bến phà ở Đồ Sơn cũng đầy trái chín đỏ không ai hái. Hóa ra là vì trẻ con bây giờ no đủ, chúng không còn thèm những hoa trái bờ rào bờ giậu như xưa. Ngày xưa thiếu đói, mẹ cho bé ăn củ cải kho nhưng bảo đấy là thịt để bé thích nuốt. Giờ đây muốn bắt bé ăn thịt thì phải bảo ngược lại là củ cải thì bé mới chịu ăn. Chỉ mới qua hơn mười lăm năm đổi mới mà cuộc sống đã giàu có lên rất nhiều.

Hóa ra giàu nghèo chỉ là chuyện đổi thay trong khoảnh khắc. Thuở hàn vi của đời người, của dân tộc rồi cũng sẽ qua. Nỗi đau vật chất rồi có ngày sẽ không còn nữa. Sự thỏa mãn phần CON cũng có ngày được đáp ứng.

Chính nỗi lo khác còn quan trọng hơn rất nhiều. Đó là nỗi lo về tinh thần. Nỗi lo xây đắp phần NGƯỜI. Con người có còn biết xấu hổ hay không?

Con người có thấy bình thường mỗi khi làm bậy hay không? Con người có thương yêu con người hay không? Con người có khát vọng đẹp, có lý tưởng cao thượng hay không?

Có như thế mới không còn có những người cha trói con buộc dây thả xuống sông cho ghe máy kéo đi ở miền Nam. Không còn có kẻ đánh em bé vé số chết ngất, kéo vào bụi rồi vần hòn đá đè lên người, ở Tây Nguyên. Không còn những cô giáo dạy tiếng Anh bắt học sinh liếm ghế, ở Hà Tĩnh…

Giã từ cây trứng cá, hãy trồng một chữ NGƯỜI trong tim.

“ ….. Trái nào ngon bằng trái ngày xưa, hoa nào đẹp bằng hoa tuổi nhỏ?”