Tôi chỉ còn nhớ mang máng cái quang cảnh của buổi xuống tàu năm đó. Hai má con tôi mang theo một nải quần áo và mấy thứ đồ đạc cần thiết. Tưởng thế đã lỉnh kỉnh rồi, vậy mà xuống tàu thấy thiên hạ la liệt đủ thứ. Nhà nào nhà nấy, trẻ con, người lớn chen chúc nhau lúc nhúc dưới các khoang tàu. Má tôi phải khó nhọc lắm mới dẫn tôi đi qua được một đoạn đông nghẹt hành khách để tới một chỗ vừa đủ đặt mấy thứ mang theo. Tôi phải ngồi luôn lên quần áo, còn má tôi đứng lách chân dưới khe của mấy thứ đồ khác. Ngay bên cạnh, mọi người cũng kẻ nằm người ngồi cùng với đồ đạc của họ. Từng nhóm dăm ba người chụm đầu vào nhau nói chuyện rì rầm. Rồi tiếng trẻ con khóc, tiếng người lớn dỗ dành, chỗ này ngả cơm nắm ra ăn, chỗ kia ngồi hút thuốc. Có hàng nước rong qua lại mua uống...
Tôi không quen đi tàu biển nên bị say sóng suốt mấy ngày, nghe má tôi nói tôi nôn mửa không còn biết gì nữa, má tôi phải thay hết mấy bộ đồ cho tôi vì dính bẩn.
Khi vào tới Sài Gòn, mọi người lại bồng bế con cái, đồ đạc lên bến và được chở ngay về các dinh điền. Riêng má con tôi, vì đã có ông bà ngoại và cậu tôi vào trước nên không phải đi dinh điền mà về ở chung với ông bà ngoại cho tiện.
Ông bà ngoại tôi có bốn người con, má tôi là lớn nhất.
Hai dì kế má tôi thì đã lập gia đình riêng và ở xa, tôi ít gặp, còn cậu Út ở với ông bà. Cậu làm nghề dạy học tư để kiếm sống và nuôi gia đình. Ngoại tôi rất cưng tôi và thương cảnh mẹ goá con côi nên đã giúp má tôi mở một tiệm tạp hoá nhỏ buôn bán kiếm thêm tiền sinh sống. Ba tôi bịnh chết đã hơn hai năm. Lúc này tôi chỉ biết có má, ông bà ngoại và cậu Út mà thôi. Về ba tôi, nhiều khi tôi gặng hỏi, má tôi kể rằng ba tôi có tiệm thợ mộc ở Hải Phòng, và khi còn sống, thỉnh thoảng có vô Sài Gòn buôn vải chuyến cùng bạn bè. Khi tôi chưa đầy hai tuổi, ba tôi chết vì bịnh tim, má tôi phải đưa tôi về Phát Diệm ở với ông bà ngoại rồi theo ông bà vô đây. Má bảo tôi giống ba tôi y hệt. Có lẽ vì thế mà bả càng thương tôi hơn, cứ mỗi lần tôi nhõng nhẽo là bả lại chửi yêu:
- Cha mi, thiệt là có giống...
Bà ngoại tôi thường la rầy má tôi về chuyện hay nhắc tới ba tôi, ngoại sợ tôi buồn vì bị ám ảnh về sự mất mát tình cảm.
Tôi rất quý bà ngoại. Những khi má tôi bận ở tiệm tạp hoá, tôi thường quấn quýt bên bà, nghe bà ca những bài ca cổ, điệu hát ru... Có lúc tôi leo lên lòng bà ngồi cả tiếng để được bà vuốt ve âu yếm. Đó là những kỷ niệm đẹp nhất của tuổi thơ mà tôi không bao giờ quên được. Ông ngoại tôi là một ông già nghiêm khắc, sống theo khuôn khổ của đạo giáo, ít khi thấy ông cười đùa. Đối với con cháu, tình cảm của ông cũng mang màu sắc của sự tôn nghiêm lễ giáo. Là một con chiên ngoan đạo, cuộc đời ông gắn bó với nhà thờ thật sâu sắc. Xóm nhà tôi ở đa số là người theo đạo, vì thế cả xóm góp tiền xây một nhà thờ. Ông ngoại tôi được cử làm ông trùm. Sáng nào ông cũng dậy sớm, ra nhà thờ kéo một hồi chuông gọi các con chiên đi lễ.
Trong các buổi đọc kinh ở nhà thờ, ông kiểm soát con chiên thật là nghiêm ngặt. Tay ông lăm lăm chiếc roi mây bóng. Tụi con nít chúng tôi thường bị ông củng cho vì cái tội nhác đọc kinh. Biết vậy, tôi thường để ý hễ thấy ông đi lại gần là bấm mấy đứa bạn cùng ngưng nói chuyện, có khi còn giả vờ gào lên thật to. Khi cha đọc xong:
- Chúa ở cùng anh chị em!
Chúng tôi hét tiếp luôn:
- Và ở cùng cha!
Ông ngoại tôi có vẻ thích thú với những giờ phút như vậy lắm. Ông còn hăng hái vận động con chiên góp tiền ủng hộ nhà thờ. Trong khi mọi người bận vào cái việc có vẻ từ thiện đó thì mấy đứa con nít chúng tôi chạy lăng quăng đi chơi quanh nhà thờ, vui chân lại rủ nhau đi khắp xóm. Hôm nào tôi cũng về nhà sau ông ngoại. Một hôm ông hỏi tôi:
- Mày đi lễ nghe cha giảng gì?
Tôi liến thoắng:
- Cha biểu cha không cho con chiên đi làm sở Mỹ, vậy chớ sao hôm qua con thấy cái cô Linh lấy Mỹ, cổ đem Sa von thơm vô, cha nhận?
Ngoại tôi trừng mắt:
- Mày nói vậy cha nghe được mày chết, con nít nói bậy.
Thường thường là đến lúc ấy bà ngoại tôi mới dậy. Bà rất ghét nhà thờ nên thường cằn nhằn về chuyện tôi theo ông ngoại đi đọc kinh. Bà ngoại không theo đạo Thiên Chúa mà theo đạo Phật. Bà cho việc đi lễ nhà thờ là một sự gò ép quá mức, nhất là việc con nít như chúng tôi phải thức dậy sớm như người lớn để đi lễ.
Khi tôi bảy, tám tuổi, ông ngoại và cậu Út bàn với má cho tôi đi học. Thế là tôi được tới trường. Hàng ngày tôi đi học một buổi, còn một buổi lo phụ má bán hàng hoặc nấu cơm. Tiệm tạp hoá của má tôi bán các dụng cụ và sách vở học sinh. Số tiền thu được cũng tạm đủ để nuôi tôi ăn học, còn ông bà ngoại đã có cậu Út lo. Má tôi có vẻ an phận với cuộc sống hiện tại của mình. Má thường nhủ tôi:
- Liên ráng học đi nghe, học giỏi rồi má cho đi Sài Gòn học vui lắm. Má sẽ lo cho con đầy đủ, không thua kém bạn bè của con nha!
Được má cưng chiều, tôi càng thương má, càng nhớ ba nhiều. Phải chi còn ba tôi thì gia đình vui vẻ bao nhiêu, má đỡ vất vả cực nhọc như vầy... Nghĩ vậy nên tôi rất sợ má đi lấy chồng vì tôi không muốn phải chia sẻ tình cảm cho ai hết.
Thế rồi cái điều tôi lo sợ nhất đã đến. Chả là ông ngoại tôi làm ông trùm, lại thêm cả việc giảng sách đạo nên hàng ngày mọi người tới lớp học rất đông. Trong số những người tới học đó có một người tới đều đặn nhất. Sau khi nghe giảng đạo xong, ông ta thường lui lại chuyện trò với ông ngoại tôi, nhận ngoại là cha đỡ đầu. Từ sự thân quen đó, ổng đã để ý tới má tôi, rồi sau ít bữa hứa xin lập gia đình với má tôi. Cả nhà không ai bằng lòng vì sợ tôi sẽ khổ. Riêng ông ngoại tôi lại ưng chịu, ông nói với cả nhà:
- Nó còn trẻ, nó cần phải lập gia đình để sau này có người đỡ đần an ủi. Mai mốt con Liên lớn cũng phải lấy chồng, lúc đó để má bơ vơ tội nghiệp.
Ông ngoại đã quyết định như vậy nên bà ngoại, cậu Út và cả má tôi, không ai nói gì thêm, còn tôi, tôi một mực phản đối:
- Nếu má đi lấy chồng, mai mốt Liên lớn sẽ bỏ nhà đi!
Tôi nói vậy với sự ấm ức trong lòng, càng nghĩ tôi càng thấy buồn tủi. Tôi giận người đàn ông sắp cưới má. Tôi giận má, giận ông ngoại quá chừng. Với sự suy nghĩ non nớt của mình, tôi cũng hiểu rằng người ta sắp cướp đi của tôi một cái gì rất thiêng liêng. Tôi sẽ không còn được độc quyền trong tình thương của má...
Rốt cuộc, đám cưới má tôi vẫn được tiến hành và không ai để ý tới những lời nói của một đứa con nít như tôi. Ngày cưới má, tôi buồn thiu, trong lòng đầy mặc cảm.
Và nỗi nhớ thương ba lại trào dậy. Càng thương ba tôi càng oán hận má. Vậy mà má biểu má thương tôi.
Chưa bao giờ tôi cô đơn như những ngày ấy. Tôi bắt đầu sợ hãi điều gì đó chưa hình dung nổi. Nhất là mỗi khi nhớ lại điều băn khoăn của bà ngoại tôi đã vô tình nói lên trong cái lần bà ôm tôi vào lòng, tay vuốt mái tóc ngắn của tôi mà giọng bỗng trầm lắng hẳn xuống:
- Nơi nào tao chưa biết chớ ở cái đất này, chưa có cảnh tái giá nào mà không gây ra những kiếp người đày đoạ cho bọn trẻ con thiếp con chàng như mày.
Sau ngày cưới, má và dượng mua một căn nhà ở gần nhà ngoại. Tôi vẫn được đi học như cũ, nhưng tôi không còn thấy vui thú nữa. Mỗi khi về tới nhà, chạm mặt với người bố dượng xa lạ, tôi thấy nản muốn khóc luôn. Từ khi có dượng bên cạnh má, tôi đâm ra lầm lì, bướng bỉnh, nhiều khi không muốn nói chuyện với má nữa. Tôi thầm nghĩ: “Không cần, mình chơi một mình, khi nào buồn thì sang ngoại chơi”.
Má tôi chắc cũng hiểu tâm trạng của tôi nên bà cố tránh những va chạm giữa tôi và bố dượng. Suốt ngày má tôi bận ngoài tiệm tạp hoá. Tôi đi học về, khi thì ra phụ với má bán hàng, khi thì ở nhà nấu cơm đợi má về ăn. Còn dượng tôi lo chích thuốc cho lối xóm kiếm tiền.
Chích thuốc là nghề của ổng từ khi chưa lấy má tôi. Nghe nói ổng cũng mở tiệm ở gần ngã bảy Sài Gòn để hành nghề.
Ổng còn có bố già và dì ghẻ với hơn mười đứa em nhỏ, nhưng ổng ở riêng, tự làm lấy ăn. Hiện tại ổng chích thuốc ngay tại nhà, luôn thể trông coi công việc gia đình để má tôi rảnh rang lo ngoài tiệm của má. Tôi không ưa gì dượng, nhưng lại tò mò để ý ổng qua từng việc làm. Ổng vừa người, nước da trắng, trông dáng nhanh nhẹn tháo vát, và có lẽ trẻ hơn má tôi một chút (còn thua tuổi má tôi). Được cái ổng cũng là người Bắc theo gia đình vô Sài Gòn từ mấy năm trước. Ông ngoại tôi kể rằng ổng cũng lấy một đời vợ từ năm ổng mười sáu tuổi, nhưng vợ ổng ở lại Bắc không vô nên ổng bỏ luôn. Bởi vậy, ông ngoại mới thương tình gả má tôi cho ổng.
Công việc chích thuốc của ổng có chiều thuận lợi. Hàng ngày bà con đến rất đông, tính ổng lại vui vẻ nữa. Nhứt là khi nào ai bịnh mà cần đến ổng, ổng sẵn sàng không nề hà chi cả. Riêng đối với tôi, ổng tỏ ra rất chu đáo. Hầu như ổng thay thế má tôi chăm lo cho tôi, từ việc học hành sách vở đến việc tắm rửa, và cả may đồ cho tôi. ổng rất cưng chiều tôi. Má tôi ít khi cho tiền tôi xài tự do. Má biểu: “Cần gì để má mua cho, con nít cầm tiền xài rồi sinh hư hỏng”. Nhưng dượng tôi, ổng lại cho tiền thường xuyên. Tôi thích cái gì là có ngay. Thấy tôi ốm(1), dượng mua thuốc bổ về vừa chích vừa cho tôi uống đặng cho tôi mập ra. Bao nhiêu sự chăm sóc đó của dượng vẫn không thể nào xoá được những mặc cảm trong tôi. Tôi chỉ biết rằng ổng không thể thay thế ba tôi trong đời sống tình cảm của tôi, ổng cố dỗ dành tôi đổi cách kêu chú bằng ba. Tôi còn nhớ rất nhiều lần, khi tắm cho tôi, ổng nói ngọt:
- Sao Liên không chịu kêu chú bằng ba cho gần gũi, kêu đi rồi ba thương con nhiều nghe!
Tôi vội lắc đầu quầy quậy:
- Liên kêu bằng chú thôi, vì chú có phải là ba của Liên đâu?
Tôi thấy mặt ổng xịu xuống. Hẳn nhiên là ổng không bằng lòng với câu trả lời của tôi, nhưng ổng cũng không dám la rầy tôi.
Tôi kể chuyện đó ở nhà ngoại. Ông ngoại biểu tôi phải nghe lời dượng. Bà ngoại làm thinh không nói gì, vì nói ra là hai ông bà ưa gây nhau qua lại. Bà ngoại vốn không ưa gì dượng mà. Ông ngoại thì lấy những việc dượng chăm chút tôi để răn đe:
- Má con mày tốt phước, được người biết lo cho mày như con đẻ, vậy còn đòi chi nữa? Con nít mà không chịu nghe lời, mai mốt lớn lên ai dạy nổi!
Tôi không cãi lời ngoại nhưng cũng không chịu sửa cách kêu chú bằng ba. Không ai hiểu sự tủi hờn trong tôi. Những lời dỗ dành, khuyên răn chỉ càng làm tăng thêm sự mặc cảm của tôi. Tuy những suy nghĩ còn non nớt của tuổi thơ nhưng tôi hiểu rằng sự ngăn cách giữa tôi và dượng là một sự ngăn cách không thể dung hoà. Tôi lặng lẽ sống với nỗi mặc cảm của mình, ít muốn chuyện trò với má, chỉ muốn bó hẹp trong cái thế giới nhỏ bé của riêng mình. Thấy vậy má tôi biểu:
- Liên, sao con lầm lì vậy? Dượng thương lo cho con, con phải ráng nghe lời dượng cho má nhờ nghe con!
- Má muốn Liên nghe lời cái chi? Suốt ngày má ở ngoải, má đâu còn nhòm ngó, đâu còn thương Liên như trước nữa. Má có dượng, má vui với ổng, rồi má quên Liên...
Tôi phụng phịu nói như khóc. Má tôi vội phân trần:
- Bậy nào, má bận hoài thì đã có dượng lo cho con, dượng thương con như má vậy nè. Có điều, con mà làm dượng buồn phiền vì con thì má cũng chẳng vui gì.
Không hiểu sao má lại tin vào dượng đến thế. Hầu như mọi việc, kể cả tôi nữa, má phó thác cho ổng hết thảy rồi ung dung ngồi ngoài tiệm hết ngày này qua ngày khác.
Gần một năm sau, má sanh em trai. Tôi bận bịu lo giúp má giặt giũ, không còn có thời gian chạy sang ngoại chơi thường xuyên nữa. Cái tiệm của má cũng đóng cửa luôn. Nguồn thu nhập sút đi trông thấy. Còn dượng tôi, ổng bắt đầu chán nản, cáu gắt. Công việc chích thuốc ổng không còn say sưa như trước nữa. Ổng sinh tật uống rượu rồi la lối om sòm. Ổng chửi má tôi không tiếc lời. Một hôm đi học về, tôi giật mình nghe tiếng ổng:
- Mày chỉ có nước báo hại, cả con Liên nữa, tao hết chịu nổi với má con mày rồi!
Ổng xông vào đánh má làm em bé sợ khóc thét lên. Tôi bàng hoàng cả người.
Thế là hết. Ngày trước có bao giờ ổng xưng hô kỳ cục vậy đâu. Tự dưng tôi lại thấy thương má quá chừng. Tôi nói một mình trong nước mắt: “Má ơi! Phải chi còn ba, phải chi má đừng lấy ổng...”.
Tôi liếc nhìn dượng thấy mặt ổng hằm hằm, đôi mắt đỏ vằn trông dữ tợn; còn cặp môi đang mím lại, tím bầm, thiệt khác với vẻ phong nhã, hiền từ khi ổng mới làm quen với má tôi.
Tối hôm đó tôi học bài hết nổi. Một không khí nặng nề bao quanh tôi. Tôi cố đọc thì những dòng chữ cứ nhảy múa trước mắt như người chọc tức vậy. Sớm hôm sau ra nhà ngoại, tôi kể lại cho bà ngoại nghe đầu đuôi câu chuyện. Ngoại tôi không nói gì, chỉ lặng lẽ lau nước mắt. Ngoại biểu tôi xin má ra ở với ngoại cho đỡ phiền. Tôi về nói với má, má can:
- Bà ngoại thương con thiệt nhưng ngoại không hiểu hết gia cảnh nhà mình. Dượng chỉ nóng vậy thôi chớ không sao đâu. Con ráng giúp má coi em, má bán tiệm lại có tiền, con không phải nghỉ học đâu, đừng lo. Con mà ra ngoại ở má buồn hết muốn làm gì, tội nghiệp em con...
Nghe má nói “tội nghiệp”, tôi xúc động quá, dẹp luôn ý định của mình. Vài bữa sau má mở tiệm bán hàng. Tôi đi học về vừa coi em vừa nấu cơm, còn bị dượng quát mắng hoài. Cơm tôi nấu thường bị dượng chê lên chê xuống. Tôi ấm ức trong lòng mà chẳng dám nói ra. Nếu không thương má thương em thì tôi chẳng ở cái nhà này một phút nào nữa. Tôi càng lầm lì, không muốn cả ăn nữa. Má tôi an ủi:
- Con gái phải tập làm ăn, dượng có thương dượng mới dạy bảo cặn kẽ vậy, có chi mà con buồn?
- Khi nào má cũng nói thương với chẳng thương. Ổng mà thương gì con, khi không la lối om sòm làm con mắc cỡ với bạn bè lối xóm hoài à.
Tôi vẫn phải sống trong sự căng thẳng của gia đình, vì má, vì em. Dượng tôi ngày càng rượu chè, không còn thiết gì đến công việc gia đình nữa. Chuyện cãi vã giữa ông và má xảy ra dài dài. Đối với tôi, ổng xét nét từng chút, từng chút. Hàng ngày đi học về, tôi túi bụi với công việc, mãi tới khuya mới được ngồi vào bàn học, mệt và buồn ngủ muốn chết luôn. Tôi chán nản thật sự và càng ngày càng cảm thấy bơ vơ trong căn nhà của má. “Trước sau gì cũng phải nghỉ học”. Tôi nghĩ vậy nên quyết định xin má cho đi học trường nội trú:
- Má cho con vô trường nội trú con học nghe má! Con ở nhà cũng không học được mà phiền cho má nhiều quá. Khi nào con hổng thích, con lại về với má và em.
Lần này má tôi hết từ chối nổi bởi không còn cách nào khác. Sớm hôm sau, má sửa soạn đồ và sách vở cho tôi rồi nhờ cậu Út dẫn tôi tới cô nhi viện Thủ Đức.
*
Cậu Út dừng xe trước một cái cổng sắt thiệt lớn và biểu tôi:
- Tới nơi rồi nè, Liên đứng đó chờ cậu chút nghe!
Tôi nhìn theo cậu Út vô trong cổng, hồi hộp chờ đợi những gì sẽ xảy ra bên trong cái cổng sắt đáng sợ kia...
Một hồi thấy cậu Út ra với một người đàn bà mặc bộ đồ đen dài tới gót chân. Không biết cậu Út đã nói những gì với bà ta mà bả rất tươi cười, tiến lại nắm lấy tay tôi:
- Vô đây cô bé, vô xơ cho ăn bánh. Ở đây vui lắm nghe!
Cậu Út vuốt tóc tôi nói thiệt buồn:
- Thôi, Liên ở đây với xơ nghe! Ráng học và nghe lời xơ dạy bảo, tháng tháng cậu và má sẽ lên thăm.
Tôi nhìn theo cậu rơm rớm nước mắt, chỉ muốn rút tay khỏi tay xơ để chạy về theo cậu, nhưng bộ đồ đen lừng lững và tượng thập giá uy nghiêm mang trên người xơ làm cho tôi đâm sợ và ngoan ngoãn đi theo bà.
Lần đầu tiên tiếp xúc với cuộc sống tập thể, tôi ngỡ ngàng nhìn từng thứ một trong căn phòng bà xơ vừa dẫn tới.
- Đó, giường của con đó!
Xơ vừa nói vừa chỉ chiếc giường cá nhân kê gần góc nhà. Tài sản của cô nhi là một chiếc giường. Đầu giường có một ngăn tủ nhỏ đựng quần áo. Dưới gầm giường, một chiếc thau nhỏ xinh xinh để rửa mặt. Một chiếu, một mùng, mền cá nhân.
Thấy tôi cứ tần ngần ngắm bằng ấy thứ, xơ dịu dàng biểu:
- Bấy nhiêu đó là của con. Từ nay con sẽ ở đây với các bạn, có các xơ nâng đỡ. Còn chuyện ăn uống, học hành đã có quy định sẵn, con cứ theo chị em mà làm.
Đêm đó tôi không tài nào ngủ được. Tôi nhớ nhà và lo lắng cho thân phận của mình sắp tới. Liệu rồi có chịu đựng nổi cuộc sống ở đây không? Nhớ má, nhớ em, nhớ ngoại và cậu Út quá chừng. Tôi khóc tức tưởi một mình, rồi mệt quá, tôi thiếp đi lúc nào không biết. Tới khi nghe tiếng kêu:
- Liên dậy đi! Lẹ lên còn đi nhà thờ xem lễ chớ!
Tôi choàng dậy thấy mọi người đã gọn gàng hết cả.
Mấy chị lớn tuổi giúp tôi gập mùng mền, múc nước hối tôi rửa mặt, chải đầu đặng còn đi cho kịp chị em. Tôi được cưng chiều như một đứa em út nên rất cảm động và làm theo lời các chị không chút ngần ngại.
Buổi sáng đầu tiên đi nhà thờ, xơ dẫn chúng tôi sắp hàng riêng một bên, còn một bên dành cho các nhi nam. Các chị cho biết đó là quy định của nhà thờ. Hát lễ cũng phải quy định như thế để tránh sự quan hệ tình cảm giữa nam và nữ, nhất là các chị lớn tuổi hơn chúng tôi. Các xơ cho đó là sự vi phạm đạo đức, làm mất tính tôn nghiêm của đạo giáo. Nhưng sự cấm đó đâu có ăn thua gì với mấy anh mấy chị, như chị Mỹ Thiện, chị Tư, chị Nhuần, chị Ngọc Anh... Các chị lớn hơn tôi sáu, bảy tuổi, thường đi học ở trường ngoài, có xe đưa đón. Mấy chị này đã có bạn nam là các anh học ở cùng trường. Họ lén lút yêu nhau qua những cái nhìn tình tứ, những dòng chữ viết vội vàng trong những giờ sinh hoạt văn nghệ chung. Rủi có bị các xơ bắt được thì bị phạt, bị đòn, rồi lại đâu vào đấy cả.
Tôi rất mê coi tiểu thuyết, đó là một thú vui của tôi trong những ngày tháng ở cô nhi viện này. Mỗi lúc vui buồn, mỗi khi nhớ nhà, nhớ má... tôi lại kiếm tiểu thuyết để coi, tìm quên trong những trang, những dòng mê li chìm đắm mộng mị yêu đương... mà các nhà văn đua nhau thi thố ngòi bút của mình, hoặc sa đà theo bước chân của những chàng hiệp sĩ được miêu tả như những thần tượng của tuổi hiếu kỳ như tôi. Thú thiệt, tôi coi nhiều, vì tìm quên, vì tò mò, vì mê đắm, và nhiều cái vì khác nữa. Rồi tiểu thuyết ngấm vào trong tôi như một mãnh lực quyến rũ, khiến tôi không thể thiếu nó trong cuộc sống hàng ngày. Mấy chị lớn tuổi rất chăm mua tiểu thuyết về coi lén làm cho bọn tôi phát thèm. Trước đó, mấy chị được các xơ xếp cho ở riêng một phòng, nhưng xơ khám thấy tiểu thuyết và thư tình nên các chị đã bị dồn vào ở chung với chúng tôi. Chị Mỹ Thiện đã được xếp ngủ chung giường với tôi, trưa nào tôi cũng thấy chị coi tiểu thuyết. Rồi chị cho tôi coi chung, có khi tôi lấy cắp của chị để coi. Chị Thiện rất cưng tôi, chị thường biểu:
- Nhiều người nói chị và em giống nhau, chị cũng thích cho em y hệt chị, để bọn nhi nam nó tưởng mình là chị em ruột.
Chị Thiện không còn ba, nhưng nhà chị rất khá giả.
Má chị có cửa hiệu lớn, với lại tiền của ba chị để lại cũng nhiều. Chị có những bộ đồ sang trọng. Chị lại biết sửa sang từ cách ăn mặc, cột tóc... ở chung với chị, lâu dần tôi cũng học đòi theo cách sống của chị và hai chị em tôi rất hợp nhau. Chị cho tôi coi đủ các loại tiểu thuyết: tình cảm, trinh thám, kiếm hiệp... dạy tôi cả những bản nhạc tình, rồi cho tôi coi cả những bức thư tình của chị....
Đặc biệt, tôi và chị được các xơ rất thương, thường cho ăn bánh kẹo mỗi khi xơ đi đâu về. Chị Thiện được xơ bênh ra mặt, đi đâu xơ cũng cho chị đi theo. Tối tối hai chị em tha hồ chơi khuya mà không bị xơ la rầy như những người khác. Tôi rất ngạc nhiên về sự đặc biệt đó, nhưng chị Thiện hiểu hơn, chị biểu:
- Em biết không, em là một cô bé dễ thương, lại có má và cậu lên thăm tặng quà bánh cho xơ hoài. Chị cũng vậy, má chị lần nào tới thăm chẳng có quà trao tận tay xơ. Vì thế chị em mình mới được xơ thương vậy chớ em thấy mấy đứa mồ côi đó, sao chúng bị xơ la hoài à!
Nghe chị Thiện nói tôi mới hiểu, thì ra ở đây những con người mang danh là thay Chúa dạy dỗ, chăm chút những con người bất hạnh, những trẻ mồ côi là như thế đó. Tôi ghê ghê nghĩ rằng, nếu một ngày nào đó, tôi bị má và cậu bỏ luôn, chắc số phận tôi cũng không hơn gì mấy đứa trẻ bạc phước kia đâu.
Chúng tôi học gia chánh, văn nghệ và học chữ do các bà dòng áo đen ở tu viện Chợ Quán dạy. Hàng ngày, việc ăn uống sinh hoạt, lao động do các xơ quy định. Các tổ chia nhau làm vệ sinh. Thức ăn từng bữa chia theo khẩu phần định sẵn. Riêng những đứa trẻ mồ côi và xấu xí thì phải lao động nhiều hơn và không được đi học ở trường ngoài.
Mỗi ngày chúng tôi phải đọc kinh tới năm lần. Sáng ngủ dậy: đọc kinh. Sau bữa ăn sáng: đọc kinh. Trước và sau bữa ăn trưa: đọc kinh. Tối trước khi đi ngủ: đọc kinh.
Lúc nào cũng “cầu Chúa”, “cám ơn Chúa”... Tôi ngán đọc kinh vô cùng. Cũng như Ngọc Tuyền, đứa bạn ở gần nhà với tôi. Hai đứa tôi đã bàn nhau trốn cô nhi viện để khỏi phải đọc kinh. Tôi bạo gan biểu Tuyền:
- Trốn về nhà mày nghe Tuyền! Tao ghét ở đây quá. Lúc nào cũng đọc kinh hoài. Về nhà ở ngủ nó đã đời. Bữa ăn thì chỉ rặt cá biển. Đồ mặc thì mấy cái áo thấy mà ghê.
Hai đứa tính là sẽ núp ở sau cổng, khi nào có xe bánh mì vô thì cứ việc tỉnh bơ đi ra, về nhà Tuyền ở ít hôm rồi tôi về nhà. Nhưng không may việc đổ bể, chúng tôi bị bắt lại và bị các xơ lôi đi nhà thờ cầu xin Chúa tha tội. May mà không bị ăn đòn. Sau lần đó các xơ kiểm soát dài dài nên chúng tôi không đứa nào dám trốn nữa.
Đến kỳ nghỉ hè tôi được miễn thi tiểu học, về nhà nghỉ ba tháng để chuẩn bị ôn thi vào trường Gia Long. Tôi bị rớt vì hai môn sử, địa tôi học quá yếu! Tôi đâm chán không muốn học nữa nhưng các dì phước khuyên tôi ráng học. Các dì xin cho tôi vào học trường Trưng Vương và học thêm ở “Cứu thế học đường”.
Trở lại cô nhi viện, ngày ngày hai buổi đi về Sài Gòn, đường xa, lên xuống xe hoài mà tôi lại chóng mặt. Vì thế được ít ngày tôi xin các dì cho về nhà đi học, vừa gần, vừa chữa bệnh. Tôi thưa với các dì:
- Các dì cho con về nhà ở một thời gian, con hổng bỏ học đâu, khi nào hết bệnh con lại lên đây với các dì mà!
Thấy tôi năn nỉ vậy, mấy dì bàn nhau đồng ý cho tôi về nhà vì các dì cũng rất lo cho tôi, sợ tôi té xỉu trên xe bất tử thì khốn. Hôm tôi ra về, dì Mười Ana tiễn tôi ra tận bến xe, dì nói:
- Ráng mà học nghe Liên! Về nhà cũng vậy, đừng nản chí mà bỏ nửa chừng thì buồn lắm đó. Nhứt là con lại có cha ghẻ. Liệu về rồi con có học nổi không?
Tôi nhìn đôi mắt dì buồn buồn, lại thấy cảm động trước những lời khuyên đó, dù biết rằng nếu là một cô bé khác, không có những điều kiện như tôi thì chắc chẳng được các dì lưu tâm đến thế.
Sau một năm sống ở cô nhi viện về, tôi thấy gia đình má tôi có rất nhiều thay đổi. Má tôi mới sanh thêm một em nữa, và bây giờ má đã có một tiệm ba-da ở chợ ngã ba Ông Tạ bán mọi thứ đồ dùng. Bên nhà ngoại, cậu Út đã lấy vợ. Vợ cậu cũng làm nghề buôn bán và làm các việc nội trợ trong nhà. Tôi vẫn đi học và phụ với má buôn bán. Dượng tôi vẫn ở nhà chích thuốc và coi em. Đôi khi tôi bế em theo ra nơi bán hàng.
Những ngày ở cô nhi viện đã giúp tôi có thêm những suy nghĩ và hiểu biết về sự đời. Tôi thấy cuộc sống trong cái xóm đạo của tôi đã bắt đầu đổi khác. Mọi người bắt đầu đua chen nhau “làm ăn”. Các cụ già chăm đi lễ nhà thờ cầu nguyện cho gia đình may mắn. Những người buôn bán như má tôi thì phải có được tiệm ngoài chợ để bán hàng. Ngay mấy đứa hồi trước còn rủ tôi đi bứt trộm trái trứng cá để ăn, bây giờ cũng rất ra dáng, đứa nào cũng uốn tóc, mặc quần áo kiểu... Tụi con trai gặp tôi thì chào hỏi như người lớn, không xưng “mày tao” như hồi tôi còn ở nhà. Mấy đứa con nhà khá giả một chút thì vẫn đi học. Mấy đứa nhà nghèo hơn, có đứa phải đạp xích lô mướn. Những ngôi nhà tầng và nhiều thứ tiện nghi hiện đại đã lần lượt xuất hiện trong các gia đình khá giả. Mấy đứa bạn của tôi cũng bắt đầu chia thành từng nhóm chơi với nhau. Như con Lan và con Thu, nhà chúng mới lên vì ba má chúng làm công cho Mỹ và buôn đồ Mỹ. Hai đứa lúc nào cũng rủ nhau đi chợ ăn quà, quần áo chúng mặc rặt thứ vải đắt tiền và may theo mốt ăn chơi... Còn mấy đứa gia đình túng thiếu như con Cúc, má nó bệnh hoài, ba nó thì già lại thêm năm sáu đứa em nhỏ, suốt ngày nó bận bịu lo coi sóc má, tắm giặt cho các em, rồi cơm nước cho cả gia đình.
Tôi thấy lúc nào nó cũng mặc áo rách, quần ống thấp ống cao, đầu tóc rối bù trông thiệt tội nghiệp. Rồi con Thành, con Hoa khi nào cũng lụi hụi lượm lá bánh ngoài chợ Ông Tạ kiếm chút bánh dư của người ăn hàng bỏ lại. Hoa chỉ có một cái quần cộc với chiếc áo rách mặc hoài thành cáu bẩn. Mấy lần gặp tôi đi học, chúng ngó theo với vẻ thèm khát.
Tôi nghĩ vậy mà mình còn hên hơn bọn chúng nhiều, chỉ hiềm là má tôi... giá má tôi đừng đi lấy chồng thì có lẽ chẳng bao giờ tôi phải khổ. Mọi người lối xóm ai cũng biểu:
- Tại má mày khi không đi lấy thằng chả, làm khổ mày tội nghiệp.
Câu nói đó thiệt vô tình, nhưng đối với tôi nó thành một vết hằn sâu trong tâm não, càng ngẫm tôi càng thấy họ nói đúng. Tôi lại giận má không thương tôi nên mới lấy dượng. Tôi biết hiện tại má cũng rất khổ tâm trước sự đổi thay của dượng, nhưng tôi vẫn cứ ấm ức và tủi thân. Bây giờ má lại có hai em nữa, bận bịu hơn nhiều và tình cảm càng bị sẻ chia.
Dượng tôi vẫn chích thuốc. Ổng uống rượu nhiều hơn và hay gây với má tôi hơn. Một hôm tôi đi học về trễ vì bị lỡ xe. Mới tới đầu ngõ tôi đã nghe tiếng ổng quát:
- Cô liệu chừng xem vụ con Liên, một là cho nó nghỉ học, hai là cho nó ra nhà ngoại ở, chứ tôi không thể chịu được cái nước mà nó muốn đi thì đi, muốn về thì về. Con gái lớn rồi phải được nhờ cậy đôi chút, đằng này nó đi hoài à.
Tôi khựng lại sau câu nói của ổng, không biết nên bước tiếp hay quay ra nhà ngoại. Má tôi im lặng không nói gì. Tôi thấy cổ mình như nghẹn lại, một nỗi tủi cực dâng đầy. Tôi nghe trong lòng nóng ran và những giọt nước mắt bắt đầu lăn qua má mà nhỏ xuống.
Tôi bước vào nhà thấy má đang ngồi khóc. Tôi muốn lại ôm chầm lấy má để rồi hai má con cùng khóc cho hả, nhưng không hiểu sao tôi cứ ngây ra như bị trời trồng ấy. Má tôi có hiểu được tâm trạng của tôi lúc này không? Tôi vừa thương lại vừa giận má. Thế là tất cả đã rõ rồi. Tôi không còn lý do để ở lại ngôi nhà này nữa, sự có mặt của tôi chỉ làm cho không khí gia đình thêm căng thẳng.
Tối đó tôi bỏ cơm và cũng chẳng thiết học nữa. Tôi nằm suy nghĩ và quyết định một con đường đi cho mình. Chỉ còn một cách duy nhất là bỏ nhà đi. Trời! Tôi làm gì để sống trong khi tuổi đời còn quá non nớt giữa xã hội Sài Gòn mỗi cái mỗi lạ?
Má tôi cũng rất buồn nhưng có lẽ bả chưa biết ý định của tôi. Tôi âm thầm chuẩn bị một mình. Tính là chuyến này đi thiệt xa, ngoại và má tha hồ tìm cũng hết thấy luôn.
- Liên ơi! Dậy coi em cho má nè con, rồi còn đi học, chớ bộ ngủ hoài à!
Tôi uể oải bước xuống giường, đầu óc tôi căng ra với muôn vàn ý nghĩ. Má biểu tôi coi em cho má. Ừ, còn hai đứa em nhỏ, tôi làm sao dứt chúng mà đi? Rồi ai sẽ thay tôi tắm rửa, bồng bế chúng. Tội nghiệp, tôi thấy thương hai đứa.
Tôi nghĩ chúng chẳng có lỗi gì với tôi cả, vậy mà tôi lại bỏ mặc chúng... Thế là tình thương đã giữ tôi lại. Tôi không muốn để cho hai đứa em của tôi phải khổ.
Tôi xin đi học “cua” một tuần hai buổi để có thời gian ở nhà với các em. Má tôi vẫn bán tiệm, dượng lo chích thuốc. Câu chuyện ổng nói bữa trước nguôi ngoai dần, không ai nhắc lại nữa. Thấy tôi biết sắp xếp thời gian để học và chăm lo cho các em, dượng rất hài lòng. Ổng tỏ ra quan tâm đến tôi hơn.
Một hôm ông đưa tôi chiếc đồng hồ và biểu:
- Ba cho Liên đó, con lớn rồi phải có đồng hồ đặng còn coi giờ đi học chớ!
Tôi chưa kịp nói gì thì ông đã đeo chiếc đồng hồ vào cổ tay tôi. Ông cầm tay tôi giả bộ ngắm nghía:
- Chà đẹp quá ta! Ba lựa cho Liên thứ này hết sảy chưa?
Tôi nhìn ổng và nói rất nhỏ:
- Cám ơn chú.
Từ bữa đó ông tỏ ra săn đón và niềm nở đối với tôi mọi lúc. Má tôi được dịp, bả la tôi:
- Đó, con thấy chưa, dượng thương con còn hơn con đẻ lận. Con thử coi mấy đứa đồng tuổi với con, có cha mẹ đàng hoàng mà đâu có được tử tế như con!
Ông ngoại tôi hay chuyện thì khen dượng tôi vậy mà biết điều. Không ai ngờ được những gì sẽ đến với tôi. Buổi chiều đó, tôi đang ru em ngủ thì dượng tôi về, ổng cười hỏi tôi:
- Em ngủ chưa Liên?
- Cháu đang ru mà nó chưa chịu ngủ nè chú!
Ông tiến tới sát chiếc võng nơi tôi và em đang nằm. Tôi ngồi dậy làm em bé giật thột khóc ré lên. Ông nheo nheo đôi mắt với tôi:
- Liên cho chú hỏi thiệt nghe! Liên muốn đi học tiếp hay muốn ở nhà?
- Sao chú lại hỏi Liên như vậy? Bao giờ mà Liên chả muốn đi học.
- Vậy thì Liên phải nghe chú, cho chú thương rồi chú cho đi học tiếp.
- Chú nói cái chi Liên không hiểu.
Không cần e dè nữa, ổng nắm lấy cổ tay tôi bóp thiệt chặt, hai mắt ổng long lên trông dễ sợ. Tôi cố vùng vẫy và nói lớn:
- Chú làm chi kỳ vậy? Liên mách má cho mà coi!
Vừa sợ vừa ức, tôi cắn vào tay ổng rồi cứ thế tôi chạy ra nhà ngoại. Tôi thuật lại chuyện cho bà ngoại nghe. Ngoại tôi vốn yếu đuối nên chỉ biết khóc vì thương tôi. Tủi thân cho mình lại thấy thương ngoại, tôi gục đầu vào lòng bà để cho những giọt nước mắt cứ tự do chảy. Tiếng bà ngoại kéo tôi về thực tế:
- Thôi về đi con, giờ này chắc má mày nghỉ bán rồi đó, biểu nó tính vụ này cho, chớ ngoại đâu có quyền chi. Tội nghiệp con nhỏ quá chừng. Thôi lẹ lên kẻo lại bị la bây giờ!
Tôi về đến nhà thì trời đã sẩm tối. Má tôi đang cho em bú ở bậc thềm. Không thấy tôi ở nhà, má hỏi:
- Con Liên đi đâu mà giờ này chưa về?
Tôi nghe tiếng dượng gắt lại:
- Cô đi mà kiếm nó, tôi đâu biết, con gái đi chơi hoài...
Biết là hai người lại chuẩn bị gây nhau, tôi đành lên tiếng:
- Con đây nè má, con ra nhà ngoại một chút mà. Nghe nói ngoại đau nên con ra thăm ngoại đó!
Tôi đã nói dối má tôi vậy để cho qua đi những giây phút căng thẳng trong gia đình. Má tôi tin ngay vì ngoại tôi đau là chuyện thường.
Từ sau bữa đó, tôi ít dám ở nhà một mình. Tôi thường lân la phụ với má ở ngoài tiệm nhiều hơn ở nhà. Nhưng rồi công việc ở nhà không ai làm nên má tôi năn nỉ:
- Thôi con ráng ở nhà giúp má đi con. Một mình dượng vừa chích thuốc vừa coi em, lại còn công việc vặt chưa kể, rồi ổng lại sinh chuyện rắc rối ra. Gần ngày tết rồi má càng bận, mà bỏ mấy đứa nheo nhóc tội nghiệp chúng nó.
Má đã nhằm đúng chỗ yếu của tôi. Tôi rất thương hai đứa em, mặc dù giữa tôi và chúng nó có những ngăn cách nhất định. Tôi thuận theo lời má sau một hồi nhõng nhẽo:
- Má thì chỉ được khéo bày đặt bắt con ở nhà hoài, ghét thấy mồ, mai mốt con lớn rồi con hổng ở nhà cho má đâu nghen!
Má tôi làm hoà:
- ừ mà mai mốt con lớn rồi con cũng đâu có ở nhà với má được heng!
Hai má con cùng cười.
Tôi vẫn đi học “cua” một tuần hai buổi. Tôi mới lên lớp bảy phải đổi trường cách xa nhà sáu, bảy cây số. Tôi phải đi xe đạp để kịp về buổi chiều còn nấu cơm.
Rồi đến kỳ nghỉ hè. Lẽ ra tôi được nghỉ nhưng vì tôi học yếu hai môn sử địa nên giáo sư khuyên tôi đi học thêm ở Cứu thế học đường. Tôi đã đăng ký học cua ở đây, cũng một tuần hai buổi nữa. Một hôm giáo sư đi vắng, cả lớp phải nghỉ học. Tôi đang thơ thẩn ở cổng trường thì nghe có người kêu:
- Nè búp bê xinh đẹp ơi! Uống nước đã!
Sẵn khát, tôi liền tạt vào quán nước và bắt gặp ngay cái nhìn thiện cảm của một người bạn gái. Chị này lớn hơn tôi chừng ba tuổi, có nước da ngăm đen, dáng to con, khoẻ mạnh, mặc bộ đồ tây bó sát người, tóc cột cao với sợi nơ màu đỏ. Tôi gật đầu chào chị trước khi ngồi xuống ghế bên cạnh.
- Nè em, uống nước đi! Em cũng học ở trường này à? - Chị ta trao cho tôi một li nước ngọt và nói.
Tôi cảm động đỡ lấy li nước, mỉm cười với chị:
- Xin cảm ơn chị, chị có chi cần hỏi ạ?
- Hổng có chi hết, tại chị hay đụng em ở đây mà! Em học tới lớp mấy đó?
- Dạ em học lớp bảy à chị. Mà em học thêm ở đây thôi. Vì em yếu hai môn sử, địa.
Thế là chúng tôi quen nhau. Chị giới thiệu tên chị là Kim Thanh. Tôi cũng giới thiệu tôi với chị. Chị Thanh hứa sẽ đưa tôi đi chơi, đi ăn và coi xi-nê nữa. Chị vuốt tóc tôi nói:
- Liên có đôi mắt dễ thương ghê, nhìn là thấy thương liền à.
- Í, chị khéo bày đặt chớ Liên xí thấy mồ!
Chị Thanh nói chuyện rất có duyên, chị kể cho tôi nghe về gia đình chị. Chị chỉ còn mẹ, hai mẹ con sống với nhau. Mẹ chị là chủ của một cửa hàng nổi tiếng trong Chợ Lớn. Cuộc sống của hai mẹ con chị rất đàng hoàng, sung túc. Chị nói bữa nào rảnh chị sẽ chở tôi về nhà chị chơi và luôn thể giới thiệu với mẹ chị.
Tôi lại nghĩ tới má tôi. Giá thử má tôi đừng có lấy chồng, cứ ở với tôi như mẹ chị Kim Thanh thì làm chi đến nỗi.
Tự dưng tôi ao ước có một người mẹ như mẹ chị Thanh quá chừng. Tôi ngập ngừng nói với chị:
- Chị hên ghê, có mẹ thiệt sướng. Còn Liên, Liên cũng có mẹ, nhưng mẹ Liên lấy chồng, có thêm em nữa. Liên rất buồn, Liên hổng thích cái cảnh sống ở gia đình Liên hiện nay. Như chị mà vô tư, muốn đi chơi đâu thoải mái. Còn Liên về nhà là bao nhiêu công việc chờ sẵn. Má Liên bận suốt ngày ngoài tiệm của bả. Còn Liên thì phải lo cơm nước, tắm giặt cho hai đứa em nhỏ. Lại thêm ông bố dượng thấy mà ngán luôn, lúc nào cũng uống rượu rồi la lối om sòm... Nói thiệt chị, Liên muốn bỏ nhà đi luôn đó. Chỉ thương má, nếu Liên đi thì hai đứa nhỏ không có người coi.
Nghe tôi kể vậy, chị Thanh ái ngại nói:
- Tội Liên ghê vậy đó, còn nhỏ mà cực quá ha, để rồi chị sẽ tìm cách giúp Liên nghe!
Hai chị em tâm sự thật lâu. Chị Thanh còn nói rất nhiều chuyện nữa, chuyện bạn bè của chị, chuyện đi chơi, nghe nhạc... tôi không nhớ hết, chỉ biết là sau đó chúng tôi rất mến nhau. Chị Thanh cho tôi địa chỉ nhà chị ở và số điện thoại riêng của chị để khi nào tiện hoặc có gì cần thì liên lạc với chị.
Thế là tôi có thêm một người bạn mới. Cảm tình của tôi dành cho Kim Thanh ngay từ những ngày đầu quen biết này. Tôi cứ nghĩ không hiểu vì sao chị lại bắt quen với tôi và đối xử tốt như vậy. Chắc là cái số tôi vẫn còn có phước...
Từ bữa đó, chị Thanh thường đón tôi ở cổng trường. Có hôm hai chị em bỏ học đi coi xi-nê, rồi chị chở tôi đi ăn ở những nhà hàng lớn mà tôi chưa hề bước tới bao giờ. Tôi được thưởng thức những món ăn thiệt lạ, mắc tiền do chị Thanh đặt sẵn. Chị Thanh thường rầy tôi về cái tội ưa mắc cỡ, vì lâu nay tôi có đi ăn tiệm bao giờ đâu.
Tôi khoái nhất là được chị đưa đi coi xi-nê. Tôi vốn rất mê tiểu thuyết cho nên các loại phim trinh thám, tình cảm, kiếm hiệp... rất hợp với tôi, nhất là phim tình cảm. Bữa nào được chị Thanh gợi ý đi coi là tôi hưởng ứng liền, khỏi cần suy nghĩ.
Mấy tháng hè trôi qua, tôi trở lại trường chính để học, vì thế ít có dịp gặp lại Kim Thanh, có lúc thấy nhớ chị ghê nhưng đành chịu, vì ngoài những buổi đến trường, tôi còn cả lô công việc. Dượng tôi hồi này ổng ưa nói lẫy tôi hoài. Tôi làm gì ổng cũng kiểm tra, coi vẻ khó chịu lắm. ổng nói tôi lớn rồi phải tập làm ăn, mai mốt có đi đâu khỏi bị người ta chê bai là con gái mà hổng biết làm ăn chi. Má tôi ham chạy hàng nên ít chú ý tới công việc ở nhà, bả chỉ có mặt ở nhà ban đêm, sáng ra lại đi sớm. Và thế là thừa dịp, những chuyện bê bối lại xảy đến với tôi.
Tôi bị sốt cao phải nghỉ học. Chiều đó cơn sốt khiến tôi nằm mê man trên giường. Trong khi nửa tỉnh nửa mê, tôi thấy như có bàn tay ai lần trong người lành lạnh. Tôi choàng dậy thấy dượng ngồi bên cạnh, vừa giận vừa sợ, tôi nhảy đại xuống đất không nói một lời nào.
Dượng tôi vẫn ngồi đó. ổng vội thanh minh:
- Liên đừng sợ, thấy Liên nóng quá, chú thăm mạch cho chớ có chi đâu, đặng chú đi kiếm thuốc cho Liên uống mà.
Tôi dư biết là ổng nói gạt nhưng cũng lặng im. Từ lúc đó tôi thấy ghê tởm cái mặt ổng luôn.
Tối về tôi kể lại cho má nghe nhưng má không tin, má biểu:
- Con mê sảng rồi nói bậy chớ dượng con đâu có thế?
Tôi ức quá mà không biết làm sao được, đành lại ra ngoại. Rồi hai bà cháu tôi lại ngồi khóc với nhau. Má biết thế nào tôi cũng ra ngoại và ngoại sẽ biết chuyện, nên hôm sau bả ra nhà ngoại thật sớm nói ngoại đừng tin lời con nít nói bậy. Má biếu ngoại hai ngàn đồng, ngoại nhất định không nhận mặc dù trước đó ngoại mới nói ngoại hết tiền mua thuốc. Từ bữa đó, má kiếm chuyện ít cho tôi ra nhà ngoại, mặc dù tôi nằng nặc đòi ra ở với ngoại.
Tôi có tật hay trèo cây trứng cá lấy trái ăn. Cây trứng cá đằng sau nhà tôi lại rất sai và đương chín rộ. Trưa đó có cả má tôi ở nhà. Nghe tiếng dượng kêu, tôi tụt lẹ từ trên cây xuống, vừa chạy vào tới bậc thềm thì bị mấy cái cán chổi làm té sấp. Dượng tôi mặt hầm hầm, tay cầm cán chổi tính quật nữa thì má tôi từ trong nhà chạy ra cản lại. Ông quay lại gây luôn với má một hồi. Má tôi sững sờ cả người vì bả không ngờ dượng lại thô bạo với tôi như vậy. Tối hôm đó tôi nghe má và dượng gây nhau. Má khóc, còn dượng thì chửi bới, nói má không dạy nổi tôi còn bênh hoài.
Tôi bỏ ăn bỏ học. Suốt ngày nằm trong phòng, ý nghĩ bỏ nhà ra đi lại đến. Tôi cứ tự hỏi không biết vì sao mà tôi cực thế, ít khi nào tôi được sống vô tư thoải mái, nhất là từ ngày má tôi lấy chồng. Biết tôi rất buồn, má tôi cũng thấy thương. Bả an ủi:
- Thôi con, có vậy mà con buồn hoài làm má cũng rầu cả ruột. Dượng sửa tật xấu cho con vậy là dượng thương con đó. Tại con bướng bỉnh nên con mới bị đòn. Thôi ráng đi con, để má phải đóng cửa tiệm mấy bữa nay rồi, có nước mà chết đói à con...
Ông ngoại tôi nghe nói tôi bị đòn vì trèo cây trứng cá thì la:
- Con gái mà trèo cây vậy bị đòn không oan. Tao mà gặp tao cũng sửa cho chừa cái tật đó đi!
Bà ngoại tôi xót ruột nói:
- Con nít đứa nào chẳng ưa trèo cây! Ông thì khi nào cũng la, la hoài...
Ông ngoại tôi không chịu, nói bà ngoại bênh cháu không phải đường. Hai ông bà gây nhau một hồi vì tôi, cuối cùng bà ngoại mệt quá đành lặng im. Tôi ức muốn chết luôn, đã bị đòn mà ông ngoại còn nói vậy. Ông biểu con gái là phải dịu dàng nết na chớ con gái mà trèo cây thì nghịch ngợm quá trời.
Thế là mỗi mình bà ngoại bênh tôi. Còn má và ông ngoại chỉ làm tôi ức thêm. Tôi muốn đi thoát ngay khỏi cái không khí ngột ngạt, khó thở, đang vây hãm tôi.
Nhưng rồi mãnh lực của tình cảm lại níu giữ tôi. Vẫn là má và hai đứa em. Không hiểu vì sao tôi thương hai đứa em nhỏ đến kỳ cục. Cuộc sống trở lại bình thường. Tôi vẫn đi học cua một tuần hai buổi, coi em, nấu cơm và làm việc nhà giúp má.
Tôi tưởng rồi tất cả sẽ qua đi, dượng tôi sẽ biết điều hơn và những chuyện bậy bạ không bao giờ tái diễn. Ai dè chứng nào tật nấy, ổng đâu có chịu sửa chút nào!
Tôi thường tự học ở nhà vào các buổi tối, khi đã làm xong mọi việc và cả nhà đã ngủ yên. Bữa đó khoảng hơn tám giờ tối, tôi ngồi vào bàn học, má và hai em đã ngủ say. Dượng đi uống rượu ở đâu về chẳng biết. Ông không đi ngủ ngay mà cứ đi đi lại lại bên bàn học của tôi. Tôi thấy không thể học tiếp được nên gấp sách vở lại và đi nằm. Sự mệt mỏi khiến tôi ngủ thiếp đi. Khi chợt tỉnh dậy thấy dượng nằm bên cạnh nực nồng mùi rượu. Tôi hoảng quá hét thiệt to và nhảy xuống giường đạp tung cửa phòng chạy ra. ở nhà ngoài nghe tiếng tôi hét, má tôi cũng hoảng hốt dậy bật đèn. Bên lối xóm cũng có mấy người chạy sang. Dượng tôi lúc đó thấy mắc cỡ, ổng xông vô đánh má tôi túi bụi, không tính đến chuyện má đang mang thai gần sanh. Ông cứ đấm đạp cả vô bụng má. Vừa đánh ổng vừa chửi má, cố lấp liếm đi cái chuyện vừa xong. Mấy người lối xóm thấy vậy, họ cũng lẳng lặng bỏ về hết.
Từ đó cho tới sáng, tôi không hề chợp mắt. Quyết định bỏ nhà đi càng rõ rệt trong tôi.
Má tôi bị đau, sớm hôm sau phải đi nằm nhà thương. Má giao hai đứa em cho tôi coi. Chiều đó vô nhà thương với má, thấy má đau thiệt tội nghiệp. Tôi thương má quá chừng và không muốn bỏ má đi nữa. Má tôi đã khóc vì thương tôi và ân hận đã để xảy ra chuyện như vậy mà má không ngờ. Má biểu chuyện sao kể lại cho má nghe. Tôi nói với má:
- Thôi má đừng bắt con kể lại nữa, dù con có nói bao nhiêu má cũng chẳng hiểu được đâu.
Chiều nào tôi cũng vô thăm má. Má dặn tối tối đưa em ra nhà ngoại ngủ, nghĩ là ban ngày thì không sợ, dượng có muốn gây sự cũng không dám. Thế rồi cả những điều má lường trước đó cũng không tránh khỏi. Một buổi chiều tôi vừa đi học về, tính là cho các em ăn cơm sớm để còn vô thăm má. Nhìn lên nhà thấy các cửa đóng kín cả, tôi ngạc nhiên nhưng cứ đẩy cửa chính vô nhà. Em bé đang nằm ngủ trên võng. Thình lình dượng tôi từ trong nhà đi ra, tay lăm lăm cầm con dao gọt trái cây. Cứ thế ổng dồn tôi vào sát góc tường. Tôi hoảng quá. Ông trợn mắt biểu tôi:
- Liên, mày có bằng lòng để cho tao lấy mày không? Nếu không tao sẽ giết mày! Mày có biết bao lâu nay tao đã khổ công lo cho mày, trồng cây tao phải có ngày ăn quả chớ!...
ổng tưởng phen này cầm chắc muốn làm gì thì làm. Tôi co rúm người lại, vừa hận vừa sợ ổng làm nhục. May quá, nhân lúc ổng sơ ý, tôi liếc thấy chiếc ghế con bên cạnh đó, tôi liền chụp lẹ táng mạnh vô đầu ổng. Bị một cú tự vệ bất ngờ của tôi, ổng xỉu luôn.
Máu trên đầu ổng chảy ròng ròng. Vừa hoảng lại vừa mừng, tôi đâm quýnh, chỉ nghĩ làm sao qua khỏi ổng. Tôi đạp phăng cửa chạy một mạch ra nhà ngoại gần muốn đứt hơi luôn. Biết thế nào dượng tôi tỉnh lại ổng cũng rượt theo, tôi vô buồng cậu Út khoá trái cửa lại ngồi trong đó. Trống ngực tôi đập thình thình vì sợ và hồi hộp. Quả nhiên một lúc sau tôi nghe tiếng em bé khóc, chắc là dượng bế nó theo. Tôi nhòm qua khe cửa thấy ổng cặp em trên nách, máu trên đầu ổng vẫn tiếp tục chảy qua mặt xuống áo. Cặp mắt ổng đỏ vằn, ổng vừa đập cửa nhà ngoại vừa la chửi om sòm. Không còn nể nang chi hết, ổng kêu tên từng người trong gia đình ngoại ra mà chửi.
- Đ. mẹ lão già có con có cháu hổng dạy nổi để nó táng ông bể đầu đây nè. Đ. mẹ cả họ nhà mày vô phước!
La chửi chán, dượng bắt ông ngoại phải đưa tôi ra cho ổng trị tội. Ông ngoại không chịu, nói không biết tôi trốn ở đâu. Thế là dượng nổi xung lên, ổng bồ tạt luôn:
- Cả nhà lão lừa ông, ngon ngọt biểu ông lấy con gái lão để bây giờ ông khổ vầy!...
Cứ mặc cho ổng la lối. Bà ngoại rên rỉ, còn ông ngoại lầm rầm khấn vái, đem tất cả những lời chửi bới của con rể vô lễ dâng lên Chúa để Chúa phán xét.
Tôi ghé mắt nhòm qua khe cửa. Em bé vẫn bị cặp trên nách dượng, nó sợ quá khóc thét lên. Thương em quá, tôi liền mở cửa chạy ra giật lẹ từ nách dượng rồi ôm nó vô phòng cậu Út cài chặt cửa lại. Em bé sợ khóc càng to làm tôi cuống quít. Bên ngoài dượng tôi đập cửa đòi mở, ổng nói khi nào tôi chưa chịu ra để ổng sửa tội thì ổng còn đứng đó. Mãi sau cậu Út đi dạy học về nói ổng mới chịu về nhà, vừa đi ổng còn lẩm bẩm những gì nghe không rõ.
Tối đó, tôi ôm em bé nằm im trong phòng cậu Út. Ông bà ngoại và cậu Út năn nỉ thế nào tôi cũng không chịu ăn cơm. Em bé khóc nhiều nên nó mệt ngủ rất say. Tôi nằm suy nghĩ, tìm cách giải quyết cho mình và cho má. Tội nghiệp má sắp tới ngày sanh, hai em còn quá nhỏ, rồi má sẽ trông cậy vào ai.
Nghĩ đến má, tôi khóc thiệt nhiều trong tâm trạng vừa giận vừa thương, cũng như mấy lần trước, khi tôi có ý định bụi đời ra đi.
Sớm hôm sau, tôi vô nhà thương kể cho má nghe đầu đuôi câu chuyện. Má ân hận nhưng đã muộn. Má nói tôi ráng coi em chờ ít bữa má hết bịnh về má tính cho. Lúc này sao tôi thấy thương má quá chừng. Bao nhiêu ý nghĩ đã dự định bỗng mờ nhạt hẳn đi. Tôi nghẹn ngào nói với má:
- Má cứ tin con đi, con hổng bỏ má đâu, trông cho má mau hết bịnh má về với con và các em má hé!
Má nhìn tôi khẽ gật đầu. Tôi thấy mắt má đỏ và những giọt lệ từ từ lăn qua hai gò má xuống vạt áo má. Rồi như sực nhớ điều gì, má hối tôi:
- Thôi về đi con, muộn rồi, ở nhà sắp nhỏ nó trông tội nghiệp.
Nghe lời má, tôi phải nén lại những buồn đau và tự ái. Mỗi ngày cứ qua đi một cách nặng nề trong căn nhà của má.
Bây giờ giữa tôi và dượng là hai thế giới hoàn toàn cách biệt. Tôi chỉ biết có công việc và hai em, chờ đợi từng ngày má về cho bớt đi sự căng thẳng trong nhà, rồi tôi sẽ xin với má ra nhà ngoại ở.
Má tôi hết bịnh về nhà được hai bữa thì sanh em thứ ba. Do ảnh hưởng của trận đòn vừa qua khỏi, má rất yếu, một mình tôi phải lo hết công việc trong ngoài. Thời gian đối với tôi lúc này thiệt quý. Lại còn đi học nữa. Tôi không dám bỏ học vì nghĩ đến má, đến ông bà ngoại và cậu Út. Nguyện vọng của cả nhà đều mong cho tôi học giỏi để sau này có địa vị trong xã hội. Tôi còn nhớ mỗi lần tôi định bỏ học, má tôi không bằng lòng, má biểu tôi ráng học giỏi, lớn lên thành tài, đó là điều má trông nhiều nhất. Còn cậu Út thường thưởng quà và cho tiền mỗi lần tôi được lên lớp mới. Tôi cũng rất thích đi học vì dù sao đó cũng là một niềm vui trong những năm tháng tuổi thơ của tôi.
Tôi mải mê công việc, rồi cũng quên đi những chuyện buồn phiền cũ trong gia đình. Má tôi mạnh dần, em bé ngày một cứng cáp lên. Cuộc sống bình thường trôi đi theo ngày tháng. Tôi thấy lòng mình lắng dịu và có phần gắn bó với má và các em hơn. Những vất vả vì má, vì em không làm tôi thấy nản.
Tôi trông cho đừng bao giờ có chuyện đau lòng xảy đến nữa.
Thế nhưng ước ao của tôi vẫn chỉ là ao ước mà thôi. Một đêm tôi đang ngủ chợt thức giấc. Tôi thấy ở ngoài nhà lục đục, lắng nghe biết má và dượng đang gây nhau. Tiếng dượng hằn học:
- Cô đừng thấy tôi lặng thinh mà làm dữ! Con Liên đó cô làm sao thì làm chớ đừng để nó như cái gai trước mắt tôi nè!
Rồi tiếng má vừa khóc vừa trả lời tấm tức:
- Anh còn muốn tôi làm chi nữa để cho anh vừa lòng? Tôi chỉ có một mình nó. Chính vì nghĩ tới nó nên tôi mới lấy anh. Tôi nghe anh quá nhiều rồi. Bây giờ nếu anh muốn, anh cứ việc đi theo đường anh, má con tôi làm nuôi nhau được rồi...
Thế là dượng nổi sùng lên nghiến răng đấm đá má không nương tay. Mấy đứa em tôi thức dậy sợ hãi khóc ré lên mà má vẫn im lặng chịu đựng chớ không hề dám tí xíu chống lại dượng... Tôi hiểu ngay rằng thương tôi thì nói thế chớ làm sao má bỏ dượng cho được? Đã có với dượng ba con và má cũng đã hai đời chồng... Chỉ có tôi là thừa trong ngôi nhà này. Hơn thế tôi là cái cớ của bao nhiêu chuyện xích mích, bao nhiêu trận đánh phũ phàng dồn lên thân phận má.
Tôi thức trắng đêm với nhiều ý nghĩ day dứt, nhiều sự tính toán gần xa hơn thiệt. Cuối cùng tôi quyết định đi khỏi nhà này, đi ngay vào sáng mai, giờ đến trường, cho không ai kịp đoán ra mà tìm cách cản trở. Sự dứt khoát của tôi trong đêm ấy thế mà hay! Chỉ một lần trốn mà thành công; từ đó về sau không ai có thể níu cánh kéo tôi một lần nữa trở lại dưới mái nhà di cư ngột ngạt mà thời thơ ấu của tôi giãy giụa có lúc tưởng chết vẫn không tìm ra lối thoát...
Ngay từ đêm đầu tiên nằm trên một chiếc giường lạ, tôi đã tung chăn vùng dậy, toan chạy về nhà... Sau này, mỗi lần bị cùng cực, tôi lại mò về, nhưng chỉ đến ngưỡng cửa thôi, là tôi phải quay gót trở lại cuộc đời gió bụi... Làm sao tôi có thể sống yên ổn được dưới mái nhà ấy chứ? Mọi thứ ở đây đều không ổn định. Ai cũng bị nhu cầu cuộc sống thúc đẩy từng ngày, từng giờ. Giữa cha mẹ, ông bà, con cái, vợ chồng, chị em, không có cái gì làm nền nếp vững chãi. Tất cả đều xoay vần tuỳ tiện theo luân lý của từng người.
Mà có riêng gì gia đình tôi mới thế. Nhìn dọc, trông ngang trong xóm cũng thấy còn nhiều nhà, không phải dân di cư mà vẫn cứ rã dần không sao cưỡng được và nhà nào cũng có con em bỏ nhà đi bụi đời!... Không cần đi bói, tôi cũng biết chắc là nếu cứ ở lại thì tôi sẽ biến thành con mồi riêng của lão bố dượng. Không thế thì sẽ hoá điên vì nhẫn nhục để bị đưa vào nhà thương điên như con Cúc; hoặc treo cổ tự sát như con Thái, là hai đứa bạn cùng cảnh trong xóm. Bây giờ, dù Chúa Trời có ban phép lạ cho tôi được làm lại cuộc đời từ thuở lọt lòng mẹ, thì tôi cũng cầu xin Chúa miễn cho tôi những năm ngắn ngủi sống với gia đình dưới mái nhà di cư, dù đó là đoạn đời ngây thơ trong sạch duy nhất trong những năm tháng dằng dặc của tôi giữa đất Sài Gòn này.
