Đại úy Dorokhin từ hậu phương trở về mặt trận sau sáu tháng nằm điều trị vì bị thương ở chân. Anh đi nhờ một chiếc xe tải to, màu xanh xám. Khi chạy qua ngang một cánh đồng hoang, Dorokhin thình lình gõ vào buồng lái yêu cầu dừng xe lại.

- Thưa đại úy, đồng chí muốn xuống ư? – Người lái xe mở cửa xe ngó ra ngoài và ngạc nhiên hỏi.

- Vâng! – Dorokhin nói to như thét.

Đại úy chăm chú nhìn xung quanh. Không một bóng nhà. Dải đất đen ẩm ướt kéo dài tới tận chân trời. Một ngày tháng tư không ánh nắng. Trên các sườn đồi, rừng cây thưa hãy còn chưa xanh lá.

Người lái xe biết đại úy đang tìm đơn vị chiến đấu của mình, nhưng ngay cả lực lượng hậu cần của các cánh quân đang tiến công hiện nay cũng đã tiến sâu về phía Tây cả rồi. Vậy có điều gì khiến cho đại úy muốn dừng xe ở nơi hoang vắng này? Nhân lúc dừng xe, người lái xe lấy túi thuốc lá ra và bắt đầu cuộn. Anh băn khoăn hỏi:

- Thưa đồng chí đại úy đã tới địa điềm rồi chăng?

- Chưa đâu! Nhưng thôi, xin chào trung sĩ nhé! – Dorokhin đáp.

Trông người đại úy, hình như anh đang thấp thỏm về một điều gì. Khoác bọc quần áo lên vai, anh rẽ qua một cánh đồng. Người lái xe đưa mắt nhìn chiếc áo bành tô đã sờn trên thân hình vạm vỡ của anh và chiếc mũ chào mào bằng dạ thô đang đội trên đầu. Dorokhin đang khom lưng rảo bước ngược chiều gió xuân, chân trái anh hơi tập tễnh.

Bộ mặt rắn rỏi, trẻ trung của người lái xe trở nên tiu nghỉu. Giận cho người hành khách kỳ lạ đã làm mình bối rối, anh lầm bầm nói: “Chẳng hiểu ra làm sao cả? Đáng lẽ mình phải hỏi giấy tờ mới đúng!” Trung sĩ lái xe hậm hực dấn ga, chiếc xe nặng nề lao lên phía trước.

- Mình cũng phải chịu trách nhiệm về công việc của mọi người nữa chứ? – Người lái xe lẩm nhẩm. Anh quyết định hãm phanh và nhảy xuống mặt đường.

Lúc ấy đại úy đã đi được chừng 50 bước. Anh dừng chân lại, thọc hai tay vào túi áo, nhìn xuống đất như đang tìm kiếm một vật gì.

- Thưa đại úy, đồng chí sẽ đi đến nơi bằng cách nào vậy?

Nghe câu hỏi bất ngờ ở phía sau, Dorokhin ngoảnh đầu lại trả lời ngay: “Tôi sẽ khắc có cách đồng chí ạ!”

Dường như khó khăn lắm người lái xe mới thốt ra lời. Anh nói với Dorokhin:

- Tôi có thể chở giúp đồng chí được!

- Không cần thiết đâu! – Dorokhin đáp.

Trung sĩ lái xe vẫn băn khoăn vì anh còn chưa dám nói thẳng về sự hoài nghi của mình. Yên lặng một lúc, rồi anh nói gặng:

- Tôi hứa là sẽ sẵn sàng chở giúp đồng chí đi đến nơi kia mà!

Đại úy Dorokhin không trả lời. Anh bước chậm đến bên một chiến hào cũ, đã sụt đất. Đứng trên nhìn xuống, anh thấy bóng sẩm của mình phản chiếu trên mặt nước đục và bẩn đang đọng dưới đáy hào. Người lái xe vẫn theo sát gót anh. Khi Dorokhin dừng chân lại, người lái xe mạnh dạn hỏi anh:

- Thưa đại úy, hình như đồng chí đang đánh mất một vật gì?

- Vâng!

- Thế đồng chí bị mất có nhiều không?

- Nhiều, đồng chí ạ!

Đôi ủng Dorokhin vô tình hất những mảnh đất vụn rơi xuống đáy hào làm nước văng lên tung tóe và tạo thành những gợn vòng tròn, in bóng của hai người lung linh trên mặt nước. Trung sĩ lái xe hỏi Dorokhin bằng một câu xoi mói:

- Chắc đồng chí đang nghĩ rằng mình sẽ tìm lại được vật đã mất chứ gì?

- Không, tôi không nghĩ thế!

Ngập ngừng một lúc, chỉ tay về một quả đồi ở phía Tây, Dorokhin nói:

- Này, đồng chí có nhìn thấy cao điểm kia không nhỉ? Chính từ nơi này bọn Đức đã tiến công chúng ta đấy! Binh nhất Svintsov và cấp dưỡng Dorofeev đã bị cắt đứt liên lạc với đồn biên phòng. Họ đã chiến đấu suốt trong ba tiếng rưỡi đồng hồ chống lại cả một đại đội quân giặc để giữ lấy cái chiến hào nhỏ bé này.

Dorokhin nói với giọng tựa hồ như chính mình cũng phải rất đỗi ngạc nhiên, bởi vì đó lại là câu chuyện thật. Rồi anh im lặng:

- Ở đây, tôi đã mất cả hai người! Đường biên giới của chúng ta chạy qua đây, dọc theo những quả đồi này. Còn đồn biên phòng thì ở phía bên kia, sau khu rừng nhỏ, cách đây khoảng hai cây số tính theo đường chim bay.

- Thế đồng chí là người ở vùng này? – Người lái xe vui mừng hỏi.

- Vâng, tôi chính là người ở vùng này.

- Gia đình đồng chí cũng sống cả ở đây chứ?

- Không!

Chẳng hiểu vì sao mà Dorokhin lại trả lời bằng một tâm trạng nặng nề. Anh bước lên phía trước rồi bỗng nhiên nhanh chóng quay trở lại.

- Vì sao mà anh lại đi theo tôi nhỉ?

- Thưa đồng chí đại úy, tôi… – Người lái xe đang nói chuyện, bỗng nhiên im lặng.

- Anh lạ thật. Hãy đánh xe về đi! – Dorokhin nói xẵng.

- Xin lỗi đồng chí! – Trung sĩ lái xe nói lẩm bẩm. Anh biết rằng mình đang làm phật ý người sĩ quan mà mình vừa mới khám phá ra tung tích.

- Bây giờ thì tôi đi đây.

- Vâng, anh hãy về đi! – Dorokhin nói.

Nhưng trung sĩ lái xe lại không chịu đi. Anh đưa mắt nhìn như van xin Dorokhin vậy.

- Thưa đại úy, đồng chí hãy ở lại đây bao lâu cũng được. Tôi sẵn sàng đợi đồng chí.

- Sao lại phải chờ tôi nhỉ? Đồng chí cần phải về đơn vị mình để phục vụ cơ mà!

- Vâng, nhưng tôi lái xe đi thì đồng chí làm thế nào mà về tới nơi được? Phải còn khoảng mươi, mười lăm ki-lô-mét nữa mới tới trạm kiểm soát giao thông. Và nếu phải đi bộ thì dọc đường đồng chí sẽ không tìm đâu ra được xe để đi nhờ.

- Xin cảm ơn, nhưng mà không cần phải như thế đâu đồng chí ạ!

- Thưa đại úy, đồng chí khỏi phải lo cho tôi. Tôi đã chở hàng xong và bây giờ thì đang chạy xe không. Tôi đã đỗ xe ở dưới đám bạch dương kia.

Khi người lái xe quay trở lại chiếc xe tải của mình thì hành khách đi nhờ đã xuống xe để đón gặp anh. Hai trung úy bộ binh còn trẻ mặc quân phục mới toanh và một người phụ nữ mặc áo lông, đầu đội khăn. Họ đi nhờ xe tới một làng lân cận. Một nhạc công trong đoàn văn công của Quân đoàn ăn vận bảnh bao, má hồng hào, đầu húi tóc ngắn. Một thiếu tá – phóng viên mặt trận, người mập và cao, đeo kính gọng sừng. Một thiếu nữ mặc áo bành tô, đầu đội mũ lông cừu màu xám. Và một thiếu nữ khác có bộ mặt ngái ngủ đang nói the thé, tỏ ý không hài lòng.

- Đồng chí lái xe đã đi mất hút nơi nào vậy? Chúng ta đi đi thôi chứ!

Người lái xe không trả lời, anh tới gần đầu máy và mở nắp xe. Dường như không chú ý tới mọi người đang xúm quanh mình, anh loay hoay vào việc chữa xe.

- Xe bị hỏng máy rồi à? – Người phóng viên đột nhiên phá tan bầu không khí yên lặng.

- Thưa thiếu tá, xăng không dẫn. Cần phải chữa lại một tý đã! – Người lái xe miễn cưỡng trả lời.

Hành khách lặng im. Đối với họ, ý muốn của người lái xe như là một quyền lực tuyệt đối trong cuộc hành trình.