Dorokhin chậm rãi trèo lên sườn đồi. Chân anh đã dẫm lên trên lớp cỏ khô màu hung hung, mềm mại.

Đại úy bước vào một khu rừng thưa. Trong rừng, đó đây hãy còn sót lại những mảng tuyết khô cứng đen bẩn. Từ trên cành, chốc chốc những giọt nước lại nhẹ nhàng rơi trên lớp lá mục nằm ở dưới gốc cây. Ngoài bìa rừng, cây cối bị gãy ngổn ngang, tựa hồ như có một thanh kiếm khổng lồ đã vung lên đầu chúng. Xung quanh Dorokhin hiện ra nhiều hố chiến đấu với những hình thù lồi lõm, gồ ghề và mọc đầy cỏ rậm. Nom chúng giống như những vết sẹo của các vết thương hãy còn chưa lành trên cơ thể.

Dorokhin thấy trong lòng đang nhen lên một cảm giác kỳ lạ. Hình như anh không còn nhận ra nơi gắn bó với những hồi ức quan trọng nhất và thường hay xuất hiện ra trong đầu óc mình. Nói cho đúng hơn, giờ đây cảnh tượng hiện ra trước mắt anh không còn giống như những điều đã ăn sâu trong ký ức. Thời gian sau những ngày tháng Sáu không bao giờ quên được đến nay rõ ràng đã bị xóa nhòa trong dĩ vãng. Thậm chí cái khung cảnh tĩnh mịch nhất ở xung quanh cũng đã làm cho Dorokhin phải ngỡ ngàng bởi vì trong óc anh vẫn đang còn hiện lên đậm nét những tiếng gầm thét dữ dội của trận chiến đấu ác liệt đã diễn ra ở nơi này.

Dorokhin đi qua khoảng đất trống trong rừng và trèo lên đỉnh đồi. Trên sườn đồi có những giao thông hào và hầm chữ chi dài chi chít. Ở đó, trước kia là đài chỉ huy của trưởng đồn biên phòng. Tuy vách hầm nay có nhiều chỗ đất đã bị sụp, nhưng đôi nơi vẫn còn có thể nấp kín tới đầu người. Dorokhin nhảy xuống chiến hào. Mùi hôi hám của bùn đất và cỏ mục xông lên nồng nặc.

“Đúng là Bagrov đã bị thương ở đây rồi!” Dorokhin dừng chân trong giây lát để hồi tưởng lại. Cậu ấy khăng khăng không chịu rời về trạm xá đã khiến mình phải bực mình. Gương mặt Dorokhin đột nhiên sáng rực lên vì nỗi vui sướng. Anh nghĩ: “Một con người anh hùng, thực sự anh hùng! Thế mà hồi ấy cậu ta chỉ mới phục vụ trên biên giới chưa đầy ba tháng.”

Dorokhin bước thêm lên hai bước nữa rồi dừng chân lại. Anh hồi hộp nhớ lại một hình ảnh mà có lần, trong khoảnh khắc khiến anh đã phải hoảng sợ. Chính ở đây, ở dưới cái gốc cây bị đốn này, ngày xưa người ta đã treo lên đây chiếc mặt nạ phòng hơi ngạt và trong lúc anh và các chiến sĩ đang xúm xít xung quanh đó thì một quả đạn của địch đã từ đâu rơi xuống. Mọi người đều nhớn nhác nhìn và hốt hoảng chờ đợi. Nhưng may mắn là quả đạn lại không nổ. Dorokhin đi ngược theo đường hào và cảm thấy hơi rợn người tựa như quả đạn hãy còn đang nằm ở dưới chân mình vậy. Theo mỗi bước chân anh, dĩ vãng lại quay về với đủ mọi tình tiết phong phú. Dường như anh đang nghe thấy những mệnh lệnh chỉ huy, những lời đề nghị của các chiến sĩ bị thương, những lời bông đùa nhạt nhẽo hoặc những lời chửi rủa hết sức tục tằn.

Lần đi theo con đường hào, Dorokhin hơi cúi xuống tựa như trong những ngày khi anh đang còn chiến đấu ở nơi này. Bỗng anh chú ý tới mảnh vỡ của một chiếc bình đựng nước bằng thủy tinh đang lấp lánh ở dưới chân. Dorokhin cảm thấy như trong lưỡi mình đang có mùi vị của một thứ nước hơi mặn và ấm mà mọi người lúc bấy giờ đã uống.

“Chính Nikolenko đã đeo chiếc bi đông này!” Dorokhin hồi tường lại và cảm thấy hân hoan như đang nhìn thấy trước mắt mình một chàng trai mái tóc đẹp, con người gan dạ và có tính khôi hài. Thỉnh thoảng Dorokhin hay ngoái đầu lại về phía sau như để cố tìm lại hình ảnh của các chiến hữu và màu khói súng trên bãi chiến trường. Nhưng, chung quanh anh, chiến hào vẫn trơ trọi và yên lặng.

Thành hào bị sụt đã cản đường Dorokhin. Anh trèo lên khỏi hào, đi thêm vài bước lên phía trước rồi bỗng nhiên quay trở lại. “Cả ba chiến sĩ đã hy sinh ở đây!” Dorokhin cất mũ chào mào để mặc cho gió lùa vào chiếc đầu đã hói. Anh trầm ngâm nhớ lại một viên đạn trái phá lớn của địch đã nổ tung trong chiến hào này làm cho những tảng đất sét nặng hàng pút đổ sập xuống và chôn sống các chiến sĩ của mình.

“Thật là tuyệt diệu! Họ là vàng ngọc chứ không phải là người!” Dorokhin nghĩ như vậy. Trải qua bao nhiêu năm tháng anh đã từng biết rõ họ, đã từng nuôi dưỡng, giáo dục và rèn luyện họ. Giờ đây, anh cảm thấy một tình cảm rối ren, vừa đau lòng và vừa hãnh diện đang xâm chiếm tâm hồn, giống như một người cha đang tưởng nhớ tới những đứa con ngoan.

“Tên các cậu ấy là gì nhỉ? – Là Yakimchuk, Baranov…” Còn cậu thứ ba nữa kia mà!… Anh rất rõ khuôn mặt trẻ trung có những nốt rỗ nhỏ của người chiến sĩ đó. “Đúng rồi, Laptev! Ivan Laptev!” – cuối cùng thì Dorokhin đã nhớ ra.

Ở phía bên kia, gần chân đồi, trước là đài chỉ huy của Dorokhin. Xe tăng của bọn Đức đã đi qua đây, đôi chỗ vẫn còn hằn lại vết tích. Dorokhin đi xuống chân đồi và ngẩng đầu lên. Chính nơi đây là bãi chiến trường đầu tiên của anh. Ở đây, anh đã cùng với các chiến sĩ biên phòng chống chọi quyết liệt bọn phát-xít Đức trong bảy ngày đêm ròng rã. Mỗi người ít nhất cũng phải đương đầu với bốn năm chục tên địch. Chỉ có không đầy một phần ba là sống sót, nhưng họ cũng đã chiến đấu hết sức ngoan cường trước khi nhận được mệnh lệnh phải rút lui. Còn các chiến hữu khác, đã vĩnh viễn nằm yên nghỉ trên mảnh đất này. Gió đang thổi trên những hàng cây đơn độc làm rung rinh các cành trơ trọi lá. Ở phía Đông, mây đã bắt đầu tan để lộ bầu trời trong xanh, quang đãng.

Tuy Dorokhin đã từng trải qua 4 năm chiến đấu ngoài mặt trận và đã nằm trong quân y viện để điều trị các vết thương, nhưng hình ảnh của 7 ngày chiến đấu trên biên giới mãi mãi ăn sâu trong ký ức anh như những ánh sáng quang vinh không bao giờ tắt và không gì có thể so sánh được. Có lẽ, một trong những điều khiến cho Dorokhin ghi nhớ sâu sắc nhất là bởi vì, đối với anh, đây chính là trận chiến đấu đầu tiên và là những ngày đầu tiên để cho tinh thần quả cảm của anh được dịp xuất hiện. Hồi tưởng lại quá khứ, chính Dorokhin đã tự cảm thấy ghen tị với mình – với một người trưởng đồn biên phòng đang còn trẻ tuổi. Người cán bộ chỉ huy này cùng với các chiến sĩ của mình đã hiến dâng tất cả những gì tốt đẹp nhất của đời mình để chiến đấu bảo vệ Tổ quốc. Chưa bao giờ Dorokhin nghĩ rằng anh và đồng đội lại có thể còn trẻ trung một cách thèm muốn đến như thế, đã chiến đấu với lòng quả cảm dồi dào đến như thế. Và anh đã tự hào nghĩ rằng: “Các bạn ơi, chúng ta đã chiến đấu kiên cường và đã đứng vững!”

Một ngọn gió Đông đang lùa vào lưng Dorokhin. Anh đứng hơi ngả đầu về phía sau, như đang dựa vào cái hàng rào vô hình. Xung quanh anh, các chiến hữu đang nằm yên nghỉ trong lớp đất sét ướt át. Bỗng nhiên, Dorokhin có cảm giác như mình đang bị sống đơn độc, lẻ loi – một cảm giác nặng nề mà có lẽ nó thường hay đay nghiến tâm hồn của bất kỳ người cán bộ chỉ huy nào sau các trận đánh đẫm máu. Đôi lông mày trên khuôn mặt tím bầm vì rét của Dorokhin đang chau lại như bị kim châm. Anh quay ngoắt lại, rảo bước tới đám cây cách xa đó chừng một cây số.